- Vận dụng những kiến thức đã học về văn miêu tả và biểu cảm để phân tích được vẻ đẹp của thác núi Lư.. Qua đó thấy được 1 số nét trong tâm hồn và tính cách của nhà thơ.[r]
Trang 1Ngày soạn: 29/10/2006 Ngày giảng: 3/11/2006
Bài 9: vọng lư sơn bộc bố
(Xa ngắm thác núi Lư) Lý Bạch
Tiết 34 : Đọc – hiểu văn bản
A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh.
- Vận dụng những kiến thức đã học về văn miêu tả và biểu cảm để phân tích được vẻ đẹp của thác núi Lư Qua đó thấy được 1 số nét trong tâm hồn và tính cách của nhà thơ
- Bước đầu có ý thức và biết sử dụng phần dịch nghĩa trong việc phân tích tác phẩm và tích luỹ vốn từ Hán Việt
B/ Chuẩn bị:
Giáo viên: Nghiên cứu SGV
Học sinh: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động
* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ.
* Hoạt động 2: Giới thiệu bài (1phút)
- Thơ Đường là 1 thành tựu huy hoàng của thơ cổ Trung Hoa, do hơn 2000 nhà thơ sống
ở triều đại nhà Đường viết ra Xa ngắm thác núi Lư là 1 trong những bài thơ nổi tiếng của Lý Bạch - ông là nhà thơ Đường nổi tiếng hàng đầu …
* Hoạt động 3: Bài mới (43 phút)
? Đọc chú thích * nêu hiểu biết của
em về Lý Bạch
- GV: Lý Bạch (tiên thơ - ông tiên
làm thơ) nổi tiếng nhất đời Đường
- Tính tình phóng khoáng, văn hay võ
giỏi, thích rượu, đi nhiều nơi, làm thơ
nhanh và hay
- Ngôn ngữ thơ điêu luyện, tự nhiên,
có nhiều bài thơ hay về chiến tranh,
thiên nhiên, tình yêu và tình bạn …
- Yêu cầu: Đọc chính xác, giọng phấn
chấn, hào hùng ngợi ca
- Nhịp 4, 3, nhấn mạnh những từ:
vọng, sinh, quải, nghi, lạc
- Đọc
- Tóm tắt
I- Đọc – tiếp xúc văn bản
* Tác giả - tác phẩm:
* Đọc:
Trang 2- Đọc từng câu (bản phiên âm) -> giải
nghĩa từng từ Hán Việt -> dịch nghĩa
cả câu
- GV: đọc mẫu (phiên âm) -> h/s đọc
(cả 3 văn bản)
- Đọc chú thích 1, 2 sgk – tr111
? Bài thơ trên được viết theo thể thơ
nào
? Văn bản này được tạo bởi phương
thức biểu đạt nào
? Cái gì được miêu tả, điều gì được
biểu cảm
? Như vậy có mấy nội dung được
phản ánh trong văn bản
? Mỗi nội dung trên tương ứng với lời
thơ nào
? Căn cứ vào nghĩa của 2 chữ (vọng)
trong đề thơ và (dao) ở câu 2 Em hãy
xác định vị trí ngắm thác nước của tác
giả
? Vị trí này có thuận lợi gì trong quan
sát và miêu tả
? Đọc nội dung câu 1 (3 văn bản) và
xác định đối tượng miêu tả
? Xét trong mối quan hệ với 3 câu sau
thì câu 1 có vai trò gì
? Vì sao dân gian lại gọi ngọn núi cao
của dãy Lư sơn là Hương Lô
? Hãy phát hiện cái mới và đặc sắc
trong cách miêu tả của Lý Bạch so với
cách tả của nhà sư Tuệ Viễn “Khí bao
trùm trên đỉnh Hương Lô mịn mù như
sương khói”
- 2 h/s đọc
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát hiện
- Phát biểu
- Phát biểu
- Thảo luận nhóm(5 phút)
- Đại diện nhóm trình bày
* Từ khó:
* Thể thơ:
-Thất ngôn tứ tuyệt
* Phương thức:
- Biểu cảm và miêu tả
* Bố cục: Hai phần
- Cảnh thác núi Lư
- Tình cảm của tác giả trước dòng thác
II- Đọc – tìm hiểu văn bản:
1- Cảnh thác núi Lư
* Câu 1: Ngọn núi Hương Lô
- Là cái phông nền cho bức tranh toàn cảnh
- Cách so sánh của Tuệ Viễn
là sự so sánh thông thường
- Cách tả của Lý Bạch mới hơn, đặc sắc hơn là biết chọn thời điểm để miêu tả: Núi Hương Lô hiện ra dưới ánh mặt trời, làn hơi nước dưói
Trang 3? Đối chiếu với bản dịch thơ và bản
dịch nghĩa em thấy bản dịch thơ có
chỗ nào dịch chưa sát, làm mất đi cái
hay của câu thơ
? Qua việc miêu tả của nhà thơ, em
cảm nhận gì về cảnh núi Hương Lô
- Giáo viên khái quát chuyển ý
- Gọi h/s đọc 3 câu cuối
? Trên nền cảnh núi rực rỡ, hùng vĩ đó
hình ảnh nào xuất hiện
? Đọc câu thơ thứ 2 ( 3 văn bản)
? ở câu thơ này dòng thác được miêu
tả trong trạng thái nào? Chữ nào thể
hiện rõ điều này
? Dựa vào nghĩa của từ (Quải) và
(Tiền xuyên) trong chú thích, hãy xác
nhận nghĩa của câu thơ này
? Vì sao tác giả lại miêu tả như vậy
? Qua đây em có cảm nhận gì về vẻ
đẹp của dòng thác
- Đọc câu thơ thứ 3
? Em hiểu “phi” “trực” ở đây có nghĩa
là gì
? Vậy câu thơ thứ 3 tả cảnh thác nước
ở trạng thái nào
? Nghĩa của câu thơ này là gì
? Từ việc miêu tả hình ảnh dòng thác,
cho ta hiểu gì về đặc điểm của dãy
- Suy nghĩ, phát biểu
- Suy nghĩ, phát biểu
- Đọc
- Phát hiện
- Đọc phiên
âm,dịch nghĩa, dịch thơ
- Phát biểu
- Phát biểu
- Đọc
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát biểu
tácđộng của ánh mặt trời đã chuyển thành màu tím rực rỡ
kỳ ảo
- Bản dịch nghĩa có động từ
“sinh” khiến cho ánh nắng mặt trời xuất hiện như một chủ thể làm mọi vật sinh sôi, sống động -> mối quan hệ nhân - quả
- Bản dịch thơ: Động từ
“sinh” chuyển thành “bay” làm cho mối quan hệ nhân quả bị phá vỡ
=> Rực rỡ, lộng lẫy, huyền ảo
* Ba câu cuối:
- Thác nứơc núi Lư
+ Quải: treo + Tiền xuyên
- Đứng xa trông dòng thác giống như 1 dòng sông treo trước mặt
=> Như một bức danh hoạ tráng lệ
- Thác nước được miêu tả ở trạng thái động
- Thác chảy như bay đổ thẳng xuống 3000 thước
Trang 4núi Lư.
? Con số 3000 thước có phải là con
số chính xác không? Cách nói đó có
tác dụng gì
? Qua việc miêu tả đó gợi ra 1 cảnh
tượng thiên nhiên như thế nào
? Cảnh tượng mãnh liệt và kì ảo kích
thích trí tưởng tượng của nhà thơ để
tác giả viết tiếp lời thơ rất ấn tượng
Đó là lời thơ nào (ở bản phiên âm,
dịch thơ, dịch nghĩa) ?
? Lời thơ này gợi tiếp 1 cảnh tượng
như thế nào
? Chữ dùng táo bạo nhất trong lời thơ
này là chữ nào
? Em có nhận xét gì về cách sử dụng
từ của tác giả
? Lời thơ này gợi ra vẻ đẹp nào của
dòng thác
*Giáo viên bình:
Với một tình yêu mãnh liệt, một trí
tưởng tượng bất ngờ thú vị, Lý Bạch
đã làm sống dậy 1 công trình tráng lệ
và kì vĩ vào thiên nhiên
GV khái quát – chuyển ý
? Tìm trong văn bản (phiên âm, dịch
nghĩa, dịch thơ) các ngôn từ chỉ sự có
mặt của nhà thơ nơi thác núi Lư
? Các hoạt động ngắm, trông, tưởng ở
đây mang ý nghĩa (nhìn, nghĩ, thấy)
thông thường hay mang ý nghĩa nào
trước những vẻ đẹp của thiên nhiên
? Người ta chỉ thưởng ngoạn khi yêu
quý thiên nhiên nhưng ở đây là 1
niềm yêu quí thiên nhiên đến mức
- Phát hiện
- Phát biểu
- Đọc (3 văn bản)
- Phát hiện và phân tích
- Phát hiện
- Phát biểu
- Suy nghĩ, trả
lời
- Thảo luận nhóm
- Đại diện trả
lời
- Phân tích
- Thấy núi cao, sườn núi dốc
=> Cảnh tượng mãnh liệt kì
ảo của thiên nhiên
- Câu 4: “Nghi thị Ngân Hà lạc cửu thiên”
+ Dòng thác treo đứng trước mặt khác nào như dòng sông Ngân Hà từ trên trời rơi xuống
+ Chữ lạc -> nghĩa là rơi xuống
+ Dùng từ táo bạo nhưng hay vì tính gợi hình, gợi cảm cao, mới mẻ
=> Kì vĩ, huyền ảo
2- Tình cảm của nhà thơ.
- Vọng (ngắm)
- Dao khan (xa nhìn, xa trông)
- Nghi (ngờ, tưởng)
- ý nghĩa thưởng ngoạn: say
mê khám phá những vẻ đẹp tráng lệ của thiên nhiên
Trang 5? Đối tượng (ngắm, trông, tưởng) của
nhà thơ là những hiện tượng thiên
nhiên như thế nào
? Từ đó em hiểu gì về vẻ đẹp tâm hồn
trong tính cách nhà thơ Lý Bạch
? Qua phân tích em thấy tác giả đã sử
dụng thành công những biện pháp
nghệ thuật gì
? Nêu nội dung chính của bài thơ
? Đọc diễn cảm bài thơ
? Vẻ đẹp của bức tranh thác núi Lư:
a- Hiền hoà, thơ mộng
b- Tráng lệ kỳ ảo
c- Hùng vĩ, tĩnh lặng
- Phát biểu
Khái quát ý
- Phát biểu
- Đọc
- Phát hiện
- Đắm say, mãnh liệt
- Cao rộng, mãnh liệt, hùng
vĩ, phi thường
=> Tình yêu thiên nhiên đằm thắm Tính cách hào phóng mạnh mẽ
III- Tổng kết:
* Nghệ thuật:
- Miêu tả, liên tưởng, so sánh,
từ ngữ gợi hình, gợi cảm
* Nội dung: (ghi nhớ)
IV- Luyện tập:
* Hoạt động 4: Hướng dẫn học ở nhà (1 phút)
- Đọc diễn cảm và học thuộc lòng bài thơ
- Học thuộc lòng ghi nhớ
- Soạn: từ đồng nghĩa