Bài giảng Tổng quan du lịch - ĐH Thương Mại

* Ý nghĩa: - Tạo cơ sở cho sự nhận thức về sự tiến triển của các điểm đến - Giúp xây dựng được các chiến lược phát triển du lịch bền vững - Hướng dẫn quy hoạch chiến lược ở các điểm đến [r]

Học phần TỔNG QUAN DU LỊCH

Số tín chỉ: 2 (24,6)

DHTM_TMU

CHƯƠNG MỞ ĐẦU

1 Giới thiệu học phần: Tổng quan du lịch

2 Đối tượng và nội dung học phần

3 Phương pháp nghiên cứu học phần

4 Tài liệu tham khảo

DHTM_TMU

2 ĐỐI TƢỢNG VÀ NỘI DUNG HỌC PHẦN

2 ĐỐI TƢỢNG VÀ NỘI DUNG HỌC PHẦN

( tiếp)

Nội dung học phần:

- Chương 1: Sự hình thành và lịch sử phát triển của du lịch

- Chương 2: Động cơ và loại hình du lịch

- Chương 3: Điểm đến đến du lịch

- Chương 4: Các tác động của du lịch

- Chương 5: Quy hoạch và phát triển du lịch

DHTM_TMU

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU HỌC PHẦN

- Phương pháp duy vật biện chứng

4 TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tài liệu tham khảo bắt buộc:

[1] Vũ Đức Minh, Giáo trình Tổng quan về du lịch, NXB Giáo dục,

[4] Foster, D.L., First class: An introduction to travel and tourism, 2nd

ed., Singapore: McGraw-Hill, 1995

Tài liệu tham khảo khuyến khích:

DHTM_TMU

1.1 BẢN CHẤT CỦA DU LỊCH

1.1.1 Các quan niệm về du lịch

1.1.2 Một số khái niệm có liên quan

DHTM_TMU

1.1.1 Các quan niệm về du lịch

☞ Tiếp cận du lịch dưới góc độ nhu cầu của con người

☞ Tiếp cận du lịch dưới góc độ một ngành kinh tế

☞ Tiếp cận du lịch một cách tổng hợp

DHTM_TMU

Tiếp cận du lịch dưới góc độ nhu cầu của

Tiếp cận du lịch dưới góc độ

một ngành kinh tế

☞Theo McIntosh, Goeldner và Ritchie (học giả người Mỹ)

☞ Hội nghị Liên hợp quốc về Du lịch

DHTM_TMU

1.1.2 Một số khái niệm có liên quan

1.2.1 Vận chuyển du lịch

- Chức năng: Đáp ứng nhu cầu đi lại của KDL

- Phân loại:

+ Phương tiện vận chuyển đường bộ

+ Phương tiện vận chuyển đường sắt

+ Phương tiện vận chuyển hàng không

+ Phương tiện vận chuyển đường thủy

DHTM_TMU

1.2.2 Lưu trú

- Chức năng: Đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi của KDL – nhu cầu

cơ bản (và nâng cao) của KDL

1.2.3 Ăn uống

- Chức năng: Đáp ứng nhu cầu ăn uống của KDL – nhu cầu

cơ bản (và nâng cao) của KDL

1.2.5 Lữ hành và các hoạt động liên quan

- Chức năng: Làm trung gian kết nối cung - cầu trong du lịch - các công ty lữ hành

- Các dạng thức kinh doanh lữ hành:

+ Công ty lữ hành

+ Đại lý du lịch (travel agency)

DHTM_TMU

1.3.1 Cơ sở hình thành ngành du lịch

☞ Cơ sở hình thành nhu cầu du lịch

- Điều hòa cuộc sống, lẩn tránh sự đơn điệu

- Thu nhập, trình độ nhận thức, thời gian rảnh rỗi và sức ép công việc tang,…

- Điều kiện đi lại thuận tiện, điểm hấp dẫn ngày càng phát triển,…

☞ Cơ sở hình thành ngành du lịch

- Sự phát triển của LLSX

DHTM_TMU

1.3.2 Các điều kiện phát triển ngành du lịch

- Tài nguyên du lịch

- Điều kiện CSVCKT và CSHT phục vụ du lịch

- Nhu cầu và cầu về du lịch phát triển

- Các điều kiện về an ninh chính trị, trật tự và an toàn xã hội

DHTM_TMU

1.3.3 Lịch sử phát triển du lịch

1.3.3.1 Lịch sử phát triển du lịch trên thế giới

1.3.3.2 Lịch sử phát triển du lịch Việt Nam

DHTM_TMU

CHƯƠNG 2 ĐỘNG CƠ VÀ LOẠI HÌNH DU LỊCH

2.1 Động cơ du lịch

2.2 Loại hình du lịch

DHTM_TMU

2.1.1 Lý do đi du lịch

- Khái niệm: Lý do du lịch là sự lý giải cho hành động du lịch

của con người

- Các nhóm lí do bộc lộ động cơ du lịch (Theo TS Harssel):

+ Tự khám phá + Giao lưu xã hội + Sự hứng thú

+ Tăng cường bản ngã DHTM_TMU

2.1.3 Động cơ du lịch

- Khái niệm: Động cơ du lịch phản ánh những nhu cầu, mong

muốn của du khách và là lý do của hành động du lịch

- Các nhóm nhu cầu du lịch:

+ Nhóm nhu cầu đặc trưng + Nhóm nhu cầu cơ bản + Nhóm nhu cầu bổ sung DHTM_TMU

2.1.3 Động cơ du lịch (tiếp)

- Các nhóm động cơ du lịch (Theo McIntosh và Goeldner):

+ Các động cơ về thể chất + Các động cơ về tìm hiểu (tri thức) + Các động cơ về giao lưu

+ Các động cơ về địa vị, uy tín

- Động cơ “kéo” và động cơ “đẩy”

- Động cơ đẩy: Thúc đẩy con người đi DL để thỏa mãn sự hiểu

DHTM_TMU

* Mối quan hệ giữa lý do và động cơ du lịch

☞ Lý do là sự lý giải cho hành động đi du lịch

☞ Động cơ là hướng tới sự thỏa mãn các nhu cầu của

du khách tiềm năng

⇨ Động cơ du lịch phản ánh những nhu cầu, mong muốn của du khách và là lý do của hành động đi DL

DHTM_TMU

2.2.1 Tầm quan trọng của phân loại

☞ Về kinh tế

☞ Về marketing

DHTM_TMU

2.2.3 Sự biến đổi của các loại hình du lịch

CHƯƠNG 3: ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH

3.1 Điểm đến du lịch

3.2 Điểm hấp dẫn du lịch

DHTM_TMU

3.1 ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH

3.1.1 Quan niệm về điểm đến du lịch

3.1.2 Đặc điểm chung của điểm đến

3.1.3 Các yếu tố cấu thành của điểm đến du lịch

3.1.4 Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật

3.1.5 Chu kỳ phát triển của điểm đến

DHTM_TMU

3.1.1 Quan niệm về điểm đến du lịch

☞ Khái niệm chung

☞ Xét theo góc độ địa lý không gian

☞ Xét theo góc độ kinh tế

☞ Xét theo góc độ tổng hợp

loại điểm đến DL: Điểm đến trung gian và điểm đến

DHTM_TMU

3.1.2 Đặc điểm chung của điểm đến

☞ Được thẩm định về văn hoá

☞ Tính không tách biệt

☞ Tính đa dụng

☞ Tính bổ sung

DHTM_TMU

3.1.3 Các yếu tố cấu thành điểm đến du lịch

a Điểm hấp dẫn du lịch

☞ Điểm hấp dẫn DL quyết định khả năng lôi kéo KDL

☞ Để nâng cao tính hấp dẫn và kéo dài "tuổi thọ“, điểm hấp dẫn

du lịch cần:

● Triển khai hoạt động marketing

● Đào tạo nhân sự

● Ứng dụng công nghệ

DHTM_TMU

b Giao thông đi lại

☞ Duy trì giao thông có hiệu quả, nối liền điểm đến DL với các thị trường nguồn khách

☞ Góp phần tạo nên sự hấp dẫn cho KDL bởi sự độc đáo, khác biệt của các phương tiện giao thông tại điểm đến

DHTM_TMU

c Nơi ăn nghỉ

☞ Đáp ứng nhu cầu cơ bản: ăn uống, nghỉ ngơi cho KDL

☞ Góp phần tạo nên sức hấp dẫn, ấn tượng đối với KDL bởi sự độc đáo, khác biệt của các cơ sở lưu trú; bởi sự ấn tượng bởi các món ăn đặc sản, văn hóa ẩm thực địa phương

DHTM_TMU

e Các hoạt động bổ sung

☞ Các hoạt động bổ sung tại điểm đến

☞ Góp phần giúp cho du khách tìm thấy sự thoả mãn trong mọi chuyến đi

DHTM_TMU

3.1.5 Chu kỳ phát triển của điểm đến du lịch

☞ Khái niệm: Chu kỳ phát triển của điểm đến du lịch là

biểu hiện của sự thay đổi và phát triển của nơi đến du lịch thích ứng với sự phát triển của du lịch tại nơi đó

☞ Chu kỳ sống của khu du lịch theo giả thiết của Butler

DHTM_TMU

Chu kỳ sống của khu du lịch

theo giả thiết của Butler

* Nội dung:

- Giai đoạn thăm dò (Exploration)

- Giai đoạn tham gia (Involvement)

- Giai đoạn phát triển (Development)

- Giai đoạn ổn định (Consolidation)

- Giai đoạn ngừng trệ (Stagnation)

- Giai đoạn suy giảm (Decline)

đoạn hồi phục (Rejuvenation)

DHTM_TMU

Chu kỳ sống của khu du lịch

* Ý nghĩa:

- Tạo cơ sở cho sự nhận thức về sự tiến triển của các điểm đến

- Giúp xây dựng được các chiến lược phát triển du lịch bền vững

- Hướng dẫn quy hoạch chiến lược ở các điểm đến

- Thiết lập mối quan hệ tương tác giữa điểm đến với sự phát triển của thị trường

- Đảm bảo phát triển kinh doanh du lịch thành công tại các

DHTM_TMU

3.2.1 QUAN NIỆM VỀ ĐIỂM HẤP DẪN DU LỊCH

3.2.2 Đặc điểm của điểm hấp dẫn du lịch

☞ Cho phép sự tiếp cận của công chúng

☞ Đối tượng thăm là khách và dân địa phương

☞ Có sự quản lý và kiểm soát

☞ Cung cấp các tiện nghi và dịch vụ phù hợp

☞ Công bố sự giới hạn về không gian

☞ Có mối quan hệ chặt chẽ với điểm đến, các tiện nghi và

DHTM_TMU

* Phân loại điểm hấp dẫn DL

☞ Căn cứ vào hình thức sở hữu

☞ Căn cứ vào mức độ hấp dẫn với khách thăm

☞ Căn cứ vào số lượng khách thăm

☞ Căn cứ vào vị trí

☞ Căn cứ vào diện tích, kích cỡ

Căn cứ vào thị trường mục tiêu

DHTM_TMU

CHƯƠNG 4 CÁC TÁC ĐỘNG CỦA DU LỊCH

4.1 Tác động kinh tế

4.2 Tác động văn hóa - xã hội

4.3 Tác động môi trường

DHTM_TMU

4.1 TÁC ĐỘNG KINH TẾ

4.1.1 Quan niệm về tác động kinh tế

4.1.2 Các tác động về kinh tế

DHTM_TMU

4.1.1 Quan niệm về tác động kinh tế

4.1.2 Các tác động về kinh tế

* Các lợi ích

☞ Cải thiện cán cân thương mại quốc gia

☞ Tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới

☞ Quảng bá cho sản xuất địa phương

☞ Tăng nguồn thu cho Nhà Nước

☞ Tạo cơ sở để phát triển các vùng đặc biệt

DHTM_TMU

4.2 TÁC ĐỘNG VĂN HÓA – XÃ HỘI CỦA DL

4.2.1 Quan niệm về tác động văn hóa – xã hội

4.2.2 Các tác động văn hóa

4.2.3 Các tác động xã hội

DHTM_TMU

4.2.1 Quan niệm về tác động VH-XH của DL

☞ Thay đổi về cách sống của dân cư địa phương

☞ Tác động hai chiều giữa du khách và dân địa phương

☞ Tác động có thể diễn ra theo cả hướng tích cực và tiêu cực

DHTM_TMU

4.2.2 Các tác động văn hóa

* Tích cực

☞ Sự tương tác giữa du khách và người dân địa phương

☞ Khía cạnh văn hóa thông qua sự chi tiêu của du khách

☞ Sự đánh giá nền văn hóa địa phương của du khách

☞ Thương mại hóa các tác phẩm nghệ thuật và đồ thủ công

☞ Đánh mất nhân cách và lòng tự hào về nền văn hóa địa

DHTM_TMU

☞ Gây ra căng thẳng do sự phân biệt nòi giống và chủng tộc

☞ Nhận thức không đúng đắn về sự phục vụ của địa phương

DHTM_TMU

4.3 TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG CỦA DU LỊCH

4.3.1 Quan niệm về tác động môi trường

4.3.2 Tác động của du lịch đến môi trường thành thị 4.3.3 Tác động của du lịch đến môi trường nông thôn 4.3.4 Ảnh hưởng môi trường của du lịch đại chúng

DHTM_TMU

4.3.1 Quan niệm về tác động môi trường

☞ Quan niệm

☞ Tác động của du lịch đến môi trường chủ yếu là các tác động tiêu cực, gây ra tình trạng thiệt hại môi trường có thể hồi phục được hoặc thiệt hại vĩnh viễn

DHTM_TMU

4.3.2 Tác động của DL đến môi trường thành thị

☞ Tại sao thành thị cũng được xem là điểm đến DL?

☞ Các tác động

DHTM_TMU

4.3.3 Tác động của DL đến môi trường nông thôn

☞ Tại sao nông thôn cũng được xem là điểm đến DL?

☞ Các tác động

DHTM_TMU

4.3.4 Ảnh hưởng môi trường của DL đại chúng

- Cường độ phát triển du lịch

- Sự biến đổi các điểm hấp dẫn du lịch

- Sự hồi phục của môi trường

DHTM_TMU

CHƯƠNG 5 QUI HOẠCH VÀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH

5.1 Quy hoạch du lịch

5.2 Phát triển du lịch

5.3 Mối liên hệ giữa QH và phát triển DL

DHTM_TMU

5.1 QUY HOẠCH DU LỊCH

○ 5.1.1 Tầm quan trọng của quy hoạch du lịch

○ 5.1.2 Các cách tiếp cận quy hoạch du lịch

○ 5.1.3 Phạm vi quy hoạch du lịch

DHTM_TMU

Cơ sở lý thuyết của QHDL

- Giả thuyết của Butler

- Giả thuyết của Plog

=> Ý nghĩa

DHTM_TMU

Tầm quan trọng của quy hoạch du lịch

- Tạo cơ sở cho việc quản lý và phát triển điểm đến

- Tối ưu hóa lợi ích kinh tế của các bên liên quan: NN, DN, KDL

và dân cư

- Nhằm phối hợp hài hòa các bộ phận cấu thành hệ thống DL

- Đánh giá của UNWTO

DHTM_TMU

Hậu quả của sự phát triển không có quy hoạch

5.1.2 Các cách tiếp cận QHDL

5.1.2.1 Quy hoạch du lịch như một hệ thống tích hợp

5.1.2.2 Quy hoạch để phát triển bền vững

5.1.2.3 Quy hoạch dài hạn và chiến lược

5.1.2.4 Sự quan tâm của công chúng với quy hoạch

DHTM_TMU

Quy hoạch để phát triển bền vững

- Cách tiếp cận phát triển bền vững

- Một số các khái niệm có liên quan: phát triển du lịch dựa trên

cơ sở cộng đồng, du lịch chất lượng (quality tourism)

DHTM_TMU

Quy hoạch dài hạn và chiến lược

- Quy hoạch toàn diện dài hạn

- Quy hoạch chiến lược

DHTM_TMU

Sự quan tâm của công chúng với QHDL

- Quy hoạch là để làm lợi cho công chúng

- Cách tiếp cận phổ biến là công khai và lấy ý kiến của công chúng

DHTM_TMU

Mục đích của QHDL

☞ Nhận diện các cách tiếp cận lựa chọn

☞ Điều chỉnh các vấn đề không mong muốn

☞ Bảo tồn tính độc đáo (duy nhất)

☞ Tạo ra sự mong muốn

☞ Tránh những điều không mong muốn

DHTM_TMU

Vai trò và trách nhiệm đối với QHDL

- Vai trò: Thuộc cả Nhà nước và tư nhân

- Trách nhiệm: có sự phân định nhất định

DHTM_TMU

5.2.1 Xu hướng phát triển du lịch

5.2.1.1 Xu hướng phát triển chung

5.2.1.2 Xu hướng phát triển các dạng du lịch

DHTM_TMU

Xu hướng phát triển chung

☞ DL trở thành một hiên tượng phổ biến và nhu cầu về du lịch tăng lên

☞ Xu hướng thay đổi nhu cầu của khách du lịch

☞ Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều chú trọng phát triển du lịch

☞ Xu thế công nghiệp hoá và hiện đại hoá

☞ Xu thế khu vực hoá, quốc tế hoá

DHTM_TMU

☞ Thiết lập một chương trình phát triển phù hợp

☞ Tối ưu hoá sự thoả mãn của du khách

DHTM_TMU

Một số vấn đề ảnh hưởng đến

phát triển du lịch

☞ Sử dụng đất đai (phân vùng)

☞ Tạo lập và bảo đảm cơ sở hạ tầng

☞ Tuyên truyền, quảng bá

DHTM_TMU

5.3.3 Vai trò của Nhà nước và doanh nghiệp

trong phát triển DL

5.3.3.1 Sự liên quan của Nhà Nước đến du lịch

5.3.3.2 Vai trò của Nhà Nước đối với phát triển du lịch

5.3.3.3 Vai trò của Doanh nghiệp đối với phát triển du lịch

DHTM_TMU

Sự liên quan của Nhà Nước đến du lịch

☞ Quản lý việc đi lại của khách du lịch

☞ Quản lý việc chào bán sản phẩm du lịch

☞ Quản lý dòng ngoại tệ

DHTM_TMU

Vai trò của Nhà Nước đối với

Vai trò của doanh nghiệp đối với

phát triển du lịch

☞ Doanh nghiệp Nhà Nước

☞ Doanh nghiệp Tư nhân

DHTM_TMU

5.3 Mối liên hệ giữa qui hoạch

và phát triển du lịch

☞ Mối quan hệ QHDL đối với PTDL

☞ Mối quan hệ QHDL và PTDL đối với DL

DHTM_TMU