Tái hiện những tâm tư tình cảm của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường vào lớp một của con.. Kể về tâm trạng của một chú bé trong ngày đầu tiên đến trường?[r]
Trang 1
Tuần 1
Tiết 1
(Lí Lan)
A/ Mục tiêu bài học
- Giúp HS cảm nhận và hiểu được tình cảm thiêng liêng của cha mẹ đối với con cái và thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
- Giáo dục lòng yêu cha mẹ, ý thức tự giác học tập
- Hình thành kĩ năng nhận biết các dấu hiệu biểu cảm
B/ Chuẩn bị:
HS: SGK, vở ghi, vở soạn
GV: Đọc tư liệu tham khảo, soạn bài
c/ Hoạt động dạy và học:
*Tổ chức lớp.
- ổn định tổ chức
- Kiểm tra sĩ số
*Kiểm tra bài cũ
- KT sự chuẩn bị của HS
*Bài mới.
- GV: cho HS nhắc lại khái
niệm văn bản nhật dụng
? Em hãy nêu xuất xứ của văn
bản
I- Giới thiệu chung:
- Bài kí được trích từ Báo Yêu trẻ, số 166,
TPHCM, ngày 1/9/2000.
- GV hướng dẫn cách đọc:
giọng đọc trong sáng, thể hiện
được tình cảm của người mẹ đối
với con
- Cho HS tìm hiểu các chú
thích 1,4,9 và các từ khó
II- Đọc hiểu văn bản:
1- Đọc - chú thích:
- khai trường, thiết giáp, mẫu giáo
? Vb có thể chia làm mấy phần
Nêu nội dung chính của từng
phần
2- Bố cục:
- Phần I: Từ đầu đến “thế giới mà mẹ vừa bước
vào” – Nỗi lòng yêu thương của mẹ.
- Phần II: Còn lại – Vai trò của xã hội và nhà trường trong việc giáo dục trẻ em
3- Phân tích:
Trang 2? Kể tóm tắt văn bản.
Gợi ý: Chú diễn biến tâm trạng
của người mẹ
? Tóm tắt đại ý của vb trong một
câu ngắn gọn
- Đêm trước ngày khai trường của con, mẹ không ngủ được
- Mẹ ngắm con và suy nghĩ triền miên: mẹ nghĩ
về ngày khai trường của con, nghĩ lại tuổi thơ của mẹ, nghĩ về ngành giáo dục ở Nhật
- Tâm trạng của người mẹ trong đêm không
ngủ trước ngày khai trường lần đầu tiên của con.
? Trong đêm trước ngày khai
trường của con, tâm trạng của mẹ
và con khác nhau ntn Tìm những
câu văn diễn tả tâm trạng đó
Con: Hai câu cuối, đoạn 1
Mẹ: Câu 2, đoạn 5
? Theo em, tại sao người mẹ lại
không ngủ được
? Mẹ nhìn con ngủ với tình cảm
ntn
? Mẹ nhớ lại ntn về cái ngày đầu
tiên mẹ đi học
? Hãy nhận xét về cách dùng từ
ngữ khi nói về những kỉ niệm của
mẹ
? Tất cả đã cho em hình dung về
một người mẹ ntn
a/ Tâm trạng của người mẹ:
- Mẹ: thao thức triền miên
- Con: thanh thản, nhẹ nhàng ngủ
- Không phải vì lo lắng cho con: + Mẹ nghĩ về con
+ Mẹ nghĩ về ngày đầu tiên mẹ đi học
+ Mẹ nghĩ về nền giáo dục ở Nhật
- Yêu thương, trìu mến
- ấn tượng sâu đậm, hồi hộp trước cổng trường
- Dùng từ láy liên tiếp: rạo rực, bâng khuâng, xao xuyến
* Đó là một người mẹ tuyệt vời: thương yêu và tin tưởng ở tương lai con cái.
? Tìm những câu văn nói lên tầm
quan trọng của nhà trường và
trách nhiệm của xã hội đối với
ngày khai trường
? ở nước ta, ngày khai giảng có
diễn ra như là ngày lễ của toàn xã
hội không.
Thảo luận nhóm: 4 nhóm
Câu nói của người mẹ: Bước qua
cánh cổng trường là thế giới kì
b/ Tầm quan trọng của nhà trường đối với thế
hệ trẻ.
- Khẳng định vai trò to lớn của nhà trường đối với con người, ở đó các em sẽ được học tri thức, tình cảm, tư tưởng, đạo lí, tình thầy trò, bạn bè
- Tin tưởng ở sự nghiệp giáo dục
Trang 3diệu sẽ mở ra.
? Em hiểu câu nói đó ntn
- Khích lệ con đến trường học tập
? Bài văn nói lên tâm trạng nào
của người mẹ
? Theo em, người mẹ đang tâm sự
với ai
4/ Tổng kết
- Xao xuyến, bâng khuâng trước ngày khai trường của con
- Những dòng nhật kí, mẹ trò chuyện với chính mình, nói thầm với con: khắc hoạ được những
điều khó nói
* Ghi nhớ: SGK trang 9
III- Bài tập:
Câu 1: Văn bản Cổng trường mở ra viết về nội dung gì ?
A Miêu tả quang cảng ngày khai trường
B Bàn vai trò của nhà trường trong việc giáo dục thế hệ trẻ
C Tái hiện những tâm tư tình cảm của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường vào lớp một của con
D Kể về tâm trạng của một chú bé trong ngày đầu tiên đến trường
Câu 2: Hãy kể về ngày khai giảng năm học mới để lại trong em nhiều kỉ niệm nhất.
Đáp án: 1C.
* Củng cố:
? Hãy tìm câu văn thể hiện rõ nhất tầm quan trọng to lớn của nhà trường đối với thế
hệ trẻ
*Hướng dẫn:
- Học bài, nắm được nội dung bài học: Tình cảm của mẹ, vai trò của nhà trường
- Ghi ra vở soạn những suy nghĩ của em sau khi học xong vb “ Cổng trường mở
ra.”
- Soạn bài: Mẹ tôi ( Đọc bài, trả lời 5 câu hỏi hướng dẫn trong SGK trang 11,
12 )
*********************************
Tiết 2
Văn bản: mẹ tôi
(ét-môn-đô đơ A-mi-xi)
A- Mục tiêu bài học.
- HS cảm nhận được tình cảm thiêng liêng của cha mẹ đối với con cái Không
được chà đạp lên tình cảm đó
- Giáo dục lòng kính yêu cha mẹ
- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ văn học
b/ Chuẩn bị:
- HS: Đọc và soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn trong SGK
- GV: Tham khảo SGV, tài liệu, soạn bài
B- Hoạt động dạy và học:
* Tổ chức
- ổn định tổ chức
Trang 4- Kiểm tra sĩ số.
* Kiểm tra bài cũ:
? Em cho biết nỗi lòng và cảm nghĩ của mẹ trong vb Cổng trường mở ra
? Qua vb này, em có suy nghĩ gì đối với bản thân
* Bài mới:
- HS đọc chú thích (*) SGK trang 11
? Em hãy nêu đôi nét về tác giả
I- Giới thiệu chung.
1 Tác giả.
- ét-môn-đô đơ A-mi-xi (1846 - 1908) là nhà văn I-ta-li-a
GV: giới thiệu về tác phẩm 2 Tác phẩm.
- Văn bản là một câu chuyện nhỏ, trích trong “Những tấm
lòng cao cả ” (1886).
- GV: giọng đọc to, bộc lộ rõ tâm
trạng buồn khổ của người cha
Tìm hiểu chú thích: 2, 5, 7, 9
? Em hãy nêu nội dung chính của văn
bản
? Vậy nhân vật chính trong tác phẩm
là ai Vì sao có thể xác định như thế
II- Đọc - hiểu văn bản:
1 Đọc – chú thích:
- Biểu hiện tâm trạng của người cha
- Người cha Vì hầu hết lời nói trong văn bản này là tâm tình của người cha
? Văn bản có thể chia làm mấy phần,
nêu nội dung chính của từng phần
? Em xúc động nhất khi đọc đoạn văn
nào Vì sao ?
- Hs tự bộc lộ
2/ Bố cục:
Gồm 3 phần:
- Phần I: Từ đầu đến sẽ là ngày con mất mẹ – Hình
ảnh người mẹ
- Phần II: Tiếp đến chà đạp lên tình thương yêu đó – Những lời nhắn nhủ dành cho con
- Phần III: Còn lại – Thái độ dứt khoát của cha trước lỗi lầm của con
? VB viết dưới hình thức nào
? Tại sao bố lại dùng hình thức viết
thư mà lại không nói trực tiếp với
con
3/ Phân tích.
- Bức thư người cha gửi cho đứa con phạm lỗi với mẹ
- Tạo ra sự linh hoạt khi thể hiện diễn biến tâm trạng của người cha một cách chân thành, tha thiết
Trang 5? Mục đích của bức thư.
? Tại sao vb là một bức thư mà có
nhan đề là “Mẹ tôi”
- Khuyên nhủ con hãy kính yêu mẹ
- Mẹ là tiêu điểm, các chi tiết đều hướng tới rất kín
đáo, tế nhị
- Đây cũng chính là nhan đề do tác giả đặt
? Mẹ của En-ri-cô hiện qua những
chi tiết nào
? Qua đó, em thấy người mẹ có phẩm
chất gì
Liên hệ thực tế:
? Mẹ em đã lo lắng cho em ntn
TL nhóm:
? Câu văn nào thể hiện rõ nỗi đau của
En-ri-cô khi mất mẹ Vì sao em xác
định như vậy
? Tại sao người mẹ không xuất hiện
trực tiếp mà qua điểm nhìn của người
cha (có tác dụng gì)
a/ Hình ảnh người mẹ.
- Thức suốt đêm…có thể mất con…sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để cứu sống con.
- Lo lắng, dành hết tình thương cho con, quên mình vì con
- Trong đời con, con có… buồn thảm nhất tất sẽ là
ngày con mà con mất mẹ
+ Mất đi người sinh ra ta, mất tình yêu thương, mất chỗ dựa
+ Khắc sâu sự hi sinh thầm lặng
*Qua bức thư người bố gửi con, người mẹ hiện lên cao cả và lớn lao
- Không để người mẹ xuất hiện trực tiếp, tác giả sẽ
dễ dàng mô tả cũng như bộc lộ những tình cảm và thái độ quý trọng của người bố đối với mẹ, mới có thể nói một cách tế nhị và sâu sắc những gian khổ hi sinh mà người mẹ đã âm thầm, lặng lẽ dành cho đứa con của mình
? Khi phát hiện ra En-ri-cô phạm lỗi
với mẹ, tâm trạng của ông ntn
? Câu hỏi: Con mà lại xúc phạm đến
mẹ con ư ? thể hiện điều gì
? Nếu là bạn của En-ri-cô, em nói gì
với bạn
? Bố đã cảnh tỉnh En-ri-cô ntn
? Vì sao bị khổ hình
? Vậy tại sao chà đạp lên tình yêu
cha mẹ là nhục nhã
? Người cha đã khuyên con ntn
? Em hiểu gì về người cha từ những
lời khuyên này
b/ Tâm trạng của người cha.
- Buồn bã, tức giận, đau đớn
- Trách móc, thất vọng
- Con sẽ: tội nghiệp, yếu đuối … khổ hình
- Ân hận, càng buồn thảm vì mẹ đã mất
- Cha mẹ sinh ra ta, dành tình thương cho ta
- Xin lỗi mẹ thành khẩn
- Yêu con, trân trọng vợ, ghét sự bội bạc, yêu thành thật
Trang 6TL nhóm:
? Theo em vì sao En-ri-cô xúc động
vô cùng khi đọc thư bố
- Thư bố gợi nhớ người mẹ hiền
- Thái độ chân thành và quyết liệt của bố khi bảo vệ tình cảm gia đình thiêng liêng
- En-ri-cô thấy xấu hổ, nhục nhã
? Bố dặn En-ri-cô điều gì
? Giọng điệu người cha ntn
2/ Tổng kết
* Ghi nhớ: SGK trang 12
- Nghiêm khắc, dứt khoát, gần gũi, yêu thương
III- Bài tập.
Câu 1: Theo có gì độc đáo trong cách thể hiện bài văn này ? Tác dụng?
Câu 2: Đọc thêm Thư gửi mẹ (SGK trang 12).
* Củng cố:
Em hãy hát một bài hát về mẹ mà em thích nhất
* Hướng dẫn:
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Sưu tầm những bài ca dao viết về mẹ
- Soạn bài: Cuộc chia tay của những con búp bê, chú ý:
+ Ngôi kể
+ Nhân vật chính là ai ?
+ Thông điệp của văn bản là gì ?
**************************************
Tiết 3
Tiếng việt : từ ghép
A/ Mục tiêu bài học
- HS hiểu thêm về các loại từ ghép, nắm được cấu tạo từ ghép, hiểu nghĩa từ
ghép
- Biết phân tích từ ghép
- Rèn kĩ năng dùng từ ghép
B/ Chuẩn bị.
- HS đọc trước khái niệm
- GV nắm chắc kiến thức, chuẩn bị tình huống
c/ Hoạt động dạy và học.
* Tổ chức lớp:
- ổn định tổ chức
- Kiểm tra sĩ số
* Kiểm tra bài cũ:
- Từ được chia làm mấy loại? Cho ví dụ?
* Bài mới:
I- Các loại từ ghép 1/ Ví dụ
SGK trang 13
2/ Phân tích.
Trang 7? Trong các từ ghép bà ngoại, thơm
phức, tiếng nào là tiếng chính, tiếng nào là
tiếng phụ bổ sung nghĩa cho tiếng chính
? Em có nhận xét gì về trật tự các tiếng
trong những từ ấy
? Tương tự như từ bà ngoại, thơm phức ta
có từ nào tương đương
? Các tiếng trong hai từ ghép quần áo,
trầm bổng có phân ra tiếng chính, tiếng phụ
được không
Qua phân tích VD:
? Em hãy cho biệt từ ghép được phân
làm mấy loại? Cho VD
? Thế nào là từ ghép chính phụ, từ ghép
đẳng lập Cho VD
VD1:
- bà ngoại: bà - chính, ngoại- phụ
bổ sung cho tiếng chính
- thơm phức: thơm - chính, phức- phụ
+ Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau Đây là từ ghép chính phụ thuần Việt
+ bà ngoại, bà nội.
+ thơm phức, thơm ngát
+ Từ ghép chính phụ Hán Việt, trật tự các tiếng phức tạp hơn
VD2:
- quần áo, trầm bổng không phân
ra được tiếng chính, tiếng phụ
- Từ ghép đẳng lập
* Ghi nhớ:
- Hs đọc – Gv nhấn mạnh
? So sánh nghĩa của từ bà ngoại với
nghĩa của bà, nghĩa của từ thơm phức với
nghĩa thơm, em thấy có gì khác nhau
? So sánh nghĩa của từ quần áo với nghĩa
của mỗi tiếng quần, áo; nghĩa của từ trầm
bổng với nghĩa của mỗi tiếng trầm, bổng, em
thấy có gì khác nhau
II- Nghĩa của từ ghép 1/ Ví dụ.
2/ Phân tích.
- bà: là nghĩa chính, có tính chất
khái quát hơn; bà ngoại mang tính chất hẹp hơn (phân biệt với bà nội)
- thơm: chỉ hương thơm chung, khái quát, rộng hơn
- quần áo, trầm bổng: quan hệ
bình đẳng nên là nghĩa tập hợp, khái quát
* Ghi nhớ:
HS đọc – Gv nhấn mạnh
III- Luyện tập.
Bài 1: Xếp theo hai loại
Từ ghép chính phụ lâu đời, xanh ngắt, nhà máy, nhà ăn,
cười nụ.
Từ ghép đẳng lập suy nghĩ, chài lưới, cây cỏ, ẩm ướt,
Trang 8đầu đuôi.
Bài 4: Có thể nói một cuốn sách, một cuốn vở vì sách và vở là
những danh từ chỉ sự vật tồn tại dưới dạng cá thể, có thể đếm được Còn sách
vở là từ ghép đẳng lập có nghĩa tổng hợp chỉ chung cả loại nên không thể nói một cuốn sách vở
Bài 7:
máy hơi nước than tổ ong bánh đa nem
* Củng cố: Đọc bài đọc thêm.
* Hướng dẫn:
- Viết một đoạn văn có sử dụng từ ghép đẳng lập, chính phụ
- Làm các bài tập còn lại
+ Đối với bài tập 6 chú ý nghĩa của từng tiếng, phân nghĩa hay hợp nghĩa
+ Lấy thêm ví dụ
- Tìm hiểu bài: Từ láy, phân loại từ láy.
********************************
Tiết 4
Tiếng việt: liên kết trong văn bản A/ Mục tiêu Bài học
Giúp HS thấy:
- Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì văn bản phải có tính liên kết, sự liên kết cần được thực hiện cả hai mặt: hình thức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa
- Vận dụng kiến thức để xây dựng văn bản
- HS có ý thức học tập
b/ Chuẩn bị.
- HS đọc trước SGK
- GV tìm thêm ví dụ minh hoạ
c/ Hoạt động dạy và học.
* Tổ chức lớp:
- ổn định tổ chức
- Kiểm tra sĩ số
* Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là văn bản?
* Bài mới:
HS đọc VD SGK trang 17
I/ Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản
1-Tính liên kết trong văn bản a/ Ví dụ
Trang 9? Các câu có viết đúng ngữ pháp không.
? Khi đặt chúng liền nhau, em có hiểu
nghĩa của nó không Vì sao?
? Như vậy, theo các em, đoạn văn thiếu
tính gì
? Thế nào là liên kết, liên kết có vai trò
như thế nào trong văn bản
b/ Nhận xét
- Đúng ngữ pháp, nghĩa của các câu rất rõ ràng
- Không hiểu vì giữa các câu không có mối quan hệ gì với nhau
- Thiếu tính liên kết
- Làm cho vb trở lên có nghĩa,
dễ hiểu
HS đọc lại đoạn văn
? Đoạn văn có mấy câu Hãy đánh số
thứ tự từng câu
? So với nguyên bản Cổng trường mở ra
thì câu 2 thiếu cụm từ nào? Câu 3 chép sai
từ nào
? Việc chép thiếu và chép sai ấy khiến
cho đoạn văn ra sao
? Vậy cụm từ còn bây giờ và từ con
đóng vai trò gì
? Một văn bản có tính liên kết phải thể
hiện như thế nào
2/ Phương tiện liên kết trong văn bản.
a/ Ví dụ.
b/ Nhận xét.
a, Đoạn văn thiếu nội dung, chưa có sự gắn bó chặt chẽ
b, Đoạn văn có 3 câu:
+ Câu 2 thiếu cụm từ Còn bây giờ.
+ Câu 3 chép sai từ con thành từ
đứa trẻ.
+ Đoạn văn trở nên rời rạc, khó hiểu
- Là các từ ngữ làm phương tiện liên kết câu
- Văn bản phải liên kết về cả nội dung và hình thức
* Ghi nhớ:
Hs đọc – gv nhấn mạnh
II- Luyện tập.
Bài 1: Sắp xếp các câu như sau:
Câu 1-4-2-5-3
Bài 2: Các câu chưa có sự liên kết về nội dung (không đúng trình tự
thời gian)
Bài 3: HS tự làm
* Củng cố:
- Đọc bài đọc thêm
- Vì sao các câu thơ sau không tạo thành một đoạn thơ hoàn chỉnh
?
Ngày xuân con én đưa thoi, Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi.
Long lanh đáy nước in trời,
Trang 10Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng.
Sè sè nấm đất bên đàng, Rầu rầu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh.
* Hướng dẫn.
- Học thuộc phần ghi nhớ, hoàn thiện các bài tập
- Xem trước bài: Bố cục trong văn bản
+ Tìm hiểu bố cục của vb: Cổng trường mở ra
+ Chú ý sự liên kết của các từ ngữ
********************************
tuần 2
Tiết 5
Văn bản: cuộc chia tay của những con búp
bê
(Khánh Hoài)
A- Mục tiêu bài học.
1 Giúp HS cảm nhận từ văn bản Cuộc chi tay của những con búp bê: +Tình cảm anh em chân thành đẹp đẽ
+ Mái ấm gia đình hạnh phúc của tuổi thơ
2 Cách kể chuyện từ ngôi thứ nhất chân thật và cảm động
3 Biết thông cảm với những bạn có hoàn cảnh như vậy
B- Chuẩn bị.
- HS: soạn bài
- GV: chuẩn bị giáo án, tham khảo tài liệu
C- hoạt động dạy và học.
* Tổ chức lớp.
- ổn định tổ chức
- Kiểm tra sĩ số
* Kiểm tra bài cũ:
Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản Mẹ tôi?
* Bài mới:
HS đọc chú thích 1 SGK trang
26
? Truyện được trích ở đâu
I-Giới thiệu chung
- Truyện của tác giả Khánh Hoài, giải nhì trong cuộc thi thơ văn viết về quyền trẻ em năm 1992