Phát triển hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam.doc

Phát triển hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam

Mục lục

Trang

Danh mục chữ viết tắt……… 4

Danh mục bảng biểu………. 4

Lời nói đầu……… 5

Chương 1: Các vấn đề cơ bản về hoạt động kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thương mại………

6 1.1 Tổng quan về ngân hàng thương mại………. 6

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của ngân hàng thương mại……… 6

1.1.2 Các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại……… 8

1.2 Hoạt động kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thương mại… 10

1.2.1 Khái niệm……… 10

1.2.2 Vai trò của hoạt động kinh doanh ngoại tệ với NHTM……… 11

1.2.3 Các hình thức kinh doanh ngoại tệ cơ bản của NHTM……… 12

1.2.4 Phát triển hoạt động kinh doanh ngoai tệ của NHTM……… 21

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển hoạt động kinh doanh ngoại tệ của NHTM………

23 1.3.1 Các nhân tố chủ quan……… 23

1.3.2 Các nhân tố khách quan……… 27

Chương 2: Thực trạng hoạt động kinh doanh ngọai tệ tại ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam……… 31

2.1 Khái quát về ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam……… 31

2.1.1 Sơ lược quá trình phát triển ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam……… 31

2.1.2 Cơ cấu tổ chức……… 32

2.1.3 Kết quả kinh doanh chủ yếu……… 36

2.2 Thực trạng hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam – BIDV.……… 37

2.2.1 Các hoạt động chính phát triển Việt Nam……… 39

2.2.2 Các giao loại dịch ngoại tệ……… 42

2.3 Đánh giá thực trạng phát triển hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại hội sở chính ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam……… 47

2.3.1 Hoạt động KDNT của BIDV……… 47

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân……… 48

Chương 3: Giải pháp phát triển hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại hội sở chính ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam ………… 53

3.1 Định hướng chung cho hoạt động kinh doanh ngoại tệ của BIDV trong thời gian tới……… 53

3.2 Giải pháp phát triển hoạt động KDNT tại BIDV……… 54

3.2.1 Phát huy mạnh mẽ nhân tố con người……… 54

3.2.2 Hoàn thiện yếu tố công nghệ……… 56

3.2.3 Hoàn thiện qui trình thủ tục……… 57

3.2.4 Phối hợp các họat động liên quan trực tiếp tới kinh doanh ngoại tệ… 58 3.2.5 Đa dạng hóa các loại ngoại tệ trong kinh doanh……… 59

3.2.6 Đa dạng hóa các loại giao dịch ngoại tệ……… 60

3.2.7 Xây dựng một chính sách khách hàng đúng đắn và hiệu quả……… 61

3.2.8 Mở rộng hoạt động kinh doanh ngoại tệ trên thị trường quốc tế…… 64

3.3 Kiến nghị……… 65

3.3.1 Kiến nghị với Chính Phủ……… 65

3.3.2 Kiến nghị với ngân hàng nhà nước……… 66

Danh mục tài liệu tham khảo……… 76

Danh mục chữ viết tắt

KDNT……… Kinh doanh ngoại tệ

KDTT……… Kinh doanh tiền tệ

TTNH……… Thị trường ngoại hối

Lời nói đầu

Nếu như trước đây thu nhập chủ yếu của các ngân hàng thương mại là từ hoạtđộng tín dụng thì ngày nay, trong xu thế toàn cầu hóa nền kinh tế, thu nhập từnhững hoạt động dịch vụ hiện đại đã trở thành những nguồn thu nhập quan trọngđối với mỗi ngân hàng Tuy rằng thu nhập chính của các ngân hàng thương mạivẫn từ hoạt động tín dụng nhưng cơ cấu thu nhập này có xu hướng thay đổi dầntheo hướng giảm tỉ trọng thu nhập từ hoạt động tín dụng và tăng tỉ trọng nguồn thunhập từ các hoạt động dịch vụ khác Trong số đó có hoạt động kinh doanh ngoại tệ

Trong những năm qua ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam đã rất quan tâmđến hoạt động KDNT Có thể nói rằng hoạt động KDNT tại BIDV đã đạt đượcnhững kết quả hết sức thuyết phục Tuy nhiên hoạt động KDNT tại BIDV vẫn cònnhiều hạn chế, như về mặt con người hay nguồn nhân lực Trong xu thế toàn cầuhoá và hội nhập thì BIDV khó có thể giữ vững vị thế và phát triển hoạt động

KDNT với những hạn chế đó Xuất phát từ thực tế đó đế tài: "Phát triển hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam” đã được

mở rộng nghiên cứu trong luận văn tốt nghiệp

Nội dung chính sẽ được đề cập trong luận văn bao gồm:

Chương 1: Các vấn đề cơ bản về hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng

thương mại Chương 2: Thực trạng hoạt động kinh doanh ngọai tệ tại ngân hàng đầu tư và

phát triển Việt Nam Chương 3: Một số giải phát và kiến nghị nhằm phát triển hoạt động kinh doanh

ngoại tệ tại ngân hàng đầu tư và phát triểnViệt Nam

Chương 1: Các vấn đề cơ bản về hoạt động kinh doanh

ngoại tệ của ngân hàng thương mại

1.1 Tổng quan về ngân hàng thương mại

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của ngân hàng thương mại

1.1.1.1 Khái niệm

Ngân hàng là một trong các tổ chức tài chính quan trọng bậc nhất trong nềnkinh tế Ngân hàng bao gồm nhiều loại khác nhau tùy thuộc vào sự phát triển củanền kinh tế nói chung và hệ thống tài chính nói riêng Trong số đó NHTM chiếm tỷtrọng lớn nhất về qui mô thị phần, số lượng cũng như về qui mô tài sản

Ngân hàng thương mại là một tổ chức tài chính cung cấp một danh mục cácdịch vụ tài chính đa dạng nhất – đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm, dịch vụ thanh toán

và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanhnào trong nền kinh tế

Theo luật các TCTD 1997 và sửa đổi bổ sung 2004 thì:” hoạt động ngân hàng làhoạt động kinh doanh tiền tề và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên lànhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanhtoán”

1.1.1.2 Đặc điểm

Ngân hàng là một trong những tổ chức tài chính quan trọng của nền kinh tế.

Ngân hàng bao gồm nhiều lọai tùy thuộc vào sự phát triển của nền kinh tế nóichung và hệ thống tài chính nói riêng, trong đó ngân hàng thương mại thườngchiếm tỷ trọng lớn nhất về qui mô tài sản, thị phần và số lượng các ngân hàng

Ngân hàng là một trong những tổ chức trung gian tài chính quan trọng nhất.

Ngân hàng thực hiện các chính sách kinh tế đặc biệt là chính sách tiền tệ, vì vậy làmột kênh quan trọng trong chính sách kinh tế của chính phủ nhằm ổn định kinh tế

vĩ mô

Ngân hàng là một tổ chức thu hút tiết kiệm lớn nhất trong hầu hết mọi nền kinh

tế Hàng triệu cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế xã hội

đều gửi tiền tại ngân hàng Ngân hàng thương mại đóng vai trò là người thủ quỹ

cho toàn xã hội Thu nhập từ ngân hàng là nguồn thu nhập quan trọng ủa nhiều hộgia đình Ngân hàng là tổ chức cho vay chủ yếu với các doanh nghiệp, cá nhân, hộgia đình và một phần đối với nhà nước

Do tiền ngân hàng thực hiện cung cấp tín dụng chủ yếu là tiền gửi của dân cư

và các tổ chức kinh tế nên hoạt động kinh doanh ngân hàng đòi hỏi sự kiểm soát chặt chẽ Việc kiểm sóat chặt chẽ này xuất phát từ hoạt động kinh doanh tiền tệ của

ngân hàng Do hàng ngày ngân hàng thực hiện việc lưu chuyển một khối lượng lớntiền trong nền kinh tế nên một ngân hàng đổ vỡ có thể gây ra những ảnh hưởng rấtlớn trong nền kinh tế Một sự đổ vỡ nhỏ của ngân hàng có thể gây ra hiệu ứngđôminô dẫn đến một sự đổ vỡ hàng loạt của các ngân hàng

Hoạt đông kinh doanh ngân hàng phải đối mặt với rất nhiều rủi ro Do xuất

phát từ việc kinh doanh tiền và là trung gian tài chính hoạt động cung cấp nhiềudịch vụ khác nhau nên hoạt động ngân hàng phải đối mặt với rất nhiều rủi ro nhưrủi ro lãi suất, rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng, rủi ro đạo đức, rủi ro tácnghiệp…

1.1.2 Các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại

1.1.2.1 Hoạt động huy động vốn

Hoạt động huy động vốn của các NHTM nhằm thu hút vốn để ngân hàng thựchiện việc kinh doanh thông qua các hoạt động sử dung vốn Các hình thức huyđộng vốn gồm có:

Thư nhất huy động từ nguồn vốn chủ sở hữu thông qua việc góp vốn của các cổ

đông

Thứ hai huy động từ nguồn vốn nợ gồm việc nhận tiền gửi của các tổ chức và

cá nhân và việc đi vay trên thị trường vốn thông qua phát hành các giấy nợ, vaycác TCTD hay vay NHTƯ

Ngoài ra nguồn vốn huy động của ngân hàng có thể có từ một số hoạt độngkhác như nguồn vốn ủy thác…

1.1.2.2 Hoạt động sử dụng vốn

Hoạt động sử dụng vốn của ngân hàng chính là việc ngân hàng thực hiện kinhdoanh nguồn vốn huy động được Các hoạt động sử dụng vốn chính gồm có:

Thứ nhất là hoạt động cho vay với các cá nhân và tổ chức trong nền kinh tế.

Đây là hoạt động cơ bản nhất trong hoạt động sử dụng vốn của NHTM và mang lạilợi nhuận chủ yếu cho các NHTM

Thứ hai là hoạt động kinh doanh tiền tệ Hoạt động này ngày càng đóng vai trò

quan trọng trong hoạt động của ngân hàng và góp phần tăng thu nhập của ngânhàng Hoạt động kinh doanh tiền tệ có hai hoạt động chính là hoạt động kinh doanhngoại tệ và hoạt động đầu tư chứng khoán các loại: cổ phiếu, trái phiếu, các loạihàng hóa phái sinh…

1.1.2.3 Các hoạt động khác

Ngoài 2 hoạt động chính trên thì ngân hàng còn thực hiện nhiều hoạt động dịch

vụ khác Để đáp ứng sự phát triển của nền kinh tế thì các hoạt động này của ngânhàng ngày càng đa dạng ngoài 2 nghiệp vụ truyền thông trên như:

 Hoạt động bảo lãnh

 Hoạt động chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá

 Hoạt động cho thuê thiết bị trung và dài hạn

 Cung cấp các dịch vụ ủy thác và tư vấn ủy thác

 Dịch vụ bảo quản vật có giá

 Dịch vụ quản lý ngân quỹ

 Dịch vụ môi giới đầu tư chứng khoán

Như vậy ngân hàng thực hiện việc kinh doanh ngoại tệ để thu lợi cho ngân hàng

và cũng là cung cấp một dịch vụ tài chính cho nền kinh tế khi ngân hàng đứng rathu mua hay bán các loại ngoại tệ

Ngoại tệ ở đây được hiểu theo một nghiã hẹp không giống như ngoại hối baogồm tất cả các đồng tiền khác nhau hay các ngoại tệ, vàng, bạc, đa quí, các phươngtiện thanh toán quốc tế như hối phiếu, kỳ phiếu và các giấy tờ có gía mà chỉ là

tiền tệ của các nước khác nhau sau đây gọi chung là ngoại tệ Trong suốt chuyên

đề này, thuật ngữ ngoại tệ sẽ được hiểu theo nghĩa hẹp như vậy và thuật ngữ thịtrường ngoại hối cung sẽ được hiểu là thị trường ngoại tệ

Từ khái niệm hoạt động kinh doanh ngoại tệ trên có thể rút ra một số đặc trưngcủa hoạt KDNT như sau:

Thứ nhất, là hoạt động KDNT gắn chặt với các hoạt động thương mại quốc

tế Bởi hoạt động kinh doanh ngoại tệ liên quan đến việc mua bán các ngoại tệ trên

thị trường Mà các loại ngoại tệ được các doanh nghiệp chủ yếu giao dịch thôngqua hoạt động thương mại quốc tế Ngoài ra trong một số trường hợp ngoại tệ đượcdùng làm phương tiện cất giữ giá trị hay đầu cơ Tuy nhiên, hoạt động này rất ít và

nó chỉ chiếm một số lượng rất nhỏ trong các giao dịch ngoại tệ và được thực hiệnchủ yếu bởi các cá nhân

Thứ hai, là hoạt động KDNT gắn chặt với tỷ giá Tỷ giá phản ánh biến động

của các loại ngoại tệ nên để thực hiện thành công hoạt động này cần theo sát cácbiến động tỷ giá trên thị trường ngoại tệ quốc tế

Thứ ba, hoạt động KDNT là hoạt động chứa đựng nhiều rủi ro Một trong

những đặc trưng của họat động kinh doanh của ngân hàng nói chung và hoạt độngKDNT nói riêng đó là có chứa đựng rất nhiều rủi ro Các rủi ro chủ yếu mà hoạtđộng KDNT phải đối mặt là rủi ro tỷ giá và rủi ro lãi suất Ngoài ra còn mốt số rủi

ro khác nhưng có ít tác động đến hoạt động KDNT đó là rủi ro thanh khoản, rủi rođạo đức, rủi ro tín dụng… Để phòng ngừa rủi ro thị trường các NHTM thường sửdụng các công cụ thị trường phái sinh như hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng hoán đổi lãi

suất, hơp đồng quyền chọn để làm cân bằng trạng thái luồng tiền và cố định cácmức tỷ giá và lãi suất giao dịch.

1.2.2 Vai trò của hoạt động kinh doanh ngoại tệ với NHTM

Quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu diễn ra càng mạnh mẽ, sự cạnh tranh giữacác ngân hàng ngày càng gay gắt thì vai trò của KDNT càng quan trọng với cácNHTM

Thứ nhất, nó đem lại lợi nhuận cho ngân hàng KDNT thông qua việc mua bán

để hưởng chênh lệch tỷ giá hay thông qua việc đầu cơ dựa trên những dự báo vềbiến động lãi suất có thể đem lại những khoản lợi nhuận đáng kể cho ngân hàng

Thứ hai, nó mở rộng họat động của ngân hàng thông qua việc thúc đẩy và tài

trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Rõ ràngrằng nếu một ngân hàng không có đủ trạng thái ngoại tệ cần thiết hay không huyđộng đủ lượng ngoại tệ cần thiết thì sẽ rất khó có thể giúp các doanh nghiệp xuấtnhập khẩu thanh toán hay làm ngân hàng đại lý, ngân hàng chiết khấu trongphương thức tín dụng chứng từ Ngoài ra việc đáp ứng nhu cầu thu mua ngoại tệgiúp các cá nhân trong việc học tập, công tác cũng như di lịch, qua đó cũng gópphần tăng thu nhập cho ngân hàng thông qua việc thu chênh lêch tỷ giá mua vàbán Với những hoạt động như vậy giúp ngân hàng mở rộng hoạt động đồng thờilàm tăng vị thế cũng như uy tín của ngân hàng trên thị trường

Thứ ba, nó giúp ngân hàng phòng chống rủi ro và tăng khả năng cạnh tranh.

Thực hiện việc KDNT là một cách thức đa dạng hóa hoạt động kinh doanh ngânhàng nhằm phân tán rủi ro cũng như đa dạng hóa dịch vụ ngân hàng nhằm phục vụnhiều đối tượng khách hàng khác nhau, tăng khả năng cạnh tranh của ngân hàng

trên thị trường Hơn nữa ngân hàng cũng có thể xử lý một cách linh động hơntrước những biến động của đồng nội tệ.

1.2.3 Các hình thức kinh doanh ngoại tệ cơ bản của NHTM

Nhìn chung hoạt động kinh doanh ngoại tệ của NHTM tập trung vào 4 hìnhthức chính như sau:

Thứ nhất NHTM mua và bán ngoại tệ cho khách hàng để tài trợ cho thanh toán

xuất nhập khẩu thông qua phương thức tín dụng chứng từ là chủ yếu hoặc thôngqua tín dụng cho vay ngoại tệ

Thứ hai NHTM mua và bán ngoại tệ cho khách hàng hoặc cho mình nhằm mục

đích thực hiện đầu tư trực tiếp hoặc gián tiếp

Thứ ba NHTM mua và bán ngoại tệ nhằm mục đích cân bằng trạng thái ngoại tệ

hoặc phòng ngừa rủi ro tỷ giá

Thứ tư NHTM mua và bán ngoại tệ nhằm kinh doanh hưởng chênh lệch tỷ giá

và lãi suất hoặc đầu cơ kiếm lời khi tỷ giá thay đổi

Để thực hiện việc mua bán các loại ngoại tệ thì ngân hàng thực hiện thông quacác giao dịch ngoại tệ chính sau:

1.2.3.1 Giao dịch giao ngay (Spot)

a Spot

Giao dịch giao ngay là giao dịch mà việc chuyên giao giữa các đồng tiền đượcthực hiện trong vòng 2 ngày kể từ ngày ký kết hợp đồng Thị trường giao ngayđược biết đến như là một thị trường rất lớn và sôi động với khối lượng tiền cực lớnluân chuyển qua thị trường

Thị trường giao ngay bao gồm 2 thị trường là thị trường bán buôn và thị trườngbán lẻ Thị trường bán buôn có doanh số lớn hơn rất nhiều so với thị trường bán lẻ

do đó thông thường người ta coi thị trường giao ngay là thị trường bán buôn Ngòai

ra thị trường bán buôn này cũng được gọi là thị trường liên ngân hàng vì thị trườngnày thực hiện giao dịch giữa các ngân hàng với nhau và mỗi một giao dịch vớikhối lượng rất lớn Còn với thị trường bán lẻ thì giao dịch thực hiện giữa ngânhàng với các khách hàng lẻ Tỷ giá được hình thành trên thị trường bán buôn haythị trường liên ngân hàng gọi là tỷ giá bán buôn hay tỷ giá liên ngân hàng do cácngân hàng trực tiếp giao dịch với nhau và do mức cung cầu trên thị trường mà tạonên tỷ giá này Dựa trên cơ sở tỷ giá này thì các ngân hàng sẽ qui dịnh tỷ giá bán lẻ

áp dụng cho khách hàng lẻ So với tỷ giá bán buôn thì độ rộng (spread) của tỷ giábán lẻ rộng hơn (khoảng cách giữa tỷ giá bán và tỷ giá mua của ngân hàng) Cácngân hàng không nhất thiêt phải tham gia giao dịch liên ngân hàng thì mới có được

tỷ giá bán lẻ mà có thể cập nhập số liệu giao dịch trên thị trường liên ngân hàngthông qua một mạng máy tính nối mạng với nhau để có thể đưa ra tỷ giá bán lẻ củangân hàng

Ở Mỹ cũng như ở nhiều nước phát triển khác, thị trường ngoại hối giao ngay

có hai cấp Cấp thứ nhất đó là thị trường liên ngân hàng trực tiếp giữa các ngânhàng, đây là thị trường tập trung, liên tuc, đấu giá mở và giao dịch hai chiều Cấpthứ hai là thị trường liên ngân hàng gián tiếp thông qua môi giới, đây là thị trườngbán tập trung, liên tục đặt lệnh có giới hạn thông qua phương thức đấu giá mộtchiều

Đối với các giao dịch giao ngay, lãi và lỗ được xác định trên cơ sở tính giá trịluồng tiền ròng cuối ngày ứng với tỷ giá đóng cửa của ngày giao dịch đó

b Arbitrage

Nghiệp vụ acbit là một dạng của nghiệp vụ giao ngay Theo nghĩa đơn giản thì hiểu nghiệp vụ acbit là là việc sử dụng chênh lệch tỷ giá giữa các đồng tiền khác nhau để thu lợi thông qua việc mua và bán ngoại tệ.

Nghiệp vụ này được tiến hành thông qua việc mua bán ngoại tệ đồng thời trên các thị trường ngoại hối khác nhau theo nguyên tắc mua ở nơi rẻ và bán ở nơi đắt hay mua với tỷ giá thấp và bán với tỷ giá cao

Nghiệp vụ này có hai cách thức hiện giao dịch đó là kinh doanh đơn giản và kinh doanh phức tạp Kinh doanh đơn giản được thực hiện thông qua việc mua bántrên 2 thị trường khác nhau trong cùng một thời điểm Kinh doanh phức tạp thực hiện thông qua nhiều thị trường mà thông thường là 3 thị trường

1.2.3.2 Giao dịch kỳ hạn (Forward)

Giao dịch kỳ hạn là giao dịch được thảo thuận ngày hôm nay nhưng việc thực hiện giao dịch là vào một ngày trong tương lai với mức tỷ giá đã thỏa thuận trước, thông thường ngày trong tương lai thường là 30, 60, 90, 120 hay 180 ngày

Tỷ giá áp dụng trong giao dịch kỳ hạn khác với tỷ giá giao ngay goi là tỷ giá kỳ hạn Tỷ giá kỳ hạn trong giao dịch kỳ hạn được thỏa thuận ngay từ ngày hôm nay

và sẽ là tỷ giá thực hiện cho giao dịch trong tương lai Công thức để xác định tỷ giá

kỳ hạn được xác định như sau:

FR = SR + (-) FM

Trong đó: FR: forward rate - tỷ giá kỳ hạn

SR: spot rate – tỷ giá giao ngay

FM: forward point – điểm kỳ hạn

Dấu + khi dự đoán các yếu tố tác động làm cho FM > SR gọi là premium Dấu – khi dự đoán các yếu tố tác động làm cho FM < SR goi là discountĐiểm kỳ hạn FM được tính toán dựa trên chênh lệch lãi suất giữa 2 đồng tiền theo công thức sau:

FM =

Tỷ giá giao ngay * số ngày kỳ hạn * chênh lệch lãi suất 2 đồng tiền

360 + số ngày kỳ hạn * lãi suất của đồng tiền đi vayNgoài ra FM còn được gọi là điểm SWAP

Như vậy căn cứ vào mức lãi suất của các đồng tiền ta sẽ biết được đồng tiền nàolên giá và đồng tiền nào giảm giá kỳ hạn

 Sự kỳ vọng (Expectation): sự kỳ vọng với biến chuyển tương lai của 1 đồngtiền cũng làm thay đổi tỷ giá giữa 2 đồng tiền dù yếu tố này mang tính chủquan

Các giao dịch kỳ hạn được áp dụng khá phổ biến trong các ngân hàng NHTM

có thể thực hiện giao dịch kỳ hạn nhằm làm dịch vụ cho khách hàng là các công tyxuất nhập khẩu để họ có thể bảo hiểm cho các khoản thu nhập hoặc các khoản chi

nhập khẩu của họ Trên thị trường kỳ hạn các NHTM còn là những nhà kinh doanhchênh lệch giá với mục đích tạo lợi nhuận nhưng không chịu rủi ro trên cơ sở sựchênh lệch về lãi suất và điểm kỳ hạn

Kết quả kinh doanh ngoại tệ kỳ hạn cũng được xác định vào cuối ngày giaodịch Kết thúc ngày giao dịch, các ngân hàng có trạng thái ngoại hối ròng của cáchợp đồng còn hiệu lực với những ngày giá trị khác nhau Kết quả kinh doanh cóthể được tính dựa trên giả định rằng tất cả các hợp đồng kỳ hạn còn hiệu lực đềuđược thanh lý ngay lập tức và tỷ giá được áp dụng để định giá lại là tỷ giá kỳ hạnlúc đóng cửa của ngày giao dịch hôm đó

1.2.3.3 Giao dịch hoán đổi ngoại tế (SWAP)

Giao dịch hoán đổi ngoại tệ là việc mua và bán ra một đồng tiền nhất định vớicùng một khối lượng nhưng ngày giá trị mua vào và ngày giá trị bán ra là khácnhau hay nói cách khác giao dịch hoán đổi ngoại tệ là sự kết hợp của một giao dịchgiao ngay và một giao dịch kỳ hạn với cùng một lượng ngoại tệ nhưng theo 2 chiềutrái ngược nhau

Một hợp đồng hoán đổi ngoại tệ có những đăc điểm sau:

 Hợp đồng mua vào và bán ra một đồng tiền nhất định được ký kết đồng thờitại ngày hôm nay và nếu không có thỏa thuận gì khác, thì việc mua mộtđồng tiền có nghĩa là ngân hàng yết giá mua vào đồng tiền yết giá và bán ramột đồng tiền có nghĩa là ngân hàng yết giá bán ra đồng tiền yết giá

 Số lượng mua vào và bán ra đồng tiền trong hợp đồng hoán đổi là giốngnhau Vì thế giao dịch này không tạo ra trạng thái ngoại hối ròng cho ngânhàng nên tránh được rủi ro tỷ gía

 Ngày giá trị của hợp đồng mua vào và bán ra là khác nhau vì thế mà có độlệch về mặt thời gian với luồng tiền khiến cho ngân hàng phải chịu rủi ro vềlãi suất.

Tỷ giá hoán đổi phản ánh điểm kỳ hạn hay điểm hoán đổi mà tại đó ngân hàngđồng ý hoán đổi hai đồng tiền nhất định thông qua giao dịch giao ngay và giao dịch

kỳ hạn

Do đó: Tỷ giá hoán đổi = Điểm hoán đổi = Điểm kỳ hạn

Tỷ giá hoán đổi chính là điểm kỳ hạn nên có thể viết:

Tỷ giá hoán đổi = tỷ giá giao ngay – tỷ giá kỳ hạn

Trong một cặp tỷ giá hoán đổi, nếu tỷ giá hoán đổi đứng trước lớn hơn tỷ giáhoán đổi đứng sau thì có nghĩa là ngân hàng sẵn sàng mua kỳ hạn tại mức giá giaongay trừ đi tỷ giá hoán đổi đứng trước và sẵn sàng bán kỳ hạn tỷ giá hoán đổi đứngtrước mà nhỏ hơn tỷ gía hoán đổi đứng sau Ngược lại, nếu tỷ giá hoán đổi đứngtrước mà nhỏ hơn tỷ giá hoán đổi đứng sau thì ngân hàng sẵn sàng mua kỳ hạn tạimức tỷ giá giao ngay cộng với tỷ giá hoán đổi và sẵn sàng bán kỳ hạn tại mức tỷgiá giao ngay cộng với tỷ giá hoán đổi đứng sau

Giao dịch hoán đổi ngoại tệ không chỉ được ứng dụng trong KDNT để kiếm lời

mà còn được ứng dụng rộng rãi trong bảo hiểm rủi ro tỷ giá và tín dụng quốc tế.Thí dụ về một giao dịch hoán đổi ngoại tệ:

Ngày 20/08/2004 sau khi đã phân tích kỹ thông tin tài chính liên quan đến USD

và JPY, một nhà kinh doanh đoán rằng USD sẽ bị giảm giá và USD/JPY: 109 thìngười này đã thực hiện giao dịch giao ngay 1.000.000 USD để đổi lấy 109.000.000JPY Đến ngày thanh tóan là ngày 22/08 giá thị trường thanh toán không giảm mà

tỷ giá USD/JPY lại tăng lên 109,5, trái với dự đoán của nhà kinh doanh Tuy nhiên,

do phân tích kỹ nên nhà kinh doanh tỷ giá USD chỉ tăng trong thời gian ngắn vànhất định sẽ giảm xuống tiếp bằng cách mua ngay 1.000.000 USD với tỷ giá ngày22/8 là 109,5 JPY, cùng lúc đấy anh ta ký hợp đồng mua bán kỳ hạn USD, sẽ giaosau một tháng tức là có ngày giá trị là 22/9 với tỷ giá USD/JPY là 109,2

Như vậy, trong giao dịch thứ nhất vào ngày 22/8 mua 1.000.000 USD với tỷ giá109,5 tức là phải trả 109.500.000 JPY tức là chịu lỗ 500.000 JPY để duy trì dự trữngoại tệ không thay đổi đồng thời bán kỳ hạn một tháng vào ngày 22/9 giao1.000.000 USD để nhận 109.200.000 JPY Đến ngày 21/09 USD giảm giá đúngnhư nhà kinh doanh đã dự đoán, tỷ giá giao ngay vào ngày này chẳng hạn làUSD/JPY = 108,6 Nhà kinh doanh đã mua laị 1.000.000 USD và trả 108.600.000JPY Như vậy trong nghiệp vụ trên nhà kinh doanh đã lãi:

109.200.000 - 108.600.00 = 600.000 JPY

Vậy sau 2 giai đoạn nhà kinh doanh lãi 100.000 JPY

1.2.3.4 Giao dịch hợp đồng tương lai (Future)

Giao dịch hơp đồng tương lai là việc hai ngân hàng hoặc giữa ngân hàng vớikhách hàng thỏa thuận về việc mua bán ngoại tệ trong tương lai tại một mức tỷ giá

cố định thỏa thuận ngày hôm nay

Giao dịch tương lai được thực hiện trên thị trường tập trung, các hợp đồng đềuđược tiêu chuẩn hóa và chỉ giới hạn trong một số ngày giá trị Trên sở giao dịch cócác nhà thanh toán bù trừ, họ hạch toán các khoản lỗ lãi của các bên mua, bán vào

số tiền ký quỹ của các bên Để tránh rủi ro cho nhà thanh toán bù trừ khi giá tănghoặc giảm qua mức Nhà thanh toán bù trừ sẽ yêu cầu nhà kinh doanh ký quỹ bổsung trong trường hợp số dư trên tài khoản ký quỹ giảm xuống một mức nào đó

Các hợp đồng tương lai thường được dùng vào mục đích phòng ngừa rủi ro Vớihợp đồng tương lai mua bán ngoại tệ được thỏa thuận giữa các bên mua, bán vàothời điểm hợp đồng đến hạn là cố định do đó các bên có thể tránh được những ảnhhưởng của sự lên xuống của tỷ giá trong tương lai Điểu này rất có ý nghĩa với nhàkinh doanh trong bối cảnh tỷ giá biến động liên tục khó dự báo

Ngòai ra, hợp đồng tương lai cũng được sử dụng vào mục đích đầu cơ kiếm lợinhuận thông qua sự dự đoán về tỷ giá trong tương lai

1.2.3.5 Giao dịch hợp đồng quyền chọn (Option)

Giao dịch quyền chọn ngoại tệ được thực hiện thông qua việc ký kết các hợpđồng quyền chọn Một hợp đồng quyền chọn tiền tệ cho phép người mua hợp đồng

có quyền mua hoặc bán một đồng tiền với một đồng tiền khác tại một mức tỷ giá

cố định đã thỏa thuận trước trong hợp đồng trong một khoảng thời gian xác địnhNhư vậy trong một hợp đồng quyền chọn thì người mua hợp đồng có quyềnthực hiện hợp đồng mua hay bán một loại tiền tệ khi đến hạn nếu tỷ giá lúc đó là cólợi cho họ còn nếu tỷ giá bất lợi thì người mua có thể sẽ không thực hiện hợp đồng,nhưng người mua sẽ phải mất phí để mua quyền Còn đối với người bán, anh takhông có bất cứ sự lựa chòn nào khác ngòai việc sẵn sàng tiến hành giao dịch theo

ý định của người mua và sẽ thu phí mở quyền từ người bán Ý nghĩa trên chỉ ápdụng cho trường hợp người mua hợp đồng quyền chọn đầu tiên (cũng là người yêucầu mở hợp đồng) nắm giữ hợp đồng đến khi đáo hạn mà không bán hay chuyểnnhượng hợp đồng cho người khác

Giống như bất cứ một hợp đồng kinh tế nào, bào giờ cũng có một bên mua vàmột bên bán nên sẽ có ngừơi bán hợp đồng và người mua hợp đồng Vì hợp đồngnày luôn có quyền chọn bán và quyền chọn mua nên sẽ có người bán hợp đồng

chọn mua hoặc hợp đồng chọn bán và người mua hợp đồng chọn mua hoặc hợpđồng chọn bán.

Có 2 loại quyền chọn cơ bản là quyền chọn kiểu Châu Âu và quyền chọn kiểu

Mỹ Quyền chọn kiểu Châu Âu thì việc thực hiện quyền chỉ có thể khi hợp đồngđến hạn Còn quyền chọn kiểu Mỹ có thể thực hiện hợp đồng bất cứ lúc nào trongthời gian hợp đồng còn hiệu lức đến lúc đáo hạn

Việc thanh lý hợp đồng quyền chon được gọi là thực hiện quyền chọn Tỷ giá

áp dụng khi thực hiện quyền là tỷ giá quyền chọn Tỷ giá này không chỉ phụ thuộcvào cung cầu trên thị trường mà còn phụ thuộc vào mức phí của quyền chọn là caohay thấp Mức phí của hợp đồng quyền chọn phải là một mức phí phù hợp sao cho

đủ bù đắp rủi ro vể tỷ giá xét từ góc độ của người bán và phải phù hợp không quáđắt xét từ góc độ của người mua Nếu khi hợp đồng đáo hạn mà giao dịch khôngxảy ra thì chỉ có một khoản phí được thực hiện

Các hợp đồng quyền chọn cũng thường được sử dụng để phòng ngừa rủi ro tỷgiá, vì cũng giống như các giao dịch kỳ hạn, hoán đổi hay tương lai hợp đồngquyền chọn cho phép thực hiện việc mua bán tại mức giá đã thỏa thuận trước nêncác bên tham gia có thể tránh được tổn thất do sự biến động của tỷ giá

Ngoài ra giao dịch quyền chọn cũng được sử dụng nhằm mục đích đầu cơ.Trong trường hợp này thì hợp đồng quyền chọn có ưu thế hơn so với các hợp đồngkhác Vì người mua có quyền tiến hành giao dịch nếu thấy có lợi cho mình vàkhông tiến hành giao dịch nếu thấy tỷ giá biến động bất lợi nếu thực hiện giaodịch

1.2.4 Phát triển hoạt động kinh doanh ngoai tệ của NHTM

1.2.4.1 Khái niệm

Trước khi bàn về khái niệm phát triển hoạt động KDNT ta cùng nhau xem xét

khái niệm phát triển Phát triển ở đây là một sự tăng trưởng cả về số lượng và chất lượng Tức là một họat động được gọi là phát triển khi mà doanh số hay lợi nhuận

của hoạt động đó mang lại tăng cao hơn và đồng thời chất lượng hoạt động đócũng hoàn thiện hơn Cần phân biệt giữa khái niệm phát triển và tăng trưởng bởiphát triển là một khái niệm cao hơn tăng trưởng Tăng trưởng chỉ là sự tăng lên về

số tuyệt đối hay tăng lên về số lượng mà không bàn gì đến mặt chất lượng Còn vớiphát triển thì bao gồm cả số lượng và chất lượng

Phát triển hoạt động kinh KDNT tức là doanh số và lợi nhuận từ hoạt động KDNT mang lại cao hơn trước và đồng thời chất lượng hoạt động KDNT cũng được hoàn thiện hơn.

1.2.4.2 Các tiêu chí đánh giá sự phát triển của hoạt động kinh doanh ngoại tệ

Sau một quá trình tìm hiểu về hoạt động KDNT của NH người viết có đưa ramột số tiêu chí đánh giá về mức độ phát triển của hoạt động KDNT của NH nhưsau:

Một số tiêu chí đánh về mặt số lượng

 Doanh số mua và doanh số bán ngoại tệ

 Lợi nhuận từ hoạt động KDNT

 Số lượng ngoại tệ thực hiện trong kinh doanh

Một số tiêu chí đánh giá về mặt chất lượng

 Tính chính xác của các giao dịch ngoại tệ

 Tính kịp thời của các giao dịch ngoại tệ

 Tính nhanh chóng của các giao dịch ngoại tệ

Các tiêu chí này mang tính chủ quan của người viết do đó trong suốt chuyên đềnày việc đánh giá thực trạng phát triển hoạt động KDNT của BIDV và tìm ra giảipháp sẽ được kết hợp với các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển hoạt động kinh doanh ngoại

tệ của NHTM

1.3.1 Các nhân tố chủ quan

Các nhân tố chủ quan là các nhân tố thuộc về bản thân ngân hàng hay nói cáchkhác đây là các nhân tố nội tại tồn tại trong ngân hàng có tác động đến sự pháttriển của ngân hàng nói chung và hoạt động KDNT nói riêng

1.3.1.1 Nguồn nhân lực

Trong bất kỳ một hoạt động nào con người luôn đóng vai trò quan trọng nhấtbởi vì con người tổ chức nên những hoạt động đó đồng thời cũng thực hiện việcquản lý duy trì cho hoạt động tồn tại và phát triển Trong hoạt động ngân hàng nóiriêng và hoạt động KDNT nói riêng yếu tố con người cũng vậy luôn giữ vị trí quantrọng hàng đầu Tuy nhiên với hoạt động KDNT nói riêng đòi hỏi con người hayđòi hỏi một đội ngũ cán bộ có đủ năng lực và trình độ chuyên môn nghiệp vụ

KDNT trực tiếp ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng Không chỉ vậy hoạt độngnày còn rất phức tạp do đối mặt với nhiều rủi ro đặc biệt là rủi ro tỷ giá Tỷ giá trênTTNH luôn biến động từng giờ do đó đòi hỏi cán bộ KDNT phải luôn theo dõi thịtrường Nhưng chỉ theo dõi thị trường không thôi chưa đủ vì những cán bộ KDNTcòn phải đưa ra những nhận xét phân tích về xu thế của tỷ giá trong trong tương laithì mới có thể thực hiện KDNT mang lại lợi nhuận cho ngân hàng Do đó cán bộkinh doanh ngoại tệ ngoài việc có đủ trình độ chuyên môn nghiệp vụ còn đóng vaitrò giống như một nhà phân tích thị trường Trong một xã hội mà công nghệ thôngtin phát triển như ngày nay thì ngoài chuyên môn nghiệp vụ là bắt buộc cho côngviệc một cán bộ ngân hàng nói chung và cán bộ KDNT nói riêng cần có khả năng

sử dụng các trang bị máy móc hỗ trợ cho hoạt động KDNT thành công Việc giaodịch trực tiếp như ngày xưa đã không còn phổ biến nữa mà ngày nay giao dịchkhông có giới hạn không gian Lấy một ví dụ trong việc giao dịch ngoại tệ liênngân hàng được thực hiện cho một mạng máy tính nối mạng giữa các ngân hàngvới nhau, nếu cán bộ KDNT không biết sử dụng máy tính thì làm sao có thể thựchiện giao thành công được Không chỉ vậy giao dịch liên ngân hàng chủ yếu sửdụng các thuật ngữ riêng phục vụ cho giao dịch do đó đòi hỏi giao dịch viên(dealer) còn phải nắm vững cả những thuật ngữ này Thử hỏi một cán bộ KDNT

mà không có đủ năng lực trình độ, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, khảnăng phân tích, khả năng đưa ra các chiến lược kinh doanh và sự nhanh nhạy trongviệc thực hiện các giao dịch ngoại tệ thì làm sao có thể thực hiện thành công giaodịch, chưa nói đến việc phát triển hoạt động KDNT của ngân hàng Do đó, yếu tố

về nguồn nhân lực đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát triển hoạt độngKDNT của ngân hàng

1.3.1.2 Cơ sở vật chất

Yếu tố cơ sở vật chất cũng đóng một vai trò hết sức quan trọng, nếu chỉ có conngười mà không có các trang thiết bị hỗ trợ thì con người cũng không thể làm gìđược nhất là đối với hoạt động KDNT Trước hết hoạt động KDNT cần một nơi đểthực hiện giao dịch và đương nhiên việc này ngân hàng phải là người đưa ra nhữngđịa điểm giao dịch thì mới có khách hàng đến

Ngày nay, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và việc ứng dụng nó trongnhiều lĩnh vực của cuộc sồng mà đặc biệt là công nghệ thông tin được ứng dụngrộng rãi trong kinh doanh ngân hàng cũng như trong lĩnh vực KDNT Do đó đỏihỏi ngân hàng phải trang bị đầy đủ hệ thống công nghệ thông tin để có thể thựchiện thành công các giao dịch chẳng hạn như để thực hiện giao dịch liên ngân hàngcần có hệ thống máy tính nối mạng với các ngân hàng khác hay như để thực hiệngiao dịch từ xa với các khách hàng cần có hệ thống điện thoại…

Nói tóm lại, yếu tố về cơ sở vật chất cũng là một trong những yếu tố không thểthiếu để ngân hàng có thể phát triển hoạt động KDNT

động KDNT của ngân hàng đó sẽ không thể phát triển được còn nếu qui định quácứng nhắc không phù hợp với sự phát triển của thị trường ngoại hối thì hoạt độngKDNT của ngân hàng cũng không thể phát trỉên được Hay trên thị trường ngoạihối có những cơ hội kinh doanh kiếm lời mà ngân hàng lại không qui định về việcthực hiện hoạt động kinh doanh đó do nó có nhiều rủi ro thì làm sao cán bộ kinhdoanh ngoại tệ có thể thực hiện hoạt động đó, trong khi có thể cả thị trường người

ta đã thực hiện hoạt động đó Như vậy thì ngân hàng hoạt động KDNT cũng sẽkhông phát triển

Qui trình thủ tục trong bất kỳ một hoạt động nào cũng như hoạt động KDNTcần qui định rõ ràng và phù hợp với sự phát triển của thị trường ngoại tệ thì hoạtđộng KDNT của ngân hàng mới có thể phát triển thành công

1.3.1.4 Quản trị rủi ro

Trong hoạt động kinh doanh ngoại tệ, người ta phải đưa ra các quyết định kinhdoanh và trong mỗi quyết định luôn tiềm ẩn rủi ro Trong đó, rủi ro tỷ giá là rủi rolớn nhất và luôn rình rập xung quanh các quyết định kinh doanh ngoại tệ từ phíangân hàng Để thành công, người ta không phải chỉ tìm cách tránh né những rủi ro

mà còn phải làm sao để kiểm soát được chúng Hơn nữa khi rủi ro xảy ra, cần cóbiện pháp khắc phục ngay lập tức để hạn chế đến mức thấp nhất của tổn thất Vìvậy, yêu cầu đặt ra cho việc quản lý rủi ro trong hoạt động KDNT là phải thậntrọng khi đưa ra các quyết định cũng như giải pháp xử lý tùy thuộc vào từngtrường hợp

Thông thường để quản lý rủi ro thì một phòng KDNT thường được tổ chứcthành 3 bộ phận chính sau:

Bộ phận trực tiếp kinh doanh (Front Office – FO)

Bộ phận này bao gồm 2 vị trí cơ bản

Các nhân viên kinh doanh chính gọi là các dealer Các dealer này chịu tráchnhiệm kinh doanh trực tiếp với khách hàng của mình và họ sẽ thực hiện việc yết tỷgiá hàng ngày Ngoài ra các dealer còn chịu trách nhiệm thực hiện cả việcmarketing tức là đôi khi họ sẽ thực hiện hỗ trỡ và tư vấn cho khách hàng về biếnđộng của một đồng tiền nào đó

Ngoài ra còn có các trader, những người này chịu trách nhiệm chính trạng tháingoại tệ của ngân hàng và họ cũng là những người chịu trách nhiệm về kinh doanhđầu cơ Trong các ngân hàng lớn thì mỗi một đồng tiền sẽ có một trader phụ trách

Bộ phận kế toán điều vốn (Back Office – BO)

Bộ phận này sau khi nhận được xác nhận về các giao dịch của bộ phận frontoffice thì sẽ thực hiện việc kế toán và thanh toán cho các giao dịch

Bộ phận trung gian (Middle Office – MO)

Trong cấu trúc của một ngân hàng hiện đại thì nghiệp vụ mua bán tiền tệ ngoạitrừ 2 bộ phận trên còn có một bộ phận trung gian ở giữa thực hiện việc phối hợpvới 2 bộ phận trên để kiểm tra, giám sát và quản lý rủi ro trong KDNT

Điều quan trọng trong hoạt động quản lý rủi ro không chỉ là ở chỗ tổ chứcthành công một cơ cấu tổ chức như trên mà phải có sự liên kết và giúp đỡ giữa các

bộ phận Giữa các bộ phận cần có sự gắn kết và giúp đỡ nhau trong hoạt động quản

lý rủi ro thì mới có thể thực hiện kinh doanh một cách hiệu quả

1.3.2 Các nhân tố khách quan

Các nhân tố khách quan ở đây chính là các nhân tố mà bản thân ngân hàngkhông thể lường trước được cũng như không thể tác động đến các nhân tố này mà

chỉ có thể phòng ngừa hay hạn chế tổn thất khi các nhân tố này tác động xấu đếnhoạt động KDNT của ngân hàng

1.3.2.1 Cơ sở pháp lý

Như chúng đã biết thì hoạt động kinh doanh ngân hàng là một lĩnh vực chịu rấtquan trọng do hàng ngày ngân hàng luân chuyên một khối lượng vốn rất lớn trongnền kinh tế Ngân hàng là một kênh huy động vốn gián tiếp cung cấp cho các hoạtđộng đầu tư cũng như ngân hàng cung cấp rất nhiều hoạt động dịch vụ cho cácdoanh nghiệp và cá nhân trong nền kinh tế Do đó hoạt động ngân hàng nói chung

và hoạt động kinh doanh ngoại tệ nói riêng chịu sự quản lý của nhà nước mà cơquản trực tiếp quản lý là ngân hàng nhà nước

Ngân hàng nhà nước của mỗi nước thực hiện việc quản lý đồng thời ban hànhluật để hướng dẫn và kiểm soát hoạt động của ngân hàng Nhưng thông thườngmột văn bản luật ra đời thường dựa trên nhu cầu thực tế nên các văn bản luậtthường đi sau các hoạt động của thị trường nên có thể vì thế mà hoạt động của thịtrường nói chung và của từng ngân hàng nói riêng sẽ kém phát triển

Nếu như qui trình thủ tục là những qui định trực tiếp của ngân hàng về hoạtđộng KDNT thì cơ sở pháp lý là những qui định của nhà nước về hoạt động KDNTđối với các NH Các qui định này cần phát triển phù hợp với sự phát triển củaTTNH thì hoạt động KDNT của các ngân hàng mới có thể phát triển

1.3.2.2 Điều kiện thị trường

Điều kiện thị trường ở đây chính là sự phát triển chung của thị trường Sự pháttriển chung của thị trường hoàn toàn phụ thuộc vào nền kinh tế của mỗi nước Mỗinước có một thị trường ngọai hối phát triển khác nhau nên hoạt động KDNT của

ngân hàng cũng sẽ phát triển khác nhau tùy thuộc vào sự phát triển chung củaTTNH.

1.3.2.3 Rủi ro tỷ giá

Hầu hết các quốc gia đều có đồng tiền riêng của mình Thương mại, đầu tư, cácquan hệ tài chính quốc tế đòi hỏi các quốc gia phải thanh toán với nhau Thanhtoán giữa các quốc gia dẫn đến việc trao đổi các đồng tiền với nhau Hai đồng tiềnđược trao đổi với nhau theo một tỷ lệ nhất định, tỷ lệ này gọi là tỷ giá

Như vậy tỷ giá được định nghĩa như sau: Tỷ giá là giá cả của một đồng tiềnđược biểu thị thông qua một đồng tiền khác Ví dụ : 1USD=16000 VND

Trong cặp tỷ giá USD/VND thì USD là đồng tiền yết giá

VND là đồng tiền định giá Các loại tỷ giá:

 Tỷ giá mua vào và tỷ giá bán ra: tỷ giá mua vào là tỷ giá tại đó ngân hàngyết giá sẵn sàng mua vào đồng tiền yết giá Tỷ giá bán ra là tỷ giá tại đóngân hàng sẵn sàng bán ra đồng tiền yết giá

 Tỷ giá tiền mặt và tỷ giá chuyển khoản: tỷ giá tiền mặt áp dụng cho cácngoại tệ tiền kim loại, tiền giấy, séc du lịch, thẻ tín dụng Tỷ giá chuyểnkhoản áp dụng cho các giao dịch mua bán ngoại tệ là các khoản tiền gửi tạingân hàng Thông thường tỷ giá mua tiền mặt thấp hơn và tỷ giá bán tiềnmặt cao hơn tỷ giá chuyển khoản

 Tỷ giá chéo: tỷ giá giữa hai đồng tiền được xác định thông qua đồng tiền thứ

ba Trên thực tế do vai trò của đồng USD rất lớn nên tỷ giá chéo được địnhnghĩa là tỷ giá giữa hai đồng tiền không có sự tham gia của đồng USD Hay

nói cách khác tỷ giá giữa hai đồng tiền bất kỳ đều được suy ra từ tỷ giá giữachúng với USD

Như vậy tỷ giá ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động KDNT của ngân hàng vì cácgiao dịch ngoại tệ đều phải thông qua tỷ giá để thực hiện trao đổi Nhưng tỷ giá lạibiến động hằng ngày và phụ thuộc vào chính sách quản lý của từng quốc gia màchính sách tỷ giá lại khác nhau, do đó ảnh hưởng cũng khác nhau tới hoạt độngKDNT của ngân hàng Có thể nói rằng rủi ro tỷ giá là một trong những rủi ro luônluôn phải đối mặt với hoạt động KDNT

1.3.2.4 Trạng thái ngoại tệ

Trạng thái ngoại tệ của một tổ chức phản ánh hiện trạng hoạt động ngoại tệ của

tổ chức đó Khi ngân hàng hay tổ chức bán ngoại tệ ra nhiều hơn mua vào thì sẽ cótrạng thái ngoại tệ âm và ngược lại nếu ngân hàng mua ngoại tệ vào nhiều hơn bán

ra thì trạng thái ngoại tệ sẽ dương

Trạng thái ngoại tệ được tính từ bảng cân đối ngoại tệ bao gồm tài sản có, tàisản nợ và các khoản đã kí kết nhưng chưa thực hiện

Trạng thái ngoại tệ ròng= ( tài sản có ngoại tệ + ngoại tệ mua vào) - (tài sản nợngoại tệ + ngoại tệ bán ra)

Trạng thái ngoại tệ của mỗi ngân hàng thường được xác định vào cuối mỗingày Nó được tính trên cơ sở trạng thái ngoại tệ ngày hôm trước và chênh lệchgiữa doanh số mua vào, doanh số bán phát sinh trong ngày của ngoại tệ đó, baogồm cả giao dịch giao ngay và kỳ hạn

Tùy thuộc vào từng quốc gia khác nhau qui định trạng thái ngoại tệ khác nhau

mà ảnh hưởng đến hoạt động KDNT của ngân hàng

Chương 2: Thực trạng hoạt động kinh doanh ngọai tệ tại ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam

2.1Khái quát về ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam

2.1.1 Sơ lược quá trình phát triển ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam

Được thành lập ngày26/04/1957 với tên gọi ban đầu là ngân hàng Kiến thiết Việt Nam

Giai đoạn 1957 – 1980 ngân hàng Kiến thiết Việt Nam tiền thân của ngân hàngđầu tư và phát triển Việt Nam được thành lập trực thuộc bộ tài chính với qui môban đầu gồm 11 chi nhánh, 200 nhân viên với nhiệm vụ chủ yếu là cấp phát vàquản lý vốn thiêt kế cơ bản nguồn vốn ngân sách cho tất cả các lĩnh vực kinh tế xãhội

Giai đoạn 1981 – 1989 ngân hàng Kiến thiết Việt Nam được đổi tên thành ngânhàng đầu tư và phát triển Xây dựng Việt Nam trực thuộc ngân hàng nhà nước ViệtNam với nhiệm vụ chủ yếu là cấp phát, cho vay và quản lý vốn đầu tư xây dựng cơbản thuộc kế hoạch nhà nước cho các lĩnh vực của nền kinh tế

Giai đọan 1990 – 1994 ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam được đổi tênthành ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam ( BIDV ) với nhiệm vụ được thayđổi về cơ bản: ngoài việc tiếp tục nhận vốn ngân sách để cho vay các dự án thuộcchỉ tiêu kế hoạch của nhà nước thì BIDV đã thực hiện huy động các nguồn vốn

trung và dài hạn để cho vay đầu tư phát triển; kinh doanh tiền tệ tín dụng và cácdịch vụ ngân hàng chủ yếu trong lĩnh vực xây lắp phục vụ đầu tư phát triển.

Giai đoạn 1995 – 2000 BIDV được phép kinh doanh đa năng tổng hợp như mộtngân hàng thương mại, phục vụ chủ yếu cho đầu tư phát triển đất nước Đây là thời

kỳ BIDV đã khẳng định được vị trí, vai trò là ngân hàng thương mại hàng đầu tạiViệt Nam trong sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước

Giai đoạn 2001 đến nay BIDV đã triển khai đồng bộ đề án cơ cấu lại và đượcchính phủ phê duyệt để phát triển thành một ngân hàng đa năng hàng đầu của ViệtNam , ngang tầm với các ngân hàng thuộc khu vực và trên thế giới

2.1.2 Cơ cấu tổ chức

Hội đồng quản trị

Ban tổng giám đốc

Hội đồng quản lý tài sản nợ có Hội đồng tín dụng

Khối hành chính

Khối dịch vụ

Khối tài chính

Ban thẩm định

Ban quản lý chi nhánh Ban dịch vụ Trung tâm thẻ Ban kinh doanh đối

Ban kế hoạch phát triển Ban nguồn vốn và KDTT Ban tài chính Ban đầu tư

Ban kế toán Trung tâm thanh toán

Ban tổ chức cán bộ Ban quản lý tài sản Văn phòng Ban pháp chế Ban công nghệ

Cơ cấu tổ chức hội sở chính cho thấy sự độc lập tương đối giữa các khối và chịu

sự kiểm soát trực tiếp của ban giám đốc và hội đồng quản trị

Khối quản lý rủi ro chịu trách nhiệm quản trị rủi ro, dự báo các thay đổi trong

tương lai và đảm bảo các tỷ lệ an toàn cho ngân hàng

Khối tín dụng có nhiệm vụ kiểm soát các hoạt động tín dụng vơi các chi nhánh,

trực tiếp cấp tín dụng và quản lý các khoản tín dụng lớn

Khối dịch vụ bao gồm nhiều dịch vụ khác nhau như dịch vụ thanh toán, dịch vụ

phát hành thẻ, dịch vụ bảo lãnh…

Khối tài chính quản lý các hoạt động tài chính và trực tiếp thực hiện việc kinh

doanh tiền tề (tresuary department)

Khối kế toán thực hiện lập sổ sách kế toán hàng ngày Mỗi phòng ban đều có

một bộ phận kế toán trực tiếp thực hiện kế toán cho các giao dịch hằng ngày vàcuối ngày sẽ tổng hợp số liệu lại tại phòng kế toán chung cho cả hệ thông ngânhàng

Khối hành chính gồm các phòng văn thư, nhân sự, phòng thương hiệu và quan

hệ công chúng…

Riêng với ban nguồn vốn và kinh doanh tiền tệ thuộc khối tài chính là một

trong những ban quan trọng của ngân hàng bởi hoạt động của ban này luôn mang lại lợi nhuận lớn cho ngân hàng Hơn thế nữa hoạt động của ban nguồn vốn và kinhdoanh tiền tệ ngày càng được mở rộng đặc biệt là phòng kinh doanh tiền tệ

Ban nguồn vốn và kinh doanh tiền tệ gồm 3 phòng ban chính:

Phòng huy động vốn: phòng này giữ một vị trí hết sức quan trọng bởi nó thực

hiện việc huy động vốn cho ngân hàng Phòng huy động vốn thực hiện việc đưa racác sản phẩm như các loại hình tiền gửi tiết kiêm, kỳ phiếu ngân hàng, trái phiếungân hàng…để thực hiện việc thu hút vốn trên thị trường

Phòng cân đối tổng hợp giống như một phòng kế toán thực hiện việc điều

chuyển, quản lý vốn và thực hiện các nghiệp vụ kế toán

Phòng kinh doanh tiền tề: đây là phòng ban vô cùng quan trọng bởi nó là phòng

trực tiếp kinh doanh Nguòn vốn được huy động từ phòng nguồn vốn thông quaphòng cân đối tổng hợp được đưa đến phòng kinh doanh tiền tệ và phòng tín dụng

là chủ yếu Phòng tín dụng sẽ thực hiện việc cho vay còn phòng kinh doanh tiền tệ

sẽ thực hiện việc kinh doanh đối với nguồn vốn để mang lại lợi nhuận cho ngânhàng

Trong đó phòng kinh doanh tiền tệ (Treasuary) thực hiện các hoạt động chính

sau:

Phòng kinh doanh tiền tệ (Treasury)

Hoạt động trên thị

trường tiền tệ

(Money market)

Hoạt động trên thị trường hàng hóa tương lai ( Future commodity)

Hoạt động trên thị trường trái phiếu (Bond market)

Hoạt động kinh doanh ngoại tệ (Foreign exchange)

Họat động trên thị trường tiền tệ (Money market) là hoạt động mà ngân hàng

đầu tư và phát triển Việt Nam cho vay với các khách hàng thân thiết có quan hệ lâudài với khách hàng thông qua mạng điện thọai trực tiếp hoặc cho vay liên ngânhàng qua hệ thông máy tính nối mạng

Hoạt động trên thị trường hàng hóa tương lai (Future commodity) là hoạt động

mà BIDV thực hiện mua bán hợp đồng tương lai hàng hóa cho khách hàng trên thịtrường quốc tế, hiện tại thì BIDV mới thực hiện mua bán hợp đồng tương lai hànghóa gồm: cao su trên thị trường Toronto (Nhật), cà phê Robusta trên thị trườngLondon (Anh) và Newyork (Mỹ) Đây là hoạt động khá mới mẻ, mới phát triển từnăm 2006 và sẽ mở rộng trong tương lai

Hoạt động trên thị trường trái phiếu (Bond market) là hoạt động mà BIDV thực

hiện kinh doanh trái phiếu, ở đây chủ yếu là trái phiếu chính phủ

Hoạt động kinh doanh ngoại tệ (Foreign exchange) đây là hoạt động truyền

thống của hội sở chính của BIDV với việc kinh doanh hầu như tất cả các ngoại tệchính mà khách hàng có nhu cầu Hoạt động này hình thành từ năm 1991 nhưngđến năm 2004 mới thực sự phát triển và đặc biệt phát triển mạnh từ năm 2006 trởlại đây Hoạt động KDNT tại chi nhánh gồm các hoạt động chủ yếu là giao dịchtrực tiếp với khách hàng quen thuộc, quản lý chi nhánh và giao dịch liên ngânhàng

2.1.3 Kết quả kinh doanh chủ yếu

Bảng 2.1: Một số chỉ tiêu chủ yếu trong 5 năm trở lại đây của BIDV

Đơn vị: tỷ đồng

Số lượng

% thay đổi

Số lượng

% thay đổi

Số lượng

% thay đổi

Số lượng

% thay đổi Nguồn vốn chủ sở

Nguồn: báo cáo thường niên 2006 và báo cáo kết quả kinh doanh 2007 ngân hàng đầu

tư và phát triển Việt Nam

Như vậy chúng ta thấy hoạt động của ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam

không ngừng phát triển qua các năm và duy trì một mức tăng trưởng trên 20% đặc

biệt trong năm 2006 và 2007 có tốc độ tăng trưởng lợi nhuận rất cao

2.2Thực trạng hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam – BIDV

Xét về vị thế của phòng KDTT trong hoạt động của BIDV thì hoạt động củaphòng luôn được đánh giá là hoạt động quan trọng của ngân hàng bởi đây là hoạtđộng trực tiếp kinh doanh tiền Bên cạnh hoạt động tín dụng là hoạt động truyềnthống và cũng mang lại mức lợi nhuận cao nhất cho ngân hàng thì hoạt độngKDTT được đánh giá là hoạt động có vị trí quan trọng thứ 2 và cũng mang lại mộtmức lợi nhuận rất cao cho ngân hàng

Trong các hoạt động trong phòng KDTT của BIDV thì hoạt động KDNT lại được đánh giá là hoạt động tiềm năng của ngân hàng bởi họat động này đóng góp một mức doanh thu rất lớn vào doanh thu chung của NH

Nguồn: báo cáo KDNT qua các năm

BIDV thực hiên giao dịch với tất cả các loại ngọai tệ nhưng giao dịch USD chiếm tới hơn 75% các giao dịch ngọai tệ ở đây Còn lại là các ngoại tệ mạnh khác Biểu đồ 2.1: Doanh số mua bán ngoại tệ ròng của BIDV qua các

năm

như EUR, GBP, JPY, SGD, CAD, AUD, HKD….và một số ngoại tệ rất ít giao

dịch trên thị trường khác như THB, SEK, DDK…

Có thể nói rằng trên thị trường ngoại hối Việt Nam hiện nay BIDV là một ông

lớn, các giao dịch của BIDV được thực hiện trên hệ thông chi nhánh toàn quốc và

trên thị trương liên ngân hàng thì các bước đi và giao dịch của BIDV luôn đươc thị

trường chú ý

Hoạt động KDNT không chỉ đem lại một mức doanh thu cao mà nó còn đem lại

một mức lợi nhuận khá cao cho ngân hàng

Bảng 2.2: doanh thu và lợi nhuận từ hoạt động KDNT của BIDV từ 2004 đến 2007

Số lượng

% thay đổi

Số lượng

% thay đổi

Số lượng

% thay đổi Doanh thu ròng

Nguồn: báo cáo kết quả KDNT tại BIDV qua các năm

Qua số liệu trên ta có thể đánh giá rằng lợi nhuân từ hoạt động KDNT của

BIDV là rất lớn nếu xét trên tổng thu nhập ngân hàng, chiếm khoảng trên 10% qua các năm Do đó hoạt động KDNT tại BIDV luôn chiếm một vị thế hết sức quan

trọng

Tuy nhiên đánh giá về sự phát triển hoạt động KDNT của BIDV về mặt doanh

số thì trên thị trường ngoại hối Việt Nam hiện nay BIDV chỉ đứng hàng thứ 2 (theobáo cáo kết quả kinh doanh ngoai tệ 2006) Theo báo cáo kết quả kinh doanh của

ngân hàng ngoại thương Việt Nam thì doanh số trong khoảng thời gian từ 2004 –

2007 lần lượt xấp xỉ là 18, 24, 29 và 33 tỷ USD Có thể thấy rằng doanh số KDNT của BIDV chưa tương xứng với một ngân hàng có vị thế trên thị trường như BIDV

và BIDV hoàn toàn có khả năng cạnh tranh về hoạt động KDNT với Vietcombank.Sau đây ta sẽ đi sâu hơn thực trạng hoạt động KDNT tại BIDV thông qua 2 hướng tiếp cận là các hoạt động tại HSC và các loại giao dịch chính

2.2.1 Các hoạt động chính

Tại HSC là nơi điều hành toàn hệ thống trên toàn quốc nên hoạt động hết sức phức tạp và hoạt động này tập trung vào các hoạt động sau:

2.2.1.1 Hoạt động quản lý chi nhánh

Hoạt động quản lý chi nhánh tại HSC là một trong những hoạt động quan trọngnhất của bộ phận FX (bộ phận KDNT) trong phòng KDTT BIDV với hệ thông chinhánh rộng khắp trên toàn quốc bao gồm 104 chi nhánh được thực hiện các giaodịch ngoại tệ với khách hàng Việc quản lý chi nhánh được thực hiện thông qua hệthống mạng nội bộ intranet và hệ thống điện thoại Quản lý chi nhánh được thựchiện qua các công việc sau:

Thứ nhất, đầu giờ sáng cán bộ KDNT bên bộ phận FX sẽ thực hiện cập nhật tỷ

giá lên mạng nội bộ intranet làm cơ sở tham khảo tỷ giá cho toàn bộ các chi nhánh.Các chi nhánh sẽ thực hiện giao dịch với khách hàng trên cơ sở tỷ giá đó Trườnghợp CN giao dịch với những khách hàng lớn hoặc khách hàng thân thiết thì có thểtrực tiếp gọi điện lên HSC để tham khảo tỷ giá tốt hơn Như vậy là giữa HSC và

CN có những sự độc lập nhất định trong kinh doanh nhưng CN vẫn có sự lệ thuộcvào HSC do không có quyền quyết định một mức tỷ giá hợp lý cho khách mà hoàntoàn lệ thuộc vào HSC