chiÕm hÕt vÞ trÝ trong suy nghÜ cña mÑ Em biÕt nh÷ng c©u v¨n, th¬, bµi h¸t nào nói về tình yêu thương của mẹ -> con Em đã cảm nhận được những việc làm g× cña mÑ dµnh cho em?. §· bao giê [r]
Trang 1Tuần 1: Tiết 1: Ngày soạn: 7/8/2009
Cổng trường mở ra
Theo Lý Lan
A) Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh
- Cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng liêng, đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái
- Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
B) Chuẩn bị:
Giáo viên: Nghiên cứu SGV + soạn giáo án
Học sinh : Soạn văn
C) Tiến trình dạy học:
ổn định tổ chức (1p)
Giới thiệu bài
(dựa vào bài hát ng ày đầu tiên đi học)
Học sinh học bài mới
Yêu cầu: đọc tình cảm,
tha thiết, chậm
I) Đọc - tìm hiểu chú thích
1) Đọc văn bản:
Giáo viên đọc mẫu
? Học sinh đọc tiếp?
- 2 học sinh
Nhận xét?
2) Tìm hiểu chú thích
Đọc cách chú ý 2,4,6,8,10? - Học sinh
3) Tác giả, tác phẩm: a) Tác giả: Lý Lan - Nhà báo trẻ
b) Tác phẩm: Thể loại bút ký - Viết cho báo "Yêu trẻ" (1/9/2000)
Nêu tóm tắt về tác giả, tác phẩm?
II) Đọc - tìm hiểu văn bản
1) Đại ý - Viết về lỗi lòng lo lắng, chuẩn bị
của người mẹ cũng nỗi niềm của mẹ trong 1 đêm trước ngày khai trường của con
Tóm tắt đại ý của văn bản?
Xác định bố cục của bài? - Chia làm 2 đoạn
Đoạn 1:( từ đầu-> bước vào):
Nỗi lòng yêu thương của người mẹ
Đoạn 2: còn lại => cảm nghĩ của mẹ
Trang 2về vai trò của xã hội và môi trường trong giáo dục trẻ em
Nhân vật chính trong truyện là ai? - Người mẹ
Văn bản được viết theo phương thức
biểu đạt chính nào?
III) Tìm hiểu văn bản
- Biểu cảm: là bộc lộ trực tiếp cảm nghĩ của con người
1) Nỗi lòng của mẹ trong đêm trước
ngày khai trường của con
Người mẹ nghĩ đến con trong thời
Tại sao tác giả lại chọn thời điểm đó? - Là lúc thích hợp nhất (vì không còn ai
thức) để mật bộc lộ được tình cảm, cảm xúc, tâm trạng của mình
Tâm trạng của người mẹ và con có gì
khác nhau? Tìm những chi tiết thể hiện
điều đó?
Con: vui sướng "háo hức…mơ"
Mẹ: Nỗi vui mừng, hy vọng: "Hôm nay…của mẹ"
Liệt kê các từ ngữ chỉ tâm trạng của
người mẹ? - Mẹ không ngủ được- Bỗng không biết làm gì nữa
Đây chính là sự phân tâm của mẹ: Trí
óc thì muốn đi làm dọn dẹp, muốn đi
ngủ… nhưng cảm xúc trái tim thì
ngược lại?
- Không tập trung được vào việc gì cả
- Trằn trọc, nhắm mắt lại là bên tai
Em có nhận xét gì về các từ ngữ chỉ
tâm trạng của người mẹ?
- Dùng những từ ngữ tập trung khắc họa 1 tâm trạng hồi hộp, bâng khuâng
đầy nỗi cảm xúc Theo em vì sao mẹ không ngủ được? - Mừng vì con đã khôn lớn (thu đồ
chơi)
- Hy vọng những điều tiết đẹp sẽ đến với con
- Thương yêu con, luôn nghĩ về con
- Thức canh cho giấc ngủ của con Trong đêm không ngủ mẹ đã làm gì
cho con? - Đắp mền, buông màn, ém góc, cất đồ chơi, nhìn con ngủ
Em cảm nhận được tình cảm gì của
người mẹ được thể hiện trong những cử
chỉ, việc làm đó?
- Hết lòng vì con, yêu thương con, lấy giấc ngủ của con làm niềm vui cho
mẹ, ngắm con ngủ lòng mẹ tràn đầy hạnh phúc
Đó là điều hy sinh hết lòng của mỗi
người mẹ giành cho những đứa con của
mình Một tình cảm bình dị gần gũi
nhưng rất thiêng liêng, cao cả Tình
yêu đó không chỉ thể hiện qua những
hành động, việc làm mà nó còn ngự trị,
Trang 3chiếm hết vị trí trong suy nghĩ của mẹ
Em biết những câu văn, thơ, bài hát
nào nói về tình yêu thương của mẹ ->
con
- Học sinh
Em đã cảm nhận được những việc làm
gì của mẹ dành cho em? Đã bao giờ
em tự hỏi mẹ đang suy nghĩ gì chưa?
- Học sinh bộc lộ
Trong đêm không ngủ, tâm trí mẹ sống
lại kỷ niệm quá khứ nào? - Nhớ ngày bà ngoại dắt mẹ vào lớp một
- Tâm trạng hồi hộp trước cổng trường
Khi nhớ những kỷ niệm ấy lòng mẹ
"rạo rực những bâng khuâng xao
xuyến"?
- Những từ láy liên tiếp
- Tác dụng: gợi nhiều cảm xúc: yêu thương, vui, nhớ…trong lòng mẹ Cảm xúc ấy nói lên tình cảm sâu nặng
nào trong lòng mẹ
- Nhớ thương bà ngoại
- Nhớ mái trường xưa Tất cả điều đó cho em hình dung về 1
người mẹ như thế nào? - Vô cùng thương yêu người thân- Yêu quý trường học
2) Cảm nghĩ của mẹ về vai trò XH và
nhà trường trong giáo dục
- Sẵn sàng hy sinh
Học sinh theo dõi phần cuối? - Hs
Em cho biết trong đêm không ngủ mẹ
đã nghĩ về điều gì? - Ngày hội khai trường- ảnh hưởng của giáo dục với thế hệ
trẻ
Em nhận thấy ở nước ta ngày khai
trường có diễn ra "như ngày lễ " của
toàn XH không? Hãy miêu tả miệng
quang cảnh ngày hội khai trường ở
Qua suy nghĩ của người mẹ thì ngôi
trường rất quan trọng, em hãy tìm
những câu văn nói lên tầm quan trọng
của nhà trường đối với thế hệ trẻ?
- "Ai cũng biết rằng…sau này"
Em có đồng ý với ý kiến đó không? vì
sao?
- Có Vì sai 1 li đi 1 dặm: sai lầm trong giáo dục là ảnh hưởng tới thế hệ tương lai vì giáo dục quyết định đến tương lai của 1 đất nước
Trong bài văn có phải người mẹ đang
nói trực tiếp với con không? Đang tâm
sự với ai? Cách viết như thế có tác
dụng gì?
- Không Mà nói với chính mình Để làm nổi bật tâm trạng khắc họa được tâm tư tình cảm của chính người mẹ
Câu nói: "bước qua…mở ra" em hiểu
câu nói đó như thế nào? Thế giới kỳ
diệu đó là gì?
- Khẳng định vai trò giáo dục của ngôi trường đối với con người Vì đã:
Trang 4- Mở ra chân trời tri thức mới
- Mở ra lối sống, cách làm người
"CTMR" là bài ca về tình mẫu tử, bài
ca hy vọng về con cái và về nhà
trường?
- Hiểu được tình cảm thày-trò, bạn bè
Học xong văn bản này đã đánh thức
trong em những kỉ niệm sâu sắc nào về
mẹ, về ngày đầu tiên đến trường?
- Học sinh
Nếu đặt tên cho bức tranh ở SGK, em
sẽ đặt tên là gì? - Lòng mẹ; Niềm vui của mẹ- Người mẹ của tôi, Tình mẫu tử
IV Ghi nhớ
Gọi 2 em đọc phần ghi nhớ - 2 em
Luyện tập
1) Bài tập 1
Học sinh đọc yêu cầu bài tập 1 ở SGK? - Đánh dấu 1 thời gian quan trọng từ
mẫu giáo (trẻ thơ) -> lớp 1 (nhi đồng) -> lớn lên
- Được đến trường, có sách vở, có thầy cô, có bạn bè mới
Hướng dẫn về nhà
Học bài cũ + soạn văn "Mẹ tôi"
Hoạt động của trò
Tóm tắt diễn biến tâm trạng của người
mẹ trong "CTMR" Học sinh
Nêu cảm nhận của em về hình ảnh
Hướng dẫn tìm hiểu mục I
I) Đọc và tìm hiểu chú thích
1) Đọc văn bản
GV lưu ý cách đọc Đọc mẫu
2) Tìm hiểu chú thích
Em hiểu thế nào về các từ: hơi thở, hổn
hển, quằn quại, vong ơn bội nghĩa
- Học sinh
3) Tác giả, tác phẩm
nhà văn I-ta-li-a (ý) Có nhiều tác phẩm nổi tiếng
"Những tấm lòng cao cả" (1886)
II) Tìm hiểu văn bản
Trang 5Trong các phương thức sau đâu là
phương thức chính để tạo lập Văn bản
"mẹ tôi"
A Kể chuyện về mẹ
C Biểu hiện tâm trạng người cha Biểu cảm viết dưới dạng 1 bức thư Nhân vật chính là ai? Vì sao? -> Người cha vì hầu hết là lời tâm tình
của người cha
Vì vậy văn bản là 1 bức thư bố gửi ->
Con người "MT"
Cấu trúc tác phẩm? Từ đầu…ngày con mất mẹ: hình ảnh
người mẹ
Tiếp…chà đạp tình yêu đó: những lời nhắn nhủ
Còn lại: thái độ dứt khoát của cha
1) Hình ảnh của người mẹ
Hành động người mẹ Enricô hiện lên
qua những chi tiết nào? - Thức suốt đêm …có thể mất con sẵn sàng bỏ hết/nămlý…sống con.
Em cảm nhận được phẩm chất cao quý
nào của ngưòi mẹ sáng lên từ những
chi tiết nào?
- Dành hết tình thương cho con
- Quên mình vì con
Phẩm chất đó được biểu hiện như thế
nào ở mẹ em hoặc ở 1 bà mẹ Việt Nam
nào đó?
Học sinh biểu lộ
Trong những lời sau của cha Enricô:
- Sự hổn láo…vậy
- Trong đời… mất mẹ
Em đọc được cảm xúc nào của người
cha?
- Đau lòng trứơc thiếu lễ độ của con
- Yêu quý thương cảm mẹ Enricô
Theo em vì sao người cha cảm thấy
:"Sự hỗn láo…vậy"?
- Vì cha vô cùng yêu quý mẹ, con
- Khát vọng vì đứa con hư phản lại tình yêu thương của cha mẹ
Theo em nhát dao ấy có làm đau trái
tim người mẹ không? - Trái tim người mẹ chỉ có chỗ cho tình yêu thương con nên đau gấp bội
-> Mẹ đau đớn đến gấp bội phần
- Vì cha vô cùng yêu quý con
- Thất vọng vô cùng vì đứa con hư
- Sự đau đớn khôn nguôi khi đứa con mình tin yêu
Đã bao giờ em thấy sự đau lòng của
cha mẹ trước những biểu hiện hư đốn Học sinh bộc lộ.
Trang 6(cho dù là vô tình) của mình chưa?
Nếu là bạn của Enricô em sẽ nói gì với
bạn?
Học sinh
2) Những lời nhắn nhủ của người cha.
Giọng điệu có gì khác với Đ1? - Nhẹ nhàng, tha thiết, quyết liệt Chọn đọc lời khuyên nào sâu sắc nhất
của người cha đối với con mình? - Dù lớn khôn…đau lòng- Lương tâm con…bị khổ hình.
- Con hãy…tình yêu đó
Lẽ ra hình ảnh dịu dàng hiền hậu của
mẹ sẽ làm tâm hồn con ấm áp hạnh
phúc nhưng vì sao cha của Enricô lại
nói rằng: Hình ảnh…của mẹ sẽ làm
tâm hồn con như bị khổ hình?
- Vì Enricô phản lại tình yêu của người mẹ Mẹ càng hiền hậu bao nhiêu thì tâm hồn Enricô càng bị vò
xé ân hận bấy nhiêu
Người cha nói rằng tình yêu thương
kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng
liêng hơn cả? Em có đồng ý không?
Tại sao?
- Đó là tình cảm thiêng liêng vì cha
mẹ là người mang nặng đẻ đau, nuôi
ta khôn lớn
- Trong các loại tình cảm cao đẹp thì tình cảm với cha mẹ là thiêng liêng nhất Khi đọc câu "Thật đáng xấu hổ…yêu
thương đó" Em có suy nghĩ như thế nào?
- Bị xã hội lên án
- Trở thành kẻ vong ơn bội nghĩa
- Bản thân làm việc xấu hổ tự thấy hổ thẹn Nhận xét về những lời khuyên của
- Chỉ bảo cho con điều hay lẽ phải
Em hiểu gì về người cha qua lời
- Là người cha có tình cảm thiêng liêng, không bao giờ làm điều xấu để phải xấu hổ, nhục nhã Là người sống
có đạo đức mẫu mực
3) Thái độ của người cha trước lỗi
lầm của con
Giọng điệu có gì thay đổi? - Dứt khoát, kiên quyết
- Mềm mỏng…khuyên nhủ
Em chú ý nhiều nhất đến lời lẽ nào của
- Con phải xin lỗi
- Thà rằng bố…bội bạc với mẹ
Tại sao người cha muốn con xin lỗi mẹ
nhiều sự thành khẩn?
- Cha muốn con thành thật
- Con phải tự nhận thấy lỗi lầm, thương
mẹ hối lỗi mà xin tha thứ chứ không
Trang 7Tuần 1, Tiết 3:
Từ ghé p
A Mục tiêu cần
đạt:
Giúp HS:
- Nắm
được cấu tạo của hai loại
từ ghép:
Từ ghép chính phụ và
từ ghép
đẳng lập
- Hiểu
được nghĩa của các loại từ ghép
B
Chuẩn bị:
GV: Soạn giáo án + ra thêm bài học HS: Soạn bài
C Tiến trình dạy học:
* ổn định tổ chức( 1p)
Thời
phải lời xin lỗi khiếp sợ
Bố Enricô nói "Con là…thà rằng bố
không có con…với mẹ phải chăng bố
không yêu Enricô?
- Rất thương con nên không muốn con là kẻ bội bạc
- Người cha nghiêm khắc, yêu ghét rõ ràng
Em cảm thấy như thế nào khi có người
cha như cha của Enricô? - Học sinh bộc lộ.
Trở lại đầu thư vì sao Enricô xúc động
khi đọc thư bố? - Gợi nhớ hình ảnh người mẹ hiền.
- Thái độ của bố chân thành và quyết liệt chỉ bảo con điều hay lẽ phải
- Lời thư của bố đã làm cho Enricô
nhận lỗi lầm của mình thấy xấu hổ và nhục nhã thì Enricô cũng nhận thấy tình yêu của cha mẹ đối với mình lớn lao đến nhường nào
Từ văn bản "Mẹ tôi" em cảm nhận
những điều sâu sắc nào về tình cảm
con người?
- Tình cảm cha mẹ dành cho con cái
và ngược lại là 1 tình cảm thiêng liêng cao cả
- Những đứa con không có quyền hư
đốn, chà đạp lên tình yêu thương đó
Theo em có gì độc đáo trong cách thể
hiện của văn bản này? - Dùng hình thức viết thư.
- Người viết có thể bày tỏ cảm xúc, tình cảm 1 cách chân thành mà nói trực tiếp thì khó nói
Biết những câu ca, lời ca nào về tình
yêu của cha mẹ với con cái và ngược
lại?
Học sinh bộc lộ
III) Ghi nhớ
IV) Luyện tập
? Nét độc đáo trong cách thể hiện văn
bản?
? Hát một bài hát về tình cảm của cha
mẹ đối với con cái?
- Học sinh
HD về nhà
- Học bài
- Goạn bài từ ghép
Trang 8HĐ1
7p Kiểm tra bài cũ + Giới thiệu bài mới
? Định nghĩa về từ ghép? Từ láy? Từ
? Phân loại từ ghép, từ đơn, từ láy trong
dòng văn sau " Bố rất yêu con … bội
bạc"?
- Hs
HĐ2
10p
I Các loại từ ghép.
1 Ví dụ 1:
? Giải nghĩa tiếng " bà"," thơm"? - " bà"-> Chỉ người đẻ ra mẹ hoặc bố
-" Thơm" -> Có mùi như hương của hoa,
dễ chịu
? Giải nghĩa từ "bà ngoại"và "thơm
phức"? - Bà ngoại -> Người đẻ ra mẹ- Bà nội -> Người đẻ ra bố
- Thơm phức-> Mùi thơm bốc lên mạnh hấp dẫn
? Tiếng nào giúp em hiểu nghĩa như thế? +Tiếng : Ngoại, Phức
? Xác định tiếng chính tiếng phụ? - Tiếng chính: Bà, thơm-> Chỉ tổng loại lớn
- Tiếng phụ: Ngoại, phức-> Phân nghĩa chỉ loại cụ thể
? Vị trí của tiếng chính, tiếng phụ? - Trong Tiếng thuần Việt:
Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau VD: Hoa hồng
TC TP
- Trong tiếng Hán - Việt:
Tiếng phụ đứng trước, tiếng chính đứng sau VD: Bạch mã
TP TC
? Thế nào là từ ghép chính phụ? - HS
2 Ghi nhớ:
Trang 9? Gọi HS đọc ghi nhớ? - HS
3 Ví dụ 3:
? Các từ ghép: Quần áo, trầm bổng có
phân thành tiếng chính tiếng phụ
không? Vì sao?
- Không, Vì hai tiếng ngang hàng, bình
đẳng với nhau
GV Ta gọi đó là từ ghép đẳng lập
? Vậy em hiểu thế nào là từ ghép đẳng
?
4 Ghi nhớ 2:
? Thi 4 tổ tìm nhanh ( trong 30
giây)được nhiều từ ghép chính phụ và
HĐ3:
10p II Nghĩa của từ ghép.1 Ví dụ:
? Đọc và nêu yêu cầu ví dụ 1 SGK? -HS
? So sánh nghĩa của từ " Bà ngoại" với
nghĩa của từ "bà "? - Bà, thơm: Nghĩa chung, nghãi khái quát
- Bà ngoại, thơm phức: Nghĩa cụ thể
-> Nghĩa của từ ghép hẹp hơn nghĩa của tiếng chính
? Đọc và trả lời yêu cầu của ví dụ 2? - Nghĩa của từ quần áo khái quát hơn
nghĩa của tiếng áo
- Quần áo: Chỉ quần và áo => Trang phục
+ Quần: mặc ở phần dưới cơ thể
+ áo: mặc che phần trên của cơ thể
- Trầm bổng: Nghĩa là âm thanh trầm và bổng
? Làm nhanh ra giấy: Tìm 1 từ ghép có
nghĩa phân loại và 1 từ ghép có nghĩa
tập hợp và đặt câu với từ vừa tìm
được?
- HS
? Bảng phụ: Con hãy nhớ rằng tình yêu
thương kính trọng cha mẹ là tình cảm
thiêng liêng hơn cả
Thống kê từ ghép : đẳng lập, chính phụ
- Tình yêu thương
- Kính trọng
- Tình cảm
- Cha mẹ
2 Ghi nhớ 3:
HĐ4 III Luyện tập
Trang 1015p 1 Bài 1:
? Gọi HS đọc yêu cầu?
? Gọi 2 HS lên bảng làm bài? -HS-HS
- Lâu đới, xanh ngắt, nhà máy, nhà
ăn, cây cỏ, cười nụ - Chài lưới, ẩm ướt, đầu đuôi, suy nghĩ
? Vì sao những từ ghép trên là từ ghép
chính - phụ, ghép đẳng lập?
2 Bài 2:
- HS
? Cho HS thi giữa các tổ
3 Bài 4:
Núi : sông, đồi Mặt : Mũi, mày
Ham : muốn, học Học : Hành, hỏi Xinh : Tươi, đẹp Tươi : cười, xinh
HĐ5
2p
HD về nhà:
- Học lý thuyết, làm bài tập: 4,5,6
- Đọc trước: liên kết trong văn bản
Tuần 1, tiết 4:
Liên kết trong văn bản
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS:
- Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì văn bản phải có tính liên kết Sự liên kết ấy
được sử dụng ở cả 2 mặt: Hình thức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa
- Cần vận dụng các kiến thức đã học để xây dựng bước đầu được những văn bản có tính liên kết
B Chuẩn bị:
GV: Nghiên cứu Soạn giáo án + Bảng phụ
HS: Học bài cũ + Soạn bài mới
C Tiến trình dạy học.
ổn định tổ chức( 1p)
Thời
Trang 11(5’)
Kiểm tra bài cũ + Gthiệu bài mới
HĐ2
(20’)
I Liên kết và phương tiện liên kết
trong văn bản.
1 Tính liên kết của văn bản.
GV: Treo bảng phụ có ghi ví dụ
? Theo em nếu bố viết thư như vậy cho
Enrico thì Enrico có hiểu điều bố nói
không?
- Không
GV: Liên hệ với câu chuyện "Cây tre
trăm đốt"
? Đối chiếu với nguyên bản em thấy
đoạn văn thiếu những ý gì?
- HS
? Muốn để hiểu rõ ý của đoạn văn thì
nó phải có tính chất gì? -Tính chất liên kết
? Vậy liên kết là gì? - HS dựa vào ghi nhớ 1 trả lời
2 Phương tiện liên kết trong văn bản.
a Ví dụ a.
? Do thiếu gì mà đoạn văn khó hiểu
như vậy?
- Thiếu thái độ buồn đau nghiêm khắc của bố Enricô trước việc làm của con
? Hãy sửa lại đoạn văn đó để Enricô
hiểu được ý của bố? - HS dựa văn bản tự sửa.
GV: Nhận xét
? Liên kết cần có thêm sự liên kết về
GV: Liên kết trong văn bản trước hết
là sự liên kết về mặt nội dung ý nghĩa
- Liệu chỉ liên kết về mặt nội dung ý
nghĩa đã đủ chưa? Các em xét tiếp ví
dụ sau
b Ví dụ b.
? Hãy chỉ ra sự thiếu liên kết? - Thiếu một số từ: Bây giờ
- Từ dùng sai: Đứa trẻ = con
? Tại sao chỉ thiếu sót còn bây giờ và
lầm chữ con bằng chữ trẻ mà những
câu văn đang liên kết bỗng trở nên
rời rạc?
-HS