Qua câu chuyện về người anh và cô em gái có tài hội họa, truyện Bức tranh của em gái tôi cho thấy : Nội dung : Tình cảm trong sáng hồn nhiên và lòng nhân hậu của người em gái đã giúp cho[r]
Trang 1Tuần : 23
Tiết : 82
NS:
ND:
BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI
(Tạ Duy Anh)
I/ Mục tiêu:
- Nắm được những nét đặc sắc trong nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lý nhân vật trong tác phẩm
- Thấy được sự chiến thắng của tình cảm trong sáng, nhân hậu đối với lịng ghen ghét, đố kị
II/ Kiến thức chuẩn:
1.Kiến thức :
- Tình cảm của người em gái cĩ tài năng đối với người anh
- Những nét đặc sắc nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật và nghệ thuật kể chuyện
- Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện : khơng khơ khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân vật chính
2.Kĩ năng :
- Đọc diễn cảm, giọng phù hợp với tâm lý nhân vật
- Đọc-hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại cĩ yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm lý nhân vật
- Kể tĩm tắt câu chuyện trong một đoạn văn ngắn
III/ Hướng dẫn - thực hiện: (tt)
Hoạt động 1 : Khởi động
0 Ổn định lớp
1 Kiểm tra bài cũ :
Tiết 2
Câu hỏi kiểm tra sang tiết 2 :
1) Nêu sơ lược về tác giả và tác phẩm ?
2) Phương thức kể chuyện và hệ thống
nhân vật của bài “BTCEGT” được thể
hiện như thế nào ?
3 Giới thiệu bài mới : GV sơ lược lại tiết 1
và chuyển ý tiết 2
Hoạt động 3 : Phân tích (tt)
Hướng dẫn tìm hiểu phân tích diễn biến
tâm trạng thái độ của người anh
- Cho HS đọc lại các đoạn truyện miêu tả
- Lớp báo cáo
- HS nghe câu hỏi và lên trả lời
- HS nghe và ghi tựa bài
- Đọc đoạn truyện yêu cầu
Trang 2tâm trạng nhân vật người anh.
- Nêu câu hỏi 3 SGK.
Hỏi: Khi phát hiện em gái tự chế thuốc
vẽ, thái độ người anh ra sao? Biểu hiện
tâm trạng của người anh lúc này như thế
nào?
GV chốt : - Thoạt đầu thấy em gái thích
vẽ, người anh chỉ coi đó là những trò
nghịch ngợm.
Hỏi: Khi phát hiện ra tài vẽ của người
em, ngừơi anh đã có hành động và thái độ
như thế nào? Bộc lộ tâm trạng gì? Theo
em, tại sao anh lại thở dài.
GV chốt : Khi tài năng hội hoạ của em
gái được phát hiện, cậu ta thất vọng về
mình, có thái độ khó chịu, gắt gỏng với
em gái do tự ái và mặc cảm không chơi
thân với em, nhưng vẫn lén xem tranh của
em vẽ.
Hỏi: Khi em báo tin đạt giải, người anh
có hành động và thái độ như thế nào?
GV chốt :
- Khi đứng trước bức tranh đạt giải nhất
của em, điều bất ngờ là bức tranh lại vẽ
chính cậu tâm trạng người anh ngạc
nhiên Hãnh diện Xấu hổ do tự
nhận ra được những yếu kém của mình,
thấy mình không xứng đáng với em …
-Người anh hiểu rằng : Bức chân dung
của mình được vẽ lên bằng tâm hồn và
lòng nhân hậu của cô em gái
-GV nhận xét, diễn giảng về tính ghen tị,
đố kị của người anh.
- Yêu cầu HS giải thích tâm trạng của
người anh khi đứng trước bức tranh của
em gái (Ngỡ ngàng -> hãnh diện -> xấu
hổ).
- GV nhận xét, bổ sung.
- GV nêu câu hỏi 4 SGK.
Hỏi: Em hiểu như thế nào về đoạn kết của
truyện? Qua đó, em có cảm nghĩ gì về
- Cá nhân suy nghĩ trả lời:
anh tỏ ra khó chịu, xem thường -> vui vẻ vì hơn em
-Người anh chỉ muốn gục xuống bàn khóc -> lén xem tranh – thở dài- quát nạt
em, không thể thân với nó
-Lúc em đạt giải :buồn,, khó chịu, đẩy em ra-> tức, ghen tị
-Cá nhân suy nghĩa giải thích tâm trạng của người anh
- Nghe
- HS nghe GV chốt và ghi nhận
2 Diễn biến tâm
trạng và thái độ của người anh :
- Quan sát những biểu hiện của lịng say mê hội họa của Kiều Phương
- Mặc cảm vì nghĩ rằng bản thân khơng cĩ năng khiếu gì
- Xúc động khi cảm nhận được tâm hồn, lịng nhân hậu của Kiều Phương qua bức tranh “Anh trai tơi”
Trang 3nhân vật người anh?
- GV nhận xét, nhấn mạnh thêm: người
anh nhận thức được các sai của mình.
- Cho Hs tìm hiểu về cô em gái.
Hướng dẫn HS cảm nhận về nhân vật cô
em gái
- Nêu câu hỏi 5 SGK.
Hỏi: Theo em tài năng hay tấm lòng nhân
hậu của Kiều Phương đã cảm hoá được
người anh ?
Tại sao Kiều Phương lại vẽ anh trai hoàn
thiện đến thế?
-> Em cảm nhận thế nào về cô bé Kiều
Phương? Điều gì khiến em cảm mến nhất
ở nhân vật này ?
-GV nhận xét, giáo dục về tình anh em,
lòng nhân hậu, mối quan hệ tài đức.
- GV có thể cho HS quan sát tranh SGK
để miêu tả vài nét về hình ảnh Kiều
Phương (tích hợp TLV).
Hướng dẫn tìm hiểu ý nghĩa tư tưởng của
truyện
Hỏi: Qua tìm hiểu truyện , em có hãy nêu
ý nghĩa tư tưởng của truyện ?
Gv chốt : Trước thành công của người
khác ta cần vui vẻ công nhận và phải biết
trân trọng đồng thời phải vượt qua tự ti
để phấn đấu thực hiện cho mình một hoài
bảo tốt hơn
Hỏi: Qua tìm hiểu truyện, em có suy nghĩ
gì về tấm lòng của con người phải như thế
nào trước sự thành công của mình hay
của người khác ?
Hỏi : Truyện kể thơi ngơi thứ mấy ? Cách
kể như thế tạo nên câu chuyện như thế nào
?
Hỏi : Miêu tả diễn biến tâm lý của nhân
vật người anh như thế nào ?
- HS thảo luận
-> Nhận xét: tình cảm trong sáng, nhân hậu bao giờ cũng đẹp hơn sự ghen tị, đố kị
-Nghe
- Cá nhân suy nghĩ -> nhận xét: lòng nhân hậu, độ lượng đã cảm hoá người anh
- Kiều Phương có tài, nhân hâu, hồn nhiên
- Nghe
- Quan sát, miêu tả Kiều Phương
Hs phát biểu cá nhân
Hs nhận xét
- Hs trả lời : Thứ nhất, tạo nên tính chân thật
- Miêu tả chân thật nhân vật
3.Cô em gái Kiều Phương:
- Tính tình: tò mò hiếu động, hồn nhiên, trong sáng, nhân hậu
- Say mê vẽ trang, biết sáng tạo và có tài hội họa
- Thương anh và vẽ về anh
4 Ý nghĩa tư tưởng của truyện (Gv giảng,
không ghi bảng)
- Trước thành công hay tài năng của người khác, mỗi người cần vượt qua lòng mặc cảm và sự tự ty để có được sự trân trọng và niềm vui thực sự trong cuộc sống
- Lòng nhân hậu và độ lượng có thể giúp
Trang 4GV chốt :
- Kể chuyện bằng ngơi thứ nhất tạo nên sự
chân thật cho câu chuyện
- Miêu tả chân thật diễn biến tâm lý của
nhân vật
Hỏi : Sau khi học xong, các em rút ra được
ý nghĩa gì ?
GV chốt :
Tình cảm trong sáng, nhân hậu bao giờ
cũng lớn hơn, cao đẹp hơn lịng ghen ghét,
đố kỵ
con người tự vượt lên bản thân mình
5 Nghệ thuật
- Kể chuyện bằng ngơi thứ nhất tạo nên sự chân thật cho câu chuyện
- Miêu tả chân thật diễn biến tâm lý của nhân vật
6 Ý nghĩa :
Tình cảm trong sáng, nhân hậu bao giờ cũng lớn hơn, cao đẹp hơn lịng ghen ghét, đố
kỵ Hướng dẫn thực hiện ghi nhớ
- Cho HS thảo luận tìm giá trị nội dung và
nghệ thuật truyện.
- GV nhận xét, chốt lại ý cơ bản
-> Rút ra ghi nhớ SGK
- Cho HS đọc lại ghi nhớ.
- Thảo luận nhanh tìm nội dung và nghệ thuật đoạn trích
- Đọc ghi nhớ SGK III.Tổng kết:Ghi nhớ SGK/35
Qua câu chuyện về người anh và cơ em gái cĩ tài hội họa, truyện Bức tranh của em gái tơi
cho thấy :
Nội dung : Tình cảm trong sáng hồn nhiên và lịng nhân hậu của người em gái đã giúp cho người anh nhận ra phần hạn chế ở chính mình
Nghệ thuật : Truyện đã miêu tả tinh tế tâm lý nhân vật qua cách kể theo ngơi thứ nhất
Hoạt động 4 : Luyện tập
GV hướng dẫn :
Bài tập 1
Viết 1 đoạn văn : Tâm trạng của ngưới
anh khi đứng trước bức trang của em cần
: Chân thật, hối hận -> yêu thương em
nhiều hơn
Bài tập 2 : Hs tự suy nghĩ và thực hiện
Hs thực hiện ở nhà hai bài tập (1,2)
IV.Luyện tập : (Thực hiện ở nhà)
Hoạt động 5 : Củng cố - Dặn dị
4.Củng cố :
- Qua truyện, các em cĩ nhận xét gì về
người anh của Kiều Phương ?
Trang 5- Đồng thời ta cũng thấy bản chất gì của
người em giá Kiều Phương ?
- Qua truyện, ta rút ra nội dung và nghệ
thuật gì của truyện ?
5 Dặn dị :
*Bài vừa học :
+ Nhận xét gì về người anh của Kiều
Phương.
+ Bản chất của người em giá Kiều
Phương.
+ Nội dung và nghệ thuật của truyện
* Chuẩn bị bài mới :
+ Đọc kỹ và trả lời ác câu hỏi ở bài “
Luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so
sánh và nhận xét trong văn miêu tả “
Chú ý trả lời trước các câu hỏi: 1,2,3,4,5
ở sách giáo khoa.
* Yêu cầu HS :
+ Học bài.
+ Chuẩn bị : Luyện nói về : quan sát,
tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong văn
miêu tả.
*Bài sẽ trả bài : “Quan sát, tưởng
tượng … trong văn miêu tả”
Hướng dẫn tự học :
- Đọc kỹ truyện, nhớ những sự việc
chính, kể tĩm tắt được truyện.
- Hiểu ý nghĩa của truyện
- Hình dung và tả lại thái độ của những
người xung quanh khi cĩ một ai đĩ thành
tích xuất sắc
- HS trả lời theo câu hỏi của giáo viên
- HS nghe và thực hiện theo yêu cầu của giáo viên
- HS nghe và thực hiện theo yêu cầu của giáo viên
Trang 6Tuần : 23
Tiết : 83 - 84
LUYỆN NÓI VỀ QUAN SÁT , TƯỞNG TƯỢNG , SO
SÁNH , NHẬN XÉT TRONG MIÊU TẢ
I/ Mục tiêu:
- Nắm chắt các kiến thức về văn miêu tả được sử dụng trong bài luyện nĩi
- Thực hành kĩ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
- Rèn kỹ năng lập dàn ý và luyện nĩi trước tập thể lớp
II/ Kiến thức chuẩn:
1.Kiến thức :
- Những yêu cầu cần đạt đối với việc luyện nĩi
- Những kiến thức đã học về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
- Những bước cơ bản để lựa chọn các chi tiết hay, đặc sắc khi miêu tả một đối tượng cụ thể
2.Kĩ năng :
- Sắp xếp các ý theo một trình tự hợp lí
- Đưa các hình ảnh cĩ phép tu từ so sánh vào bài nĩi
- Nĩi trước tập thể lớp thật rõ ràng, mạch lạc, biểu cảm, nĩi đúng nội dung, tác phong tự nhiên
III/ Hướng dẫn - thực hiện:
Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung
Hoạt động 1 : Khởi động
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ :
+ Kiểm tra việc chuẩn bị bài ở
nhà của học sinh.
3 Giới thiệu bài mới Để giúp các em
có kĩ năng trình bày và diễn đạt một
vấn đề trước tập thể , nắm vững hơn
kiến thức về quan sát , tưởng tượng ,
so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
, trong hai tiết học này giúp chúng ta
rèn luyện
Hoạt động 2 : Luyện tập
Hướng dẫn cách luyện nói
-Bước 1 : Gv nêu vai trò, tầm quan
-Lớp cáo cáo
-Hs nghe câu hỏi và lên trả lời
-Hs nghe và ghi tựa bài
- Nghe
Phần này Hs chỉ hiểu mà không ghi
1.Lập dàn ý:
Bài tập 1:
a.Nhân vật Kiều Phương là một hình tượng đẹp
- Hồn nhiên, hiếu động
- Có tài năng hội hoạ
- Có vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, lòng vị tha, nhân hậu
Trang 7trọng của việc luyện nói Gv có thể
gọi Hs nói về một vấn đề đơn giản
(việc học tập) để nhận xét khả năng
nói của Hs
- Bước 2 : GV lưu ý HS : lập dàn ý
(không viết thành văn), diễn đạt ý rõ,
mạch lạc.
- bước 3 : Giao nhiệm vụ cho mỗi
nhóm chuẩn bị một bài tập :
* GV chia lớp làm 04 nhóm thảo
luận (10 phút)
- Nhóm 1 : BT1
- Nhóm 2: BT 2
- Nhóm 3: BT 3
-Nhóm 4: BT 4
- Thảo luận xong, đại diện các nhóm
trình bày
- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung
- GV củng cố và rèn kỹ năng nói cho
học sinh:
Chú ý nói lưu loát, tự tin Trình bày
mạch lạc, rõ ràng Khi nói cần chú ý
phát âm chuẩn, đúng giọng.
Bắt đầu thực hiện luyện nói :
- GV lưu ý HS: BT 1 tập trung vào 2
yêu cầu:
+ Người nói phải nêu được nhận xét
của mình về 2 nhân vật.
+ Miêu tả lại hình ảnh nhân vật qua
tưởng tượng.
- Lưu ý HS BT 2: chú ý làm nổi bật
đặc điểm của người được miêu tả
bằng hình ảnh so sánh, nhận xét.
+ Đặc điểm của người em gái có
những nét nào nổi bật ?
- Đôi mắt ra sao ?
- Đôi má như thế nào ?
- Đôi môi ra sao ?
- Hàm răng có gì nổi bật ?
- Sở thích của em gái thích
những gì ?
- Nhóm, tổ thảo luận dàn ý theo yêu cầu
-> Đại diện nhóm lần lượt trình bày – lớp nhận xét
- Nghe
- Nghe
- HS dựa vào câu hỏi gợi ý của GV mà trả lời và nhận xét bổ sung cho đủ ý
- Nghe- lập dàn ý
b.Anh của Kiều Phương còn có những nét chưa đẹp :
- Tài năng của em được phát hiện, người anh mặc cảm, tự
ti, không chơi thân với em
- Người anh trong thực tế với người anh trong tranh không giống nhau
Bài tập 2: (Tả người)
+ Mở bài: Giới thiệu về người mình tả(em gái).
+ Thân bài : Nêu đặc điểm của người đó (em gái) :
- Hình dáng :
* Đôi mắt đen tinh nghịch.
* Má căng tròn.
* Đôi môi hồng đỏ.
* Răng trắng đều như hạt bắp non.
- Sở thích : xem hoạt hình, chơi trò nấu ăn.
- Việc làm : thích được giúp mọi người làm việc, phá phách, …… + Kết bài : nêu nhận xét chung và tình cảm của em đối với người đó (em gái).
Bài tập 3 : ( Tả cảnh )
+ Mở bài : giới thiệu cảnh
được tả : Trăng rằm, sáng đẹp.
+ Thân bài : Tả đặc điểm tiêu
biểu.
Trang 8- Em gái có những hoạt động
gì ?
+ Tình cảm của em ới cô em gái có
những tình cảm gì ?
Chuyển tiết 2 :Không có kiểm tra
- Bài tập 3 : lập dàn ý bài văn miêu
tả đêm trăng theo yêu cầu gợi ý SGK.
+ Bầu trời lúc đó ra sao ?
+ Tối đến mặt trăng soi sáng như thế
nào ?
+ Cây cối, nhà cửa, và tất cả cảnh
vật dưới ánh trăng rằm như thế nào ?
-GV gợi ý : từng phần một để học
sinh trả lời Sửa chữa và nhận xét
Ghi nhận
-Bài tập 4: Lưu ý HS lập dàn ý về
cảnh bình minh trên biển, trong đó
tập trung vào yếu tố so sánh, tưởng
tượng.
+ Thời gian : -lúc mặt trời mới mọc
- Bầu trời ra sao ? Biển lúc đó
như thế nào ?
- Bãi cát vàng dưới ánh nắng
sẽ có hình ảnh gì ?
- Đoàn thuyền dánh cá giữa
bầu trời và biển có những nét
sinh động gì ?
Bài tập 5: Lưu ý HS lập dàn ý về
“người dũng sĩ ’ trong truyện mà Hs
đã học hoặc đã đọc từ đầu năm đến
- HS dựa vào từng câu hỏi của GV mà trả lời HS nhận xét lẫn nhau
- Nghe – quan sát, tưởng tượng, so sánh
- HS dựa vào gợi ý của
GV mà trả lời câu hỏi nhận xét
Hs tự nói theo ý của mình , Hs khác nghe và nhận xét
- Bầu trời trong trẽo và dường như xa hơn, rộng hơn, hàng triệu
vì sao lấp lánh.
- Trăng mọc sớm và khá tròn.
- Đêm của làng quê thật yên ả, thanh bình.
+Cây cối rung rinh trong gió, lấp lánh dưới ánh trăng.
+Nhà cửa như đã ngủ yên.
+Con đường làng toả ánh trăng vàng-> thơ mộng.
+Những em nhỏ chơi trò trốn tìm.
- Càng về khuya trăng càng lên cao, cảnh càng huyền diệu.
+ Kết bài: Nêu cảm nghĩ của
em về đêm trăng quê hương.
Bài tập 4: Quang cảnh một
buổi sáng trên biển.
- Mặt trời như chui từ dưới nước lên (đang đội biển).
- Bầu trời trong trẻo, sáng sủa, mát mẻ như gương mặt của bé sau giấc ngủ ngon.
- Chân trời đằng đông ửng lên một vầng sáng màu hồng.
- Biển thức giấc và bắt đầu nổi sóng.
-Bãi cát vàng lấp lánh trong nắng sớm.
-Những đoàn thuyền nối đuôi nhau ra khơi trong không gian náo nức của một ngày mới.
Bài tập 5:
Có thể nói về “Thạch Sanh ”
Trang 9nay
Hãy nói trước lớp về người dũng sĩ
theo trí tưởng tượng của em :
- Nhân vật đẹp
- Nhân hậu, khỏe mạnh
- Dũng cảm
=> GV hướng dẫn HS các ý chính để
học sinh thực hiện
Thực hành luyện nói trên lớp
- Bước 1: GV cho HS thảo luận về
cách diễn đạt
- Bước 2 : Yêu cầu đại diện nhóm
trình bày kết quả thảo luận trước lớp
-> GV nhận xét, bổ sung.
- Bước 3: Yêu cầu đại diện nhóm
trình bày một nội dung nào đó để
nhiều HS được luyện tập.
- Bước 4: GV nhận xét, bổ sung.
- Thảo luận nhóm về cách diễn đạt
- Đại diện nhóm trình bày, lớp nhận xét
- Cá nhân diễn đạt một nội dung cụ thể
-> lớp nhận xét
Tổng kết bài học
Gv nhận xét kết quả chung :
- Nêu những ưu điểm và những
hạn chế
- Chỉ ra những điểm cần lưu ý
khắc phúc cho tiết luyện nói
tiếp theo
-Gv giao bài tập về nhà cho Hs
Lắng nghe và ghi nhớ
Hoạt động 3 : Củng cố - Dặn dị
4 Củng cố :
- Theo hệ thống bài tập ở hoạt
động 2
5 Dặn dị :
*Bài vừa học :
- Tập nĩi trước tập thể lớp cho thật
quen và tự nhiên
*Chuẩn bị bài mới : “Vượt thác”
vế tác giả và tác phẩm
+ Chuẩn bị trả lời 5 câu hỏi trong
phần đọc-hiểu văn bản
+ Luyện tập : Nêu cảnh thiên nhiên
đặc sắc và được miêu tả ra sao giữa
-HS trả lời theo câu hỏi của GV
-HS nghe và thực hiện theo yêu cầu của GV
-HS nghe và thực hiện theo yêu cầu
Trang 10
hai văn bản “Sông nước Cà Mau-Vượt
thác”
3 Bài sẽ trả bài :
Hướng dẫn tự học :
- Xác định đối tượng miêu tả cụ thể
, nhận xét về đối tượng và làm rõ nhận
xét đó qua các chi tiết và hình ảnh tiêu
biểu
- Lập dàn ý cho bài văn miêu tả (các
đề trong phần TLV miêu tả trong
SGK)
của GV
-HS nghe và thực hiện theo yêu cầu của GV