Khi luyện đọc ở phần này giáo viên phải gợi ý giảng giải cho học sinh hiểu một số từ ngữ thông thường hiểu được ý diễn đạt trong câu văn để từ đó các em luyện đọc đúng, hay từng câu văn.[r]
Trang 1Phòng giáo dục huyện giao thuỷ Trường tiểu học giaO HƯƠNG
Sáng kiến dự thi cấp huyện
Báo cáo sáng kiến
Rèn kỹ năng đọc cho học sinh
lớp 1
Tác giả: NGUY ỄN THỊ Tính
Trình độ chuyên môn: Cử nhân cao đẳng
Chức vụ : Giáo viên
Nơi công tác: Trường tiểu học Giao H ương
GIAO HƯƠNG, THÁNG 03 NĂM 2012
Trang 3THÔNG TIN CHUNG Về SáNG KIếN
1.Tên sáng kiến:
Rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 1
2.Lĩnh vực áp dụng sáng kiến :
áp dụng trong quá trình giảng dạy môn Tiếng Việt 1
3 Thời gian áp dụng sáng kiến:
Từ ngày 5 tháng 9 năm 2011 đến ngày 30 tháng 3 năm 2012
4 Tác giả:
Họ và tên: Nguyễn Thị Tính
Năm sinh:14-4-1973
Nơi thường trú: xóm 6 - Giao Hương – Giao Thuỷ - Nam Định
Trình độ chuyên môn: Cử nhân cao đẳng
Chức vụ công tác: Giáo Viên
Nơi làm việc: Trường tiểu học Giao Hương
Địa chỉ liên hệ: Nguyễn Thị Tính - xóm 6 - Giao Hương – Giao Thuỷ - Nam Định
Điên thoại: 01277894895
5.Đơn vị áp dụng sáng kiến
Tên đơn vị: Trường tiểu học Giao Hương
Địa chỉ: xã Giao Hương - Giao Thuỷ - Nam Định
Điện thoại: 03503740024
Trang 4Kinh nghiệm rèn đọc cho học
sinh lớp 1
I/ Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến
Xuất phát từ yêu cầu đổi mới của đất nước, trong những năm qua Đảng, nhà nước ta đã đặc biệt quan tâm đến phát triển giáo dục Một trong những nhiệm vụ cơ bản của giáo dục đào tạo hiện nay là: hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh một cách toàn diện theo mục tiêu phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước
Trong giai đoạn hiện nay, Giáo dục- Đào tạo được coi trọng và là quốc
sách hàng đầu trong nền kinh tế quốc dân Trong hệ thống giáo dục quốc dân thì giáo dục tiểu học là cấp học quan trọng nhất, trong khối tiểu học thì lớp 1
là lớp quan trọng bậc nhất, được xem là cơ sở ban đầu đặt nền móng cho sự phát triển toàn diện con người, đặt nền tảng cho giáo dục phổ thông Để thực
hiện mục tiêu giáo dục “Nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực và đào tạo nhân tài để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công việc xây dựng đất nước theo hướng Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh thì trước hết phải thực hiện được mục tiêu của bậc tiểu học: Nhằm hình thành cơ sở ban đầu nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Qua những năm trực tiếp giảng dạy, tôi nhận thấy để học tốt các môn học thì các em cần phải đọc tốt Có đọc tốt các em mới làm tốt các bài toán có lời văn, Có đọc tốt các em mới mở rộng tầm nhìn ra thế giới xung quanh qua các bài tập đọc, bài báo rung cảm trước cái đẹp, những vui buồn, yêu ghét của
Trang 5mỗi con người Đồng thời hình thành ở mức độ đơn giản trong các em những nhận thức tình cảm và thái độ đúng đắn của con người Việt Nam trong xã hội mới Các em biết phân biệt đẹp/ xấu, thiện/ác, đúng/sai biết yêu trường, yêu lớp, thầy cô giáo, bạn bè, ông bà, cha mẹ quê hương đất nước Có lòng nhân
ái, vị tha, có ý thức về bổn phận với quê hương đất nước với ông bà cha mẹ biết tôn trọng nội quy, bảo vệ của công, bảo vệ môi trường sống xung quanh các em Các em sống hồn nhiên tự tin, trung thực
Rèn đọc tốt cho học sinh chính là công cụ tốt nhất để các em học tốt tất cả các môn học khác Đó chính là hành trang theo các em vào đời Có đọc tốt các em mới nắm bắt kịp thời các thông tin tiên tiến nhấtm để đáp ứng được với thời đại công nghệ thông tin tiên tiến nhất cũng như trên con đường công nghiệp hoá, hiện đạt hoá, Có đọc tốt các em mới lĩnh hội được các tri thức cần thiết để các em bước vào cuộc sống một cách vững vàng
Để rèn đọc tốt cho học sinh đòi hỏi người giáo viên dạy lớp 1 – người trực tiếp nâng đỡ các em ngay từ buổi đầu các em đến trường phải có một phương pháp dạy tốt, lòng say mê nghề nghiệp và sự nhiệt tình, bền bỉ để giúp các em đọc tốt, đọc hay
II.thực trạng hiện nay.
1 Về phía giáo viên:
Người giáo viên còn gặp không ít khó khăn như cơ sở vật chất, phương tiện dạy học và tài liệu tham khảo còn ít Một số bộ phận nhỏ giáo viên vẫn chưa chú trọng quan tâm đến việc lồng ghép trong quá trình dạy học giữa các phân môn với nhau, để giúp học sinh luôn luôn đọc đúng phát âm đúngở mọi nơi ở mọi lúc
2 Về phía học sinh:
a)ưu điểm:Trong thực tế hiện nay,ngay từ khi học mầm non các em đã
được tiếp xúc làm quen với chữ cái,một số gia dình quan tâm đến con cái cũng
đã dạy các em đọc, nên nhìn chung học sinh tiểu học ngay từ đầu lớp 1đã đọc
được một số chữ
-Về cơ bản các em đã đọc đúng chữ cái
Trang 6b) tồn tại:Tuy nhiên,giáo viên mầm non và phụ huynh mói chỉ dạy học sinh biết đọc các chữ cái
-Một số các em chưa phát âm đúng các chữ l-n,s-x,tr/ch,…
-Một số học sinh còn ngọng, phát âm chưa đúng
Kết quả khảo sát cụ thể như sau:
Xếp loại đọc Phát âm đúng Phát âm còn sai Phát âm ngọng
Số học
sinh
Những nhược điểm học sinh còn mắc phải khi tập đọc
IiI/ các giải pháp
Việc rèn đọc cho học sinh lớp 1 không khó song đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì chịu khó và luôn sáng tạo thì mới rút ra được cách dạy hay giúp học sinh có kỹ năng mới đọc đúng, đọc tốt ngay từ ngày đầu
Tôi nhận thấy việc rèn đọc cho học sinh chính là rèn cho các em nhìn chữ và phát âm thành tiếng, khi đọc được các em sẽ hiểu được nội dung các từ ngữ Để làm tốt điều đó trong giảng dạy hàng ngày tôi thường động viên khuyến khích kịp thời để khích lệ động viên các em phấn khởi và cố gắng phát huy
Bên cạnh đó tôi thường kể cho các em những mẩu chuyện vui về những người không biết đọc, vì không biết đọc nên dẫn đến không viết đúng chính tả Làm cho câu văn sai không đúng nghĩa, đúng ý cần diễn đạt Từ đó các em thấy được việc đọc tốt có ý nghĩa như thế nào trong cuộc sống để các em say
mê chịu khó rèn đọc trong từng giờ, từng ngày
Trang 7Tôi dự trên đặc trưng của môn học để xây dựng cho mình cách dạy phong phú, sinh động sao cho đạt hiệu quả cuối cùng là học sinh đọc tốt, đọc
đúng, hiểu nội dung bài và đọc hay
Cách rèn đọc cụ thể qua từng bài:
Theo chương trình biên soạn sách giáo khoa mới gồm 2 tập và chia thành 3 phần
Phần 1: Đọc dấu thanh - âm và các tiếng, từ ngừ đơn do 2 âm ghép lại Phần 2: Vần và những tiếng, từ ngữ do các âm và vần ghép lại.
Phần 3: Các bài văn, bài thơ ngắn có nội dung dễ hiểu theo các chủ đề,
chủ điểm: Nhà trường – gia đình – thiên nhiên đất nước
1 Phần 1: Rèn đọc âm và các tiếng đơn giản do 2 âm ghép lại.
+ Rèn đọc âm:
- Trong các bài học âm thường mỗi âm, tiếng, từ ngữ đều gắn với những hình ảnh cụ thể Vì vậy khi rèn đọc cho học sinh tôi thường dẫn dắt học sinh qua các từ ngữ, hình ảnh cụ thể để các em nhận biết tên gọi của các hình ảnh
đó, sau đó dẫn dắt các em đọc âm – vần
Ví dụ: Khi dạy bài âm “L” tôi có vật thật là quả lê đưa ra để giới thiệu với học sinh, học sinh nhận thấy từ “quả lê” sau đó hướng dẫn, dẫn dắt học sinh phát hiện trong tiếng “lê” có âm “l”
Khi học sinh phát hiện ra âm “l” tôi thường hướng dẫn học sinh phát
âm Khi phát âm âm “l” cần cong lưỡi, đầu lưỡi chạm vào vòm họng rồi bật ra
“lờ”, gọi từng học sinh phát âm, giáo viên chú ý nghe và sửa cách phát âm cho từng học sinh để các em nhận thấy sự khác nhau về cách phát âm của hai âm
“l”, “n”
- Rèn đọc tiếng và từ ngữ đơn giản:
ở phần này muốn học sinh đọc tốt giáo viên cần phải hướng dẫn học sinh nhẩm đọc 2 âm sau đó ghép hai âm thành tiếng
Ví dụ: Tiếng “Lê” – học sinh ghép âm “l” và âm “ê” thành tiếng “lê” sau đó các em đọc trơn “lê”
Trang 8Giáo viên phải luôn luôn sửa cách phát âm cho học sinh nhất là những học sinh đọc ngọng và thường đọc sai theo tiếng địa phương
Khi các em đã đọc tốt tiếng rồi tôi ghép tiếng đó vào từ ngữ để học sinh
đọc Học sinh muốn đọc tốt các em cần phải quan sát kỹ những hình ảnh tương ứng của từ ngữ đó để các em đọc tốt
ở phần này tôi chỉ yêu cầu các em đọc tốt âm, tiếng và từ ngữ đơn giản
để làm nền tảng cho việc đọc vần cũng như bài thơ và đoạn văn sau này
2 Phần 2: Rèn đọc vần và các câu ứng dụng ngắn.
ở phần này đòi hỏi các em phải đọc tốt các âm và các em ghép được các âm đó thành các vần, tiếng Đọc tốt các vần, tiếng chứa vần sau đó ghép vào các từ ngữ có tiếng chứa vần và những câu văn ngắn, câu tục ngữ, ca dao
có tiếng chứa vần vừa đọc
Những câu văn câu tục ngữ, ca dao thường là những câu đơn giản có vần có điệu học sinh dễ đọc, dễ nhớ Song do những câu văn câu tục ngữ có vần, có điệu dễ đọc cho nên học sinh dễ thuộc, đọc vẹt Vậy khi rèn đọc phần này giáo viên yêu cầu học sinh phải nhẩm đọc từng tiếng
Có 2 cách nhẩm đọc:
Ví dụ: Khi đánh vần tiếng “Bưởi”
Cách 1: Học sinh đánh vần vần trước sau đó ghép vần với âm đầu thành
tiếng
Tiếng “Bưởi” học sinh đánh vần vần trước: ư - ơ - i – ươi
Đánh vần tiếng: bờ – ươi – hỏi – bưởi
Cách 2: Học sinh đánh vần nhanh
Bờ – ư - ơ - i – ươi – bờ – ươi – bươi – hỏi – bưởi
Sau khi các em đã đánh vần và đọc trơn từng tiếng giáo viên cho học sinh đọc trơn cả câu
Cây bưởi nhà bà sai trĩu quả
Khi học sinh đọc giáo viên chú ý sửa cách phát âm với những tiếng có
âm “tr” âm “s” cần cong lưỡi lên, khi đọc những âm đó khác với đọc những tiếng có chứa âm “n” , “ch” , “x”
Trang 9Học sinh đọc đúng, đọc tốt từ ngữ và các câu văn ngắn, đoạn thơ ngắn
là nền tảng cho các em đọc tốt các bài văn, những đoạn thơ nói về chủ điểm nhà trường – gia đình – thiên nhiên đất nước
3.Phần 3: Rèn đọc một số bài thơ ngắn, đoạn văn ngắn theo các chủ đề.
ở phần này mỗi bài đọc, mỗi chủ điểm lại cung cấp cho các em những hiểu biết mới về quan hệ với thầy (cô) giáo, bạn bè, đồ dùng học tập, bầu không khí trong nhà trường như chủ điểm nhà trường Chủ điểm gia đình gồm những bài nói về tình cảm giữa trẻ với người thân, công ơn của ông bà, cha mẹ
Cách cư xử của các em đối với ông bà cha mẹ, anh chị em
Chủ điểm thiên nhiên đất nước cung cấp cho trẻ những hiểu biết thú vị
về thế giới của cây, hoa lá, loài vật, thiên nhiên đất nước và về cuộc sống của con người làm cho trẻ yêu thiên nhiên đất nước Bước đầu có ý thức bảo vệ môi trường tự nhiên có tình cảm với đất nước với Bác Hồ với những người Việt Nam đang xây dựng và bảo vệ đất nước
Khi luyện đọc ở phần này giáo viên phải gợi ý giảng giải cho học sinh hiểu một số từ ngữ thông thường hiểu được ý diễn đạt trong câu văn để từ đó các em luyện đọc đúng, hay từng câu văn
Ví dụ: Khi dạy bài “Trường em”
- Giáo viên giới thiệu bài và đồng thời giảng giải luôn từ “Trường em” Hàng ngày ngoài thời gian các em ở nhà được bố mẹ ông bà chăm sóc thương yêu, trường học chính là ngôi nhà nơi mà các em học tập vui chơi hàng ngày Nơi đó còn được gọi một cách thân thương là “trường em” Bài tập đọc hôm nay giúp các em thấy được ngôi trường còn là ngôi nhà thứ 2 của em
- Giáo viên ghi bảng và hướng dẫn học sinh mở sách
- Giáo viên đọc mẫu toàn bài (đúng, đủ số tiếng, đúng giọng đọc, ngữ
điệu, diễn cảm, đảm bảo tốt độ phù hợp với nội dung bài) Trước khi đọc giáo viên lên có định hướng để học sinh có ý thức nghe cô đọc để bước đầu hình thành cách đọc đúng như: đọc to rõ ràng (phát âm đúng) ngắt giọng, nghỉ hơi
Trang 10Sau khi đọc mẫu xong tôi giảng giải để học sinh hiểu nội dung một số
từ ngữ:
“Cô giáo” là người dạy giỗ và yêu thương các em ở trường
“NgôI nhà thứ hai” trường học giống như một ngôi nhà vì ở đó có những bè bạn thân thiết như anh em có cô giáo gần gũi yêu thương em
Khi các em đã hiểu được các từ ngữ đó tôi cho các em đọc câu Tôi cho học sinh đọc tiếp nối mỗi em một câu Trước khi đọc tôi quy định rõ đọc theo dãy ngang (hay dọc) bắt đầu từ em, tôi cũng rèn cho các em thói quen nghe các bạn đọc, phát hiện bạn nào đọc sai (ở mức độ: ngọng, thừa, thiếu tiếng) thì dừng lại nhận xét nhắc bạn sửa luôn, nếu là từ khó, lỗi đại trà thì giáo viên ghi lên bảng em vừa đọc sai, luyện đọc cho đúng đồng thời làm từ luyện đọc cho cả lớp sau khi các em đã nối tiếp đọc hết bài một lần Tiếp đó tôi cho các em
đọc nối tiếp câu một lần nữa để xem mức độ tiếp thu đọc, sửa lỗi của các em lần này bắt đầu từ em nối tiếp của lần trước hoặc quay thứ tự ngược lại của dãy trước đảm bảo em nào cũng được đọc và tránh tình trạng các em đọc vẹt
Tôi tổ chức cho các em đọc đoạn tiếp lối Lần này khi các em đọc nối tiếp mỗi em một đoạn đến hết bài xong thì tôi nhận xét, kết hợp đưa câu văn dài hoặc câu khó đính trên bảng từ “câu này đã viết sẵn vào giấy khổ to” để học sinh suy nghĩ nêu cách ngắt giọng của mình, giáo viên kết luận, đánh dấu gách chéo
Ví dụ như câu:
“ở trường cô giáo như mẹ, có nhiều bạn thân thiết như anh em”
Học sinh nêu cách ngắt giọng của mình sau đó giáo viên kết luận và dùng dấu gạch chéo để gạch như sau:
ở trường /có cô giáo/hiền như mẹ, có nhiều bè bạn/ thân thiết như anh em/
Gọi một vài em đọc lại cho thật đúng
Cuối cùng giáo viên nêu cách đọc đúng toàn bài (ngắt giạng sau dấu phẩy và giữa các cụm từ) Nghỉ hơi sau dấu chấm câu: nghỉ hơi lâu hơn giữa các đoạn, còn với những bài thơ thì giáo viên nêu cách ngắt nhịp thơ
Trang 11- Luyện đọc đoạn trong nhóm: Tôi thường tổ chức cho các em đọc với nhóm đôI, các em quay hẳn lại nhau và thay nhau đọc bài để các em phát hiện
và sửa cho nhau nếu đọc sai
Sau khi các em đã đọc trong nhóm thì giáo viên kiểm tra và lần lượt từng em trong nhóm đọc bài, các cá nhân nhóm khác lại tiếp tục nhận xét, chỉ
ra chỗ sai để bạn sửa – giáo viên động viên để các nhóm có ý thức rèn đọc tốt hơn Tuỳ thuộc vào thời gian và bài để kiểm tra nhiều hay ít nhóm Sau khi kiểm tra xong giáo viên cho: Cả lớp đọc đồng thanh ở toàn bài một lần
Khi các em đã luyện đọc tốt rồi tôi cho học sinh tìm hiểu nội dung bài rồi mới luyện đọc lại
Khi học sinh tìm hiểu nội dung bài để các em trả lời câu hỏi một cách
dễ dàng, giáo viên yêu cầu các em đọc thầm và một em đọc to nội dung đoạn hoặc câu để trả lời câu hỏi, như vậy các em mới có ý thức tư duy, tìm cách trả lời
- Luyện đọc lại cả bài - tôi cho học sinh thi đọc trôi chảy, ngắt nghỉ hơi
đúng chỗ, đúng mức
Đối với những em đọc chậm tôi gọi từng em lên bảng, yêu cầu các em nhẩm đọc từng tiếng sau đó đọc cả câu Sau nhiều lần như thế các em đã tiến
bộ dần lên
Iv/ hiệu quả do sáng kiến đem lại
Qua những việc đã làm tôi đã thu được kết quả đáng kể Cả 30 học sinh
đều đọc thông, viết thạo, không có học sinh nào đọc “vẹt”
Tôi nhận thấy để giúp các em học sinh lớp 1 đọc tốt, viết tốt người giáo viên phải nhiệt tình chăm chỉ hướng dẫn tỉ mỉ đến từng học sinh, luôn động viên khen thưởng kịp thời để các em phấn khởi tự tin khi học bài
Ngoài sự nhiệt tình ra người giáo viên cần linh hoạt sử dụng các phương pháp sao cho phù hợp với điều kiện, phương tiện và nhất là đối tượng học sinh của mình Làm sao dưới sự gợi mở dẫn dắt của giáo viên, học sinh tích cực suy nghĩ trao đổi để tự tìm ra được cách đọc đúng (với em khá giỏi có
Trang 12thể bước đầu đọc diễn cảm) từ đó các em say mê học tập và học tập thoải mái,
có hiệu quả
Kết quả khảo sát cụ thể như sau:
Xếp loại đọc Phát âm đúng Phát âm còn sai Phát âm ngọng
Số học
sinh
Những nhược điểm học sinh còn mắc phải khi tập đọc
các tồn tại Số học sinh
mắc lỗi Tỷ lệ % Chưa có ý thức luyện đọc 0
Cuối năm học cả lớp tôi 45 học sinh đều đọc tốt và các em còn biết đọc diễn cảm một số bài văn, bài thơ
Không có em nào là không biết đọc hoặc đọc “vẹt”
Kết quả đạt được:
Các em đọc trơn nhanh
Một số em đã biết đọc diễn cảm bài văn, bài thơ
Một số em còn đọc chậm nhiều tiếng còn phải đánh vần
Không có em nào không đọc được hoặc đọc “vẹt”
Sau đây là bảng so sánh đối chiếu:
Xếp loại đọc Phát âm đúng Phát âm còn sai đọc ngọng
Thời
gian Số học
sinh
Số lượng
lượng
lượng