Có thể thấy trong những thập niên vừa qua các cơ sở nghiên cứu và đào tạo xã hội khu vực nhà nƣớc ở Việt Nam đã thực hiện nhiều đề tài/ dự án nghiên cứu hợp tác với các viện nghiên cứu[r]
Trang 1KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC PHÁT TRIỂN XÃ HỘI HỌC CÔNG Ở VIỆT NAM
Kỷ niệm
10 NĂM NGÀY XÃ HỘI HỌC NAM BỘ
(2008-2018)
&
20 NĂM THÀNH LẬP KHOA XÃ HỘI HỌC TRƯỜNG ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM
(1998-2018)
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 21 tháng 12 năm 2018
Trang 2LỜI NÓI ĐẦU
“Ngày Xã hội học Nam Bộ” là sự kiện thường niên của Hội Xã hội học phía Nam, được
tổ chức lần đầu tại Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ vào năm 2008 Từ đó đến nay, sự kiện này đã lần lượt tổ chức tại: Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM (2009, 2014), Trường Đại học Bình Dương (2011), Trường Đại học Tôn Đức Thắng (2013), Trường Đại
học Đà Lạt (2016) và Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ (2017) “Ngày Xã hội học Nam
Bộ” đã nhận được sự tham gia đông đảo của các đơn vị nghiên cứu và đào tạo xã hội học
cũng như các Chi hội Hội Xã hội học tại khu vực phía Nam
Năm 2018 là dấu mốc quan trọng tròn 20 năm thành lập Khoa Xã hội học, Trường ĐH
KHXH&NV, ĐHQG TP HCM, và cũng là thời khắc đánh dấu 10 năm của “Ngày Xã hội
học Nam Bộ” Để kỷ niệm hai sự kiện quan trọng này, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP
HCM và Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ đồng phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học với
chủ đề “Phát triển Xã hội học công ở Việt Nam”
Hội thảo nhằm tạo ra diễn đàn cho các nhà nghiên cứu, cũng như sinh viên, các nhà hoạt động thực tiễn, các tổ chức xã hội và công chúng về các lĩnh vực liên quan, chia sẻ kết quả nghiên cứu, trình bày quan điểm của mình Hội thảo cũng nhằm thảo luận để khơi gợi các ý tưởng nghiên cứu mới trong lĩnh vực xã hội học, tăng cường hơn nữa sự hợp tác và trao đổi trong cộng đồng nghiên cứu, giảng dạy và hoạt động xã hội học
Ban Tổ chức đã nhận được 23 bài viết của các giảng viên, nhà nghiên cứu đến từ các Trường Đại học, Viện nghiên cứu Nội dung bài viết đề cập đến nhiều vấn đề trong nghiên cứu, đào tạo Xã hội học trong bối cảnh kinh tế - xã hội và hội nhập toàn cầu hiện nay Tập
kỷ yếu được chia làm hai chủ đề lớn: (1) Lý thuyết Xã hội học và các vấn đề xã hội và (2)
Lao động, việc làm và di cư
Ban Biên tập đã cố gắng biên tập và sắp xếp nội dung các bài viết nhưng không thể tránh khỏi thiếu sót Với vai trò cầu nối và gắn kết các cá nhân, đơn vị, tổ chức và cộng đồng Xã hội học, chúng tôi muốn nhấn mạnh rằng: Hội thảo này là diễn đàn mở để mọi người sẻ chia
và trình bày các kết quả nghiên cứu của mình Do đó, tất cả các ý kiến và quan điểm của Quý vị đều được tôn trọng và ghi nhận Chúng tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của Quý vị để công tác tổ chức và biên tập nội dung hoàn thiện hơn Thư từ đóng góp xin gửi về Ban Tổ chức Ngày hội Xã hội học Nam Bộ 2018 qua email: ngayxhhnb2018@hcmussh.edu.vn
BAN BIÊN TẬP
Trang 3MỤC LỤC
PHẦN I: LÝ THUYẾT XÃ HỘI HỌC VÀ CÁC VẤN ĐỀ XÃ HỘI
1 XÃ HỘI HỌC CÔNG CỘNG: MỘT HƯỚNG NGHIÊN CỨU XÃ HỘI HỌC HƠN LÀ MỘT PHƯƠNG PHÁP, HAY TẬP HỢP CÁC LÝ THUYẾT 6
ThS Tạ Xuân Hoài
2 PHÁT TRIỂN XÃ HỘI HỌC TRONG KHU VỰC NHÀ NƯỚC: PHÁC THẢO VỀ CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐẶT RA TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ 15
PGS TS Nguyễn Đức Chiện
3 ĐẨY MẠNH ĐÀO TẠO VÀ NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG XÃ HỘI HỌC CHUYÊN NGÀNH GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN KHOA HỌC XÃ HỘI (TRƯỜNG HỢP VÙNG NAM
BỘ - VIỆT NAM) 22
PGS TS Huỳnh Quốc Thắng
4 XÃ HỘI HỌC Ở TRUNG QUỐC TRƯỚC 1949 29
GS TS Bùi Thế Cường
5 MƯỜI LĂM LUẬN ĐỀ VỀ NGHIÊN CỨU XUYÊN NGÀNH CỦA GERTRUDE HIRSCH HADORN VÀ CỘNG SỰ 46
GS TS Bùi Thế Cường
6 KHÁI NIỆM CỘNG ĐỒNG ĐÔ THỊ: CẤU TRÚC, MẠNG LƯỚI VÀ SỰ KIẾN TẠO BIỂU TƯỢNG 50
ThS Đỗ Hồng Quân
7 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ VAI TRÒ CỦA CHA MẸ TRONG VIỆC GIÁO DỤC CON TỪ 0 ĐẾN 6 TUỔI 63
TS Phạm Thị Thúy
8 NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY 75
ThS Nguyễn Quang Giải, ThS Nguyễn Phương Cường
9 VAI TRÒ CỦA INTERNET ĐỐI VỚI SỰ LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI TP HỒ CHÍ MINH VÀ THÀNH PHỐ BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI 84
TS Thái Huỳnh Anh Chi, ThS Trần Thị Thanh Lan, ThS Đỗ Hồng Quân
10 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ HÀI LÒNG CỦA CÔNG DÂN VỀ GIẢI QUYẾT CÁC THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI CƠ SỞ (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP QUẬN ĐỐNG ĐA - HÀ NỘI) 100
ThS Nguyễn Chu Du
11 GIÀ HÓA DÂN SỐ: MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA VỚI CHÍNH SÁCH BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ CHÍNH SÁCH HƯU TRÍ 111
Trang 412 CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI TRONG TIẾN TRÌNH GIÀ HOÁ DÂN SỐ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 121
ThS Lê Văn Thành
ĐỒNG NGƯỜI HOA Ở BÌNH DƯƠNG NHÌN TỪ GÓC ĐỘ KINH TẾ VÀ VĂN HÓA 132
ThS Đào Vĩnh Hợp, ThS Võ Thị Ánh Tuyết
14 GIẢI PHÁP SINH KẾ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG TRONG CÁC TIỂU VÙNG ĐBSCL VÀ CÁC VẤN ĐỀ XÃ HỘI 146
TS Trần Thị Phụng Hà
PHẦN II: LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM VÀ DI CƯ
15 LAO ĐỘNG NỮ VÀ NGHÈO ĐÔ THỊ TRONG NỀN KINH TẾ PHI CHÍNH QUY 152
ThS Dương Trường Phúc
16 IDENTIFYING SOME FORMS OF VIOLENCE TOWARDS FEMALE DOMESTIC WORKERS IN HO CHI MINH CITY NOWADAYS 164
Cao Thanh Tam, M.A
17 ĐA DẠNG GIỚI TRONG CHUYỂN ĐỔI VIỆC LÀM CỦA THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG NHẬP CƯ TẠI ĐÀ LẠT 177
TS Vũ Thị Thùy Dung
18 HÀI LÒNG VỚI VIỆC LÀM Ở CÁC GIAI CẤP TRUNG LƯU THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 187
GS TS Bùi Thế Cường
MỘT PHÂN TÍCH ĐỊNH LƯỢNG 199
ThS Lê Anh Vũ
20 TÁC ĐỘNG CỦA TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG ĐẾN CÔNG NHÂN LAO ĐỘNG TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP – CÁCH MẠNG 4.0 212
PGS.TS Hoàng Thị Nga
21 SỰ TRỞ VỀ CỦA NHỮNG CÔ DÂU VIỆT VÀ NHỮNG NGƯỜI CON LAI 218
TS Nguyễn Nữ Nguyệt Anh, PGS TS Nguyễn Thị Hồng Xoan
22 LAO ĐỘNG DI CƯ TỰ DO TRONG KHU VỰC ASEAN: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP LAO ĐỘNG VIỆT NAM TẠI THÁI LAN 231
ThS Nguyễn Xuân Anh
23 FAMILY AND MIGRATION AMONG FACTORY WORKERS IN CHINA AND VIETNAM 243
Prof Kaxton Siu, Prof Jonathan Unger
Trang 5CHƯƠNG TRÌNH
Ngày 21/12/2018
Hoạt động chính: Ngày Xã hội học Nam Bộ 2018 (Hội thảo khoa học “Phát triển Xã
hội học công ở Việt Nam”)
Địa điểm: Hội trường D, 10-12 Đinh Tiên Hoàng, P Bến Nghé, Q.1, TP HCM
Thời gian: 07:30 - 17:00
07:30 - 08:00: Đăng ký
08:00 - 09:00: Khai mạc và Phiên toàn thể
09:00 - 11:45: Phiên tiểu ban
11:45 - 12:00: Bế mạc
12:00 - 13:30: Nghỉ trưa
13:30 - 17:00: Tọa đàm Biến đổi khí hậu
Ngày 22/12/2018
Hoạt động chính: Chương trình Kỷ niệm 20 năm thành lập Khoa Xã hội học
Địa điểm: Hội trường D và khuôn viên sân nhà B, 10-12 Đinh Tiên Hoàng, P Bến
Nghé, Q.1, TP HCM
Thời gian: 08:00 - 21:00
Phần Lễ: 08:00 - 11:00 (Hội trường D)
Phần Hội: 11:00 - 21:00 (khuôn viên sân nhà B)
Trang 6THÀNH PHẦN TỔ CHỨC HỘI THẢO
Ban Chỉ đạo:
1 PGS TS Ngô Thị Phương Lan - Hiệu trưởng, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM - Trưởng ban
2 PGS TS Lê Thanh Sang - Viện trưởng, Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ - Đồng Trưởng ban
Ban Tổ chức:
1 PGS TS Nguyễn Thị Hồng Xoan - Trưởng khoa, Khoa Xã hội học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM - Trưởng ban
2 GS TS Bùi Thế Cường - Uỷ viên, Hội đồng biên tập Tạp chí Khoa học Xã hội TP HCM – Đồng Trưởng ban
3 TS Trần Anh Tiến - Trưởng phòng, Phòng QLKH-DA, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM - Thành viên
4 TS Nguyễn Nữ Nguyệt Anh - Phó Trưởng khoa, Khoa Xã hội học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM - Thành viên
5 ThS Phạm Thị Thùy Trang - Phó Trưởng khoa, Khoa Xã hội học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM - Thành viên
6 ThS Cao Thanh Tâm - Khoa Xã hội học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM - Thành viên
Ban Biên tập:
1 PGS TS Nguyễn Thị Hồng Xoan - Trưởng khoa, Khoa Xã hội học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM - Trưởng ban;
2 GS TS Bùi Thế Cường - Uỷ viên, Hội đồng biên tập Tạp chí Khoa học Xã hội TP HCM - Đồng Trưởng ban;
3 TS Nguyễn Nữ Nguyệt Anh - Phó Trưởng khoa, Khoa Xã hội học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM - Thành viên;
4 ThS Phạm Thị Thùy Trang - Phó Trưởng khoa, Khoa Xã hội học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM - Thành viên
5 ThS Cao Thanh Tâm - Khoa Xã hội học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM - Thành viên
6 ThS Trịnh Thị Nhài - Khoa Xã hội học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM - Thành viên
7 ThS Ngô Trà My - Khoa Xã hội học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP HCM - Thành viên
Trang 7XÃ HỘI HỌC CÔNG CỘNG: MỘT HƯỚNG NGHIÊN CỨU XÃ HỘI HỌC HƠN LÀ
MỘT PHƯƠNG PHÁP, HAY TẬP HỢP CÁC LÝ THUYẾT
ThS Tạ Xuân Hoài
Khoa Khoa học xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Tôn Đức Thắng
Email: taxuanhoai@tdt.edu.vn
Tóm tắt: Bài viết này thảo luận về xã hội học công cộng, đây là một chương trình nghị sự
đã và đang được tranh luận chưa hoàn thành Các nhà xã hội học cho rằng, để xã hội học công cộng tồn tại như một chuyên ngành xã hội hội học, điều quan trọng cần phải làm rõ tính khoa học của nó với các hình thức phù hợp khoa học, cố gắng vượt qua những lợi ích của chính nó Nội dung bài viết này dựa vào những công trình nghiên cứu của các nhà xã hội học Mỹ - Hiệp hội Xã hội học Hoa Kỳ có nhiều đóng góp cho cuộc tranh luận công khai thực sự về nội dung này – Những quan điểm về xã hội học công cộng của Ben Agger, Theda Skocpol và Michael Burawoy được sử dụng nhằm để phân tích phù hợp với bản chất của tên gọi “Xã hội học công cộng” - “Public Sociology”, cũng như sự cần thiết của hướng nghiên cứu xã hội học công cộng là một hướng nghiên cứu xã hội học hơn là một phương pháp, hay
tập hợp các lý thuyết
Từ khóa: xã hội học chuyên biệt, xã hội học phê phán, xã hội học chính sách và xã hội
học công cộng, công chúng
1 Dẫn nhập
Trong thập niên trước, các cuộc tranh luận về xã hội học công cộng đã đưa ra những câu hỏi liên quan đến việc bổ sung mục đích nghiên cứu của xã hội học Xã hội học công cộng đặt ra câu hỏi về xã hội học là gì và mục tiêu nghiên cứu cần có của nó là gì(1)
Thực ra, các cuộc tranh luận như vậy có một lịch sử lâu dài trong xã hội học Mỹ và trong khoa học xã hội
Mỹ nói chung Chẳng hạn, nhà sử học Mark C Smith đã điều tra các cuộc tranh luận trước
đây về mục đích của khoa học xã hội trong cuốn sách khoa học xã hội của ông: “Social
Science in the Crucible: The American Debate over Objectivity and Purpose, 1918 - 1941”
(1994), trong khi Stephen P Turner và Jonathan H Turner tranh luận trong cuốn sách của
họ: “The Impossible Science: An Institutional Analysis of American Sociology” (1990), cho
rằng nghiên cứu xã hội học với mục đích thông qua sự phụ thuộc vào công chúng bên ngoài,
Những cuộc tranh luận về xã hội học công cộng đã và đang tạo ra những kết quả sâu sắc đối với nghiên cứu, giảng dạy và làm xã hội học, đã bắt đầu với một vài thay đổi định hướng lại chương trình đào tạo để trong đó bao gồm các hướng nghiên cứu xã hội học công cộng, cũng như làm rõ hơn vai trò của xã hội học trong đời sống công cộng, trong việc cung cấp thông tin hữu ích, chính xác và khoa học nghiêm ngặt cho các nhà hoạch định chính sách và các nhà lãnh đạo cộng đồng (Burawoy, 2005)
Trang 8Cho đến nay, chưa có định nghĩa nào về xã hội học công cộng một cách thống nhất, mặc
dù thuật ngữ xã hội học công cộng - “public sociology” - lần đầu tiên được Herbert Gans
giới thiệu trong "Sociology in America: The Discipline and the Public” của ông tại Hiệp hội
Xã hội học Mỹ (American Sociological Association – ASA) vào năm 1988 Diễn văn này là tập hợp các nghiên cứu của các nhà xã hội học công cộng, như nhà xã hội học David Riesman, Robert Bellah Đến năm 2000, nhà xã hội học Ben Agger cho xuất bản công trình
“Public Sociology: From Social Facts to Literary Acts”, được xem là công trình về xã hội
học công cộng đầu tiên và Ben Agger gọi xã hội học công cộng là xã hội học giải quyết các vấn đề công cộng lớn của xã hội Tuy nhiên, sau cuộc họp thường niên của Hiệp hội Xã hội học Hoa Kỳ (ASA) vào năm 2004, tại đó Michael Burawoy đã đưa ra quan điểm về xã hội học công cộng được giới thiệu trong bài diễn văn của ông, cung cấp một tóm tắt ngắn gọn về thuật ngữ xã hội học công cộng
"Phản ánh tâm thế của xã hội, xã hội học công cộng phải chỉ ra, thúc đẩy và thông báo tranh luận công khai về sự bất bình đẳng và phân biệt chủng tộc, các chế độ giới tính mới, suy thoái môi trường, trào lưu thị trường, bạo lực của chính phủ hoặc phi chính phủ” (3)
M Burawoy tin rằng thế giới cần xã hội học công cộng M Burawoy và những người ủng
hộ xã hội học công cộng khác khuyến khích xã hội học công cộng phấn đấu mang lại những đối thoại giữa nhà xã hội học và các (loại) công chúng ngoài các viện, trường đại học nghiên cứu, một sự đối thoại mà trong đó cả hai bên có thể nâng cao sự hiểu biết của mình về những vấn đề công cộng Chúng bao gồm những cuộc tranh luận về chính sách công, hoạt động chính trị, mục đích của phong trào xã hội và các thể chế của xã hội dân sự Nếu xã hội học công cộng được coi là "chuyển thể" trong ngành xã hội học, thì đó chính là mục tiêu khôi phục lại nguyên tắc xã hội học bằng cách vận dụng các phương pháp thực nghiệm và hiểu biết lý thuyết để tìm ra những gì xã hội có thể được Xã hội học công cộng có lẽ được hiểu
rõ nhất là một hướng nghiên cứu xã hội học hơn là một phương pháp, hay tập hợp các lý thuyết(4)
Theo M Burawoy việc xác định và làm rõ sự khác biệt của bốn loại kiến thức xã hội học:
xã hội học chuyên nghiệp, xã hội học chính sách, xã hội học phê bình và xã hội học công cộng sẽ phân biệt được xã hội học công cộng như là một hướng nghiên cứu của xã hội học,
nó rộng lớn hơn nhấn mạnh việc mở rộng thêm ranh giới chuyên ngành xã hội học
2 Xã hội học công cộng trong nghiên cứu xã hội học
Công việc của các nhà xã hội học từ cổ điển đến đương đại, thường chia ra làm hai lĩnh vực nghiên cứu: xã hội học ứng dụng và xã hội học hàn lâm
Xã hội học ứng dụng hay còn được gọi là xã hội học thực hành, đã đề cập đến hoạt động
lao động của các nhà xã hội học can thiệp vào đối tượng nghiên cứu, bằng cách sử dụng kiến thức xã hội học trong một môi trường cụ thể Các nhà xã hội học ứng dụng hoạt động trong nhiều lĩnh vực nghiên cứu khác nhau, bao gồm các trường đại học, chính phủ và các tổ chức
tư nhân Xã hội học ứng dụng sử dụng lý thuyết xã hội và các phương pháp nghiên cứu xã
Trang 9hội với mục đích “tạo ra thay đổi xã hội tích cực thông qua can thiệp tích cực” (Bruhn, 1999, 1) Cụ thể hơn, xã hội học ứng dụng có thể được xem như là phần vận dụng của lý thuyết xã hội học chuyển thể thành thực tiễn cho các đối tượng nghiên cứu của nó Các nhà xã hội học ứng dụng có vai trò mô tả cách thức sử dụng kiến thức xã hội học trong việc trả lời các câu hỏi nghiên cứu, hoặc các vấn đề được xác định bởi các nhóm lợi ích cụ thể, chứ không phải
để trả lời các câu hỏi của các nhà nghiên cứu (Steele và Price, 2007, 4)
Nghiên cứu ứng dụng đôi khi được tiến hành trong một môi trường đa lĩnh vực và phối hợp với các tổ chức khác nhau, bao gồm các dịch vụ cộng đồng, các nhóm xã hội, các tổ chức xã hội và đôi khi hợp tác với các trường đại học Xã hội học ứng dụng sử dụng kết quả nghiên cứu của mình để giúp cộng đồng giải quyết các vấn đề hàng ngày Chẳng hạn như cải thiện trật tự cộng đồng và phòng chống tội phạm, mô tả thực trạng và cải thiện tình trạng ma túy, đánh giá nhu cầu của các khu vực nông thôn – đô thị, phát triển năng lực của hệ thống giáo dục, hoặc thúc đẩy sự phát triển tình trạng nhà ở, các nguồn lực liên quan đến mưu sinh
và mô thức sống của cộng đồng
Xã hội học hàn lâm khác với xã hội học ứng dụng, vì xã hội học hàn lâm trong đó các
nhà xã hội học làm việc trong môi trường học tập như trường đại học với giảng dạy và định hướng nghiên cứu thuần túy Mặc dù có một số nguồn gốc phổ biến, thực hành xã hội học hoàn toàn khác biệt với công việc xã hội Hiện nay, một số lượng ngày càng tăng của các trường đại học đang cố gắng để giảng dạy chương trình đào tạo xã hội học thực tế theo cách này Các khóa học xã hội học hàn lâm cung cấp cho sinh viên những kỹ năng để có thể làm việc hiệu quả với từng đối tượng nghiên cứu, cung cấp kiến thức hữu ích cho nghề nghiệp như hỗ trợ nạn nhân và phục hồi ma túy và dạy học sinh cách tích hợp kiến thức xã hội với các lĩnh vực khác mà họ có thể đi vào như liệu pháp hôn nhân và gia đình và các công việc
xã hội
Nguyên tắc xã hội học là năng động và luôn thay đổi và có một lịch sử lâu dài về việc kết hợp những hiểu biết về lý thuyết mới và phương pháp thực nghiệm vào các phân tích các
cứu thích ứng với vấn đề nghiên cứu về sự thống trị và phong trào lao động; các khái niệm
về lý thuyết phân tầng đã chuyển từ nghiên cứu về tính di động trong một hệ thống phân tầng của uy tín nghề nghiệp, để xem xét việc thay đổi cấu trúc bất bình đẳng xã hội, chủng tộc và giới tính; xã hội học chủng tộc đã chuyển từ các lý thuyết về đồng hóa, sang nền kinh
tế chính trị, để nghiên cứu về các chủng tộc; và lý thuyết xã hội đã đưa ra những cách giải thích căn bản về các hiện tượng xã hội trên đường dẫn đến kiến thức xã hội hoàn toàn mở hơn Đáp ứng khoảng cách ngày càng tăng giữa các đặc điểm xã hội học và thế giới hiện nay, đó cũng chính là thách thức của xã hội học công cộng nghiên cứu làm sao thu hút nhiều công chúng bằng nhiều phương cách, thường với mục tiêu trao quyền cho công chúng bị thiệt thòi (Burawoy, 2005) Bằng cách này, các nhà xã hội học Mỹ những năm gần đây đã và đang làm cho xã hội học công cộng trở thành một hướng nghiên cứu có thể được công nhận
và hợp pháp Theo đó, họ đã chỉ ra sự phân chia lao động xã hội học, trong đó xã hội học
Trang 10công cộng là một phần của nghiên cứu xã hội học rộng lớn, bao gồm xã hội học chuyên biệt,
xã hội học phê phán, xã hội học chính sách và xã hội học công cộng
Xã hội học chính sách
Đầu tiên cần phân biệt xã hội học công cộng từ xã hội học chính sách Xã hội học chính sách là hướng nghiên cứu cung cấp các giải pháp cho các vấn đề xã hội và mục tiêu thường được xác định bởi một đối tượng nghiên cứu, có thể là chính phủ hay các tổ chức xã hội Xã hội học chính sách cung cấp kiến thức, công cụ có thể được sử dụng để giải quyết hoặc giúp
đỡ một trường hợp cụ thể trong lĩnh vực nghiên cứu của xã hội Một số đối tượng nghiên cứu được xác định là nhiệm vụ của các nhà xã hội học chính sách với mức độ cá nhân, tổ chức , bên cạnh đó cũng có thể là các đối tượng nghiên cứu khác ở cấp độ rộng lớn hơn, như các chương trình nghị sự, chính sách xã hội, tổ chức cộng đồng Thường xã hội học chính sách tập trung nghiên cứu về các dịch vụ quan trọng đối với cộng đồng, nghèo đói, phát triển cộng đồng hoặc có thể cung cấp một chương trình nghiên cứu rộng hơn ở cấp độ quốc gia, quốc tế Thông tin thu thập được từ xã hội học chính sách mở ra cho một đối tượng nghiên cứu khác ngoài học thuật Nó không chỉ giới hạn trong ranh giới học thuật Những phát hiện của nghiên cứu xã hội học chính sách có thể ảnh hưởng đến công chúng, vì chúng
có thể ảnh hưởng đến chính sách của chính phủ, hay chính sách của một tổ chức xã hội Trong những năm gần đây, xã hội học chính sách được xem như là một phương pháp nghiên cứu phổ biến để phân tích các chính sách về giáo dục, kinh tế, chính trị… Chính công việc nghiên cứu của các nhà xã hội học chính sách như vậy, nên đôi khi nó còn được gọi là “xã hội học chính sách xã hội”
Xã hội học công cộng
Ngược lại, xã hội học công cộng, tham gia vào một mối quan hệ đối thoại giữa nhà xã hội học và công chúng Trong đó chương trình nghị sự của mỗi đối tượng nghiên cứu được đưa vào thảo luận và bổ sung, hiệu chỉnh cho nhau Các nghiên cứu của xã hội học công cộng, chương trình nghị sự được đưa vào nghiên cứu thường liên quan đến các giá trị hoặc mục tiêu nghiên cứu được chia sẻ từ cả hai bên, để thông tin thảo luận có đi có lại Đó là mục tiêu của xã hội học công cộng, phấn đấu mang lại những đối thoại giữa nhà xã hội học và các (loại) công chúng ngoài các viện, trường đại học nghiên cứu; một đối thoại mà trong đó cả hai bên có thể nâng cao sự hiểu biết của mình về những vấn đề công cộng Chúng bao gồm những cuộc tranh luận về chính sách công, hoạt động chính trị, mục đích của phong trào xã hội và các thể chế của xã hội dân sự
Các phương pháp tiếp cận xã hội học công cộng và xã hội học chính sách không loại trừ lẫn nhau và thậm chí không đối kháng nhau, chúng thường bổ sung cho nhau trong quá trình nghiên cứu Đặc biệt là khi chính sách thất bại, xã hội học chính sách có thể trở thành xã hội học công cộng (Burawoy, 2005) Sự khác biệt giữa xã hội học công cộng và xã hội học chính sách thường khó có thể phân định rạch ròi, như việc xã hội học công cộng có thể đồng thời phục vụ khách hàng và tạo ra cuộc tranh luận công khai