Giải thích được các hiện tượng vật nổi thường gặp trong thực tế Kỹ năng Quan sát, tổng hợp, suy luận Làm việc theo nhóm học tập Thái độ Nghiêm túc, tích cực trong học tập, hợp tác trong [r]
Trang 1Trường THCS Hoàng Liệt
Giáo án vật lí 8
Giáo viên soạn: Nguyễn Giản Nguyên
1 Kiến thức
- Giải thích được khi nào vật nổi, vật chìm, vật lơ lửng
- Nêu được điều kiện để vật nổi
- Giải thích được các hiện tượng vật nổi thường gặp trong thực tế
2 Kỹ năng
- Quan sát, tổng hợp, suy luận
- Làm việc theo nhóm học tập
3 Thái độ
- Nghiêm túc, tích cực trong học tập, hợp tác trong nhóm
4 Trọng tâm
- Nêu được điều kiện để vật nổi, vật chìm, vật lơ lửng trong chất lỏng
- Tính được lực đẩy Ác-si-mét khi vật nổi trên mặt thoáng của chất lỏng
II Chuẩn bị
a Chuẩn bị của giáo viên: b Chuẩn bị của học sinh
- Ba cốc nước đã pha muối sẵn 2 cốc ( làm
thay đổi khối lượng riêng của chất lỏng)
- Một quả trứng
- Một khay đựng 3 cốc nước
- Một bể nước
- Một miếng gỗ nhẹ
- Một cái kẹp
- Máy tính
- Máy chiếu
- Phiếu học tập
- Học và ôn bài lực đẩy Ác-si-mét
- Ôn lại bài hai lực cân bằng, cách biểu diễn lực
- Tìm hiểu các hiện tượng
về sự nổi trong tự nhiên
III Tiến trình bài giảng
1 Ổn định lớp
Kiểm tra sĩ số, nhắc nội quy đầu giờ
Trang 22 Kiểm tra bài cũ
Trong các nhận định sau, nhận định nào đúng, nhận định nào sai: Đúng Sai
1 Lực đẩy Ác-si-mét phụ thuộc vào độ sâu của vật trong chất lỏng
2 Lực đẩy Ác-si-met phụ thuộc vào trọng lượng riêng của chất lỏng và
thể tích của phần vật chìm trong chất lỏng
3 Lực đẩy Ác-si-mét của nước là lực giữ cho tầu thuyền nổi trên mặt
nước
4 Lực đẩy Ác-si-mét có độ lớn luôn bằng trọng lượng của vật
5 Hình vẽ bên dưới, các véc tơ lực biểu diễn đúng là hình d
3 Bài mới
Giáo viên làm thí nghiệm biểu diễn, thả lần lượt quả trứng vào ba cốc nước có trọng lượng riêng khác nhau
Yêu cầu học sinh qua sát hiện tượng xảy ra
? Nguyên nhân nào khiến quả trứng có vị trí khác nhau trong lòng chất lỏng ở ba cốc trên? Để giải thích được nguyên nhân này chúng ta cùng vào bài sự nổi.
Hoạt động 1: Tìm hiểu điều kiện để vật nổi,
vật chìm
Gv cho học sinh hoạt động cá nhân
- Quan sát hình ảnh trên màn hình
- Hãy trả lời câu hỏi C1
C1 Quả trứng chịu tác dụng của
P
FA b)
P
FA
FA
FA
d)
F A
P
Trang 3Hs một hai học sinh trả lời
Tình huống1: có thể hs trả lời có thêm tác
dụng của áp lực của nước, tác dụng của áp
suất khí quyển, lực nâng của bình… Giải
quyết tình huống này
- Áp suất khí quyển được chất lỏng truyền
đi nguyên vện theo mọi hướng, mọi điểm
trong lòng chất lỏng.
- Áp lực do chất lỏng gây lên ở mọi điểm
trên cùng mực chất lỏng ở hai bên quả
trứng là hai lực cân bằng Áp lực do chất
lỏng gây ra ở phía trên và phía dưới quả
trứng là hai lực ngược chiều và có độ lớn
khác nhau nên tổng hợp lực là lực đẩy
lên phía trên (lực đẩy Ác-si-met)
Gv chốt lại và ghi bảng
Gv khi thả một vật vào trong chất lỏng thì có
thể xảy ra ba trường hợp sau: vật chìm
xuống đáy, vật nổi lên trên mặt thoáng của
chất lỏng, vật đứng lơ lửng trong chất lỏng.
Bốn bàn làm một nhóm, các nhóm bắt đầu tập
trung quan sát C2
? cho biết C2 yêu cầu là việc gì?
Hs nêu yêu cầu
Các em hãy hoàn thành câu hỏi C2 vào
phiếu học tập trong 5 phút
Hs hoàn thành C2 theo nhóm
Gv: Thu phiếu học tập và chiếu kết quả cua 3
nhóm đại diện
- Các nhóm khác cho ý kiến nhận
xét.
Gv chốt lại chiếu kết quả đúng và ghi bảng
trọng lực P và lực đẩy Ác-si-met F A
- Hai lực này cùng phương thẳng đứng, ngược chiều nhau.
- Trọng lực P hướng từ trên xuống dưới còn lực lực đẩy Ác-si-mét F A
hướng từ dưới lên trên.
C2.
a) P>F A Vật sẽ chuyển động xuống dưới
( chìm xuống đáy bình )
b) P=F A Vật sẽ đứng yên (lơ lửng trong
a) P > F A b) P = FA c) P < F A
FA
FA
FA
Trang 4Gv ngược lại:
- Vật chìm xuống khi: P>F A
- Vât nổi lên khi: P<F A
- Vật lơn lửng trong chất lỏng khi: P=F A
Gv nếu vật nổi trên mặt thoáng của chất lỏng
thì độ lớn của lực đẩy Ác-si-mét được tính
như thế nào có bằng trọng lực không?Ta
sang phần 2
Hoạt động 2 : Tìm hiểu độ lớn của lực đẩy
Ác-si-mét khi vật nổi trên mặt thoáng của
chất lỏng.
Gv làm thí nghiệm nhúng miếng gỗ vào trong
lòng chất lỏng rồi buông tay ra
- Hãy thực hiện trả lời C3 (cá nhân
làm việc)
Hs cá nhân học sinh trả lời
Tình huống2: Có thể có học sinh trả lời lực
đẩy FA > P khi đó giải quyết như:
- Khi nhúng chìm miếng gỗ vào trong
chất lỏng)
c) P<F A Vật sẽ chuyển lên trên (nổi lên
mặt thoáng của chất lỏng)
Ngược lại:
- Vật chìm xuống khi: P>F A
- Vât nổi lên khi: P<F A
- Vật lơn lửng trong chất lỏng khi:
P=F A
V Độ lớn của lực đẩy Ác-Si-mét khi vật nổi trên mặt thoáng của chất lỏng.
C3: Vì trọng lượng riêng của nước lớn hơn trọng lượng riêng của miếng gỗ (
d nước > d gỗ )
Trang 5lòng chất lỏng thì thể tích phần chất
lỏng bị miếng gỗ chiếm chỗ và thể tích
miếng gỗ có bằng nhau không?
- F A = d nước V và P =d gỗ V
- F A >P => d nước V >d gỗ V => d nước >
d gỗ
Gv chốt lại và ghi bảng
Gv hãy thực hiện C4
Hs cá nhân học sinh thực hiện C4
Tình huống3: Nếu học sinh trả lời P>FA
hoặc P<FA
Gợi ý:
- Lúc này miếng gỗ chịu tác dụng của mấy
lực
- Miếng gỗ dâng ở trạng thái nào? Đứng
yên hay chuyển động?
- Vậy hai lực đó là hai lực gì? (cân bằng),
hai lực cân bằng tác dụng lên một vật
đang đứng yên thì vật đó như thế nào?
Gv chốt lại và ghi bảng
Gv hãy thực hiện C5
Hs cá nhân các học sinh thực hiện C5
Gv khẳng định chiếu đáp án và chốt lại ghi
bảng
C4: Có bằng nhau ( P = F A ) vì miếng gỗ đang đứng yên
C5: F A = d.V
Trong đó:
- d là trọng lượng riêng của chất lỏng
( N/m 3 )
- V là thể tích phần chất lỏng bị vật
chiếm chỗ (m 3 )
Trang 6Hoạt động 3: Vận dụng kiến thức
Gv các nhóm tập chung trao đổi hoàn thành
C6 vào phiếu học tập có sẵn trong 7 phút
? hãy cho biết C6 yêu cầu làm việc gì?
Hs làm việc theo nhóm
Gv thu phiếu học tập, chiếu kết quả của nhóm
lên
? Các nhóm khác hãy cho nhận xét
Gv chốt lại chiếu kết quả
Gv chiếu câu hỏi của C7 lên yêu cầu học sinh
quan sát
Gv Hãy thực hiện C7
Hs thực hiện trả lời C7 theo cá nhân
Tình huống 4 : nếu học sinh lúng túng
Gv Gợi ý vận dụng kết quả C6
Gv có nhận xét gì về câu trả lời của bạn
Hs nhận xét
Gv chốt lại và chiếu kết quả trên bảng
Gv quan sát C8 và trả lời C8
Hs vận dụng kết quả C6 để trả lời C6
Gv nếu hs lúng túng gv gợi ý d thủy ngân
=136000N/m 3 , d sắt =78000N/m 3
Gv yêu cầu hs nhận xét, chốt lại và chiếu kết
quả trên bảng
Gv các em hãy trả lời câu hỏi đầu bài:
C6:
C7: Trọng lượng riêng của hòn bi thép lớn hơn trọng lượng riêng của nước (d thép >d nước ) nên chìm xuống.
- Trọng lượng riêng của hòn bi gỗ
nhỏ hơn trọng lượng riêng của nước (d gỗ <d nước ) nên nổi lên.
- Vì trọng lượng riêng (d tàu ) của tàu nhỏ hơn trọng lượng riêng (d nước ) của nước ( d tàu < d nước ) nên tàu nổi
C8: Thả một hòn bi sắt vào thủy ngân thì hòn bi nổi vì d thủy ngân >d sắt
Vật chìm xuống khi:
Vật lơ lửng trong chất lỏng khi:
Vật nổi lên mặt chất lỏng khi:
P > FA
=> dv V >
dlỏng.V
=> dv > dlỏng (đpcm)
P = FA
=> dv V = dlỏng.V
=> dv = dlỏng (đpcm)
P < FA
=>dv.V< dlỏng.V
=> dv < dlỏng (đpcm)
Trang 7Nguyên nhân nào khiến quả trứng có vị trí
khác nhau trong lòng chất lỏng ở ba cốc
trên?
Hs cá nhân hs trả lời
Gv khẳng định và chốt lại bài
Gv chiếu câu hỏi C9 lên bảng
Gv yêu cầu học sinh trả lời C9
Gv nhận xét
Gv giới thiệu một số ứng dụng trong thực tế
bằng clip
Hãy lấy ví dụ liên hệ trong đời sống hàng
ngày?
C9
F AM = F AN
F AM < P M
F AN = P N
P M > P N
VII Hướng dẫn về nhà
- Nắm vững điều kiện để vật nổi và vật chìm, vật lơ lửng
- Vận dụng tốt công thức tính lực đẩy Ac-si-met
- Làm các bài tập 12.3 -12.7 sbt trang 34