Hoạt Động 2 :Tìm hiểu chung: - Học sinh đọc chú thích* - Học sinh đọc chú thích * - Nguyễn khuyến là người - Em bieát gì veà taùc giaû.. thông minh , là nhà thơ lớn I Giới thiệu của dân[r]
Trang 1Tiết : 29 Qua đèo ngang Tiết : 30 –Bạn đến chơi nhà
Tuần : 8 Tiết : 31+32 – Viết bài tập làm văn số 02
Tuần :8- Tiết :29
Ngày soạn:24/9/2009
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS :
- Hình dung được cảnh tượng Đèo Ngang và tâm hồn của bà Huyện Thanh Quan.
- Bước đầu tìm hiểu thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật
B Chuẩn bị:
* Thầy: Bảng phụ, tranh Đèo Ngang.
* Trò: Đọc văn bản, chú thích, tìm hiểu tác giả, thể thơ và soạn các câu hỏi tìm hiểu văn
bản
C Phương pháp
-Đọc sáng tạo ,gợi tìm ,phân tích ,thực hiện nhóm
D Tiến trình tổ chức các hoạt động:
1.Ổn Định.Kiểm diện, trật tự.
2 Bài Cũ :
-Đọc thuộc lòng bài thơ Bánh Trôi nước nêu nội dung chính ,nghệ thuật của bài thơ ?
3 Bài mới
Hoạt động Thầy Hoạt động Trò Nội dung
Hoạt động1: * Giới thiệu
bài:
Trong làng thơ cổ điển ,nữ
sĩ –bà Huyện Thanh Quan
nổi tiếng là người có bút
pháp đài cát ,trang trọng
,buồn thương da diết và
những điều đó ta sẽ tìm hiểu
trong tiết học ngày hôm nay
với tác phẩm thơ “Qua Đèo
Ngang ”
Hoạt động 2 Tìm hiểu
chung :
- Gọi học sinh đọc phần chú
thích * SGK
- Em biết gì về tác giả?
-Nghe và ghi tựa bài vào tập
- Học sinh đọc chú thích * SGK
- Bà Huyện Thanh Quan tên thật là Nguyễn Thị Hinh ,
I) Giới thiệu : 1)Tác giả
- Tên thật: Nguyễn Thị Hinh– là nữ sĩ tài danh hiếm có
-Bút danh độc đáo: Huyện Thanh
Trang 2- Em biết gì về tác phẩm?
-Giới thiệu bổ sung vài nét
về tác giả và xuất xứ bài
thơ
- Hãy cho biết thể thơ? ( số
câu, số tiếng và cách gieo
vần)
Hoạt động 3 Phân tích
Đọc văn bản
-Hướng dẫn đọc: Giọng nhẹ
nhàng ,trầm buồn da diết
thể hiện tâm trạng nhà thơ
-Bài thơ tả cảnh ở đâu ?thời
gian nào ?
-Trong 2 câu đầu cảnh vật là
gì ?cảnh ấy gợi lên điều gì ?
Nhận xét về âm điệu câu 2 ?
Chốt : hình ảnh cỏ cây thì
chen đá lá thì chen hoa gợi
em suy nghĩ điều gì ?
Bình : trong ánh tà dương
với một dùng hoanh sơ vắng
vẻ gợi cho con người một
cảm giác quạnh hiu ,thê
lương
-Về sự vật hai câu sau khác
gì hai câu đầu ?
-Đặc điểm của con người và
chợ ?
- Sự miêu tả gợi khung cảnh
ra sao ?
-Em có nhận xét gì về trật tự
từ trong câu 3-4 ? Tác dụng
của việc dùng từ ?
sống ở thế kỉ XIX , chưa rõ năm sinh năm mất Bà là một trong những nữ sĩ tài danh hiếm có trong thời đại ngày xưa
- Là bài thơ thất ngôn bát cú Đường Luật …
- Học sinh nghe
- Thể thất ngôn bát cú
- Học sinh nghe hướng dẫn
(tâm trạng nhà thơ)
Cảnh đèo ngang (chú thích sgk trang 102 )
-cảnh chiều xế tà
“cỏ cây chen đà lá chen hoa
”.cảnh hoang sơ -từ được lặp :chen -âm được lặp :đá – lá
-cây cỏ tươi tốt chen nhau mọc rậm rạp ,hoang vu ,cảnh tiêu điều vắng vẻ
Lắng nghe
Có sự xuất hiện của con người
-Ngườ ít ,nhà thưa thớt
-Có sự sống nhưng còn tiêu diều vắng vẻ
Thảo luận nhóm
-Sự thay đổi về trật tự từ : lom khom và lác đác
Quan
2) Tác phẩm:
Bà để lại 6 thơ thơ văn bản được viết lúc bà đi ngang qua Hoành Sơn
3) Thể thơ:
+ Thất ngôn bát cú
+ Vần: 1,2,4,6,8
II Phân tích 1) Cảnh Đèo Ngang
-Trời chiều “bóng xế tà”
-Cây cỏ chen chúc ,rậm rạp” cỏ cây chen đá lá chen hoa” -> hoang sơ
- con người : thưa thớt ,heo hút
“lom khom dưới núi tiều vài chú ”
-=>Cảnh vật như gợi lên nỗi buồn man mác
2) Tâm sự nhà thơ
- Nhớ nước ,thương nhà đến đau lòng ,não ruột
-tâm sự thầm kín chẳng được sẻ chia “một mảnh tình riêng
ta với ta ”
=> Con người quá bé nhỏ trước không gian bao la ,như bất lực
Trang 3Bình : hoàng hôn đang đến
và đến với khung cảnh vắng
lặng đìu hiu ,nó càng làm
cho thi sĩ man mác buồn vô
định
-Tác giả buồn nhớ thương
cái gì ?
-Hãy tìm ra từ đồng nghĩa ?
-Tại sao khi nghe tiếng quốc
,tiếng da da lại có tâm trạng
ấy ?
- Bình :nước vẫn còn nhưng
sao bà lại nhớ nước ?bà đang
nhớ tới thời vàng son của
vương triều lê tâm trạng này
thể hiện sâu sắc hơn ở bài
“thăng long thành hoài cổ
“.còn thời đại cùa bà ,triều
đình mục nát vua yếu hèn
nhu nhược đã làm mất oai
danh của cơ nghiệp tổ tiên
-Khung cảnh 2 câu cuối ?
-Em hãy cảm nhận 2 câu
cuối ?
-Hai câu cuối nói lên điều gì
?
Giảng : giữa không gian cao
và rộng ,vắng ngắt ấy chỉ
đơn độc có thi sĩ đứng đấy
,chơ vơ nơi ấy nhỏ bé quá !
cô đơn quá ,chẳng ai tâm sự
chẳng ai thông cảm sẻ chia
-Từ đó em hãy tìm ra điểm
đối lập giữa người và cảnh
?Tác dụng ?
- Hoạt động 4 Tổng kết
-Lắng nghe
- Nhớ nước thương nhà
-Nước –quốc -gia –nhà -Thảo luận nhóm (hs dựa vào những sự phân tích trên )
- Lắng nghe
-Một quang cảnh rộng
mênh mông ,tẻ ngắt dù rất nên thơ :trời,non ,nước
- Tự cảm nhận (thảo luận
theo bàn )
-Tâm trạng buồn ,tình yêu
nước lặng thầm kín đáo
Lắng nghe
mênh mông và nhỏ bé
->tăng nổi cô đơn ,không ai chia sẻ
trước thời cuộc
3) Nghệ thuật
-Thể thơ thất ngôn bát cú chặt chẽ
- Ngôn ngữ trang trọng uyên bác
- Phép đối ,đảo ngữ ,từ ngữ gợi cảm tả cảnh mà ngụ tình
III/ Tổng kết :
Trang 4-Bút pháp sử dụng trong thơ
?
-Thông qua tả cảnh tác giả
làm gì ?
-Nhận xét gì về nghệ thuật ?
Gọi học sinh đọc phần ghi
nhớ
Giảng : Trên con đường xa
xôi một mình bà trải bước
chân qua bao cảnh vật cảnh
còn đây màthời vàng son
xưa của dân tộc đã vào quá
khứ ,còn lại chăng thực tại
não lòng
-Hs nhớ lại những kiến thức Vừa phân tích trả lời
-HS đọc phần ghi nhớ
-Lắng nghe
-Cảnh Đèo Ngang mênh
mông ,heo hút ,hoang sơ -Nỗi nhớ nước thương nhà buồn trầm lặng ,cô đơn của tác giả
-Thể thơ thất ngôn bát cú trang trọng
*Dặn dò :
- Học thuộc lòng bài thơ Qua Đèo Ngang và ghi nhớ
-Soạn bài : Bạn đến chơi nhà theo câu hỏi THVB (SGK )
-Tìm đọc thêm một số bài thơ của bà Huyện Thanh Quan.
Trang 5Tuần :8- Tiết :30
Ngày soạn:24/9/2009
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS :
- Cảm nhận được tình bạn đậm đà, hồn nhiên, thắm thiết của Nguyễn Khuyến
- Hiểu thêm 1 bố cục khác của thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật
B Chuẩn bị:
* Thầy: Bảng phụ, (văn bản).
* Trò: Đọc văn bản, chú thích, tìm hiểu tác giả, thể thơ và soạn các câu hỏi tìm hiểu văn
bản
C Phương pháp
-Đọc sáng tạo ,gợi tìm ,phân tích ,thảo luận nhóm
D Tiến trình tổ chức các hoạt động:
1 Ổn Định Kiểm diện, trật tự.
2 Bài cũ.Kiểm tra trong giờ học
3 Bài mới
Hoạt động Thầy Hoạt động Trò Nội dung
Hoạt Động1: * Giới thiệu
bài:
* Có những tình bạn đơn sơ
mà nồng hậu và có lẽ ,tình
bạn của Nguyễn Khuyến có
một không hai Điều đó ta
sẽ thấy qua bài thơ: Bạn
đến chơi nhà
Hoạt Động 2 :Tìm hiểu
chung:
- Học sinh đọc chú thích *
- Em biết gì về tác giả?
Hoạt động 3 : Tìm hiểu
văn bản.
Gv hướng dẫn hs đọc bài
- Gọi học sinh đọcbài
-Nghe và ghi tựa bài vào tập
- Học sinh đọc chú thích*
- Nguyễn khuyến là người thông minh , là nhà thơ lớn của dân tộc, ông được gọi là Tam Nguyên Yên Đổ
- Học sinh đọc bài
I ) Giới thiệu 1) Tác giả:
-Nguyễn khuyến( 1835-
1909), là người thông minh học giỏi Ông là nhà thơ lớn của dân tộc
Trang 6-Nhịp điệu các câu thơ ntn?
Giọng điệu tình cảm trong
bài là gì? Đọc và ngắt nhịp
ntn? Vần của bài thơ?
- Bài thơ thuộc thể thơ gì?
- Bố cục củabài:
-Giải thích từ: nước cả,
khôn, rốn ?
- Bài thơ : Bạn đến chơi nhà
nói về chuyện gì?
- Đọc lại câu 1 (vui, hồ hởi),
em có nhận xét gì về lối nói
của tác giả ở câu 1?
-Qua lời chào, em biết được
điều gì về quan hệ của
Nguyễn Khuyến với bạn
mình? ( Họ gặp nhau có
thường xuyên không, xưng
hô có gì đáng chú ý, họ gặp
nhau ở đâu?)
-Đọc từ câu 2 đến câu 7.
- Theo cách giới thiệu ở câu
1, thì đúng ra Nguyễn
Khuyến phải tiếp đãi ra sao
khi bạn đến nhà
chơi?
- Thế nhưng ở đây Nguyễn
Khuyến đãi bạn ra sao?
Hoàn cảnh của Nguyễn
Khuyến khi bạn đến chơi là
.-Giọng: Chậm rãi, ung dung, hóm hỉnh như thấp thoáng 1 nụ cười
-Vần: 1,2,4,6,8 -Thất ngôn bát cú
+ Câu 1: Giới thiệu sự việc (
bạn đến chơi)
+ Câu 27: Trình bày hoàn
cảnh của mình
+ Câu 8: Bộc lộ tình bạn
đậm đà, chân thật, tự nhiên, dân dã
- Cá nhân: Dựa vào chú thích SGK
- Nói về tình huống khó xử khi bạn đến thăm để từ đó bộc lộ tình bạn thắm thiết
- Bạn đến chơi mà Nguyễn Khuyến không có gì đãi bạn chỉ có 1 tình bạn đẹp
- Lối nói hóm hỉnh , lôi cuốn , lời chào mời tự nhiên Đàng hoàng, ân cần, chu đáo
- Họ ít gặp nhau
- Xưng hô: tôn xưng, thân mật
- Gặp ở nhà( không ở dinh)
Quý nhau lắm
- Đọc câu 2-7
- Không có gì: Trẻ, cá ,gà, bầu, mướp, cà, trầu cũng không nốt , lại xa chợ
- Hoàn cảnh khó khăn , không có gì để tiếp bạn
2) Thể thơ:
-Thất ngôn bát cú
-Vần: 1,2,4,6,8
II ) Phân tích
1) Câu 1:
Giới thiệu bạn đến chơi nhà,lời chào hỏi rất tự nhiên thân tình , vui tươi , hóm hỉnh, ân cần và chu đáo
2) Câu 2 7: Hoàn cảnh
tiếp bạn khi bạn tới nhà
- Nghệ thuật nói quá, ngôn
ngữ giản dị Hoàn cảnh khó khăn không có gì để tiếp bạn “Trẻ đi vắng , chợ
xa , vườn rộng rào thưa ”
Trang 7- Vì sao sau lời chào Nguyễn
Khuyến lại nhắc ngay đến
chợ xa Điều đó cho ta hiểu
hiểu gì về tình cảm của
Nguyễn Khuyến đối với bạn
?
- Nguyễn Khuyến trình bày
hoàn cảnh của mình như
vậy có phải ông định kể khó
than nghèo với bạn không?
- Vậy ở đây Nguyễn Khuyến
đã dùng cách nói gì? Mục
đích của cách nói ấy?
-Cho hs đọc câu cuối.
- Đến đây Nguyễn Khuyến
muốn nói điều gì về tình
bạn? Ta với ta ở đây là ai?
- Vậy, có phải Nguyễn
Khuyến chỉ coi trọng tinh
thần mà coi thường vật chất,
coi vật chất là tầm thường,
không có ý nghĩa chăng ?
-Em hãy so sánh cụm từ: ta
với ta trong bài thơ này với
cụm từ ta với ta trong bài
thơ “ Qua Đèo Ngang” của
bà Huyện Thanh Quan để
thấy rõ tâm thế, tâm hồn của
Nguyễn Khuyến khi bạn đến
chơi nhà?
-Vậy tình bạn của Nguyễn
Khuyến trong bài thơ là gì?
- Em có nhận xét gì về ngôn
ngữ trong bài thơ?
- Muốn tiếp bạn đàng hoàng ( ngon, sang) Chân tình mới đề cập đến chuyện ăn, rất đời thường như vậy
-Thảo luận, Trả lời:
-Không có ý định than nghèo:
+ Mọi thứ điều có nhưng chưa dùng được
+ Sự việc không có trầu là “ Không may kia” là chỉ nói cho vui thôi
- Nói quá thực tế có không được như ý bạn cũng thông cảm Đó là cách thể hiện sự quý mến bạn hiền
-Đọc câu cuối
- Tình bạn cao hơn vật chất
Dù vật chất không có, bạn bè vẫn quý mến nhau
Thảo luận trả lời :
-Không, chính việc đề cập đến hoàn cảnh trên cho thấy Nguyễn Khuyến muốn có vật chất và tình cảm hài hòa là quí nhất
-Ta trong thơ bà Huyện
Thanh Quan chỉ số ít :Bà với bóng của chính mình Ở đây là tác gia và bạn tuy 2 mà 1 cho thấy tình cảm gắn bó chan hòa
- Tình bạn đậm đà hồn nhiên dân dã , bất chấp mọi điều kiện
- Ngôn ngữ gắn bó với cuộc sống thôn quê mang tính thuần Việt mà trong sáng
3) Câu cuối:
Tình bạn đậm đà, hồn nhiên,bất chấp mọi điều kiện khó khăn dân dã nhưng tình cảm vẫn gắn bó
chan hoà “ta với ta”.
III/ Tổng kết :
Trang 8Hoạt động 4 Tổng kết
-Cảm nhận của em về nội
dung chính của tác phẩm ?
-Nghệ thuật thể hiện trong
bài thơ được thể hiện ra sao
?
Gọi học sinh đọc phần ghi
nhớ
Hoạt động 5 : Luyện tập :
- So sánh ngôn ngữ bài thơ
của Nguyễn Khuyến với
đoạn trích: Chinh phụ ngâm
khúc của bà Đoàn Thị
Điểm?
-Cho hs đọc diễn cảm lại bài
thơ
,nhuần nhuyễn
-Nhớ lại phần phân tích nêu tổng kết
-Đọc ghi nhớ và tự ghi
-Cá nhân : +Nguyễn Khuyến : Ngôn ngữ đời thường
+Đoàn Thị Điểm : Ngôn ngữ bác học
Cả hai đều đạt đến độ kết tinh , hấp dẫn
-Đọc diễn cảm
-Đọc bài đọc thêm: Khóc Dương Khuê.
Bài thơ được lập ý bằng cách cố dựng lên tình huống khó xử khi bạn đến chơi ,để rồi hạ một câu kết :”Bác đến chơi đây ,ta với ta”,nhưng trong đó là một giọng thơ hóm hỉnh chứa đựng tình bạn đậm đà, thắm thiết
Dặn dò :
-Học thuộc lòng bài thơ
-Học bài , ghi nhớ
Chuẩn bị : Bài viết số 2 (tại lớp).
+ Xem bài văn biểu cảm
+ Xem lại các đề văn đã làm
Trang 9Tuần :8- Tiết : 31 + 32
Ngày soạn:24/9/2009
Ngày dạy:28/09/2009 – 03/10/2009
VIẾT BÀI TẬP LÀM
VĂN SỐ 02
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS :
-Vận dụng được các kiến thức và kĩ năng về văn biểu cảm đã học và đã luyện tập
-Học sinh viết được bài văn biểu cảm về thiên nhiên để thể hiện tình cảm của mình với
đêm trung thu
B Chuẩn bị:
*Thầy: Đề bài viết số 2.
* Trò: Giấy làm bài,viết.
C Phương pháp
-Thực hành viết
D Tiến trình tổ chức các hoạt động:
1 Ổn định Kiểm diện, trật tự.
2 Bài cũ; Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3.Bài mới
Hoạt động thầy Hoạt động trò Hoạt đông1:
Chép đề,hướng dẫn cách làm bài
Đề : Cảm nghĩ về đêm trăng trung
thu.
Hướng dẫn:
1.)Xác định yếu tố miêu tả: Tả cái gì? Để tỏ
thái độ, tình cảm đối với đêm trung thu
2.) Xác dịnh yếu tố tự sự: Kể cái gì ? Để bộc
lộ cảm xúc đối với đêm trung thu
3).Chú ý: Yếu tố tả, tự sự chỉ là phương tiện
biểu cảm đối với quang cảnh đêm trung thu
4).Tuân thủ các bước:
a Tìm hiểu đề
b Tìm ý
c Lập dàn ý
- Chép đề vào bài viết
-Lắng nghe hướng dẫn và viết bài viết theo cách thức đã học
Trang 10d Viết thành văn: Chú ý liên kết, mạch
lạc
e Kiểm tra, sửa chữ
5).Chú ý chữ viết, trình bày, phân đoạn.
6).Không viết lại bài mẫu; lời lẽ chân thành.
7).Có thể chọn: hình ảnh thơ vào bài viết.
-Theo dõi, nhắc nhỡ, uốn nắn sai sót cho hs
Hoạt động 2: Theo dõi, uốn nắn
Theo dõi học sinh làm bài
Hoạt động 3: Thu bài nhận xét tiết kiểm
tra
*Dặn dò:
- Về xem lại bài kiểm tra
Soạn bài: Chữa lỗi quan hệ từ.
+ Trả lời câu hỏi SGK
+ Xem phần luyện tập
Ngày tháng năm 2009
Duyệt của TBM
Trang 11Đáp án+Thang điểm
Mở bài (1đ):
Nêu loại cây và lí do em thích loài cây đó
Thân bài (8đ):
- Các đặc điểm gợi cảm của loại cây là gì?
+Thân
+ Cành
+ Lá
+ Hoa
- Loại cây đó có vai trò như thế nào trong đời sống con người ?
- Loại cây đó có vai trò như thế nào trong đời em ?
- Tình cảm của em đối với loại cây đó ?
Kết bài (1):
Tình cảm và cảm nhận của em đối với loài cây đó ?