Mét bµi th¬ cña vÞ vua yêu nước có công lớn trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm đồng thời cũng là nhà văn hoá, nhà thơ tiêu biểu của đời trần, còn một bài là của danh nhân lịch sử d©n[r]
Trang 1Ngày soạn: 10/10/200 Văn bản: Bài ca côn sơn
Ngày dạy: 11/10/2006 ( Trích- Côn sơn ca- Nguyễn Trãi)
Buổi chiều đứng ở phủ thiên trường trông ra.
( Thiên trường vãn vọng- Trần Nhân Tông) Tiết 21 Đọc - Hiểu văn bản.
A Mục tiêu cần đạt.
1.Kiến thức:
-Giúp học sinh: Cảm nhận hồn thơ thắm thiết tình quê của Trần Nhân Tông
cao của Nguyễn Trãi với cảnh trí côn sơn qua đoạn thơ Côn sơn ca
2 Kĩ năng:
- Hiểu biểu cảm trong thơ trữ tình có thể là sự bộc lộ trực tiếp hồn nhiên cảm xúc tâm hồn "5 ngoại giới
3 Thái độ:
Có ý thức học tập, vận dụng để làm văn biểu cảm
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Tranh, ảnh về cảnh Côn Sơn
- Học sinh: Chuẩn bị bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
* Hoạt động1:Kiểm tra
? Đọc thuộc lòng bài thơ" Nam quốc sơn hà" phần dịch nghĩa và dịch thơ Bài thơ
viết theo thể thơ nào? Nêu hiểu biết của em về thể thơ đó? Nêu nội dung
* Hoạt động 2: Giới thiệu bài
Trong tiết học hôm nay, các em sẽ học hai tác tác phẩm thơ Một bài thơ của vị vua
nhà văn hoá, nhà thơ tiêu biểu của đời trần, còn một bài là của danh nhân lịch sử dân > UNESCO công nhận là danh nhân văn hoá thế giới Hai tác phẩm này
là hai sản phẩm tinh thần cao đẹp của hai cuộc đời lớn, hai tâm hồn lớn, hẳn sẽ lại cho chúng ta những điều lý thú và bổ ích
* Hoạt động 3:Bài mới
Họat động của GV HĐ của HS Nội dung cần đạt
GV: Cho học sinh đọc chú
I Đọc - Tiếp xúc văn bản.
* Tác giả: SGK.
Trang 2thích dấu sao SGK.
? Nêu vài nét sơ = về
Nguyễn Trãi
? Bài thơ sáng tác trong
Thời gian và hoàn cảnh nào?
GV: Nêu yêu cầu đọc: Giọng
nhịp 2/ 2/ 2-4/ 4
GVđọc- Gọi học sinh đọc
GV: Kiểm tra việc nắm chú
thích2- 4 - 5
GV: Giới thiệu đặc điểm của
thể thơ lục bát theo SGK
? Hãy nhận diện thể thơ của
đoạn thơ trích về số câu? số
chữ trong câu? Cách gieo vần?
GV: Đọc lại bài thơ
lên trong bài ca?
? Cảnh vật Côn Sơn gợi
tả bằng những chi tiết nào?
? Qua những lời thơ trên em
- Đọc chú thích
- Trả lời dựa vào SGK
- Trả lời độc lập
- HS lắng nghe
- HS đọc bài
- HS lắng nghe
- Trả lời độc lập
- Trả lời độc lập
-Phát hiện chi tiết
- Nguyễn Trãi( 1380- 1442) con của Nguyễn Phi Khanh-
Ông là nhà quân sự lỗi lạc, nhà chính trị, nhà ngoại giao, là danh nhân văn hoá thế giới
Ông để lại một sự nghiệp văn
* Hoàn cảnh sáng tác bài thơ.
- Bài thơ sáng tác trong thời gian ông bị chèn ép phải cáo quan về ở ẩn ở Côn sơn
- Bài thơ viết bằng chữ hán trong tập: "ức Trai thi tập"
* Đọc.
* Từ khó:
* Cấu trúc văn bản.
+ Thể thơ lục bát: Số câu không hạn định, số chữ trong câu 6- 8 gieo vần: rầm- cầm
- Êm - nêm
- Mỗi cặp lục bát câu 6 tả cảnh câu 8 tả tình
II Đọc- Hiểu văn bản
1 Cảnh vật - Côn sơn.
- Côn sơn suối chảy rì rầm
- Côn sơn có đá rêu phơi
Trang 3thấy những sự vật nào
nhắc đến trong bức tranh Côn
Sơn?
? Miêu tả cảnh vật ở Côn Sơn,
thế nào?
? Em hãy phân tích hình ảnh
so sánh trong bài?
? Qua những chi tiết miêu tả
trên giúp em hình dung
những gì về cảnh trí thiên
nhiên ở Côn Sơn?
GV: Đặc biệt cảnh trí thiên
nhiên đó giao hoà với
trong cảnh thiên nhiên đó hiện
? Hiện lên giữa cảnh trí thiên
nhân vật''Ta'' Theo em nhân
vật''Ta'' là ai?
? Nhân vật''Ta'' đã làm gì ở
Côn Sơn?
? Qua những hoạt động đó, em
hiểu gì về Nguyễn Trãi?
- Trả lời độc lập
- Phát hiện nghệ thuật
- Phân tích hình
ảnh so sánh
- Thảo luận nhóm
- Trình bày ý kiến
- HS lắng nghe
- Trả lời độc lập
- Trình bày ý hiểu
nêm
- Trong rừng có bóng trúc râm
- > Suối,đá, thông, trúc
- Quan sát trực tiếp kết hợp với lối so sánh
tiếng đàn cầm, tảng đá phủ rêu
- Thiên nhiên êm ái, dịu dàng,
đầm ấm bao dung
Một thiên nhiên khoáng đạt, thanh tĩnh nên thơ
2 Con người giữa cảnh vật Côn Sơn.
- Ta là Nguyễn Trãi là một nhà thơ
đàn
+ Ta nằm bóng mát, ta
=> Con người giao hoà với thiên nhiên, thảnh thơi, đang thả hồn vào cảnh trí Côn Sơn Một Nguyễn Trãi rất mực thi sĩ.
Từ sự giao hoà đó, ta thấy
Trang 4GV: Qua đoạn trích ta thấy
Nguyễn Trãi đang sống những
ngày nhàn tản, ẩn dật ở Côn
Sơn Nguyễn Trãi thời gian
này thật là rỗi rãi một cách bất
đắc dĩ Vì trong đáy thẳm tâm
hồn, trong tính cách Nguyễn
Trãi có khi nào không suy
nghĩ, không lo lắng cho dân,
hoàn cảnh quyền thần lộng
hành, vua mới còn nhỏ, ông
thể làm gì hơn, để tránh
vạ vào thân đành phải lui về
núi, sống ở ẩn chờ thời cơ
- GV: Gọi học sinh đọc lại bài
thơ
? Giọng điệu chung của đoạn
thơ là gì? Đoạn thơ có sử dụng
điệp từ, vậy điệp từ ấy góp
nào?
? Cảm nhận của em về đoạn
thơ?
Gọi học sinh đọc ghi nhớ
GV: Nêu yêu cầu đọc: Giọng
chậm rãi, ung dung, thanh
thản
GVđọc- học sinh đọc
- Đọc chú thích dấu sao trong
SGK
? Nêu khái quát về tác giả?
? Nêu xuất xứ bài thơ?
? Văn bản" Buổi chiều đứng ở
- HS nghe
- HS đọc bài
- trả lời độc lập
- Nêu cảm nhận
- Đọc ghi nhớ
- HS nghe
- Đọc bài
- Đọc chú thích
- Trả lời dựa vào chú thích
Nguyễn Trãi là một con người có nhân cách thanh cao, vừa là một con người có tâm hồn thi sĩ.
- Giọng nhẹ nhàng thảnh thơi yên tĩnh
- Những điệp từ góp phần tạo nên giọng thơ đó
* Ghi nhớ: SGK.
B Hướng dẫn học sinh tự học.
Buổi chiều đứng ở phủ thiên trường trông ra.
I Đọc - Tiếp xúc văn bản
* Đọc.
* Chú thích.
* Cấu trúc.
Trang 5hình thức giống bài thơ nào em
đã học?
? Hãy chỉ ra các dấu hiệu hình
thức của thể thơ trong bài thơ?
? Bài thơ trình bầy theo
Gọi học sinh đọc lại bản phiên
âm
? Dịch nghĩa bài thơ?
? Hai câu đầu tả cảnh gì, ở
đâu?
? Em hình dung gì về cảnh sắc
đó?
? Cảnh chiều quê miêu tả
theo trình tự nào? Các chi tiết
hình ảnh điển hình trong bức
tranh chiều quê đó đã gợi cho
GV: Đứng "5 làng xóm về
bày tỏ ra sao
GV: Bài thơ tác giả viết
đọc thấy tài quan sát
cách miêu tả vô cùng chân thật
của nhà thơ
? Vậy điều gì đã làm cho nhà
thơ có những vần thơ
vậy?
- Trình bày ý kiến
- HS Phát hiện
- Trả lời
- Đọc phần phiên âm
- HS dựa vào SGK để dịch
- Phát hiện trả
lời
-Hình dung miêu tả lại
- Thảo luận nhóm
- Trình bày ý kiến
- HS Lắng nghe
- Thảo luận
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
- Cả bài có 4 câu, mỗi câu có 7 tiếng, hiệp vần ở tiếng cuối câu1-2- 4 ( yên, biên, điền)
- > Miêu tả để biểu cảm
II Hướng dẫn tìm hiểu nội dung.
Sau thôn "5 thôn đều mờ
- Bên bóng chiều cảnh vật
- Cảnh buổi chiều ở thôn xóm
- Cảnh chiều muộn, mùa thu vùng đồng bằng Bắc bộ
- Cảnh hiện ra không rõ nửa A nửa thực mờ ảo
- Cảnh ở gần chập chờn nửa
- Cảnh ở xa các em chăn trâu
đang trở về làng
-> Bức tranh làng quê thanh quạnh
2 Tâm hồn của tác giả.
Trang 6? Sau khi hiểu những giá trị
của bài thơ em có thêm suy
nghĩ gì khi nhớ rằng tác giả là
một ông vua chứ không phải là
có thể hiểu thêm điều gì về
thời nhà trần trong lịch sử
? Cảm nhận của em về bài thơ?
HS đọc ghi nhớ
nhóm
- Trình bày ý kiến
- Trình bày ý kiến
- Nêu cảm nhận
- Nhà thơ có tâm hồn gắn bó
- Sự hoà hợp, gắn bó của con
- Trong thực tế ít ai thấy rằng
là một ông vua nơi lầu son gác tía lại có tình cảm gắn bó với
- Một ông vua có tâm hồn cao
đó dân tộc, nhân dân ta sống từng ca ngợi
III Tổng kết.
* Ghi nhớ: SGK
IV Luyện tập.
? Em hiểu gì về đặc điểm của văn biểu cảm từ văn bản ''Bài
ca Côn Sơn''
bộc lộ cảm xúc tâm hồn "5
đời sống
- Văn biểu cảm cho ta hiểu
viết
- Văn biểu cảm có thể viết bằng thơ
* Hoạt động 4:
- Học rhuộc lòng 2 bài thơ
- Từ việc đọc hiểu 2 bài thơ cuối bài: Buổi chiều đứng
- Viết một đoạn văn khoảng 5- 6 dòng để tả cảnh mục đồng thổi sáo dẫn trâu về nhà khi chiều
- Soạn: Từ Hán Việt