- GV: Trong mét liÖt kª phøc t¹p trªn ta thÊy t¸c gi¶ tæng kÕt nh÷ng tiêu chuẩn đạo đức của con người míi trong chÝn mèi liªn hÖ vµ dïng dÊu chÊm ph¶y ng¨n c¸ch c¸c mèi quan hệ này, sau [r]
Trang 1Ngày soạn: 11/4/2007 Tiết 119:
Ngày dạy: 12/4/2007 Dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy
A.Muc tiêu cần đạt: Giúp HS:
1 Kiến thức:
- Nắm công dụng của dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy
2 Kỹ năng:
- Biết dùng dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy
3 Thái độ:
- Có ý thức sử dụng đúng dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy trong viết văn
B Chuẩn bị : + Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài, bảng phụ
+ Học sinh: Chuẩn bị bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
Hoạt động 1:Kiểm tra bài cũ:
Trong : trình lớp 6 các em đã học những loại dấu câu nào? Nêu tác dụng của các dấu câu đó
+ Dấu chấm, dấu chấm hỏi, dấu chấm than
+ Dấu chấm đặt ở cuối câu trần thuật
+ Dấu chấm hỏi đặt ở cuối câu nghi vấn
+ Dấu chấm than đặt sau câu cầu khiến, câu cảm thán
Hoạt động 2: Giới thiệu bài.
vậy chúng ta thấy dấu câu rất phong phú và có những chức năng khác nhau Để giúp các em có những hiểu biết nhất định về dấu câu và sử dụng chúng
đúng mục đích , hôm nay chúng ta tìm hiểu thêm 2 loại dấu câu: Dấu chấm lửng
và dấu chấm phảy
Hoạt động 3:Bài mới.
Hoạt động của GV HĐ của HS Nội dung cần đạt
- GV trình bày bài tập trên bảng phụ
- Gọi HS đọc bài tập
? Các câu văn trên nói về việc gì?
- Các em chú ý vào dấu câu trong
bài tập
? Trong các câu văn trên dấu chấm
lửng dùng với mục đích gì?
- HS đọc bài tập
- HS suy nghĩ độc lập và trả
lời
- HS nhận xét
I Dấu chấm lửng
1 Bài tập : SGK
a Lòng tự hào của nhân dân
ta với các anh hùng dân tộc b.Thông báo của S dân với quan phủ về việc vỡ đê c.Giới thiệu cuốn tiểu thuyết
độc đáo
a Tỏ ý còn nhiều vị anh hùng dân tộc liệt kê
Trang 2- GV: ở ví dụ c thể hiện sự hài <
một tấm 4 thiếp thì quá nhỏ so
với dung của một cuốn tiểu
thuyết
? Qua phân tích ví dụ, em hãy cho
biết dấu chấm lửng có những công
dụng gì ?
- GV khái quát: Đây chính là nội
dung ghi nhớ
- Gọi HS đọc ghi nhớ
- GV: Khi dấu chấm lửng thể hiện
còn nhiều sự vật, hiện &
liệt kê hết thì S nói viết ít
nhất phần liệt kê 2 sự vật, sự
việc Trong chức năng dấu chấm
lửng có thể đứng sau ký hiệu " v.v"
biểu hiện sự &: tự trong liệt kê
- Các nhà văn & S sử dụng dấu
chấm lửng để bày tỏ sự bối rối, lúng
túng hốt hoảng, đau đớn của nhân
vật
- Ví dụ: Để thể hiện sự xúc động
thiêng liêng đến tận cùng khi Bác
Hồ trở về < sau 30 năm bôn ba
< ngoài Tố Hữu viết:
Ôi sáng nay, xuân 41
Trắng rừng biên giới nở hoa mơ
Bác về im lặng con chim hót
Thánh thót bờ lau vui ngẩn ngơ
- GV: Ngoài những công dụng trên
dấu chấm lửng còn có thêm một số
+ Để ghi lại một chỗ kéo dài của âm
thanh hay để thêm thời gian chờ đợi
+ ù ù ù
+ Ba giây bốn giây 5 giây lâu
quá
+ Dấu chấm lửng còn chỉ ý bị
- HS chú ý lắng nghe
- HS khái quát
- HS đọc ghi nhớ
- HS chú ý lắng nghe
- HS nghe
b Biểu thị sự ngắt quãng trong lời nói của nhân vật do quá mệt mỏi và hoảng sợ
c Giãn nhịp điệu câu văn chuẩn bị cho sự xuất hiện bất ngờ của từ 4 thiếp
2 Ghi nhớ: SGK
Trang 3bớt ( khi đó dấu chấm lửng để trong
ngoặc vuông)
- GV: Cần phân biệt cách sử dụng
dấu chấm lửng thể hiện bằng các
dấu chấm khi viết, khi nói thể
hiện bằng cách nghỉ hơi một quãng
dài hơn so với dấu phảy
+ Ví dụ: Có S cha sắp mất gọi
con đến dặn : Đừng uống trà uống
- con nhé! Đừng đánh cờ đánh
bạc con nhé!
Do hiểu sai ý nghĩa của dấu
chấm lửng trong lời nói của cha, nên
sau khi S cha mất, con lao vào
uống -5 đánh bạc
+ Dấu chấm lửng trong &-S hợp
trên là thể hiện lời nói bị ngắt quãng
do kiệt sức, chứ không phải là ngắt
câu
GV khái quát chuyển ý
- GV cho HS đọc bài tập
- GV giới thiệu đây là những câu
ghép có nhiều vế câu phức tạp
? Dấu chấm phảytrong các câu trên
dùng để làm gì?
? có thể thay dấu chấm phẩy bằng
dấu phẩy trong câu văn a trên
không? vì sao?
- GV: Nếu bỏ dấu chấm phẩy trong
đoạn " xây dựng CNXH và đấu
tranh thực hiện thống nhất <
- HS nghe
- HS chú lắng nghe
- HS đọc bài tập
- HS suy nghĩ trả lời
- HS nêu ý kiến cá
nhân
II Dấu chấm phảy
1 Bài tập
a Đánh dấu ranh giới giữa 2
vế của một câu ghép
b Dùng để ngăn cách các bộ phận trong một phép liệt kê phức tạp giúp S đọc hiểu
rõ các tầng bậc ý trong khi liệt kê
a Có thể thay dấu phẩy vào dấu chấm phẩy vì nội dung các vấn đề câu không thay đổi
b Không thay đổi vì : Các phần liệt kê sau dấu chấm phẩy bình đẳng với nhau
Các bộ phận liệt kê sau dấu phẩy không thể bình đẳng với các phần liệt kê
Trang 4nhà, ghét bóc lột ăn bám và S
biếng thì có S cố ý hiểu một
trong những phẩm chất của con
S mới XHCN là S biếng lao
động
- GV: Trong một liệt kê phức tạp
trên ta thấy tác giả tổng kết những
tiêu chuẩn đạo đức của con S
mới trong chín mối liên hệ và dùng
dấu chấm phảy ngăn cách các mối
quan hệ này, sau đó mới dùng dấu
phảy để ngăn cách thành phần đồng
chức trong nội bộ các mối quan hệ
Cách dùng dấu câu vậy mới
giúp S đọc hiểu rõ từng tầng
bậc ý khi liệt kê và tránh sự
hiểu lầm
? Dấu chấm phảy có những công
dụng gì?
- GV khái quát - Gọi HS đọc ghi
nhớ
- Gọi HS đọc bài tập
- GV < dẫn HS làm theo nhóm
- Gọi đại diện trình bày
- Gọi HS đọc bài tập 2
? Nêu công dụng của dấu chấm
phẩy trong những câu sau
- Viết đoạn văn về ca Huế trên sông
: có sử dụng dấu chấm lửng và
dấu chấm phảy
- HS trả lời
- HS đọc
- HS đọc
- HS làm theo nhóm
HS đọc bài tập
- HS viết
đoạn văn
- Đọc nhận xét
2 Ghi nhớ : SGK
III Luyện tập
1 Bài tập1:
a Dấu chấm lửng biểu thị lời nói bị ngắc ngứ, ngắt quãng
do sợ hãi
b Dấu chấm lửng thể hiện câu nói bị bỏ dở
c Biểu thị liệt kê đầy đủ
2 bài tập 2:
- Dấu chấm phẩy dùng để ngăn cách các vế của những câu ghép có cấu tạo phức tạp
3 bài tập 3.
Hoạt động 4: < dẫn học ở nhà
- Học ghi nhớ ;
- Soạn bài: Văn bản đề nghị
...- Gọi đại diện trình bày
- Gọi HS đọc tập
? Nêu công dụng dấu chấm
phẩy câu sau
- Viết đoạn văn ca Huế sông
: có sử dụng dấu chấm lửng
dấu chấm. ..
- GV trình bày tập bảng phụ
- Gọi HS đọc tập
? Các câu văn nói việc gì?
- Các em ý vào dấu câu
bài tập
? Trong câu văn dấu chấm
lửng. .. lâu
quá
+ Dấu chấm lửng ý bị
- HS ý lắng nghe
- HS khái quát
- HS đọc ghi nhớ
- HS ý lắng nghe
- HS nghe
b Biểu thị ngắt quãng lời nói