BÀI 1 *Mục tiêu bài học - Cảm nhận và thấm thía những tình cảm thiêng liêng, sâu nặng của cha mẹ đối với con cái; thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với mỗi cuộc đời con người [r]
Trang 1
*Mục tiêu bài học
- Cảm nhận và thấm thía những tình cảm thiêng liêng, sâu nặng của cha mẹ đối với con cái; thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với mỗi cuộc đời con người
- Nắm được cấu tạo và ý nghĩa của các loại từ ghép
- Hiểu rõ về liên kết văn bản, một trong những tính chất quan trọng nhất của văn bản
Tuần 1 Tiết 1
Ngày soạn: 15/8/09
Ngày giảng : 7A1:17/8/09
7T2:17/8/09
VĂN BẢN:
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
( LÍ LAN )
A Mục tiêu cần đạt: giúp học sinh
1.Về tri thức:
- Cảm nhận và hiểu được t/cảm thiêng liêng, đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái
- Thấy được ý nghĩa lớn lao của xã hội và nhà trường đối với việc giáo dục trẻ em
- Tính chất biểu cảm của văn bản nhật dụng này: sự giãi bày trực tiếp cảm nghĩ của người
mẹ trong đêm trước ngày con vào lớp 1
2 Về kỹ năng:
Rèn kỹ năng biểu hiện t/cảm đối với người thân
3 Về thái độ:
Giáo dục t/cảm đúng đắn, trong sáng, nhân hậu cho các em
B.Chuẩn bị.
1 Giáo viên: Giáo án
- Đồ dùng dạy học:
- Bảng phụ
- Phiếu học tập
- Tranh ảnh chụp ngày khai trường
- Bài hát về ngày khai trường
2 Học sinh: Học bài cũ , đọc trước bài
C.Phương pháp: diễn dịch, đàm thoại , vấn đáp , phân tích , gợi tìm , quy nạp, tổng hợp
D Tiến trình lên lớp.
I, Ổn định tổ chức:
Giáo viên kiểm tra sĩ số các lớp:
7 A1:
7 T2:
Trang 2III,Bài mới:
* Giới thiệu bài: gv có thể gợi ý bằng các câu hỏi:
? Em hãy kể lại một kỉ niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai giảng đầu tiên của
cuộc đời hs em?
? Cảm nghĩ của em trong ngày khai trường vừa qua( lớp 7 ) ?
? Em còn nhớ mẹ , cha đã làm gì trước ngày khai giảng đầu tiên khi em cắp sách
đến trường?
=> Tất cả chúng ta đều đã trải qua cái buổi tối và đêm trước ngày khai giảng trọng
đại –thiêng liêng chuyển từ mẫu giáo lên lớp 1 bậc tiểu học ; còn vương vấn trong trí nhớ của ta xiết bao bồi hồi,xao xuyến cả lo lắng và sợ hãi mơ hồ Bây giờ nhớ lại
ta thấy thật ngây thơ và ngọt ngào Tâm trạng của mẹ và em bé trong bài như thế
nào khi cổng trường sắp mở ra?chúng ta cùng tìm hiểu văn bản
?
H
G
?
H
G
?
H
?
H
?
Hoạt động của thầy và trò
Nêu xuất xứ của văn bản
Dựa sgk
Gv hướng dẫn h/s đọc:
Đây là văn bản ghi lại tâm trạng của mẹ trước
ngày con vào lớp1 Vì vậy khi đọc cần chú ý thể
hiện t/c, tâm trạng đó
-> Gv đọc mẫu: từ đầu đến sáng hôm sau
Qua đoạn cô đọc mẫu, em hãy cho biết giọng
đọc phải ntn?
T/cảm tha thiết và giọng đọc chậm rãi
Gv gọi 2 h/s lần lượt đọc tiếp cho đến hết bài?
-Gv nhận xét h/s đọc
Giải thích từ nhạy cảm? Từ nhạy cảm khác với
từ nhanh nhạy ntn?
- Nhạy cảm: cảm nhận nhanh, tinh =giác
quan,=cảm tính
- Nhanh nhạy: làm nhanh và tinh
Háo hức có nghĩa là gì?
Trạng thái tình cảm vui, phấn khởi
Trong phần chú thích từ nào là từ Hán-Việt? Từ
Ghi bảng I.Tiếp xúc văn bản
1 Xuất xứ
- Đăng trên báo Yêu trẻ,
số 166 của nhà báo Lí Lan
2 Đọc-chú thích:
a) Đọc:
b) Chú thích: 1, 2, 3
Trang 3?
G
?
H
?
H
?
H
?
H
?
H
?
G
đó được hiểu ntn?
Can đảm: có tinh thần mạnh mẽ, ko sợ gian khổ
hay nguy hiểm
Trong văn bản từ nào còn khó hiểu?
( Gv giải thích cho h/s)
Cổng trường mở ra thuộc kiểu văn bản nào ?
Văn bản Nhật dụng
Thế nào là văn bản nhật dụng? VBND có đặc
điểm gì?
VBND có nội dung gần gũi với đời sống, đề cập
đến những vấn đề bức thiết đang đặt ra
Văn bản gồm những nhân vật nào? Nhân vật
chính là ai?
Người mẹ
Tâm tư người mẹ được thể hiện trong mấy phần
nd trong vb?
2 phần:
- Từ đầu->bước vào: nỗi lòng yêu thương của
người mẹ
-Còn lại: Cảm nghĩ của mẹ về xã hội & nhà
trường trong giáo dục trẻ em
Đêm trước ngaỳ khai trường tâm trạng của
người mẹ và con có giống nhau không? Điều đó
được thể hiện ở những chi tiết nào trong bài?
Khác nhau:
- Mẹ :ko ngủ được, trằn trọc nhớ lại kỉ niệm xưa
, không tập trung được vào việc gì cả…->trằn
trọc, suy nghĩ suy nghĩ triền miên
-Con: ngủ dễ dàng như uống một li sữa, ăn một
chiếc kẹo háo hức nhưng chỉ rỗ một lát là ngủ,
chỉ có mối bận tâm là dậy cho đúng giờ ->ngủ
thanh thản, nhẹ nhàng
Vì sao người mẹ trằn trọc ko ngủ được?
(Gv gợi ý cho h/s trả lời)
Người mẹ không ngủ được có phải vì lo lắng
cho con hay vì người mẹ đang nôn nao nhớ nghĩ
về ngày khai trường năm xưa của mình ? hay vì
lí do nào khác nữa ?
3.Thể loại
- Kiểu văn bản nhật dụng
4 Bố cục: 2 phần
II Đọc –hiểu văn bản
1 Nỗi lòng của người
mẹ trước ngày khai trường.
-Mẹ: không ngủ,suy nghĩ triền miên
Trang 4?
H
?
H
G
?
H
?
H
?
H
?
H
?
H
G
- Mừng vì con đã lớn
- Hy vọng những điều tốt đẹp sẽ đến với con
- Thương yêu con , luôn nghĩ về con
Trong đêm không ngủ, mẹ đã làm gì cho con?
-Thức canh cho con ngủ
-Đắp mền, buông mùng, lượm đồ chơi, nhìn con
ngủ, xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con
Em cảm nhận tình mẫu tử nào được thể hiện
trong các cử chỉ đó?
- Người mẹ hết lòng vì con, yêu thương con
- Hi sinh cho con
Đó là sự chăm chút, là tình cảm sâu nặng bao la
của người mẹ đối với con, t/y con đến quên
mình Đó là đức hi sinh cao đẹp của tình mẫu tử
-Vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam: thể hiện
rất rõ và đậm nét trong 2 cuộc kháng chiến
Trong đêm ko ngủ,tâm trí mẹ đã sống lại kỉ
niệm qúa khứ nào?
- Nhớ lại ngày bà ngoại dắt mẹ vào lớp 1
-Nhớ tâm trạng hồi hộp trước cổng trường
- Nhớ mái trường xưa
Khi nhớ những kỉ niệm đó lòng mẹ ntn?
Rạo rực bâng khuâng xao xuyến
Những từ này thuộc kiểu từ gì? có tác dụng ntn?
Gợi tả cảm xúc phức tạp trong lòng người mẹ
:Vui, nhớ, thương
Trong đêm không ngủ, người mẹ đã chăm sóc
giấc ngủ của con, nhớ tới những kỉ niệm thân
thương về bà ngoại, về mái trường xưa
Những cảm xúc ấy nói lên t/c gì trong lòng
người mẹ?
Tấm lòng yêu thương,tình cảm sâu nặng của
người mẹ đối với con
Gv chuyển ý :
Gv gọi hs đọc đoạn 2 sgk
Nội dung đoạn vừa đọc là gì?
Mẹ nghĩ về ngày khai trường ở nước nhật mà
mẹ được nghe
Gv giới thiệu cho hs về nước Nhật ->vai trò của
- Đắp mền, buông mùng, lượm đồ chơi, nhìn con ngủ… -> thương yêu, chăm chút cho con
- Nhớ lại ngày bà ngoại dắt mẹ vào lớp1, mái trường => Bồi hồi, xao xuyến, bâng khuâng
=>Tấm lòng thương yêu , tình cảm sâu nặng của ngươi mẹ đối với con
2 Cảm nghĩ của mẹ về vai trò của nhà trường
Trang 5H
G
G
?
H
?
H
?
H
?
H
?
H
giáo dục trong việc phát triển đất nước
Em nhận thấy ngày khai trường ở nước ta có
diễn ra ntn?
Dựa sgk
Đó là ngày lễ của toàn xã hội
Liên tưởng đến ngày khai trường của mình
(cảnh sân trường, thầy và trò, các đại biểu
tiếng trống trường)
Gv giảng và liên hệ đến thực tế ngày khai
trường ở nước ta “ ngày toàn dân đưa trẻ đến
trường “ để thấy tầm quan trọng của giáo dục
Câu nào trong bài nói lên tầm quan trọng của
nhà trường đối với thế hệ trẻ?
Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ
ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau , và sai
lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả hàng
dặm sau này.
Qua câu này cho ta biết điều gì?
Không được phép sai lầm trong giáo dục vì gd
quyết định tương lai của một đất nước
Kết thúc văn bản người mẹ nói ntn?
Cuối văn bản người mẹ nói:” bước qua cánh
cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”
Đã 7 năm bươc qua cánh cổng trường, bây giờ
em hiểu thế giới kì diệu đó là gì?
*) trao đổi nhóm:
tầm quan trọng của nhà trường đ với cuộc đời
mỗi con người ( sự kì diệu về kiến thức, tri
thức, t cảm,đạo lí )
Văn bản này có cốt truyện không? Trong văn
bản ,người mẹ có trực tiếp nói với con không?
cách viết đó có tác dụng gì?
Không có cốt truyện, Mẹ không trực tiếp nói
với con (vì con đã ngủ), -> tạo chất giọng tâm
tình, truyền cảm, làm nổi bật tâm trạng và
những kỉ niệm sâu kín, thiết tha của người mẹ
Bài văn thể hiện những nội dung gì?
-Nghĩ về vai trò của giáo dục đối với trẻ em
- Không được phép sai lầm trong giáo dục
=> giáo dục có vai trò cực kì quan trọng trong đời sống mỗi con người
Trang 6?
H
G
?
H
T/g sử dụng những biện pháp nt gì?Em có nhận
xét gì về ngôn ngữ trong văn bản?
Ngôn ngữ giản dị, giàu sắc thái biểu cảm, trong
sáng
hs đọc ghi nhớ (sgk/9)
1 hs nêu y cầu bài tập
Hs tự do trao đổi
GV yêu cầu hs về nhà hoàn thiện bài tập
1 hs đọc thêm sgk/9
III Tổng kết
1 Nội dung
- Tấm lòng thương yêu, tình cảm sâu nặng của
mẹ dành cho con
- vai trò to lớn của nhà trường dành cho mỗi người
2 Nghệ thuật
* Ghi nhớ(sgk/9)
V.Luyện tập
Bài 1:sgk/9
Bài 2: sgk/9
VI Đọc thêm
IV Củng cố:? Em hãy tóm tắt vb từ 5- 7 dòng?
? Phân tích nỗi lòng thương yêu của mẹ trước ngaỳ khai trường?
*GV cùng hs làm 1 số bài tập trắc nghiệm
V Hướng dẫn hs về nhà học bài cũ+ soạn bài mới:
- Hoàn thiện tất cả bài tập.Viết một vb ngắn: kể 1 kn sâu sắc nhất về mái trường
- Làm thơ 5 chữ đề tài “ Mẹ” Soạn vb “ Mẹ tôi “
E Rút kinh nghiệm:
………
………
Trang 7Tuần1
Soạn :19/8/09 Tiết 2
Giảng 7A1: 21/8/09
7T2 :21/8/09
Văn bản:
MẸ TÔI
( ET – MÔN- ĐÔ- ĐƠ AMI- XI)
A.Mục tiêu cần đạt: giúp học sinh
1 Về tri thức:
- Qua bức thư của bố, qua tâm trạng của người cha trước lỗi lầm của đứa con đối với mẹ, t/g muốn những đứa con khắc sâu trong lòng, rằng mẹ là người đáng kính , đáng yêu nhất Phạm lỗi đối với mẹ là một trong ngững lỗi đáng trách, đáng lên án, đáng ân hận nhất Cách giáo dục nghiêm khắc nhưng vẫn tế nhị, có lí, có tình của người cha
2 Về kĩ năng:
- Rèn cho hs kĩ năng kể chuyện ở ngôi thứ nhất
- Rèn kỹ năng biểu hiện t/cảm đối với người thân
3 Về thái độ:
Giáo dục t/cảm đúng đắn, trong sáng,nhân hậu cho các em
B.Chuẩn bị.
1 Giáo viên: Giáo án
- Đồ dùng dạy học:
-Bảng phụ
- Phiếu học tập
- Tranh ảnh chụp mẹ và con
- Bài hát về t/c mẹ con
2.Học sinh:
Đọc trước nội dung của bài
C.Phương pháp: diễn dịch, đàm thoại, vấn đáp, phân tích, gợi tìm,quy nạp, tổng hợp
D Tiến trình lên lớp.
I, ổn định tổ chức:
Giáo viên kiểm tra sĩ số các lớp:
7A1 : 7T2 :
II Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi:
Câu1: Em hãy phân tích nỗi lòng thương yêu của mẹ trước ngày khai trường? Cảm nghĩ của em đối với mẹ?
Câu 2: Cảm nghĩ của mẹ về ngày khai trường? Cảm nghĩ của em về ngày khai trường lớp
7 vừa qua?
Trang 8Gợi ý:
Câu1:
* cần nói được các ý chính sau:
- Cảm xúc: hhôi hộp ,vui sướng, hi vọng
- chăm chút và luôn nghĩ về con
->T/y con đến độ quên mình Đó là đức hi sinh cao đẹp của tình mẫu tử
* Liên hệ t /c của con đối với mẹ:
Câu2:
* cảm nghĩ của mẹ về ngày khai trường:
- Nghĩ về vai trò của gd đ với trẻ em
- ko được phép sai lầm trong gd
-> gd có vai trò cực kì quan trọng trong cuộc sống của mỗi con người
* Cảm nghĩ về ngày khai trường lớp 7
III Bài mới:
Giới thiệu bài:
Giờ trước các em đã được biết đến tình cảm của người mẹ dành cho con trong đêm trước ngày khai giảng Người mẹ có ý nghĩa vô vùng lớn lao trong cuộc đời ta.Mẹ cho ta tất cả Sữa mẹ ngọt ngào như dòng nước mát trong ”sữa mẹ như nước trong nguồn chảy ra” Song không phải ai cũng hiểu điều đó, chỉ khi mắc lỗi lầm ta mới hiểu ra Vb”mẹ tôi” cho
ta một bài học như thế
?
?
*
?
HS
Em hãy nêu những hiểu biết của mình về t/g
của văn bản?
* Gv bổ sung thêm 1 số chi tiết về t/g
Vb được trích từ đâu?Em biết gì về cuốn sách
này?
Gv hướng dẫn hs đọc: gv đọc mẫu 1 lần
Khi đọc vb cần đọc với giọng ntn? Vì sao lại
đọc với giọng điệu đó?
- Hơi buồn , chậm rãi
- VB thể hiện tâm tư, t/c buồn và khổ của người
cha khi con mắc lỗi với mẹ
2 hs đọc vb
->Gv nhận xét,uốn nắn,sửa lỗi cho hs khi hs
I Tìm hiểu tác giả- tác phẩm.
1 Tác giả:
Et-môn- đô đơ A- mi- xi(1846- 1908) là nhà văn ý
2 Tác phẩm:
- Trích “những tấm lòng cao cả”
II Tiếp xúc văn bản.
1 Đọc- chú thích
a, Đọc:
Trang 9HS
?
HS
?
HS
?
HS
?
HS
?
?
H
?
HS
đọc ngọng- không đúng giọng điệu
Em hãy giải thích nghĩa của từ: lễ độ ,trưởng
thành, vong ân bội nghĩa, bội bạc? những từ đó
thuộc loại từ mượn nào?
từ Hán –Việt
Văn bản trên thuộc kiểu văn bản nào?
Kiểu VBND
Trong các phương thức sau đâu là phương thức
chính đươc dùng để tạo lập vb?
- kể chuyện người mẹ
- kể chuyện người con
- biểu hiện tâm trạng của người cha
Biểu hiện tâm trạng người cha
Nếu thế, nhân vật chính trong vb này là ai? Vì
sao có thể xác định như thế?
- Người cha
-vì hầu hết lời nói trong vb này là lời tâm tình
của người cha
VB được chia làm mấy đoạn? Nội dung chính
từng đoạn?
2 đoạn:
- Đoạn 1:từ đầu->ngày con mấy mẹ: hình ảnh
người mẹ
- Đoạn 2: còn lại: những lời nhắn nhủ& thái độ
của người cha đối với ngững lỗi lầm của con
VB Mẹ tôi được viết dưới dạng nào?vì sao
người cha lại viết thư cho con?
1 bức thư người cha gửi cho con vì con đã thiếu
lễ độ với mẹ
Tại sao nội dung văn bản là một bức thư của bố
gửi cho con nhưng nhan đề lại lấy tên là “Mẹ”
Nhan đề do chính tác giả đặt : Tuy người mẹ
không xuất hiện trực tiếp nhưng đó lại là tiêu
điểm mà các nhân vật và các chi tiết đều hướng
tới để làm sáng tỏ Điểm nhìn từ người bố làm
tăng tính khách quan và thể hiên được tình cảm
và thái độ của người kể
Hình ảnh người mẹ của En-ri-cô hiện lên qua
các chi tiết nào trong vb?
- Khi E bị ốm ,mẹ “thức suốt đêm” săn sóc con,
b, chú thích:
2.Thể loại
- Kiểu VBND
- Ptbđ: Biểu cảm
3 Bố cục:2 phần
III Đọc –hiểu văn bản
* Nhan đề: Do tác giả đặt ,
mẹ là tiêu điểm cần làm sáng tỏ
1 Hình ảnh người mẹ.
Trang 10HS
?
HS
?
HS
G
?
HS
?
H
G
?
cúi mình trên chiếc nôi trông chừng hơi thở hổn
hển của con
- người mẹ lo âu , đau đớn quằn quại vì nỗi sợ,
khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con
Người mẹ có thể đi ăn xin để nuôi con,có thể
hy sinh cả tính mạng để cứu sống con
Qua các chi tiết trên cho thấy người mẹ của E
là người ntn?
hs trao đổi nhóm-> Gv ghi những ý của hs lên
bảng
Phẩm chất đó được biểu hiện ntn ở mẹ
em?(hoặc một người mẹ VN nào mà em biết)
1 số hs tự do bộc lộ và liên hệ
Em hãy đọc những câu ca dao, tục ngữ nói về
công lao t/c của cha mẹ?
- Cổ ngữ: mẫu tử tình thâm
- Tục ngữ:đứa con là hạt máu cắt đôi của mẹ
- Ca dao:+ công cha như núi
+ Ơn cha nặng lắm
Tình yêu thương của cha mẹ với con cái là vô
hạn, thời thơ ấu, lúc con ốm đau người mẹ có
thể hi sinh tất cả, có thể chịu đựng để nuôi con,
cứu con Khi con khôn lớn và trưởng thành mẹ
vẫn là người che chở chỗ dựa tinh thần nguồn
an ủi của con:”Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi suốt đời, lòng mẹ vẫn theo con”
Trước lỗi lầm của E người cha có những lời
ntn?
-Sự hỗn láo của con như nhát dao đâm vào tim
bố vậy
- Trong đời con có thể trải qua những ngày
buồn thảm, nhưng ngày buồn thảm nhất sẽ là
ngày mà con mất mẹ
Qua những lời đó em đọc được những cảm xúc
nào ở người cha?
- Hết sức đau lòng trước sự thiếu lễ độ của đứa
con hư
- Hết mực yêu quý.thương cảm mẹ của E
GV giảng- bình về hình ảnh người mẹ
Theo em, trước lỗi lầm của E thì mẹ có buồn
- Là một người mẹ dịu hiền
- Yêu thương con hết mực
Trang 11?
H
?
HS
?
HS
?
HS
?
HS
?
HS
ko? mẹ có căm ghét em ko?
- Buồn, đau trái tim người mẹ
- Ko căm ghét mà vẫn rất mực thương yêu
Qua phân tích mẹ E hiện lên là người ntn?
Giàu đức hi sinh và lòng vị tha
Em hãy tìm những lời khuyên sâu sắc của
người cha đ với con mình trong vb”Mẹ tôi”?
- Con hãy nhớ rằng hơn cả
-> đó chính là cái gốc của đạo làm người
Em hiểu thế nào về t/c thiêng liêng trong lời
nhắn nhủ đó?
- T/c tốt đẹp đáng được tôn thờ là t/c thiêng
liêng
- trong nhiều t/c cao quý tình yêu thương kính
trong cha mẹ là thiêng liêng hơn cả
Em hiểu thế nào về nỗi “xấu hổ” và “nhục nhã”
trong lời khuyên sau đây của người cha?
“ Thật đáng xấu hổ& nhục nhã cho kẻ nào chà
đạp lên tình thương yêu đó”
- Làm việc xấu tự thấy hổ thẹn
- Rất đáng hổ thẹn là chà đạp lên tình thương
yêu cha mẹ
- Bị người khác coi thường , lên án
Em hiểu gì về người cha từ những lời khuyên
này?
- Là người vô cùng yêu quý t/c gia đình
- Là người có được những t/c thiêng liêng,
không bao giờ làm điều gì xấuđể phải xấu hổ,
nhục nhã
Qua bức thư người bố gửi choE ,em thấy được
t/c của ông có yêu con ko?ông yêu con = cách
nào?
-> Ông bố rất thương yêu con nhưng lời lẽ rất
nghiêm khắc& cương quyết: bố nói cho con
biết về nỗi cay đắng , đau đớn của mình vì có
đứa con hư
- Nhắc con không bao giờ được tái phạm
->Giàu đức hi sinh, giàu lòng vị tha
2.Những lời nhắn nhủ và thái độ của cha trước lỗi lầm của con.
- Phải biết lễ phép, kính trọng cha mẹ