Tõ tiÕp->''Lßng nång nµn yêu nước'': Chứng minh tinh thần yêu nước trong lịch sử chèng ngo¹i x©m cña d©n téc vµ trong cuéc kh¸ng chiÕn hiÖn t¹i th©n bµi.. 3.KÕt bµi: NhiÖm vô cña §¶ng lµ[r]
Trang 1Ngày soạn: 27/1/2007 Văn bản
Ngày dạy: 29/1/2007 Tinh thần yêu nước của nhân dân ta.
Tiết 81: Đọc hiểu văn bản
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
Giúp học sinh hiểu được tinh thần yêu nước là một truyền thống quí báu của dân tộc ta Nắm được nghệ thuật nghị luận chặt chẽ, ngắn gọn có tính mẫu mực của bài văn
2 Kỹ năng:
Nhớ được câu chốt của bài văn và những câu có hình ảnh so sánh trong bài văn
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài
- Học sinh: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Hoạt động 1: Kiểm tra
Đọc thuộc lòng bài tục ngữ về con người và xã hội Trình bày ý nghĩa của một câu mà em cho là hay nhất
Hoạt động 2: Giới thiệu bài
ở bài học trước,các em đã phần nào nắm được nội dung của văn nghị luận
Để giúp các em có những hiểu biết thêm về loại văn này, hôm nay cô sẽ giới thiệu với các em một văn bản nghị luận được đánh giá là chuẩn mực về phong cách này
Hoạt động 3: Bài mới
Hoạt động của Giáo viên HĐ của HS Nội dung cần đạt
? Bài văn được viết vào thời điểm
nào? Được trích từ đâu?
- GV: Nêu yêu cầu đọc: Giọng to,
rõ ràng, dứt khoát nhưng vẫn thể
hiện tình cảm Chú ý các động từ
và quan hệ từ
- Nêu xuất xứ
- HS nghe
I Đọc- Tiếp xúc văn bản
* Tác giả, tác phẩm.
- Bài văn được Bác viết vào thời kì giữa của cuộc kháng chiến chống pháp( 1946- 1954)
- Bài văn được trích trong báo cáo chính trị của Chủ tịch Hồ Chí Minh
* Đọc
Trang 2- GV đọc mẫu
- Gọi 3 HS đọc tiếp theo
- Gọi HS nhận xét
- Gọi học sinh đọc chú thích dấu
sao
? Theo em văn bản được trình
bày theo phương thức biểu đạt
nào?
? Bài văn nghị luận gồm mấy
phần? mỗi phần có nhiệm vụ gì?
? Em có nhận xét gì về bố cục
bài văn?
GV: Đoạn trích tuy ngắn nhưng
hoàn chỉnh có thể coi đây là một
bài văn nghị luân chứng minh
mẫu mực
- Gọi học sinh đọc đoạn 1
? Trong phần mở đầu, câu nào là
câu nêu vấn đề nghị luận?
? Hai câu văn đầu có kết cấu như
thế nào?
- Chú ý câu văn thứ 3
? Câu văn thứ 3 có gì khác với 2
- Đọc bài
- Độc lập trả lời
- Suy nghĩ trả lời
- Nhận xét
- Đọc bài
- Phát hiện
- Trả lời
* Từ khó
* Tìm hiểu cấu trúc văn bản
- Nghị luận
- 3 phần
1 Từ đầu-> ''Lũ cướp nước'' : Nêu vấn đề nghị luận; Tinh thần yêu nước là moọt truyền thống quý báu của nhân dân ta…( Mở bài)
2 Từ tiếp->''Lòng nồng nàn yêu nước'': Chứng minh tinh thần yêu nước trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc
và trong cuộc kháng chiến hiện tại (thân bài)
3.Kết bài: Nhiệm vụ của Đảng
là phải làm cho tinh thần yêu nước của nhân dân được phát huy mạnh mẽ trong mọi công việc kháng chiến
-> Rành mạch, rõ ràng
II Đọc - Hiểu văn bản.
1 Nêu vấn đề nghị luận
- Câu 1-2 ở phần mở bài tác giả nêu rõ đề tài và luận đề cơ bản ở câu chốt: Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quí báu của ta
- Ngắn gọn, khẳng định
Trang 3câu trên? (Về nghệ thuật , kết
cấu)
? Nghệ thuật ấy diễn tả được điều
gì?
? Em có nhận xét gì về cách nêu
vấn đề của tác giả?
? Giải thích nghĩa của các từ:
Nồng nàn, truyền thống
- Gọi HS đọc phần 2
? ở trong phần 2 tác giả đã tập
trung giải quyết vấn đề gì?
? Tác giả đã chứng minh lòng
yêu nước của nhân dân ta qua
mấy thời kỳ? Là những thời kỳ
nào?
? Để chứng minh vấn đề trên, tác
giả đã đưa ra những lí lẽ, dẫn
chứng nào?
? Em có nhận xét gì về các dẫn
chứng và cách nêu dẫn chứng của
tác giả?
? Về chứng cứ lịch sử, lời văn
lướt qua chặng dài bốn nghìn
năm lịch sử chống giặc ngoại
xâm của dân tộc Vì sao tác giả
không kể cụ thể, chi tiết mà lại
nhắc đến các danh nhân, các anh
hùng dân tộc?
- So sánh, nhận xét
- Nhận xét
- Giải thích
- Đọc bài
- Phát hiện vấn đề
- Trả lời
- Nêu lí lẽ, dẫn chứng
- Nhận xét
- Trình bày suy nghĩ
- Dùng phép so sánh, động từ, tính từ
-> Nêu vấn đề trực tiếp, ngắn gọn, khẳng định được lòng yêu nước của nhân dân ta
- Nồng nàn:
sôi nổi, mạnh mẽ, dâng trào
- Truyền thống: Những giá trị
đã trở nên bền vững qua một thời gian dài đã trở thành tài sản chung của cộng đồng
2 Chứng minh lòng yêu nước.
( Những biểu hiện của lòng yêu nước)
- Trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc
- Trong thời đại ngày nay
* Tinh thần yêu nước của nhân dân ta trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.
+ Lí lẽ: Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến…Chúng ta
có quyền tự hào…
+ Dẫn chứng: thời đại bàBà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng
Đạo…
- Dẫn chứng tiêu biểu
- Được sắp xếp theo thứ tự thời gian từ xưa đến nay
- Đã là người Việt Nam, ai cũng hiểu được lịch sử và
Trang 4? Những từ ngữ:'' Chúng ta có
quyền tự hào, chúng ta phải ghi
nhớ công ơn…'' bộc lộ tình cảm
gì của người viết?
- GV: Rõ ràng văn nghị luận của
Hồ Chí Minh không chỉ đơn
thuần nêu dẫn chứng chứng minh
mà còn biểu ý, biểu cảm Những
tình cảm chân thành rung động, ý
và tình đó được tiếp nối phân tích
trong dẫn chứng ở đoạn sau rất tự
nhiên, nhẹ nhàng và thấm thía
- HS Đọc đoạn 3
? Theo dõi phần vừa đọc, hãy xác
định vị trí và vai trò của 2 câu
văn:'' Đồng bào ta ngày nay rất
xứng đáng với tổ tiên ta ngày
trước.''
- '' Những cử chỉ cao quí đó tuy
khác nhau nơi việc làm nhưng
đều giống nhau nơi lòng nồng
nàn yêu nước.'' trong đoạn văn?
- Chú ý câu 2,3,4 những câu này
có nhiệm vụ gì trong đoạn văn?
? Em có nhận xét gì về cách trình
bày dẫn chứng trong những câu
văn này?
? Dẫn chứng được trình bày theo
mô hình chung nào?
? Cấu trúc liên kết này nói lên
điều gì?
- Suy nghĩ, trả lời
- Độc lập trả lời
- Trả lời
- Nhận xét
- Phát hiện
những chiến công của anh hùng dân tộc
- Chứng minh lòng yêu nước qua thực tế cuộc kháng chiến lúc đó
-> Tự hào, biết ơn…
* Tinh thần yêu nước của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến hiện tại.
- Câu đầu: Mở đoạn - nêu ý khái quát
- Câu cuối: Kết đoạn - kết luận, đánh giá chung
- Nêu dẫn chứng minh hoạ cho tinh thần yêu nước trong hiện tại, trong thực tế của cuộc kháng chiến
- >Liệt kê dẫn chứng, sắp xếp
theo các quan hệ tầng lớp, giai cấp, lứa tuổi, nghề nghiệp địa bàn nơi cư trú
- Mô hình liên kết: Từ
đến
Trang 5? Em có nhận xét gì về cách lập
luận của tác giả trong đoạn này?
- GV:Cách lập luận theo kiểu qui
nạp là một trong những cách lập
luận được sử dụng nhiều trong
văn nghị luận
? Cách trình bày trên giúp em
nhận thức được gì về tinh thần
yêu nước của nhân dân ta?
? Em có nhận xét gì về việc dùng
dẫn chứng và lí lẽ của tác giả
trong đoạn văn này? (Lí lẽ nhiều
hơn hay dẫn chứng nhiều hơn?)
- GV: Đây chính là kiểu nghị luận
chứng minh( Các em sẽ tìm hiểu
phương pháp lập luận này ở phần
tập làm văn tuần sau)
- Gọi học sinh đọc đoạn 4
? Người viết nêu điều gì trong
phần 3?
? Bác đã nêu ra một hình ảnh so
sánh rất đẹp, hãy chỉ ra và phân
tích hình ảnh so sánh ấy?
? Em có nhận xét gì về sự vật so
sánh và sự vật được so sánh? ý
nghĩa của nó?
? Cấu trúc của câu văn thứ tư có
gì đặc biệt?
- Bộc lộ suy nghĩ
- Nhận xét
- Tự bộc lộ
- Nêu ý hiểu
- Trả lời
- Nhận xét, trả lời
- Phát hiện
- Sự đồng tâm nhất trí thể hiện
sự đoàn kết dân tộc
- Lập luận chặt chẽ, góp phần làm sáng tỏ luận cứ
-> Nhận xét khái quát, dẫn chứng cụ thể( Đồng bào ta ngày nay Từ các cụ già
đến )
- Rồi lại từ những dẫn chứng
cụ thể đúc kết lại bằng một nhận xét khái quát
'' Những cử chỉ cao quí
đó yêu nước''
- > Tinh thần yêu nước đã trở thành truyền thống của dân tộc.
- Dùng dẫn chứng nhiều hơn lập luận
3 Nhiệm vụ của chúng ta.
- So sánh: lòng yêu nước như những thứ của quí
- Hình ảnh so sánh độc đáo, mới mẻ
-> Đề cao tinh thần yêu nước
- Mọi người dễ hiểu về giá trị của lòng yêu nước
- >Câu rút gọn( Làm cho câu gọn hơn tránh lặp những từ ngữ đã xuất hiện trong những câu đã đứng trước
Trang 6? Em hiểu như thế nào về lòng
yêu nước được ''trưng bày'' và
lòng yêu nước ''giấu kín'' trong
đoạn văn này?
- GV: Trong một đoạn văn có 3
câu rút gọn, giúp người đọc,
người nghe dễ dàng hiểu rằng
lòng yêu nước của đất nước ta là
biểu hiện của trạng thái tiềm
tàng, kín đáo và bộc lộ rõ ràng,
trung thực
? Từ đó Bác đề ra nhiệm vụ gì?
? Em có nhận xét gì về cách kết
luận của tác giả?
- GV: Kết thúc bài viết- vị lãnh
đạo tối cao, người cầm lái con
thuyền kháng chiến nêu ra nhiệm
vụ cụ thể thì ai nấy đều hiểu và
đều thầm hứa với Người sẽ vận
dụng vào thực tế công tác của
mình Và chúng ta ngày nay khi
đọc văn bản này cũng hiểu rõ để
suy ngẫm Sâu thêm về tấm lòng,
trí tuệ và tài năng của Bác, làm
theo lời Bác phát huy tinh thần
yêu nước trong công việc cụ thể
hàng ngày, việc học tập, lao
động
? Em học tập được gì về nghệ
thuật lập luận của bài văn?
? ý nghĩa sâu sa của bài văn là
gì?
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
- Nêu ý hiểu
- Trả lời
- Nhận xét
- Khái quát nghệ thuật, nội dung
- Đọc ghi nhớ
- Lòng yêu nước của nhân dân
ta biểu hiện bằng hai trạng thái tiềm tàng, kín đáo và bộc
lộ rõ ràng trực tiếp
- Phải làm cho tinh thần yêu nước được phát huy mạnh mẽ…
-> Dễ hiểu, dễ đi vào lòng người
III Tổng kết:
- Nghệ thuật.
Lập luận chặt chẽ, sắp xếp luận cứ hợp lí, lời văn giàu hình ảnh
- Nội dung.
* Ghi nhớ: SGK
IV Luyện tập:
- Viết một đoạn văn theo lối liệt kê khoảng 4->5 câu có sở dụng mô hình liên kết'' từ…đến…''
Hoạt động 4: Hướng dẫn học ở nhà
- Làm bài tập 6 - Sách bài tập ; Soạn bài: câu đặc biệt.,3,5