Nắm được cấu tạo và ý nghĩa của các loại từ ghép Hiểu rõ về liên kết văn bản, một trong những tính chất quan trọng nhất của V Giúp học sinh hiểu được tâm trạng của người mẹ khi đứa con l[r]
Trang 1Ngày soạn :
Ngày dạy :
Tiết 1: Văn bản: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
I.Mục tiêu : ( Lí Lan )
Cảm nhận và thấm thía những tình cảm thiêng liêng, sâu nặng của cha mẹ đối với con cái; thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
Nắm được cấu tạo và ý nghĩa của các loại từ ghép
Hiểu rõ về liên kết văn bản, một trong những tính chất quan trọng nhất của V
Giúp học sinh hiểu được tâm trạng của người mẹ khi đứa con lần đầu tiên đến trường, qua đó thấy được tình cảm và tấm lòng của người mẹ dành cho con
II.Chuẩn bị đồ dùng :
Sách bài tập,Sách ĐHVB,Bảng phụ
III.Các bước lên lớp:
1.ổn định
2.Kiểm tra: vở ghi, vở soạn và SGK của HS
3.Bài mới
Giới thiệu bài: Em hãy nhớ lại ngày khai trường đầu tiên của mình, hãy kể lại cảm tưởng
Tiến trình bài dạy:
Tên hoạt
động
Hoạt
động
1:Hướng
dẫn HS
đọc và
chú thích
.
Hoạt
động 2 –
Tìm hiểu
nội dung
VB
Hoạt động của thầy
? VB này có cách đọc ntn?
Em hãy đọc văn bản
? Văn bản có xuất xứ ntn ?
H – Giải nghĩa từ: nhạy cảm, háo hức, khai trường
? Những từ đó thuộc lớp từ nào đã học
? VB này là lời của ai? Nói về điều gì?
? Tìm những chi tiết miêu tả việc làm, cử chỉ của mẹ vào đêm trước ngày khai trường
? Qua đó bộc lộ tâm trạng gì của mẹ?
? Vì sao mẹ có những tâm trạng như vậy?
Hoạt động của trò I/ Đọc, chú thích
Đọc, tóm tắt ND, chú thích Tình cảm, nhẹ nhàng Khai trường: mở trường buổi đầu tiên
* Chú thích -Xuất xứ văn bản :
- Giải nghĩa từ:
II/ Tìm hiểu VB
* Tâm trạng của mẹ trong đêm trước ngày
khai trường của con :
Từ mượn, từ HV
Lời của mẹ nói với con trai ; Ngắm nhìn con ngủ, nghĩ về những việc con làm, không tập trung trằn trọc, ko ngủ được,
Trang 2? Qua đó em thấy mẹ là người thế nào?
? Em có biết 1 câu ca dao, danh ngôn hay 1 bài thơ nói về tấm lòng người mẹ
- “Con là mầm đất tươi xanh
Nở trong tay mẹ, mẹ ươm mẹ trồng Hai tay mẹ bế mẹ bồng
Như con sông chảy nặng dòng phù sa
Mẹ nhìn con đẹp như hoa Con trong tay mẹ thơm ra giữa đời Sao tua rua đã lên rồi
Con ơi có cả đất trời bên con Cho dù đạn réo mưa bom Con trong tay mẹ vẫn ngon giấc nồng Vẫn mơ tiếp giấc mơ hồng
Ru con tiếng mẹ bay vòng quanh nôi”
? Người mẹ đang nói chuyện trực tiếp với con không?Theo em người mẹ đang nói với ai?
? Cách viết này có tác dụng gì?
? Câu văn nào nói lên tầm quan trọng của nhà trường với thế hệ trẻ?
? Hiểu được tqtrọng đó, mẹ đã định nói với con ntn trong buổi ngày mai khi con đến trường?
? Em hiểu “TG kỳ diệu” đó là gì?
? Đọc xong VB, em hiểu thêm điều gì
về mẹ và vai trò của nhà trường?
? Tại sao VB có tựa đề “Cổng trường
mở ra”-? VB này có cốt truyện và có
1 chuỗi sviệc như ở lớp 6 không?
H- Quan sát đoạn VB nói về ý nghĩ của mẹ về giáo dục nước Nhật
Thảo luận:
- TG của điều hay, lẽ phải, của tình thương và đạo lý làm người
- ánh sáng tri trức nhân loại
- tình bạn, tình thầy trò cao đẹp
nhớ về ngày ktrường đtiên của mình
- Vì mẹ rất yêu con, quan tâm đến con, bởi mẹ
đã được hưởng tình yêu thương ấy từ bà ngoại, tình cảm ấy là 1 sự tiếp nối thế hệ, là truyền thống hiếu học
> người mẹ yêu con vô cùng
- “Không có mặt trời thì hoa không nở, không
có người mẹ thì cả anh hùng và nhà thơ đếu không có” M.G
là 1 cách thể hiện trong VB biểu cảm
- Đang tâm sự với chính mình
- Giúp tác giả đi sâu vào TG tâm hồn, miêu tả tinh tế tâm trạng hồi hộp, trăn trở, xao xuyến, bâng khuâng
> Nội tâm nv bộc lộ sâu sắc, đậm chất trữ tình biểu cảm
HS tự bộc lộ
-Không mà chủ yếu chỉ là tâm trạng
- “Ai cũng sau này”
> cả XH qtâm, quyền của trẻ em là được học tập
- “Đi đi mở ra” > lời động viên
Trang 3Dặn dò
- Vô cùng quan trọng
* Khái quát: Qua VB, em hiểu được
sự quan tâm, chăm lo của mẹ dành cho con, hiểu được tqtrọng vô cùng của ngày đầu tiên đến trường – mốc qtrọng của cuộc đời con > chăm lo
về trí tuệ
-Gọi HS đọc ghi nhớ
- Cảm nghĩ của em về người mẹ
trong văn bản “Cổng trường mở
ra”.Soạn văn bản “Mẹ tôi”.
* Ghi nhớ:
HS đọc ghi nhớ
-Cảm nghĩ của em về người mẹ trong văn bản
“Cổng trường mở ra”
- HS trao đổi ý kiến 2 BT (SGK)
Trang 4
-Ngày soạn :
Ngày dạy :
Tiết 2- Văn bản: MẸ TÔI
( Etmônđôđơ Amixi )
I Mục tiêu bài học:
- Giúp HS hiểu được t/d lời khuyên của bố về lỗi của 1 đứa con với mẹ Thấm thía những tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ với con cái
II.Chuẩn bị đồ dùng:
Sách bài tập,sách ĐHVB,bài soạn
III Các bước lên lớp:
1 ổn định
2 Kiểm tra:
Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra được từ văn bản “Cổng trường mở ra” là gì?
3 Bài mới
* Giới thiệu: Trong cuộc đời mỗi chúng ta, người mẹ có 1 vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng và
cao cả, nhưng không phải khi nào ta cũng có ý thức hết được điều đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm ta mới nhận ra tất cả VB “Mẹ tôi” sẽ cho ta 1 bài học
* Tiến trình bài dạy:
Tên hoạt
động
Hoạt động 1:
Hướng dẫn HS
đọc tác phẩm
tìm hiểu chú
thích
Hoạt động 2:
Tìm hiểu nội
dung VB
Hoạt động của thầy
Gọi HS đọc văn bản
? Nêu hiểu biết của em về tác giả
? VB cần đọc với giọng ntn?
? Em hiểu thế nào là: lễ độ, hối hận, vong ân bội nghĩa
? Hãy TT bức thư của người cha ?
? VB này viết về điều gì?
? enricô đã giới thiệu bức thư của bố ntn? Tưởng tượng và kể lại
Hoạt động của trò
I/ Đọc, chú thích
1 Đọc:
2 Chú thích :
- Tác giả:
- Tác phẩm :
- Giải nghĩa từ.
H - Đọc VBNB
II/ Tìm hiểu VB
1 Thái độ, tình cảm, suy nghĩ của người cha
Trang 5cha đã có thái độ ra sao? Câu nói nào thể hiện? Từ ngữ nào diễn tả?
? Tìm những từ ngữ, hình ảnh, lời lẽ trong bức thư thể hiện thái độ buồn
bã, tức giận của bố?
? Tại sao thể hiện sự tức giận của mình mà người bố lại gợi đến mẹ?
? Bố đã nêu lên nỗi đau gì khi 1 đứa con mất mẹ để giáo dục enricô?
? Hãy tìm 1 số từ ghép trong đoạn này nói lên nỗi đau của đứa con mất mẹ?
? Bố đã thể hiện sự kiên quyết của mình ntn?
? Bố đã khuyên con phải xin lỗi mẹ ntn?
? Qua bức thư, em thấy bố đã giáo dục enricô điều gì?
? Tất cả những thái độ của bố được bày tỏ bằng cách viết ntn? Trong bức thư, thỉnh thoảng bố lại gọi con:
“enricô của bố ạ ” – cách viết đó có tác dụng gì?
? Vì thế đã tác động đến enrico ra sao?
? Qua bức thư, em còn thấy bố thể hiện tình cảm với mẹ của enrico ntn?
? Người mẹ không trực tiếp xuất hiện trong câu chuyện, nhưng ta vẫn thấy hiện lên rất rõ nét Vì sao?
? Qua bức thư người bố gửi con, em thấy enrico có một người mẹ ntn?
? Cách để cho nv bộc lộ qua cái nhìn của người khác có t/d gì?
? Từ hình ảnh người mẹ hiền trong tâm hồn con, bố đã viết 1 câu thật hay nói về lòng hiếu thảo, đạo đức làm người Em hãy tìm những câu nói ấy
* Với con khi con mắc lỗi lầm:
- buồn bã, tức giận
- nghiêm khắc, kiên quyết phê phán
- Nhà văn ý
- Diễn cảm, nhẹ nhàng
HS tóm tắt
- Miêu tả thái độ, tình cảm và những suy nghĩ của người bố trước lỗi lầm của con và sự tôn trọng của ông đối với vợ mình
- Rất tức giận, buồn bã
“Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy”
“Thà rằng bố không có con, còn hơn là thấy con bội bạc”
* Với con khi con mắc lỗi lầm:
- buồn bã, tức giận
- nghiêm khắc, kiên quyết phê phán
2 Hình ảnh người mẹ:
- Cho con thấy được công ơn của mẹ, khơi gợi tình cảm trong con đối với mẹ
H - Đọc đoạn VB “Con sẽ cay đắng
thương yêu đó”
- yếu đuối, chở che, cay đắng, đau lòng, thanh thản, lương tâm,
- Bắt con phải xin lỗi mẹ Cho con thời gian thử thách
- Cầu xin mẹ hôn con
Trang 64.Củng cố-
Luyện tập
5.Dặn dò
?Tại sao bố không nói chuyện với enrico mà lại viết thư?
-> Bài học ứng xử trong gđ, ở trường, ngoài XH
GV :“Mẹ tôi” chứa chan tình phụ tử,
mẫu tử, là bài ca tuyệt đẹp của những tấm lòng cao cả
Đ Amixi đã để lại trong lòng ta hình ảnh cao đẹp thân thương của người
mẹ hiền, đã giáo dục bài học hiếu thảo đạo làm con
- Rút ra bài học
Hướng dẫn HS luyện tập
1 Hãy chọn 1 đoạn trong thư của bố enrico có nội dung thể hiện vai trò vô cùng lớn lao của mẹ
2 Liên hệ với bản thân mình xem đã lần nào nỡ gây ra 1 sự việc khiến mẹ buồn phiền?
Trình bày suy nghĩ, tình cảm?
-Tại sao nói câu: “Thật đáng xấu
hổ và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu thương đó” là 1 câu thể
hiện sự liên kết xúc cảm lớn nhất của người cha với 1 lời khuyên dịu dàng?
-Soạn văn bản“Cuộc chia tay của
những con búp bê”
- Phải lễ phép, biết kính trọng và ghi nhớ công ơn của bố mẹ và phải thành khẩn sửa chữa lỗi lầm
- Thể hiện tình cảm yêu thương, trìu mến
- xúc động vô cùng
- Dạy con thủ thỉ, tâm tình, tha thiết, lời giáo huấn thấm sâu vào tâm hồn con
> bức thư là nỗi đau, sự tức giận cực điểm của bố, nhưng cũng là lời yêu thương tha thiết
- enrico được sống trong 1 gđình hạnh phúc
* Ghi nhớ:SGK
III/ Luyện tập
- Bố đã kể về mẹ cho enrico nghe > người
mẹ xuất hiện qua cái nhìn của bố > lý giải cho nhan đề “Mẹ tôi”
- Tăng tính khách quan của sviệc, thể hiện tình cảm và thái độ của người kể
- “Con hãy nhớ rằng tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu thương đó”
Thảo luận:Tình cảm sâu sắc thường tế nhị,
kín đáo Viết thư là chỉ nói riêng cho người mắc lỗi biết, vừa giữ được sự kín đáo, tế nhị không làm người mắc lỗi mất lòng tự trọng
Trang 7
Ngày soạn:………
Ngày dạy:………
Tiết 3: TỪ GHÉP
I.Mục tiêu bài học:
- Trên cơ sở ôn tập khái niệm từ ghép được học từ lớp 6, HS hiểu thêm về các loại từ ghép và nghĩa của cac loại từ ghép đó
II.Chuẩn bị đồ dùng.
Bài tập, Bảngb phụ
III.Các bước lên lớp:
1 ổn định
2 Kiểm tra:
VB “Mẹ tôi” đã đem đến cho em bài học gì? hãy đọc 1 đoạn VB mà em cho là sâu sắc nhất?
3 Bài mới:
* Giới thiệu: Lớp 6 các em đã được học về từ và cấu tạo từ TV Hãy nhắc lại thế nào là từ ghép?
Từ ghép là những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa
Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về các loại từ ghép và nghĩa
* Tiến trình bài dạy:
Hoạt động 1:
Hướng dẫn HS
tìm hiểu về các
loại từ ghép
Hoạt động của thầy
G – Ghi sẵn VD1, VD2 SGK
? Trong các từ ghép “bà ngoại”,
“thơm phức” tiếng nào là tiếng chính, tiếng phụ bổ sung nghĩa cho tiếng chính?
? Vai trò của tiếng chính, phụ?
? Quan hệ giữa tiếng chính và phụ?
Nhận xét về vị trí của tiếng chính?
? Các tiếng trong 2 từ ghép “Quần
Hoạt động của trò
I/ Các loại từ ghép
1 Từ ghép C-P
* Xét VD:
H- Đọc VD1
Trang 8Hoạt động 2 –
Hướng dẫn HS
tìm hiểu nghĩa
của từ ghép
áo” “Trầm bổng” có quan hệ với nhau ntn? Có phân ra tiếng chính, tiếng phụ không?
? Theo em có mấy cách ghép tạo ra mấy kiểu từ ghép?
G: Kiểu ghép các tiếng không ngang hàng nhau về nghĩa có tiếng C – P gọi là từ ghép C – P
? Thế nào là từ ghép C – P?
G: Kiểu ghép những tiếng ngang hàng, bình đẳng về NP tạo ra từ ghép đẳng lập
? Từ ghép đẳng lập là gì?
? So sánh nghĩa của từ “bà ngoại”
với nghĩa của từ “bà” (lớp 6 đã học cách giải nghĩa)
? Cả bà nội và bà ngoại đều có chung 1 nét nghĩa là “bà”, nhưng nghĩa của 2 từ này khác nhau Vì sao?
? Tương tự “thơm”, “thơm phức”
? So sánh nghĩa của từ ghép C- P với nghĩa của tiếng chính?
Vậy từ ghép C-P có t/c gì?
? So sánh nghĩa của từ “quần áo”
với nghĩa của mỗi tiếng “quần”,
“áo”
? Tương tự “trầm bổng”
? So sánh nghĩa của từ ghép ĐL với nghĩa của từng tiếng?
Vậy từ ghép ĐL có t/c gì?
- bà ngoại, thơm phức
- tiếng chính là chỗ dựa Tiếng phụ bổ sung nghĩa cho t.chính
- không ngang hàng
- tiếng chính đứng trước
2 Từ ghép đẳng lập
H- Đọc VD2
- bình đẳng, ngang hàng
- 2 cách > 2 kiểu
- từ ghép C – P có tiếng C & tiếng P bổ sung nghĩa cho tiếng C Tiếng C đứng trước, tiếng P đứng sau
- Cho VD về 2 loại từ ghép H- 2 em lên bảng điền BT2, 3 (1 nửa SGK)
- Đọc phần ghi nhớ: SGK
- Quan sát VD1 trên bảng
- bà: người đàn bà sinh ra mẹ (cha)
bà ngoại: sinh ra mẹ
bà nội: sinh ra cha
- Do t/dụng bổ nghĩa của tiếng phụ
- Thơm: có mùi thơm dễ chịu khiến người ta thích ngửi
- Thơm phức: rất thơm
- Thơm mát: nhẹ nhàng, tự nhiên
Trang 94.Củng
cố-luyện tập
5.Dặn dò
G: Đưa tình huống
Có 1 bạn nói: “tớ mới mua 1 cuốn sách vở” Theo em bạn ấy nói “1 cuốn sách vở” là đúng hay sai Vì sao? Chữa lại cho đúng
G: chốt, những đơn vị kiến thức cần nhớ
Sau BT 1, 2, 3 rút ra kết luận Sau BT 5rút ra kết luận
- BT 6, 7
- Học thuộc ghi nhớ
- Và chuẩn bị tiết 4
- Hẹp hơn, cụ thể hơn
- Quần: 1 thứ trang phục có 2 ống thường mặc phía dưới cơ thể
- áo: , phía trên cơ thể
- Quần áo: chỉ trang phục nói chung mang nghĩa khái quát
- Trầm: âm thanh ở mức độ thấp
- Bổng: cao
- Trầm bổng: âm thanh lúc cao lúc thấp nghe vui tai
- Có nghĩa kquát hơn
H- Đọc ghi nhớ SGK
III/ Luyện tập
Chia nhóm:
- Sách vở là từ ghép ĐL mang nghĩa kquát, chỉ chung > sai
- Sách, vở là D chỉ vật tồn tài dưới dạng cá thể nên có thể đếm được
> trong giao tiếp phải kết hợp từ cho chính xác, đúng nghĩa
- Làm BT SGK
- Từ 1 tiếng có nghĩa ta có thể tạo ra rất nhiều
từ ghép khác nhau cả ĐL và C-P
Các tiếng phụ tuy có tác dụng phân nghĩa để cấu tạo từ ghép làm tên gọi của 1 loại sự vật nhưng không nên từ nghĩa của tiếng phụ để suy
ra 1 cách máy móc, hiểu sai
Trang 10Ngày soạn :
Ngày dạy :
Tiết 4: LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
I.Mục tiêu bài học:
Giúp HS thấy: muốn đạt được mục đích giao tiếp thì VB phải có tính liên kết (về hthức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa)
Vận dụng kiến thức đã học để bước đầu xây dựng được những VB có tính liên kết
II.Chuẩn bị đồ dùng:
Bảng phụ, Văn bản mẫu
III.Các bước lên lớp:
1 ổn định
2 Kiểm tra: Có mấy loại từ ghép? nghĩa của từ ghép?
3 Bài mới:
* Giới thiệu: HS nhắc lại VB là gì? VB có những t/chất nào?
VB là các tác phẩm văn học và văn kiện ghi bằng giấy tờ
VB là 1 thể thống nhất và trọn vẹn về nội dung ý nghĩa, hoàn chỉnh về hình thức
* Tiến trình bài dạy:
Nội dung
tên HĐ
Hoạt động
1: Hướng
Hoạt động của thầy
? Những câu trong VD được trích trong VB nào? ndung 3?
Hoạt động của trò /I Liên kết và phương tiện liên kết trong VB
1 Tính liên kết trong VB
Trang 11dẫn HS tìm
hiểu về liên
kết và
phương tiện
liên kết
trong VB
4.Củng cố
-Luyện tập
mấy câu này thì enrico có hiểu điều
bố muốn nói không?
? Nêu lý do?
? Muốn cho đoạn văn có thể hiểu được thì nó phải có tính chất gì?
? Đoạn văn thiếu ý gì mà trở nên khó hiểu?
? Em hãy sửa lại đoạn văn để En hiểu được ý bố
? Nhắc lại nội dung chính của VB
“Mẹ tôi”
? Chỉ ra sự thiếu liên kết trong đoạn văn?
? Hãy sửa lại để thành 1 đoạn văn
có nghĩa
? Từ ngữ “còn bây giờ” và từ “con”
giữ vai trò gì trong câu văn đoạn văn?
? Từ 2VD cho biết 1VB có tính liên kết trước hết phải có điều kiện gì?
? Cùng với điều kiện ấy các câu trong VB phải sử dụng các phương tiện gì?
Sắp xếp các câu văn cho hợp lý Điền các từ ngữ vào chỗ trống
* Xét VD H- Đọc đoạn VB VD1.a SGK
- “Mẹ tôi”
- Không.Vì các câu chưa có sự liên kết, không nối liền Mỗi câu mang 1 nội dung khác nhau
- Liên kết là một trong những tính chất quan trọng nhất của VB
H- Đọc ghi nhớ 1
2 Phương tiện liên kết trong VB
H - Đọc đoạn văn 1.a
- ý lộn xộn, không rõ ràng
- thiếu cái tâm trạng, thái độ của người cha với sự thiếu lễ độ của enrico
> đoạn văn đã được liên kết về nội dung: các câu đều hướng về ý chung: sự xúc cảm ban đầu rất mạnh mẽ khi bố biết con vô lễ với mẹ
H- đọc đoạn văn VD2.b
- câu 2 thiếu từ nối “còn bây giờ”
- “đứa trẻ” > sai > diễn đạt thiếu mạch lạc, đoạn văn khó hiểu
- là phương tiện liên kết > từ, câu là những phương tiện ngôn ngữ dùng
để liên kết VB
- thống nhất về nội dung, trọn vẹn về hình thức (hoàn chỉnh)
- từ, câu
II.Luyện tập
- 1 – 4 – 2 – 5 – 3
- Các câu không liên kết về nội dung
- bà, bà, cháu, bà, bà, cháu, thế là