Chúng ta hay tự phê bình nhiều khóa Đại hội Đảng toàn quốc rằng, công tác nghiên cữu lý luận chính trị bị lạc hậu so với cuộc sống.. Đánh giá như thế là chính xác.[r]
Trang 1HỌC V IỆN CHÍNH T R Ị - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA H ổ CH Í MINH
VIỆN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
KỶ YÊU HỘI THẢO KHOA HỌC
45 NĂM THỰC HIỆN CHỨC NĂNG ĐÀO TẠO,
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA VIỆN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
Trang 2Về công tác đào tạo và nghiên cứu khoa học của Viện CNXHKH 21
PGS.TS Lê Văn Cương
Bổi dưỡng, nâng cao ý thức giai cấp, tinh thần dân tộc cho giai 25cấp công nhân nước ta trong tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế
PGS.TS Hoàng Minh Đô
Kinh nghiệm liên kết mở các lớp bồi dưỡng về vấn đề tôn giáo 62tại tỉnh Quảng Trị
Hồ Ngọc Mùi
Tăng cường trang bị kiến thức công tác tôn giáo cho đội ngũ cán 68
bộ cơ sở
Th.s Bùi Hải Vinh
Công tác tư liệu Tôn giáo học - kinh nghiệm và kiến nghị
PGS.TS Ngô Hữu Thảo
Trang 3Tăng cường phối hợp nghiên cứu liên ngành phục vụ công tác
TS Đoàn Minh Huấn và T h sV ũ Trường Giang
GS.TS, NGND Lê Văn Quang
Vai trò của bộ môn khoa học về tín ngưỡng, tôn giáo thực hiện 113 chức năng đào tạo và nghiên cứu lý luận vân đề tôn giáo trong CNXH
PGS.TS Nguyễn Đức Lữ
Kinh nghiệm về bổi dưỡng, sử dụng đội ngũ cán bộ trẻ trong 121 giảng dạy, nghiên cứu lý luận chính trị
GS.TS Dương Xuân Ngọc
Đào tạo nguồn nhân lực ở các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên - 127
từ thực tế Khoa CNXHKH, Học viện CT-HC khu vực HI
PGS.TS Nguyễn Văn Nam
Mấy kinh nghiệm bước đầu khi nghiên cứu vấn đề dân tộc, tôn 133 giáo ở Tây Nguyên
TS Đinh Khắc Tuấn
Kinh nghiệm giảng dạy đối với đội ngũ cán bộ là người dân tộc 140 thiểu số
Th.s Lô Quốc Toản
Nguyên tắc, tiêu chí lựa chọn cán bộ lý luận chính trị đi luân 143 chuyển
PGS.TS Phan Thanh Khôi
Hiệu quả công tác thực tế dài hạn đối vói giảng dạy, nghiên cứu 149 môn CNXHKH
TS Nguyễn An Ninh
Góp bàn về kinh nghiệm xây dựng đội ngũ nghiên cứu, giảng 155 dạy chuyên ngành CNXHKH
GS.TS Trịnh Quốc Tuấn
Trang 4Những kinh nghiệm bước đầu về việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ nữ trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học (từ thực tế của Viện CNXHKH)
PGS.TS Đ ỗ Thị Thạch
Kết hợp đổi mới nội dung và phưorng pháp giảng dạy CNXHKH hiện nay
PGS.TS Nguyễn Văn Oánh
Mối quan hệ chuyên môn giữa Viện CNXHKH với Khoa CNXHKH, Học viện CT-HC khu vực II
Vũ Trọng Tiếp
Trang 5Đ Ể TH Ự C H IỆ N T Ố T C H Ứ C N Ă N G , N H IỆ M vụ
C Ủ A V IỆ N C N X H K H Đ Á P Ứ NG Y Ê U C Ầ U MỚI H IỆ N N A Y
PGS.TS Nguyễn Quốc Phẩm Viện trưởng Viện CNXHKH
Kính thưa quỷ vị đại biểu !
Kính thưa các nhà khoa học, các đồng nghiệp và học viên tham gia Hội thảo ỉ
Viện Chủ nghĩa xã hội khoa học thuộc Học viện CT-HC quốc gia Hồ Chí Minh tiền thân là Khoa Chủ nghĩa xã hội khoa học của trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc, đã trải qua 45 nãm phấn đấu, trưởng thành Trong quá trình phát triển, Khoa CNXHKH đã tách ra và thành lập các Khoa, Viện khác Đổng thời cũng trải qua nhiều lần hợp nhất: Tháng 10/1990 Khoa CNXHKH của trường Nguyễn Ái Quốc 10 sáp nhập vào Khoa CNXHKH của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; tháng 10/1997 Viện CNXHKH của Viện Mác-Lênin hợp nhất với Khoa CNXHKH của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh thành Viện CNXHKH Gần đây vào ngày 29 tháng 9 năm 2008 thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng, Giám đốc Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh đã ký Quyết định sáp nhập Viện Nghiên cứu Tôn giáo và Tín ngưỡng vào Viện Chủ nghĩa xã hội khoa học, kèm theo Quyết định thành lập Trung tâm nghiên cứu Tôn giáo và Tín ngưỡng trực thuộc Viện CNXHKH
Thực hiện chỉ đạo của Giám đốc Học viện, Viện CNXHKH đã phối hợp với Vụ Tổ chức - Cán bộ xây dựng Dự thảo chức năng, nhiệm vụ và tổ chức
bộ máy của Viện CNXHKH trình Giám đốc ra Quvết định
Cùng với quá trình hợp nhất 2 Viện là quá trình Viện CNXHKH triển khai các hoạt động hướng tới kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Viện Một trong những hoạt động có ý nghĩa thiết thực là việc tổ chức Hội thảo khoa học “45 năm thực hiện chức năng đào tạo và nghiên cứu ly luận của Viện CNXHKH” nhằm tổng hợp các ý kiến của các nhà khoa học, các nhà quản lý, lãnh đạo,
Trang 6những đồng chí, đồng nghiệp trong và ngoài Học viện và ý kiến của các học viên nhằm góp phẩn tổng kết công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học, đúc kết những kinh nghiệm sau 45 năm rèn luyện, trưởng thành, đồng thời qua Hội thảo thấy được những thành tựu đã đạt được, đặc biệt là những hạn chế, yếu kém, những vấn đề đặt ra cần xác định phương hướng, giải pháp phù hợp trong các lĩnh vực liên quan nhằm thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, hoàn thiện tổ chức bộ máy, phát triển đội ngũ cán bộ, đáp ứng những yêu cầu mới mé, nặng
nể của Viện trong tình hình, điều kiện mới
Thay mặt lãnh đạo và tập thể cán bộ, công chức Viện CNXHKH xin cảm ơn sự có mặt của quý vị đại biểu trong cuộc Hội thảo hôm nay Chúng tôi coi đây là biểu hiện của sự quan tâm, mối đổng cảm lớn của quý vị đã giành cho tập thể Viện CNXHKH trước những khó khăn, thách thức mới, nặng nề cần vượt qua để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ mà Giám đốc Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh đã giao phó Hy vọng cuộc Hội thảo sẽ đạt được những kết quả như chúng ta mong muốn
Kính thưa các vị đại biểu !
Kính thưa tất cả quỷ vị ì
Sau khi sáp nhập Viện Nghiên cứu Tôn giáo và tín ngưỡng vào Viện CNXHKH, chức năng, nhiệm vụ của Viện CNXHKH càng nhiều hơn, nặng nề hơn
Tính đến tháng 2 năm 2009 Viện có 36 cán bổ (19 nam, 17 nữ), trong
đó có (15 TS, 1 GS, 9 PGS, 13 thạc sĩ, 4 người đang làm NCS, 4 cử nhân), có 35/37 cán bộ là đảng viên
Số cán bộ giảng dạy được hưởng phụ cấp 45% là 23 người Bao gồm:+ 11 giảng viên cao cấp
+ 4 giảng viên chính
+ 8 giảng viên
Số nghiên cứu viên của Viện là: 11 người
Cán bộ làm công tác tư liệu: 2 người
Chuyên viên hành chính: 2 người
Trang 7Với chức năng, nhiệm vụ đã và đang được thực hiện trên các lĩnh vực đào tạo và nghiên cứu lý luận liên qu.an đến CNXHKH, vấn đề tôn giáo, tín ngưỡng, vấn để dân tộc, vấn đề giới và thực hiện bình đẳng giới ở Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh Hiện tại Viện CNXHKH có cơ cấu tổ chức gồm:
1) Ban Lịch sử tư tưởng và lý luận CNXHKH
2) Ban Lý luận về con đường đi lên CNXH
3) Ban Lý luận về Dàn tộc và Giới
4) Trung tâm nghiên cứu Tôn giáo và Tín ngưỡng
5) Bản tin: Thông tin CNXH - lý luận và thực tiễn (đã có luận chứng đề nghị Ban Giám đốc Học viện cho nâng cấp thành Tạp chí có cùng tên gọi)
6) Bộ phận văn thư - hành chính - tư liệu
Ban lãnh đạo Viện CNXHKH hiện tại có 1 Viện trưởng, 4 Phó viện trưởng, trong đó 1 đồng chí Phó Viện trưởng kiêm Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Tôn giáo và Tín ngưỡng, ở 3 ban chuyên môn đã có 3 đổng chí trưởng 3 ban Còn lại các bộ phận khác đều làm việc kiêm nhiệm hoặc do phân công của lãnh đạo Viện (bộ phận tư liệu chưa có chức danh Trưởng phòng mà do 1 đổng chí Phó viện trưởng kiêm nhiệm)
Để góp phần tổng kết công tác đào tạo và nghiên cứu khoa học của Viện CNXHKH, những vấn đề bức xúc đặt ra cần giải quyết để nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu lý luận sau 45 năm phát triển đã có một số bài viết tham gia Hội thảo Tuy nhiên, do khuôn khổ thời gian hạn chế, chúng tôi
hy vọng có được nhiều ý kiến phát biểu, tập trung vào các chủ đề sau:
Thứ nhất: Những thành quả trong nghiên cứu khoa học phục vụ đào tạo
các hệ lớp ở Học viện CT-HC quốc gia Hồ Chí Minh Những vấn để đặt ra trong định hướng nghiên cứu mới về CNXH và về xây dựng CNXH ở Việt Nam hiện nay
Thứ hai: Kết hợp lý luận với thực tiễn, tổng kết thực tiễn để phát triển
nhận thức, lý luận về CNXH ở Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu qua công tác tư tướng, lý luận của Đảng ta trước những yêu cầu đòi hỏi mới
Trang 8Thứ ba: Làm gì và làm như thế nào để nâng cao chất lượng nghiên cứu
các vấn đề về tôn giáo, dân tộc, thực hiện tốt chính sách tôn giáo, dân tộc gắn với mở rộng dân chủ, đảm bảo nhân quyền ở Việt Nam
Thứ tư: Kết hợp giữa đổi mới nội dung và đổi mới phương pháp giảng
dạy các vấn đề liên quan đến CNXHKH, đến vấn dề tín ngưỡng, tôn giáo, dân tộc, vấn đề giới và thực hiện bình đẳng giới
Thứ năm: Kết hợp nghiên cứu chuyên ngành với mở rộng quan hệ
nghiên cứu liên ngành như thế nào để nâng cao chất lượng các công trình nghiên cứu phục vụ công tác tư tưởng, lý luận nói chung, phục vụ đào tạo các
hệ lớp mà Viện CNXHKH được đảm nhiệm
Thứ sáu: Mối quan hệ và cơ chế thực hiện quan hệ thống nhất giữa Viện
CNXHKH với các Khoa CNXHKH và một số Khoa liên quan trong các Học viện Chính trị - Hành chính khu vực, các Khoa, tổ bộ môn của các trường chính trị tỉnh, thành phố
Thứ bảy: Những yêu cầu, đòi hỏi mói, những đề xuất kiến nghị gì đối
với đào tạo sau đại học các chuyên ngành CNXHKH và tôn giáo học
Thứ tám: Mối quan hệ giữa Viện CNXHKH vói các vụ chức năng, các
Viện chuyên ngành
Thứ chín: Những giải pháp chủ yếu nào cần thực hiện để phát triển
nguồn nhân lực, tuyển chọn, bổi dưỡng và phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ trẻ, khắc phục sự hẫng hụt về sô' lượng, chất lượng, những bất cập về cơ cấu cán bộ
Thứ mười: Những vấn đề gì đang đặt ra và những kiến nghị nhằm hoàn
thiện cơ cấu tổ chức, bộ máy gắn với phân cấp nhiều hơn, thiết thực hơn đê’ Viện CNXHKH thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ (lã và sẽ được Giám đốc Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh phê duyệt
Kính thưa tất cả quỷ vị !
Trước những diễn biến phức tạp khó lường của đời sống chính trị - xã hội thế giới: sự khùng hoảnơ cúa chủ nghĩa xã hội hiện thực từ sau khi chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ; các cuộc xur.g đột dân tộc, xung đột
Trang 9tôn giáo, khủng bố, lật đổ diễn ra ở nhiều nơi, công tác tư tưởng, lý luận chính trị nói chung, việc nghiên cứu, giảng dạy các nội dung liên quan đến CNXHKH, dân tộc, tôn giáo, vấn đề giới và thực hiện bình đẳng giới - các bộ môn khoa học của Viện CNXHKH - đang gặp không ít khó khăn, thách thức.
Tập thể Viện CNXHKH ý thức sâu sắc rằng: Sự nỗ lực vươn lên của các
cá nhân, cán bộ, giảng viên, công chức gắn với tinh thần đoàn kết, tính đồng thuận tập thể giữ vai trò quan trọng, quyết định trong thực hiện và hoàn thành chức nâng, nhiệm vụ mà Giám đốc Học viện đã giao phó Mặt khác, chúng tôi cũng rất cần sự quan tâm, giúp đỡ nhiều hơn nữa của Đảng uỷ, Ban Giám đốc Học viện, việc hợp tác, hỗ trợ của các Vụ chức năng, các Viện, Khoa chuyên ngành trong Học viện, quan hệ hợp tác nghiên cứu, đào tạo của các đơn vị, các nhà khoa học, nhà quản lý trong và ngoài Học viện
Hướng tới kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Viện CNXHKH, việc tổ chức cuộc Hội thảo hôm nay rất cần những ỷ kiến đóng góp từ các đại biểu có mặt
về phương hướng, giải pháp thiết thực nâng cao chất lượng nghiên cứu, giảng dạy các chuyên ngành, các bộ môn khoa học mà Viện CNXHKH được đảm nhận Rất mong nhận được nhiều ý kiến quý báu
Xin kính chúc quý vị đại biểu sức khoe.
Chúc Hội thảo thành công tốt đẹp.
Trang 10Cho đến hiện nay, có nhiều lý thuyết và hiện thực về chủ nghĩa xã hội
Có lý thuyết đã hình thành, trải qua bao thăng trầm và hiện nay đang được đổi mới Có chủ nghĩa xã hội đang tồn tại, nhưng từ những lý thuyết khác nhau Cũn? có chủ nghĩa xã hội hiện thực cùng một gốc lý thuyết nhưng nhận thức
và vận dụng rất khác nhau
Việt Nam đang theo chủ nghĩa xã hội nào? Lý luận và hiện thực của
chủ nghĩa xã hội đó ra sao? Đó quả là những vấn đề lớn Việc nghiên cứu chủ
nghĩa xã hội ở Việt Nam đang được đẩy mạnh, nhưng có không ít vấn đề hóc búa đặt ra, nhất là trong thời buổi toàn cầu hóa, hội nhập, trong thời kỳ mà thực tế vận động đến chóng mặt, tiến xa hơn nhiều so với những lý luận xám ngắt
II VIỆC NGHIÊN CỨU VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
Chủ đề chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội đã được nhiều người Việt Nam nghiên cứu từ lâu Trong giai đoạn hiện nay, với sự
chuẩn bị cho bổ sung và phát triển Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ
quá độ lên chã nghĩa xã hội (Cương lĩnh năm 1991), việc nghiên cứu chủ
nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam càng được đẩy mạnh hơn
Viện Chủ nghĩa xã hội khoa học thuộc Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hổ Chí Minh đã có bề dày 45 năm nghiên CÚ11 và đào tạo chuyên ngành Viện đã đạt được nhiều thành tựu cả về nghiên cứu khoa học và đào
Trang 11tạo Bằng chứng là hệ thống các chuyên đề, bài giảng, giáo trình đã được biên soạn và xuất bản nhiều lần; các để tài khoa học cấp nhà nước, cấp bộ, cấp cơ
sở do Viện chủ trì và CỈO cán bộ của Viện tham gia được đánh giá tốt, góp phần làm rõ những cơ sở khoa học để Đảng, Nhà nước hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách phát triển đất nước trong thế kỷ XX cũng như thế ký XXI
và các thế kỷ tiếp theo
Tôi nhấn mạnh rằng, muốn nghiên cứu vấn đề đó thì phải đặt trong tổng thể và sự so sánh Việt Nam với thế giới (như là môn chính trị so sánh trong khoa học chính trị) Chắc chắn rằng, Viện Chủ nghĩa xã hội khoa học trong thời gian tới sẽ triển khai mạnh mẽ hơn nữa nghiên cứu khoa học những vấn
đề thuộc về chuyên ngành của mình Hy vọng rằng, Viện sẽ triển khai nghiên cứu sâu sắc thêm các trào lưu xã hội chủ nghĩa trên thế giới hiện nay
Có thể nói rằng, hiện nay có 4 trào lưu chủ yếu nhất:
Một: chủ nghĩa xã hội hiện thực mới.
Nó có nhiều đặc điểm:
- Phong phú, trong đó có nhiều sự khác nhau Trung Quốc, Việt Nam, Cuba, Triều Tiên, và cả Lào? Đích có thể giống nhau nhung con đường, biện pháp rất khác nhau Chính đây mới là đặc điểm của chính các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã mong muốn vì không có một mô hình duy nhất, cố định, mà tuỳ từng quốc gia - dân tộc, tuỳ từng thời kỳ (Nói theo cách nói của Hổ Chí Minh thì là tuỳ từng lúc, từng nơi) Piêng cải tổ, đổi mới, cải cách, mở cửa thì mỗi nước cũng tiến hành khác nhau (Đã có người cho rằng Việt Nam đang đổi mới “đúng hướng” ! Trước khi kết thúc nhiệm kỳ và rời Việt Nam về nước Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Hợp chúng quốc Hoa Kỳ tại nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam Michael Marine đã có buổi trá lời phỏng vấn trên VietNamNet ngày 13-8-2007: “Ngày nay, nhìn vào Việt Nam,
có hai điều tôi tâm đắc về Việt Nam: mức độ hoạt động kinh tế sôi động và lòns nhiệt tình tâm huyết của Việt Nam Việt Nam đang chuyển động và đang
chuyển động đúng hướng” (Tỏi sẽ trở lại Việt Nam đóng góp cho quan hệ
Việt - Mỹ www.vnn.vn, 07:36’, 13-8-2007 (GMT + 7)) Qua đoạn trích dẫn