GV Cho HS th¶o luËn nhãm, t×m ra c¸c c¸ch viÕt ®o¹n kÕt bµi C¸ch viÕt ®o¹n kÕt bµi * Cách 1: Dùng phương thức tự sự kết hợp với biểu cảm để nêu kết cục và cảm nghĩ của người trong cuộc [r]
Trang 1Ngày soạn: 28/10/2010 Ngày dạy:30/11/2010 Dạy lớp 8B Ngày dạy:03/12/2010 Dạy lớp 8A.
Tuần 16- Tiết 31 Rèn luyện kĩ năng làm văn tự sự kết hợp với miêu tả và
biểu cảm ( Chủ đề bám sát- Thời lượng 6 tiết)
1 Mục tiêu: Qua tiết học, HS nắm được;
a Kiến thức:
- Vai trò, tầm quan trọng, tác động qua lại giữa các yếu tố tự sự, miêu tả và biểu cảm trong một VB hoàn chỉnh
- Cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một VB tự sự
b Kĩ năng:
- Biết vận dụng những hiểu biết có được ở bài học tự chọn này để viết bài văn tự
sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm
c Thỏi độ:
- Cú ý thức vận dụng kĩ năng vào bài viết.
2 Chuẩn bị:
- GV : Tài liệu tham khảo
- HS: Ôn lại các khái niệm tự sự, miêu tả và biểu cảm
3 Tiến trỡnh bài dạy:
a Kiểm tra bài cũ: Kết hợp khi học bài mới
b Dạy nội dung bài mới
* Giới thiệu bài: (1')- GV giới thiệu về chủ đề và yêu cầu của chủ đề
GV
?
Cho HS ôn lại một số VB tự sự có kết
hợp với miêu tả và biểu cảm
Hãy kể ra một số VB tự sự có kết hợp
với miêu tả và biểu cảm mà em đã
được học ở chương trình Ngữ văn
lớp 6, 7 và đầu năm lớp 8?
40' I) Ôn tập các phương thức: tự sự,
miêu tả , biểu cảm
- HS kể +VB “ Bài học đường đời đầu tiên” trích “ Dế mèn phiêu lưu kí “ của Tô Hoài.
+VB “ Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn
Trang 2GV
GV
Hãy nhắc lại đặc điểm và các thao
tác chính của các phương thức tự sự,
miêu tả và biểu cảm?
bổ sung và chốt lại
1- Tự sự
+ Đặc điểm: Kể người, kể việc
+ Thao tác: Kể là chính
2- Miêu tả:
+ Tái hiện sự vật, hiện tượng
+ Thao tác: Quan sát, liên tưởng,
nhận xét, so sánh
3- Biểu cảm:
+ Đặc điểm: Thể hiện tình cảm, thái
độ của mình với sự vật, hiện tượng
+ Thao tác: Bộc lộ trực tiếp hoặc
thông qua ý nghĩ, cảm xúc của nhân
vật
GV nhấn mạnh và chuyển ý
Vậy các yếu tố miêu tả và biểu cảm
+VB “ Tôi đi học “ của Thanh Tịnh
- Các thao tác chính của các phương thức tự sự, miêu tả và biểu cảm:
+ Tự sự: Trình bày chuỗi sự việc
có mở đầu, diễn biến, kết thúc, thể hiện một ý nghĩa
Thao tác: Kể là chính + Miêu tả: Tái hiện lại sự việc, hiện tượng
Thao tác: Quan sát, liên tưởng, so sánh, nhận xét
+ Biểu cảm: Thể hiện tình cảm, thái độ của mình với sự vật, hiện tượng
Thao tác : Bộc lộ trực tiếp những cảm xúc của chính người viết hoặc thông qua ý nghĩ, cảm xúc của các nhân vật
Trang 3có vai trò như thế nào trong văn tự
sự, tiết sau ta tìm hiểu tiếp
c Củng cố, luyện tập: ( 3 ')
? Các phương thức tự sự , miêu tả, biểu cảm có đặc điểm gì? Các thao tác chính của các phương thức đó? Có khi nào em thấy trong một VB chỉ xuất hiện duy nhất một phương thức biểu đạt không? Tại sao?
d Hướng dẫn học sinh học và làm bài ở nhà:(1')
- Học bài, nắm chắc đặc điểm của các phương thức tự sự, miêu tả và biểu cảm đã được học
==========================================================
Ngày dạy:04/12/2010 Dạy lớp 8B.
Tuần 16- Tiết 32 Rèn luyện kĩ năng làm văn tự sự kết hợp với miêu tả và
biểu cảm
1 Mục tiêu: Qua tiết học, HS nắm được:
a Kiến thức:
- Vai trò của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự
- Thấy được yếu tố miêu tả, biểu cảm thường xuất hiện qua một số dấu hiệu
b Kĩ năng:
- Rốn kĩ năng làm được bài văn tự sự kết hợp với miờu tả và biểu cảm.
c Thỏi độ:
- Cú ý thức vận dụng kĩ năng vào bài viết.
2 Chuẩn bị:
- GV : Tài liệu tham khảo
- HS: Ôn lại các khái niệm tự sự, miêu tả và biểu cảm
3 Tiến trỡnh bài dạy:
a Kiểm tra bài cũ: Kết hợp khi học bài mới
b Dạy nội dung bài mới:
-* Giới thiệu bài(2'):GV nhắc lại đặc điểm của các phương thức miêu tả, biểu cảm từ đó chuyển ý sang nội dung tiết thứ hai
5' II) Vai trò của các yếu tố miêu tả và
biểu cảm trong văn tự sự
Trang 4?
?
GV
GV
Tại sao trong VB tự sự cần có yếu
tố miêu tả?
Qua các VB tự sự có kết hợp với
miêu tả và biểu cảm đã học, em
thấy yếu tố miêu tả có vai trò gì
trong VB tự sự?
Em thường thấy những yếu tố
miêu tả nào xuất hiện trong văn tự
sự?
yêu cầu HS lấy VD cụ thể ở các
VB đã học
bổ sung thêm và chốt lại
* Các loại miêu tả
a Miêu tả nhân vật
+ Miêu tả ngoại hình: gương mặt,
dáng người, trang phục
+ Miêu tả các trạng thái hoạt
động: Việc làm, lời nói
+ Miêu tả trạng thái tình cảm và
12'
-Nhờ có yếu tố miêu tả mà có thể tái hiện cảnh vật, con người một cách cụ thể, sinh động trong không gian, thời gian
1 Yếu tố miêu tả trong văn tự sự
- Giúp người kể kể lại một cách sinh
động cảnh vật, con người làm cho câu chuyện trở nên sinh đông, hấp dẫn
+ Miêu tả nhân vật + Miêu tả cảnh thiên nhiên + Miêu tả cảnh sinh hoạt
- VD:
+ Miêu tả nhân vật: Đoạn văn miêu tả ngoại hình của Dế Mèn và Dế Choắt trong VB “ Bài học đường đời đầu tiên” của Tô Hoài
+ Miêu tả cảnh thiên nhiên: Đoạn văn
đầu tiên của VB “ Tôi đi học” của Thanh Tịnh
+ Miêu tả cảnh sinh hoạt: Đoạn văn miêu tả cảnh hộ đê trong VB “Sống chết mặc bay “ của Phạm Duy Tốn
Trang 5GV
?
?
GV
thế giới nội tâm: Vui, buồn, khổ
đau, hạnh phúc
Mục đích: Khắc hoạ thành công
chân dung nhân vật với những nét
tính cách riêng
b Miêu tả cảnh thiên nhiên
c Miêu tả cảnh sinh hoạt
Mục đích: Cốt truyện hay hơn,
hấp dẫn hơn, nhân vật hiện lên cụ
thể sinh động hơn
Yếu tố miêu tả thường được thể
hiện qua những dấu hiệu nào ở VB
tự sự?
chốt lại
* Dấu hiệu
Miêu tả thường được thể nhiện
qua những từ ngữ, hình ảnh có giá
trị gợi tả và biểu cảm như từ láy
tượng hình, tượng thanh; các biện
pháp nghệ thuật so sánh, nhân
hoá
Yếu tố biểu cảm đóng vai trò gì
trong văn tự sự?
Trong VB tự sự, em thấy yếu tố
biểu cảm thường được thể hiện
như thế nào?
chốt lại
10'
-Qua các từ ngữ, hình ảnh có giá trị gợi tả và biểu cảm như từ láy tượng hình, tượng thanh, nghệ thuật so sánh, nhân hoá
2 Yếu tố biểu cảm trong văn tự sự
-Biểu cảm: Thể hiện thái độ, tình cảm của nhà văn với nhân vật, sự việc được kể
-Biểu cảm thông qua hai hình thức: trực tiếp qua cảm xúc của chính nhà văn với nhân vật hoặc gián tiếp thông qua cảm xúc, ý nghĩ của các nhân vật
Trang 6GV
+ Biểu cảm thông qua cảm xúc
của chính nhà văn đối với nhân
vật, sự việc được đề cập đến trong
VB
+ Biểu cảm thông qua ý nghĩ,
cảm xúc của các nhân vật
GV bổ sung thêm:
ở hình thức thứ nhất : biểu cảm
thông qua cảm xúc của chính nhà
văn đối với nhân vật, sự việc được
thể hiện cụ thể qua từng ngôi kể
Ngôi kể thứ nhất: Cảm xúc của
nhà văn thường lồng vào cảm xúc
của nhân vật “tôi”
VD: VB “ Bài học đường đời đầu
tiên”
Ngôi kể thứ ba: Cảm xúc của nhà
văn thường được thể hiện thông
qua lời dẫn truyện
VD: VB “ Sống chết mặc bay”
Về hình thức, em thấy yếu tố biểu
cảm thường xuất hiện qua những
dấu hiệu nào trong VB tự sự?
chốt lại
+ Yếu tố biểu cảm thường xuất
hiện qua những câu cảm thán,
những câu hỏi tu từ
- Qua những câu cảm thán, những câu hỏi tu từ
c Củng cố, luyện tập: ( 5')
- GV cho HS đọc một số đoạn văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm trong một số VB đã học
- GV: lưu ý việc sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm là rất cần thiết trong VB tự sự song phải chọn lọc, không quỏ lạm dụng dẫn tới lạc thể loại
d Hướng dẫn học sinh học ở nhà: ( 1')
- Nắm chắc nội dung bài học, vận dụng viết 1 đoạn văn tự sự có kết hợp với yếu
tố miêu tả và biểu cảm
==========================================================
Trang 7Ngày soạn: 04/12/2010 Ngày dạy:07/12/2010 Dạy lớp 8B Ngày dạy:10/12/2010 Dạy lớp 8A.
Tuần 17- Tiết 33 Rèn luyện kĩ năng làm văn tự sự kết hợp với miêu tả và
biểu cảm
1 Mục tiêu: Qua tiết học, HS nắm được:
a Kiến thức:
- Thấy được cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một VB
tự sự cùng các bước thực hiện
b Kĩ năng:
- Có kĩ năng viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm bất kì
c Thỏi độ:
- Cú ý thức vận dụng kĩ năng vào bài viết.
2 Chuẩn bị:
- GV : Tài liệu tham khảo
- HS: Nắm chắc kiến thức để vận dụng làm bài tập
3 Tiến trỡnh bài dạy:
a Kiểm tra bài cũ: Kết hợp khi học bài mới
b.Dạy nội dung bài mới:
* Giới thiệu bài :(1') GV nhắc lại kĩ năng làm văn tự sự có kết hợp với miêu tả
và biểu cảm để chuyển nội dung bài học
? Để viết được đoạn văn tự sự kết hợp
với miêu tả và biểu cảm bất kì, ta
thực hiện theo mấy bước? là những
bước nào?(Thảo luận nhóm, phát
biểu)
40' III) Rèn luyện kĩ năng viết đoạn
văn tự sự có kết hợp với miêu tả
và biểu cảm 1- Viết đoạn văn tự sự có kết hợp miêu tả và biểu cảm bất kì
- Thực hiện theo 5 bước + Xác định nhân vật, sự việc + Lựa chọn ngôi kể
+ Xác định thứ tự kể
Trang 8GV
?
GV
chốt lại các ý chính của mỗi bước
cho HS nắm được
Thực hiện theo 5 bước
+ Xác định nhân vật, sự việc định kể
+ Lựa chọn ngôi kể: Thứ nhất hay
thứ ba
+ Xác định thứ tự kể: Bắt đầu từ
đâu, diễn ra như thế nào và kết thúc
ra sao?
+ Viết thành đoạn với các yếu tố:
kể, miêu tả, biểu cảm
Cần phải nắm vững 5 bước thực hiện
khi viết đoạn văn tự sự kết hợp với
miêu tả và biểu cảm trong bố cục
một bài văn
Bố cục một bài văn tự sự gồm mấy
phần? là những phần nào?
Vậy cách viết các đoạn văn tự sự kết
hợp miêu tả và biểu cảm trong bố
cục một bài văn như thế nào gời sau
ta học tiếp
+ Xác định các yếu tố miêu tả và biểu cảm sẽ viết
+ Viết thành đoạn với các yếu tố :
Kể, tả, biểu cảm
- Nghe, tự ghi những thông tin chính
- Gồm 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài
c Củng cố, luyện tập: ( 3')
- GV cho HS nhắc lại những bước cần thực hiện khi viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm bất kì và xác định trong những bước đó bước nào là quan trọng nhất
d Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: ( 1')
- Nắm chắc nội dung 5 bước trên để vận dụng vào việc viết các đoạn văn
tự sự bất kì
Trang 9.
Ngày dạy:11/12/2010 Dạy lớp 8B.
Tuần 17- Tiết 34 Rèn luyện kĩ năng làm văn tự sự kết hợp với miêu tả và
biểu cảm
1 Mục tiêu: Qua tiết học, HS nắm được:
a Kiến thức:
- Nắm được cách viết cụ thể để viết các đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm trong bố cục một bài văn
b Kĩ năng:
- Có kĩ năng viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm bất kì
c Thỏi độ:
- Cú ý thức vận dụng kĩ năng vào bài viết.
2 Chuẩnbị:
- GV : Tài liệu tham khảo
- HS: Nắm chắc kiến thức để vận dụng làm bài tập
3 Tiến trỡnh bài dạy:
a Kiểm tra bài cũ: Kết hợp khi học bài mới
b Dạy nội dung bài mới:
* Giới thiệu bài: (1')GV nhắc lại kĩ năng viết đoạn văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm bất kì để chuyển nội dung bài học
GV
HS
cho HS hoạt động nhóm tìm ra các cách
viết đoạn mở bài
- Thảo luận nhóm kết hợp tham khảo
40' III) Rèn luyện kĩ năng viết
đoạn văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm( tiếp)
2- Viết đoạn văn tự sự có kết hợp miêu tả và biểu cảm trong
bố cục một bài văn
a Đoạn mở bài
Trang 10GV
?
các VB tự sự kết hợp miêu tả và biểu
cảm đã học để nêu các cách viết đoạn
mở bài
- Đại diện các nhóm lần lượt phát biểu
và bổ sung cho nhau
bổ sung và chốt lại mỗi cách cho HS
Cách viết các đoạn thân bài như thế
nào?
* Cách 1: Dùng phương thức tự
sự kết hợp với miêu tả để giới thiệu sự việc, nhân vật và tình huống xảy ra câu chuyện
VD: Sách “ Một số kiến thức, kĩ năng và bài tập nâng cao - Ngữ văn 8”
* Cách 2: Dùng phươngthức tự
sự là chính có kết hợp với biểu cảm để nêu kết quả của sự việc hoặc kết cục số phận của nhân vật lên trước; sau đó dùng một vài câu dẫn dắt để quay về từ
đầu diễn biến cốt truyện VD: Sách “ Một số ”
* Cách 3: Dùng hình thức miêu tả là chính để dẫn dắt vào truyện
VD
* Cách 4: Dùng phương thức biểu cảm là chính để dẫn dắt vào truyện ( thường dành cho những câu chuyện có tính chất hồi tưởng, hoài niệm)
VD: VB “ Tôi đi học”
b Thân bài
-Viết các đoạn thân bài: Yếu tố
tự sự đóng vai trò chủ đạo ( có
sự việc, nhân vật); miêu tả và biểu cảm chỉ được vận dụng khi cần thiết làm tăng sức hấp dẫn
Trang 11GV
GV
Yếu tố nào đóng vai trò chủ đạo?
Cho HS thảo luận nhóm, tìm ra các cách
viết đoạn kết bài
ở mỗi cách, GV lấy VD cụ thể để HS
học tập
cho truyện
-Yếu tố tự sự đóng vai trò chủ
đạo ( sự việc, nhân vật); miêu tả
và biểu cảm chỉ vận dụng khi cần thiết làm tăng sức hấp dẫn
và sinh động cho truyện
c Kết bài
Cách viết đoạn kết bài
* Cách 1: Dùng phương thức tự
sự kết hợp với biểu cảm để nêu kết cục và cảm nghĩ của người trong cuộc ( Người kể chuyện hay một nhân vật nào đó)
* Cách 2: Dùng phương thức biểu cảm là chính để bày tỏ thái
độ, tình cảm của người trong cuộc
* Cách 3: Dùng phương thức miêu tả là chính đan xen biểu cảm để kết thúc câu chuyện
c Củng cố, luyện tập: ( 3')
? Các cách viết đoạn mở bài, thân bài, kết bài trong bài văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm ? Trong bố cục này có nhất thiết đoạn văn nào cần đưa yếu tố miêu tả và biểu cảm vào không?
d Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: ( 1')
- Nắm chắc cách viết các đoạn
- Vận dụng viết 1 đoạn mở bài bất kì cho 1 đề TLV do em tự đặt
Trang 12
Ngày soạn: 18/10/2009 Ngày dạy:17/12/2010 Dạy lớp 8A Ngày dạy:14/12/2010 Dạy lớp 8B.
Tuần 18- Tiết 35 Rèn luyện kĩ năng làm văn tự sự kết hợp với miêu tả và
biểu cảm
1 Mục tiêu: Qua tiết học, HS nắm được:
a.Kiến thức:
- Củng cố và bổ sung kĩ năng viết đoạn văn tự sự và bài văn tự sự có kết hợp miêu tả và biểu cảm
b Kĩ năng:
- Vận dụng các kĩ năng để thực hành viết các đoạn cụ thể thông qua bài tập
c Thỏi độ:
- Biết phát hiện và xác định được các đoạn văn tự sự có xen yếu tố miêu tả và biểu cảm
2 Chuẩn bị:
- GV : Tài liệu tham khảo, một số đoạn văn mẫu và một số bài tập
- HS: Nắm chắc kiến thức để vận dụng làm bài tập
3 Tiến trỡnh bài dạy:
a Kiểm tra bài cũ: ( 5 ')
* Cõu hỏi:
- Nêu các cách viết đoạn mở bài
* Đỏp ỏn:
-Cách 1: Dùng phương thức tự sự kết hợp với miêu tả để giới thiệu sự việc, nhân vật và tình huống xảy ra câu chuyện
- Cách 2: Dùng phươngthức tự sự là chính có kết hợp với biểu cảm để nêu kết quả của sự việc hoặc kết cục số phận của nhân vật lên trước; sau đó dùng một vài câu dẫn dắt để quay về từ đầu diễn biến cốt truyện
- Cách 3: Dùng hình thức miêu tả là chính để dẫn dắt vào truyện
- Cách 4: Dùng phương thức biểu cảm là chính để dẫn dắt vào truyện ( thường dành cho những câu chuyện có tính chất hồi tưởng, hoài niệm)
b Dạy nội dung bài mới
* Giới thiệu bài:(1') GV nêu ngắn gọn nội dung của tiết trước để chuyển tếp nội dung bài học
Trang 13GV
?
?
GV
cho đoạn văn ngắn ( ghi trên bảng
phụ), yêu cầu HS đọc và trả lời các
câu hỏi ở cuối đoạn văn
phân lớp thành 2 nhóm, mỗi nhóm
thực hiện yêu cầu của một đoạn
a Đoạn văn 1: Bài tập 1 ( Sách “
Một số kiến thức kĩ năng và bài
tập năng cao Ngữ văn 8” )
Câu hỏi:
Đọc đoạn văn, theo em có những
phương thức biểu đạt nào? Phương
thức nào là phương thức biểu đạt
chính? Phương thức nào chỉ đóng
vai trò bổ trợ?
b Đoạn văn 2: Bài tập 2- Sách đã
nêu
Xác định yếu tố miêu tả và biểu
cảm trong đoạn văn tự sự trên
tổng kết chung và nêu yêu cầu cần
đạt ở mỗi bài tập
35' IV) Vận dụng luyện tập
1- Phát hiện, xác định được các yếu
tố trong đoạn văn
Bài tập 1: Đoạn văn 1 Bài tập 1: Đoạn văn 1 + Đoạn văn sử dụng cả 3 phương thức biểu đạt là tự sự, miêu tả và biểu cảm
Tự sự: Kể lại những suy nghĩ, tâm trạng của người con khi mẹ đi làm về muộn
Miêu tả: Không gian, thời gian của buổi trưa hè và dáng vẻ của người mẹ Biểu cảm: Những suy nghĩ, tình cảm của người con với mẹ ( bộc lộ trực tiếp)
+ Phương thức tự sự là phương thức biểu đạt chính
+ Phương thức miêu tả chỉ đóng vai trò bổ trợ
Bài tập 2: Đoạn văn 2 + Yếu tố miêu tả: Các từ ngữ có sức gợi hình ảnh, màu sắc để làm nổi bật cảnh cây cối, nhà cửa, biển cả, ở vùng Hòn Ngoài ra còn phải kể đến các biện pháp nghệ thuật như so sánh, nhân hoá, đảo ngữ, liệt kê
+ Yếu tố biểu cảm: Thể hiện ở những câu có ý nghĩa nhận xét, đánh giá, bộc
lộ thái độ, tình cảm với cảnh vật thiên