Giáo án Ngữ văn 8 - Từ tiết 113 đến 116

Bằng nhãn quan tinh tường, Lí Công Uẩn đã quyết định chọn Đại La làm kinh đô để dân được cuộc sống yên ổn, thái bình  thương dân, lo cho dân, văn bản là bài ca yêu nước.. Lí Công Uẩn là[r]

Trang 1

Ngày soạn: Tiết 113

Ngày giảng: 8A:

8B:

kiểm tra văn

A - Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Giúp học ôn tập và củng cố những kiến thức văn học (nội dung tư tưởng và đặc sắc nghệ thuật trong các văn bản tác phẩm văn học) đã học ở lớp 8

2 Kĩ năng:

- Rèn kỹ năng diễn đạt và làm văn

3 Thái độ:

- Có ý thức làm bài kiểm tra

B - Chuẩn bị

- GV: hướng dẫn HS soạn bài , thiết kế bài dạy , chuẩn bị các PTDH cần thiết

- HS : Soạn bài theo yêu cầu của SGK và những huớng dẫn của GV

C Kỹ năng sống được gd trong bài.

- Hs Có kỹ năng tự nhận thức và xác định được giá trị

D Tổ chức các hoạt động dạy – học

1 ổn định lớp: 8A:

8B :

2 - Kiểm tra :

3 - Bài mới:

HĐ 1: Đề kiểm tra.

I Đề bài:

1 Đề 1:

Cõu 1: ( 5đ ) Nờu những nột chung và riờng của tinh thần yờu nước được thể hiện trong cỏc

văn bản: Chiếu dời đụ (Lớ Cụng Uẩn) và Nước đại Việt ta (Trớch Bỡnh Ngụ đại cỏo của Nguyễn Trói)

Câu 2: (2đ ) Em hiểu thế nào về khái niệm “thú lâm tuyền”, “thú lâm tuyền” được thể hiện

Trang 2

như thế nào trong bài thơ “Tức cảnh Pác bó” ?

Câu 3: (3đ ) Hình ảnh trăng trong hai bài thơ “Ngắm trăng” và “Rằm tháng giêng” của Hồ

Chí Minh đã thể hiện

A Tình yêu thiên nhiên tha thiết của Người

B Tâm hồn chiến sĩ – Nghệ sĩ của Người

C Thơ Bác đầy trăng !

D ý kiến riêng của em ?

Phát triển một trong những luận điểm trên thành một đoạn văn ngắn khoảng 4 - 5 câu

2 Đề 2:

Câu 1: Việc Lý Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư về Đại La có ý nghĩa gì?(2đ)

Câu 2: Phân tích nội dung nghệ thuật trong hai câu thơ cuối của bài thơ "Ngắm trăng” (3đ) Câu 3: Viết một đoạn văn nghị luận ngắn từ 7 đến 10 dòng nói lên suy nghĩ của em về nhân

vật ông đồ.(5đ)

II Đáp án và biểu điểm.

*) Đề 1:

1 Câu 1: (5đ)

- Những nột chung và riờng vế tinh thần yờu nước được thể hiện qua 3 văn bản Chiếu dời

đụ, Hịch tướng sĩ, Nước đại Việt ta

*) Nột chung

- Là những ỏng văn chớnh luận mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt, gắn liền với cỏc sự kiện trọng đại trong lịch sử xõy dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Cả 3 tỏc giả đều là những nhõn vật lịch chúi ngời tuổi tờn

- Cả 3 tỏc phẩm đều là kết tớch của tinh thần, ý chớ của cả dõn tộc trong những thời đại oanh liệt

- Cả 3 TP đều nờu bật ý thức về chủ quyền dõn tộc, đều toỏt lờn lời khẳng định nền độc lập của dõn tộc

*) Nột riờng:

- Chiếu dời đụ là khỏt vọng về 1 đất nước độc lập thống nhất và khớ phỏch của 1 dõn tộc đang trờn đà lớn mạnh

- Hịch tướng sĩ: thể hiện lũng căm thự giặc sõu sắc và ý chớ quyết chiến, quyết thắng kẻ thự xăm lược

- Nước Đại Việt ta: nờu bật lời tuyờn ngụn độc lập

Trang 3

2 Câu 2: (2d)

- Giải thích khái niệm “thú lâm tuyền” ; Cái thú vị khi được sống nơi núi rừng Một trong những lẽ sống của các nhà nho xa, thích gần gũi với thiên nhiên, xa rời danh lợi quyền thế,

lẽ sống của Đào Tiềm, Nguyễn trãi, Nguyễn Bình Khiêm, Nguyễn Khuyến…

- “Thú lâm tuyền” được thể hiện trong bài “Tức cảnh Pác Bó”

+ Vui với cuộc sống nghèo, thiếu thốn nơi núi rừng, cháo bẹ, rau măng, vẫn sẵn sàng (1đ) + Vui với lối sống ăn, ở, sinh hoạt, làm việc nền nếp sáng ra, tối vào, dịch sử đảng (1đ) + Sự sang trọng, thích thú của cuộc đời ngời cách mạng trong những năm tháng đầy khó khăn gian khổ

+ Niềm vui, sự hóm hỉnh của một ý chí kiên định, một tầm nhìn sáng suốt, một tâm hồn rất

đỗi trẻ trung, một chiến sĩ- nghệ sĩ

3 Câu 3 : (3đ)

- HS có thể chọn 1 trong 4 luận điểm, nhưng cũng có thể chọn cả 3 (A,B,C) vì luận điểm nào cũng có khía cạnh khái quát đúng (1đ)

Phát triển trong bốn luận điểm trên thành một đoạn văn ngắn (2.5đ)

- Trình bày, ngữ nghĩa, câu văn (0.5đ)

*) Đề 2:

1 Câu 1 : (2điểm) Việc Lý Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư về Đại La có ý nghĩa:

- Phản ánh khát vọng của nhân dân về một đất nước độc lập, thống nhất, ý chí tự lực, tự cường của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh (1,5 điểm)

- Thể hiện tầm nhìn xa trông rộng của Lý Công Uẩn.(0,5 điểm)

2 Câu 2: (3 điểm):

- Nghệ thuật: nghệ thuật đối, biện pháp nhân hóa (1 điểm)

- Nội dung:

+ Trăng và người hòa đồng gắn bó với nhau, say đắm chiêm ngưỡng nhau Song sắt nhà

tù biến mất không còn ngục tù, không còn người tù, chỉ có nhà thơ và vầng trăng tri kỷ.(1điểm)

+ Tâm hồn nhẹ nhõm thanh cao, phong thái bình thản lạc quan, đó là chất thép của người chiến sỹ cách mạng Hồ Chí Minh (1 điểm)

3 Câu 3: (5 điểm) Đoạn văn nghị luận đảm bảo yêu cầu sau:

- Độ dài: từ 7 đến 10 dòng

- Có câu chủ đề (vị trí đứng đầu hoặc cuối đoạn văn)

Trang 4

Ngày soạn: Tiết114

- Nội dung: nêu được những ý sau:

+ Hình ảnh ông đồ thời xưa: ông xuất hiện đều đặn vào mỗi dịp tết đến, xuân về và trở thành quen thuộc không thể thiếu trong đời sống của người dân Việt Nam Ông đồ sống có ích cho mọi người, được mọi người trọng vọng kính nể

+ Hình ảnh ông đồ thời nay: Ông vẫn xuất hiện vào dịp tết đến xuân về nhưng không ai tìm đến với ông Ông đồ cô đơn lạc lõng giữa dòng đời, ông hoàn toàn đã bị mọi người lãng quên và trở lên lỗi thời

HĐ 2 : Củng cố:

- Nhận xét quá trình làm bài của học sinh

HĐ 3: Hướng dẫn tự học

- Xem lại kiến thức thơ HCM

Trang 5

8B:

Lựa chọn trật tự từ trong câu

- Trang bị cho học sinh một số hiểu biết sơ giản về trật tự từ trong câu, cụ thể là: Khả năng thay đổi trật tự từ Hiệu quả diễn đạt của những trật tự từ khác nhau

2 Kĩ năng:

- Phân tích hiệu quả diễn đạt của việc lựa chọn trật tự từ trong một số văn bản văn học

- Phát hiện và sửa được một số lỗi trong sắp xếp trật tự từ

3 Thái độ:

- Hình thành ở học sinh ý thức lựa chọn trật tự từ trong nối viết cho phù hợp với yêu cầu phản ánh thực tế và diễn tả tư tưởng, tình cảm của bản thân

8B :

2 - Kiểm tra :

? Thế nào là lượt lời trong hội thoại? Trong hội thoại cần tuân thủ theo quy tắc gì

để giữ lịch sự? Cho ví dụ?

? Làm bài tập 4

3 - Bài mới:

HĐ1: Giới thiệu bài mới.

Trang 6

Khi nói cũng như khi viết, các ký hiệu ngôn ngữ bao giờ cũng xuất hiện tuần tự cái trước, cái sau Trình tự sắp xếp các từ trong chuỗi lời nói được gọi là trật tự từ Vậy để lựa chọn trật tự để diễn đạt hiệu quả diễn đạt cao thì ta cần nắm những kiến thức nào?

HĐ2: Tìm hiểu chung.

- Mục tiêu :

+ Trang bị cho học sinh một số hiểu biết sơ giản về trật tự từ trong câu, cụ thể là: Khả năng thay đổi trật tự từ Hiệu quả diễn đạt của những trật tự từ khác nhau

- Phương pháp: Vấn đáp, tái hiện nêu vđ, hđ nhóm

- Kỹ thuật: Động não

- Thời gian: 30’

GV: Có thể làm thay đổi trật tự từ trong câu in

đậm theo những cách nào mà không làm thay

đổi nghĩa cơ bản của câu.

*) Thay đổi trật tự từ

- Chi lệ gõ đầu roi xuống đất, thét bằng giọng

khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ

- Cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của một

người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất

- Thét bằng giọng khàn khàn của một người hút

nhiều xái cũ, Chi lệ gõ đất

- Bằng giọng khàn khàn của một người cũ,

- Bằng giọng xái cũ, gõ đầu roi xuống đất Cai

lệ thét

- Gõ đầu roi xuống đất, bằng giọng cũ, Cai lệ

thét

*) Kết luận: Với 1 câu cho trước, nếu thay đổi

trật tự từ - có thể diễn đạt bằng nhiều cách khác

nhau mà không làm thay đổi nghĩa cơ bản của

nó

GV: Vì sao tác giả chọn thứ tự như trong đoạn

trích.

- Đọc đ.v trích (110)

- Nhận xét

- Suy nghĩ trả

lời

I Nhận xét chung.

1 Bài tập (110 - 111)

2 Nhận xét

- Nhấn mạnh thái độ hung hãn của cai lệ, tạo

Trang 7

- Cách viết của tác giả nhằm các mục đích sau:

Nhấn mạnh thái độ hung hãn của cai lệ, tạo liên

kết câu, tạo nhịp điệu cho câu văn

GV: Hãy chọn 1 trật tự khác - nhận xét về tác

dụng của sự thay đổi ấy.

+ lặp lại từ “roi” ở đầu câu có t/d liên kết chặt

chẽ với câu trước

+ đặt từ “thét” ở cuối câu có t/d liên kết chặt câu

ấy với câu sau

+ mở đầu bằng “gõ đầu đất” có t/d nhấn mạnh

sự hung hãn của tên Chi lệ

GV: Qua bài tập, em có nh/x gì về cách sắp

xếp trật tự từ trong câu? Hiệu quả diễn đạt của

cách sắp xếp trật tự từ có giống nhau không?

Từ đây em rút ra được gì trong việc đặt câu.

* HS đọc BT1 (111)

GV: Trật tự từ trong những bộ phận in đậm

thể hiện điều gì.

* Phản ánh sự tương ứng với trật tự của cụm từ

đứng trước (cai lệ mang roi song, người nhà Lí

trưởng mang tay thước & dây thừng)

* HS đọc BT2

GV: So sánh tác dụng của những cách sắp xếp

trật tự từ trong các bộ phận câu in đậm.

GV: Từ những điều đã phân tích hãy rút ra

nhận xét về tác dụng của việc sắp xếp trật tự từ

trong câu

- Lựa chọn

- Kq ndg

- Đọc bt 1

- Đọc bt 2

- Đọc GN

liên kết câu, tạo nhịp

điệu cho câu văn

*) Ghi nhớ (111)

II Một số tác dụng của

sự sắp xếp trật từ từ.

1 Bài tập

* BT1 (111)

- a 1,2: Thể hiện thứ tự trước sau của hoạt động

- b 1: Thể hiện thứ bậc cao thấp của các nhân vật & thứ tự xuất hiện của các n.v

- b 2: Phản ánh sự tương ứng với trật tự của cụm

từ đứng trước

* BT2 (112)

- Cách viết của nhà văn Thép Mới có hiệu quả diễn đạt cao hơn vì nó có nhịp điệu hơn  đảm bảo sự hài hoà về ngữ

âm

*) Ghi nhớ (112)

HĐ3: Luyện tập

Trang 8

- Mục tiêu: Hiểu sâu sắc hơn về nội dung bài học.

- Phương pháp : Tái hiện, nêu và giải quyết vấn đề

- Kỹ thuật: Động não

- Thời gian: 10’

GV: Giải thích lí do sắp xếp trật tự từ trong

những bộ phận câu và câu in đậm…

a) Kể tên các vị anh hùng DT theo thứ tự xuất

hiện của các vị ấy trong lịch sử

b) “Đẹp vô cùng” Đảo lên phía trước - nhấn

mạnh vẻ đẹp của TQ mới được giải phóng

- “hò ô” - đưa lên phía trước để bắt vần lưng với

“sông lô” gợi ra không gian mênh mông sông

nước, đồng thời bắt vần chân “ngạt”, “hát” để

tạo ra sự hài hoà về ngữ âm cho khổ thơ

c) Câu “mật thám tôi… chả cần” - lặp lại cụm từ

“mật thám”, “đội con gái” để tạo ra sự liên kết

với câu đứng trước

- HS đọc BT

- Mỗi nhóm làm 1 ý

III Luyện tập

HĐ 4 : Củng cố:

- Giáo viên hệ thống bài học

HĐ 5: Hướng dẫn tự học

- Làm lại các bài tập vào vở

Ngày soạn: Tiết115

Trang 9

8B:

Trả bài tập làm văn số 6

- Củng cố lại những kiến thức và kĩ năng đã học về phép lập luận ch/minh và giải thích,

về cách sử dụng từ ngữ, đặt câu và đặc biệt là về luận điểm và cách trình bày luận điểm

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng tự dánh giá bài của mình

3 Thái độ:

- Có thể đánh giá được chất lượng bài của mình, trình độ lập luận của bản thân so với yêu cầu của đề và so với các bạn cùng lớp, nhờ đó có được những kinh nghiệm và quyết tâm cân thiết để làm tốt hơn nữa những bài sau

8B :

2 - Kiểm tra :

3 - Bài mới:

HĐ1: Chữa bài.

I Chép đề – HS đọc lại.

1 Đề 1: Dựa vào các bài ''Chiếu dời đô'' và ''Hịch tướng sĩ'', hãy chứng minh rằng: những

người lãnh đạo anh minh như Lí Công Uẩn và Trần Quốc Tuấn luôn luôn quan tâm đến việc chăm lo hạnh phúc lâu bền của muôn dân

2 Đề 2: Hồ Chủ tịch cú dạy: “Cú tài mà khụng cú đức là người vụ dụng Cú đức mà khụng

cú tài là người vụ dụng” Em hóy giải thớch cõu núi trờn

HĐ2: Xây dựng dàn ý.

Trang 10

I Dàn ý đề 1:

a) Mở bài: (1,5 đ)

Nguyễn Trãi đã từng viết: ''Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau

Song hào kiệt đời nào cũng có''

Trải qua mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước, qua bao thăng trầm của lịch sử, nước

ta đã có bao những vị anh hùng, những vị vua anh minh và có cả tàn bạo, trong số những vị minh quân, những anh hùng thời đại ta không thể không nhắc tới những vị như Lí Công Uẩn, Trần Quốc Tuấn, bởi họ là những vị lãnh đạo anh minh, luôn luôn quan tâm đến việc chăm lo hạnh phúc lâu bền của muôn dân

(hoặc mở bài bằng phương pháp đặt câu hỏi)

b) Thân bài: ( 6 đ)

- Tại sao họ được lưu danh thiên cổ ? Phải chăng họ là những người xuất chúng, tài ba lỗi lạc hay còn vì lí do gì khiến họ thu phục nhân tâm đến như vậy ? Hai tác phẩm được nhân dân ta biết đến bởi người viết đã xuất phát từ lòng yêu thương con người

- ''Chiếu dời đô'': Lí Công Uẩn biên soạn để thể hiện tư tưởng muốn rời kinh đô

+ Việc dời đô là vất vả, to lớn, tốn kém, rắc rối; nếu muốn sống yên thân thì vua không làm như vậy Nhưng kinh đô ở nơi trung tâm trời đất, thế mạnh, binh hùng không sợ ngoại xâm, dân sẽ được hưởng thái bình  vua đã không quản ngại viết ''Thiên đô chiếu''

+ Ông đã đưa ra các dẫn chứng cụ thể để thuyết phục lòng người: như nhà Thương, nhà Chu; 2 triều Đinh, Lê không theo dấu cũ nên triều đại không được lâu bền Bằng nhãn quan tinh tường, Lí Công Uẩn đã quyết định chọn Đại La làm kinh đô để dân được cuộc sống yên ổn, thái bình  thương dân, lo cho dân, văn bản là bài ca yêu nước Lí Công Uẩn là người nhìn xa trông rộng

+ Lời lẽ kết hợp hài hoà giữa lí và tình: sức thuyết phục qua dẫn chứng cụ thể, tình được thể hiện ở việc không tự quyết định mà hỏi han, bộc lộ nỗi lòng ''trẫm rất đau xót về việc

đó'', ''Trẫm muốn dựa nghĩ thế nào ?''  Lí Công Uẩn thấu tình, đạt lí, yêu dân như con

- Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn:

+ Là một văn bản có lập luận chặt chẽ, sắc bén với lời văn giàu cảm xúc và sức thuyết phục

+ Văn bản thể hiện lòng căm thù giặc tột cùng, khơi dậy sự đồng lòng, quyết tâm bảo vệ

Tổ Quốc của nhân dân ta  Trần Quốc Tuấn yêu dân, thương dân nên kiên quyết, mạnh

mẽ, không chụ lùi bước trước kẻ thù

+ Quan tâm, lo cho dân, Trần Quốc Tuấn đã kể tội của giặc để khích lệ lòng căm thù giặc + P2 , động viên tinh thần luyện tập đánh giặc, nêu ra những kỉ cương nghiêm khắc

+ Kết hợp chặt chẽ lí và tình: tấm lòng của vị chủ soái khi căm thù giặc, khi chăm lo cơ sở

Trang 11

vật chất và tinh thần cho binh sĩ, vẽ ra 2 viễn cảnh khi nước mất nhà tan và khi ca khúc khải hoàn chiến thắng  minh chứng cho lòng yêu thương binh sĩ

* 2 triều đại, 2 trái tim lúc nào cũng hướng về tương lai tốt đẹp của nhân dân, trong thâm tâm họ lúc nào cũng nghĩ đến việc làm sao cho dân giàu nước mạnh; chăm lo cho hạnh phúc lâu bền của muôn dân được đặt lên hàng đầu

c) Kết bài: ( 1,5 đ)

- Tuy 2 tác phẩm được viết trong 2 thời đại khác nhau nhưng đều có điểm tương đồng; chăm

lo đó chính là yếu tố quan trọng nhất để 2 tác phẩm sống mãi với thời gian ''Chiếu dời

đô'' và ;;Hịch tướng sĩ'' là minh chứng cho 2 tấm lòng cao cả, lớn lao của 2 vị lãnh đạo anh minh Lí Công Uẩn, Trần Quốc Tuấn với dân với nước

2 Dàn ý đề 2 :

- Nội dung: Quan niệm về tài và đức, quan hẹ giữa tài và đức

- Kiểu đề: Giải thớch

- Dẫn chứng: Dẫn chứng thực tế

a) Mở bài:

- Tài và đức là hai vấn đề luụn được mọi người quan tõm

- Bỏc luụn quan tõm giỏo dục thộ hệ trẻ tu dưỡng rốn luyện tài, đức

b) Thõn bài:

Trỡnh bày và phõn tớch hệ thống luận điểm sau:

*) Khỏi niệm về đức, tài:

- Đức là gỡ?

- Tài là là gỡ?

*) Mối quan hệ giữa tài và đức:

- Vỡ sao “Cú tàii mà khụng cú đức là người vụ dụng”

- Vỡ sao “Cú đức mà khụng cú tài làm việc gỡ cũng khú”

- Tài và đức cú mối quan hệ như thế nào?

c) Kết bài: Khẳng định lại vấn đề.

II : Nhận xét

1 Nhận xét chung.

* Ưu điểm:

- Đa số nắm được kiểu bài NL

- Về cấu trúc: Đầy đủ cấu trúc 3 phần

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	269,68 KB