- ở tiết trước các em đã phần nào cảm nhận được tâm trạng của nhân vật tôi trong bổi đầu tiên đến trường vậy diễn biến tâm trạng đó diễn ra ntn chúng ta hãy tìm hiÓu..... Cảnh sân trường[r]
Trang 1Soạn: 14/ 08/ 2010.
Giảng: 16/ 08/ 2010 Tiết 1 Văn bản
Tôi đi học
(Thanh Tịnh)
i/ mục tiêu
1 Kiến thức:
- Học sinh cảm nhận được tâm trạng hồi hộp cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi
ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời
- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ gợi dư vị chữ tình man mác của Thanh Tịnh
2 Kĩ năng:
Rèn kĩ năng đọc, cảm thụ, phân tích
3 Thái độ :
Giáo dục lòng yêu trường, lớp
Ii/ Chuẩn bị
- Phương pháp: Phân tích, nêu vấn đề, bình giảng
- Phương tiện:
+ GV: Giáo án, SGK, SGV, các tư liệu TLTK về ngày đầu đi học.
+ HS: Vở ghi, SGK, vở soạn, kỉ niệm của bản thân
Iii/ Tiến trình bìa dạy
1 Tổ chức:
2 Kiểm tra: Sách, vở của học sinh
3 Bài mới: Giới thiệu bài.
Trong cuộc đời mỗi con người những kỉ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt càng đáng nhớ hơn là những kỉ niệm các ấn tượng của ngày tựu trường đầu tiên Truyện ngắn Tôi đi học diễn tả cảm xúc ấy ở nhân vật tôi, gieo vào lòng ta bao nỗi niềm bâng khuâng và biết bao dung cảm nhẹ nhàng trong sáng:
“Ngày đầu tiên đi học
Mẹ dắt tay đến trường
Em vừa đi vừa khóc
Mẹ dỗ dành yêu thương ”
I Đọc và tìm hiểu chú thích
GV Hướng dẫn cách đọc đọc mẫu 1
đoạn (Giọng đọc dịu hơi buồn, sâu lắng,
chú ý những câu nói của nhân vật Tôi,
người mẹ & ông đốc)
1 Đọc
Trang 2HS 1-2 học sinh đọc tiếp Gv nhận xét
uốn nắn cách đọc
2.Tìm hiểu chú thích
H Trình bày những nét chính về tác giả? a Tác giả:
Thanh Tịnh (1911-1988) tên khai sinh là Trần Văn Ninh, quê Gia Lạc ngoại ô thành phố Huế Cac sáng tác
đều toát lên vẻ đằm thắm, tình cảm
êm dịu trong trẻo
H Cho biết những nét khái quát về tác
phẩm Tôi đi học?
b Tác phẩm
In trong tập Quê mẹ (1941) toàn tác
phẩm là những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường qua hồi tưởng của nhân vật tôi
H Em hiẻu thế nào là tựu trường? ông đốc?
lớp 3? lớp 5?
- Tựu trường; đến trường ngày khai giảng
năm học
- ông đốc: ở đây là ong hiệu trưởng
- Các lớp bậc tiểu học
c Từ khó
II Tìm hiểu văn bản
H Văn bản thuộc kiểu vb & pt biểu đạt
nào?
H Vì sao có thể xếp Vb thuộc kiểu VB
biểu cảm?
-Toàn truyện là cảm xúc tâm trạng của
nhân vật trong buổi tựu trường đầu tiên
1 Kiểu vb & phương thức biểu đạt.
- KVB; Biểu cảm
- PTBĐ; Tự sự, Mtả, biểu cảm
H VB được chia làm mấy đoạn? nội dung
của từng đoạn?
2 Bố cụccủa văn bản (3 đoạn).
- Đ1: Từ đầu –> Trên ngọn núi->
cảm nhậnh của “tôi” tren đường tới trường
- Đ2: Tiếp -> được nghỉ cả ngày nữa -> Cảm nhận của tôi lúc ở trường
- Đ3: Còn lại -> cảm nhận của tôi trong lớp học
3 Phân tích:
H Thời gian, không gian cụ thể nào gắn
với kỉ niệm buổi đầu đến trường của nhân
vật toi?
a Cảm nhận của “tôi” trên đường tới trường.
- Thời gian: + Cuói thu đầu tháng 9 + Vào buổi sáng cuối thu
Trang 3lá rụng nhiều, mây bàng bạc.
- Không gian; Trên con dường làng dài 7 hẹp
H Tại sao thời gian, không gian ấy lại trở
thành kỉ niệm trong tâm trí của “tôi”? =>
-Thời gian, không gia, nơi chốn quen thuộc gìn giữ , gắn bó với tuổi thơ của tôi trên quê hương & cũng là lần
đầu tiên được cắp sách đến trường
H Hãy tìm những từ ngữ, chi tiết hình ảnh
diễn tả tâm trạng, cảm giác của “tôi” trên
đường cùng men tới tường?
- Từ ngữ: Tưng bừng, rộn rã, náo nức, mơn man
H Náo nức, mơn man thuộc từ loại gì? - Từ láy
-> đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng cảu tôi
- Cảm nhạn cảnh vật chung quanh
đều thay đổi,
- Tôi không lội ra sông và cũng khoong ra đoòng nô đùa
-Tôi thấy mình trang trọng & đứng
đắn
- Cẩn thận nâng niu những quyển vở vừa lúng túng, vừa muốn thử sức, muốn khảng định mình
H Theo em những từ ngữ: Thèm, bặm, ghì,
xệch, chúi, muốn thuộc từ loại gì? & điễ tả
điều gì cảu nhan vật tôi?
HS Thảo luận
- đó là những ĐT được dùng khiến người
đọc hình dung dễ dàng tư thế & cử chỉ ngộ
nghĩnh, ngay thơ đáng yêu cảu chú bé Đó
là tâm trạng rất tự nhiên cảu đứa bé lần đầu
tiên tới trường
H Qua tânm trạng của “tôi” đã bộc lộ đức
tính gì của tôi?
- Là 1 đức tính say mê học, yêu bạn
bè & mái trường cảu quê hương &
đây cũng thể hiện tình yêu quê hương tha thiết cảu tác giả
Trang 44 Củng cố: H Cảm nhận của “tôi” trên đường tới trường?
H Theo em nhân vật chính trong tác phẩm đực thể hiện chủ yếu ở phần nào?
A Lời nói C Tâm trạng
B Cử chỉ D Ngoại hình
5 Hướng dãn về nhà:
- Học bài, đọc lại VB
- Soạn tiếp cá phần tiếp theo
- Nhận xét bố cụ VB?
Ngày soạn: 20/08/2010
Ngày giảng: 21/ 08/2010 Tiết 2 Văn bản
Tôi đi học (Tiếp theo)
Thanh Tịnh
i/ mục tiêu
- Tiếp tục giúp học sinh cảm nhận được tâm trạng hồi hộp cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời
- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ gợi dư vị chữ tình man mác của Thanh Tịnh
- Rèn kĩ năng đọc, cảm thụ, phân tích
Giáo dục lòng yêu trường, lớp
Ii/ Chuẩn bị
- Phương pháp: Phân tích, nêu vấn đề, bình giảng
- Phương tiện:
+ GV: Giáo án, SGK, SGV, các tư liệu TLTK về ngày đầu đi học, tài liệu
chuẩn kiến thức, kỹ năng
+ HS: Vở ghi, SGK, vở soạn, kỉ niệm của bản thân
Iii/ Tiến trình Bài dạy
1 Tổ chức:
Kiểm tra: - Vở soạn của HS.
H Nhân vật tôi cảm nhận ntn trên đường tới trường? không gian, thời gian cụ
thể?
H Những dấu hiệu khác trong tình cảm & nhận thức?
3 Bài mới: Giới thiệu bài.
- ở tiết trước các em đã phần nào cảm nhận được tâm trạng của nhân vật tôi trong bổi đầu tiên đến trường vậy diễn biến tâm trạng đó diễn ra ntn chúng ta hãy tìm hiểu
II Tìm hiểu VB
3 Phân tích
a Cảm nhân của “tôi” trên đường tới
Trang 5b Cảm nhậnh của “tôi” lúc ở sân trường:
HS Đọc đoạn 2 SGK
H Cảnh sân trường làng Mĩ Lí lưu lại trong
tâm trí tác giả có gì nổi bật?
* Cảnh sân trường:
- Rất đông người (dày đặc người, người nào cũng đẹp, quần áo sạch sẽ, gương mặt vui tươi sáng sủa)
H Cảnh tượng đó có ý nghĩa gì? - ý nghĩa: Phản ánh không khí dặc
biệt của ngày hội khai trường thường gặp ở nước ta thể hiện tinh thần hiếu học của nhân dân ta Bộc lộ tình cảm sâu nặng của tác giả đối với ngôi trường tuổi thơ
GV “Tôi nhận tháy ngôi trường nay đã
khác nó “vừa xinh xắn, vừa oai nghiêm”,
lại vừa to, rộng nên cảm thấy mình bé nhỏ
so với nó nên “tôi” đâm ra lo sợ vẩn vơ, đó
chính là trạng thái tâm lí của trẻ thơ
H Khi nghe gọi tên mình vào lớp nhân vật
tôi lúc này ra sao?
* Khi nghe gọi tên:
- Hàng loạt trạng thái cảm xúc xen lẫn nhau được miêu tả rất tinh tế + Tiếng trống vang dội cả lòng cậu cảm tháy mình chơ vơ
+ Lúc nghe gọi tên từng người, tim cậu như ngừng đập
+ Khi gọi đến tên, cậu giật mình và lúng túng
+ Thấy sợ khi phải xa mẹ
H Khi xếp hàng vào lớp “tôi’ ntn? * Khi xếp hàng vào lớp:
- Người tôi thấy nặng nề
- Tôi nức nở khóc theo
H Qua một loạt cảm xúc, tâm trạng của
nhân vật tôi em có suy nghĩ gì?
- Giàu cảm xúc với trường lớp, với người
thân
- Có những dấu hiệu trưởng thành trong
nhận thức & tình cảm ngay từ ngày đầu
tiên đi học
c Cảm nhận của “tôi” trong lớp
Trang 6HS Theo dõi vào phần cuói.
H Trong lớp tôi có tâm trạng ntn? thể hiện
qua những chi tiết nào?
- Trông hình gì treo trên tường cũng thấy lạ và hay
- Nhìn bàn ghế rồi tự nhiên lạm nhận
là vật của riêng mình
- Nhìn người bạn tí hon ngồi bên tôi, một người bạn tôi chưa hề quen biết nhưng cảm thấy không xa lạ
-đưa mắt thèm thuồng nhìn theo cánh chim
- Tôi vòng tay lên bàn chăm chỉ nhìn thầy viết & lẩm nhẩm đánh vần đọc
H Em có nhận xét gì về tâm trạng đó? => Tâm trạng đã có sự thay đổi vừa xa
lạ, vừa gần gũi, vừa ngỡ ngàng , tự tin nhân vật tôi săn sàng bước vào giờ học
d Cảm nhận của em về thái độ cử chỉ của nhữn người lớn đối với em
bé lần đầu tiên đi học:
H Cảm nhận của em ntn? - Phụ huynh: Chuản bị chu đáo cho
con em, trân trọng tham dự buổi lễ
- Ông đốc: Một người thầy, một người lãnh đạo từ tốn bao dung
- Thầy giáo trẻ: Vui tính, giàu tình yêu thương con trẻ
H Qua đây em suy nghĩ gì về môi trường
giáo dục? => Môi trường giáo dục ấm áp, là nguồn
nuôi dưỡng thế hệ tương lai của đất nước
e Nghệ thuật:
H Nghệ thuật sử dụng trong văn bản? -Hình ảnh so sánh
H Hãy chỉ ra hình ảnh so sánh? + ”Tôi quên thế nào được những cảm
giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi quang đãng”
+”ý nghĩ ấy thoáng qua .trên ngọn núi”
+ “Họ như con chim đứng trên bờ tổ .cảnh lạ”
Trang 7H Những hình ảnh so sánh đó có gì đặc
biệt? tác dụng? => Hình ảnh so sánh thể hiện ở những
thời điểm khác nhau vì thế diễn tả rất
rõ nét sự vận động tâm trạng của nhân vật tôi đồng thời giúp ta hiểu rõ hơn tâm lí của cấc em nhỏ lần đầu tiênđi học và làm tăng thêm màu sắc trữ tình cho tác phẩm
GV Truện ngắn có bố cục theo dòng hồi
tưởng, cảm nghĩ của nhân vật tôi theo trình
tự thời gian của buổi tựu trường
- Sự kết hợp hpj hài hoà giữa kể, tả & bộc
lộ tâm trạng, cảm xúc
- Sức cuấn hút của tác phẩm được tạo nên
từ bản thân tình huống truyện, buổi tựu
trường đầu tiên trong đời chứa đựng bao
cảm xúc từ những tình cảm ấm áp của
người lớn, từ thiên nhiên, ngôi trường &
các hình ảnh so sánh
III Tổng kết:
H Em hãy nêu nội dung chính của truyện ? 1-Nội dung :
Truyện đã diễn đạt khá sâu sắc tâm trạng hồi hộp và những cảm xúc trong sáng của tuổi thơ ngày đầu đến trường Từ đó thể hiện lòng yêu tuổi thơ, bạn bè, mái trường, quê hương của tác giả
H Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì đặc sắc
trong tác phẩm?
2-Nghệ thuật
- Kết hợp các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn tự sự
- Ngôn ngữ trong sáng, giản dị Bộc
lộ trực tiếp cảm xúc
- Dùng nghệ thuật so sánh
HS Đọc ghi nhớ SGK
GV Gợi ý hs luyện tập hs hoạt động theo
nhóm
IV Luyện tập
Cảm nghĩ của em về dòng cảm xúc của nhân vật “tôi” trong truyện ngắn
Tôi đi học.
Trang 81 Củng cố: H VB “tôi đi học’ gợi cho em suy nghĩ gì?
2 Hướng dẫn về nhà:
3 - Học bài
- Làm câu hỏi 2 SGK (luyện tập) Xem cấp độ khái quát nghĩa của từ
Ngày soạn: 20/ 08/ 2010
Ngày giảng: 21/ 08/ 2010
Tiết 3: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
i/ mục tiêu
- Học sinh hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Thông qua bài học rèn lưyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
Ii/ Chuẩn bị
- phương pháp: Quy nạp, NVĐ, GQVĐ
- Phương tiện: GV Giáo án + SGK + SGV + Bảng phụ
HS Vở ghi + SGK + Vở soạn
Iii/ Tiến trình bài dạy
1 Tổ chức:
2 Kiểm tra: Vở bài tập của HS
H Cảm xúc của em về nhân vật tôi trong VB “Tôi đi học”?
3 Bài mới: GTB
Trong chương trình ngữ văn 7 đã học 2 mối quan hệ về nghĩa của từ (đồng nghĩa- trái nghĩa) vậy hãy lấy 2 ví dụ về 2 loại từ đó? VD: Máy bay: Tàu bay - phi cơ
đèn biển - Hải đăng (từ đồng nghĩa); Sống- chết, nóng - lạnh, tốt - xấu (Trái
nghĩa)
Sang chương trình ngữ văn 8 bài học này nói về một mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ Đó là mối quan hệ bao hàm Nói đến quan hệ bao hàm tức là nói đến phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ
I Từ nghĩa rộng-từ nghĩa hẹp
HS Quan sát sơ đồ trong SGK 1 Bài tập: SGK (10).
H Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của các từ thú, chim, cá? Vì sao?
- Động vật rộng hơn (vì nó bao hàm thú, chim, cá)
H Nghĩa của từ thú, chim, cá rộng hơn hay - Nghĩa của các từ: Thú, chim, cá
Động vật
Trang 9hẹp hơn nghĩa của các từ voi, hươu, tu hú,
sáo, cá rô, cá thu? Vì sao?
rộng hơn các từ voi, hươu, tu hú, sáo, cá rô, cá thu.
H Nghĩa của các từ: Thú, chim, cá rộng
hơn nghĩa của những từ nào? Hẹp hơn
nghĩa của những từ nào?
- Rộng hơn: Voi, hươu, tu hú, cá rô
- Hẹp hơn: Động vật
H Một từ ngữ như thế nào thì được coi là
có nghĩa rộng, nghĩa hẹp?
2 Kết luận: (Ghi nhớ SGK T10).
H Tìm các từ ngữ có nghĩa rộng & hẹp hơn
"hoa, cây, cỏ" * Bài tập nhanh;- Rộng: Thực vật
- Hẹp; + Cây cam, cây lê, cây đào + Cỏ mật, cỏ lác, cỏ gấu
+ hoa cúc, hao hồng, hoa huệ
* Lưu ý: Chỉ có thể nói đến qhệ rộng hẹp
giữa các từ ngữ khi chúng có sự đồng nhất
về ý nghĩa
H Cho sơ đồ sau hãy chỉ ra nghĩa rộng hẹp
của các từ?
- Rộng: phương tiện vận tải, xe, thuyền
- Hẹp: xe đep, xe hơi thuyền thúng,
thuyền buồm
H Lập sơ đồ về cấp độ khái quát nghĩa cảu
từ trong nhóm từ ngữ sau?
II Luyện tập.
1.Bài tập 1:
a)
Y phục
b)
H Tìm từ ngữ có nghĩa rộng ? 2 Bài tập 2:
a Chất đốt
Phương tiện vận
tải
Y phục
quần đùi, quần dài áo dài, áo sơ mi
súng trường,
đại bác bom 3 càng, bom bi
vũ khí
Trang 10b Nghệ thuật
c Thức ăn
d Nhìn
e đánh
H Tìm các từ có nghĩa bao hàm trong
phạm vi nghĩa của mỗi từ?
3 Bài tập 3.
a xe cộ (xe đạp, xe máy, xe hơi )
b Kim loại (đồng, sắt nhôm, kẽm )
c hoa quả (cam, chan, bòng, mít, na )
d họ hàng (họ nội, họ ngoại, chú thím )
e Mang (sách, khiêng, gánh )
H Chỉ ra những từ ngữ không thuộc phạm
vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ?
4 bài tập 4.
a thuốc lào c bút điện
b thủ quỹ d hoa tai
- Từ nghĩa rộng: Khóc
- Từ nghĩa hẹp; nức nở, sụt sùi
4 Củng cố: H Thế nào là từ ngữ có nghĩa rộng, nghĩa hẹp? Cho ví dụ?
5 Hướng dẫn về nhà:
- học bài, hoàn thành bài tập vào vở, học “tính thống nhất về chủ đề của văn bản”
Ngày soạn: 22/08/2010
Ngày giảng: 23 /08/2010
Tiết 4 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
i/ mục tiêu
- Học sinh nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Biết viết 1 văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối tượng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình
- Giáo dục ý thức ham học, yêu thích bộ môn
Ii/ Chuẩn bị:
- Phương pháp: NVĐ, GQVĐ, quy nạp.
- Phương tiện: + GV:Giáo án + SGK + SGV + các bài tập có tính thống nhất
+ HS Vở ghi + SGK + Vở soạn
Iii/ Tiến trình bài dạy
1 Tổ chức:
2 Kiểm tra: H Chủ đề của văn bản là gì?
3 Bài mới:
Trang 11Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là một trong những đặc trưng quan trọng tạo nên văn bản phân biệt văn bản với những câu hỏi hỗn độn với những chuỗi bất thường về nghĩa.
- Tính thống nhất về chủ đề của văn bản được thể hiện trên cả 2 bình diện nội dung và cấu trúc - hình thức
I Chủ đề của văn bản
HS Đọc lại VB “tôi đi học” 1 Bài tập 1 SGK (12).
H Văn bản “Tôi đi học” kể về
những việc đang xảy ra (hiện tại)
hay đã xảy ra (hồi tưởng, kỉ niệm) ?
- Văn bản kể lại những việc đã xảy ra- đó là những hồi tưởng của tác giả về ngày đầu tiên
đi học
H Tác giả viết văn bản này nhằm
mục đích gì?
- Để phát biểu ý kiến và bộc lộ cảm xúc của mình về một kỉ niệm sâu sắc từ thuở thiếu thời
H Vậy tác giả đã nhớ lại những kỉ
niệm sâu sắc nào trong thời thơ ấu
của mình?
+ Những kỉ niệm sâu sắc: mẹ dẫn đi đến trư-ờng, ông đốc gọi tên, xếp hàng vào lớp, bài học đầu tiên
H Những kỉ niệm đó gợi lên cảm
giác như thế nào trong lòng tác giả?
+ Cảm giác: Thấy mình đã lớn lên thành người lớn, đến trường lạ, bỡ ngỡ, rụt rè, sợ hãi, xếp hàng vào lớp cảm thấy xa mẹ nhưng dần dần lại thấy quen với lớp mới, bạn mới, thầy mới
H Em hãy thử phát biểu chủ đề của
văn bản ấy trong một câu? =>
+ Chủ đề: Nhớ và kể lại buổi tựu trường đầu tiên trong thời thơ ấu, tác giả nêu lên ý nghĩa
và cảm xúc của mình trong buổi tựu trường
đó
H Từ các nhận thức trên, hãy cho
biết : Chủ đề của văn bản là gì?
2 Ghi nhớ SGK (12).
Chủ đề của văn bản là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản diễn đạt.
II Tính thống nhất chủ đề của văn bản.
H Căn cứ vào đâu mà em biết văn
bản “Tôi đi học” nói lên những kỉ
niệm của tác giả về buổi tựu trường
đầu tiên?
1 Bài tập:
- Căn cứ vào nhan đề: Tôi đi học.
- Căn cứ vào các từ ngữ, các câu trong văn bản viết về buổi tựu trường đầu tiên
H Em hãy tìm các câu nhắc đến kỉ
niệm của buổi tựu trường đầu tiên
trong đời của tác giả ?
- Các câu nhắc đến kỉ niệm:
+ Hàng năm cứ vào cuối thu… lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.
+ Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy.
+ Hai quyển vở mới đang ở trong tay tôi đã bắt đầu thấy nặng
+ Tôi bặm tay gì thật chặt, nhưng quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống đất + Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường…