THUYẾT MINH VỀ MỘT DANH LAM THẮNG CẢNH A/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh: - Tiếp tục bổ sung kiến thức và kỹ năng làm bài văn thuyết minh.. Kiến thức: - Sự đa dạng về đối tượng được giớ[r]
Trang 1S: 08 / 1/ 11 D: 10 / 1/ 11 Tiết 81:
TỨC CẢNH PÁC PÓ (Hồ Chí Minh)
A/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh nắm:
- Bước đầu biết đọc – hiểu một tác phẩm thơ tiêu biểu của nhà thơ – chiến sĩ Hồ Chí Minh
- Thấy được nghệ thuật độc đáo và vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh trong bài thơ
1 Kiến thức:
- Một đặc điểm thơ Hồ Chí Minh : sử dụng thể loại thơ tứ tuyệt để thể hiện tinh thần hiện đại của người chiến sĩ cách mạng
- Cuộc sống vật chất và tinh thần của Hồ Chí Minh trong những năm tháng hoạt động cách mạng đầy khó khăn, gian khổ qua một bài thơ được sáng tác trong những ngày tháng cách mạng chưa thành công
2 Kĩ năng:
a Kĩ năng chuyên môn:
- Đọc – hiểu thơ tứ tuyệt của Hồ Chí Minh
- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm
b Kĩ năng sống:
- Kĩ năng giao tiếp: trao đổi, trình bày suy nghĩ về tình yêu thiên nhiên, tình yêu quê hương, đất nước được
thể hiện trong bài thơ
- Kĩ năng suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ, vẻ đẹp của hình ảnh thơ
- Kĩ năng xác định giá trị bản thân: biết tôn trọng, bảo vệ nguồn tài nguyên rừng, có trách nhiệm đối với quê hương đất nước
- Kĩ năng đặt mục tiêu: sống có lí tưởng, mục đích
3 Thái độ: ( Tích hợp tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh)
- Giáo dục học sinh lối sống giản dị, phong thái ung dung tự tại, tinh thần lạc quan và bản lĩnh người chiến
sĩ cách mạng Hồ Chí Minh trong thời gian ở chiến khu Việt Bắc
- Giáo dục các em tình yêu thiên nhiên, quê hương
B/ Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống và tài liệu có liên quan, bảng phụ, phiếu học tập, tranh ảnh Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài
- Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo đinh hướng SGK và sự hướng dẫn của GV
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
TUẦN 22:
- Tiết 81: Tức cảnh Pác Pó
- Tiết 82: Câu cầu khiến
- Tiết 83: Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh
- Tiết 84: Ôn tập về văn bản thuyết minh pháp
Trang 2* Hoạt động 1: Khởi động
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
a Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ “Khi con tu hú” và nên hiểu nhan đề bài thơ này như thế nào? .b Tiếng chim tu hú mở đầu và kết thúc bài thơ có gì khác nhau? Tại sao?
3 Bài mới: Gv giới thiệu bài:
- Kĩ thuật dạy học tích cực ( KTDHTC) : Kĩ thuật đặt câu hỏi
-> Tự nhận thức, giao tiếp tư duy sáng tạo, hợp tác, quản lý thời gian.
Ở lớp 7 các em đã học hai bài thơ rất hay của Bác đó là 2 bài thơ nào? Hoàn cảnh sáng tác và thể loại của 2 bài thơ đó?
- Đó là những bài thơ nổi tiếng của Chủ tịch HCM viết hồi đầu cuộc kháng chiến chống Pháp ở Việt Bắc Còn hôm nay, chúng ta lại rất sung sướng được gặp lại Người ở Suối LêNin, ở hang Pac Bó (huyện Hà quảng, tỉnh Cao Bằng) vào mùa xuân 1941, qua bài thơ tuyệt cú Đường luật “Tức Cảnh Pác Bó”
(GV nói rõ hoàn cảnh sáng tác bài thơ “Tức Cảnh Pác Bó”)
* Hoạt động 2 : Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc, tìm
hiểu chú thích :
? Dựa vào những kiến thức mà em đã được học và phần
chú thích * / sgk em hãy trình bày những nét chính về tác
giả ?
? Bài thơ ra đời vào thời gian nào ?
- GV cần cho HS hiểu rõ hoàn cảnh Bác viết bài thơ này
để HS hiểu thật đúng và sáng tỏ nội dung tư tưởng của bài
thơ: Sau 30 năm bôn ba khắp năm châu bốn bể hoạt động
cứu nước, tháng 2 / 1941, Nguyễn Ái Quốc đã bí mật về
nước để trực tiếp lãnh đạo CM VN Người sống trong hang
Pác Bó ( đúng tên là Cốc Bó, nghĩa là đầu nguồn ), điều
kiện sinh hoạt rất gian khổ Đại tướng Võ Nguyên Giáp kể
lại :
“Những khi trời mưa to, rắn rết chui cả vào chỗ nằm Có
buổi sáng, Bác thức dậy thấy một con rắn rất lớn khoanh
tròn ngay cạnh người (…) Bác sốt rét luôn Thức ăn cũng
rất thiếu (…) Có thời gian cơ quan chuyển vào rừng núi đá
trên khu đồng bào Mán trắng, gạo cũng không có, Bác
cũng như các anh khác phải ăn toàn cháo bẹ hàng tháng Ở
bất cứ hoàn cảnh sinh hoạt nào, tôi cũng thấy Bác thích
nghi 1 cách rất tự nhiên Chẳng hiểu Bác được rèn luyện từ
bao giờ, ntn, mà mọi biến cố đều không mảy may lay
chuyển được”
Mặc dù sống trong cảnh gian khổ như vậy, Bác vẫn rất
vui… “ Đối với Nguyễn Ái Quốc và các bạn chiến đấu của
Người, những ngày tháng ở Pác Bó tựa như những ngày
vui bất tận, rực rỡ sắc màu của cảnh chờ đợi những chuyển
biến vĩ đại (…) Bài thơ còn cho ta thấy cảm giác vui thích
của Bác khi sống giữa núi rừng, hoà mình với thiên nhiên
I/ Đọc, tìm hiểu chú thích
1/ Tác giả :
- Hồ CHí Minh ( 1890 – 1969 )
- Quê: Nam Đàn – Nghệ An 2/ Tác phẩm :
- Sáng tác 2 / 1941
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt, viết bằng chữ Quốc ngữ
Trang 3? Bài thơ được làm theo thể thơ nào mà em đã học ?
? Ở lớp 7 em đã được học những bài thơ nào thuộc thể thơ
này ? ( Xa ngắm thác núi Lư ; Sông núi nước Nam ; Ngẫu
nhiên viết nhân buổi mới về quê )
? Nhắc lại đặc điểm của thể thơ này ?
? Bài “ Tức cảnh Pác Bó” có gì khác với bài
“nguyên tiêu” ?
- GV hướng dẫn HS cách đọc: Đọc giọng vui pha chút
hóm hỉnh, nhẹ nhàng, thoải mái, nhịp thơ 4 / 3 hoặc 2 / 2 /
3
- GV đọc mẫu 1 lần -> 2HS đọc lại -> Nhận xét
* Hoạt động 3 : Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu
văn bản
? Em hãy nhắc lại bố cục của bài thơ tứ tuyệt ?
( Khai – thừa – chuyển – hợp )
- GV: Bài thơ của Bác vẫn tuân thủ khá chặt chẽ qui tắc và
theo sát mô hình cấu trúc chung của 1 bài tứ tuyệt nhưng
vẫn toát lên 1 cái gì thật phóng khoáng mới mẻ
? Hãy cho biết “ cháo bẹ” là gì ? ( Cháo ngô )
? Tìm từ đồng nghĩa với “ Bẹ, ngô” ? ( Bắp )
? Nhận xét về giọng điệu chung của bài thơ, về tâm trạng
của chủ thể trữ tình – nhà thơ ? Vì sao vậy ?
( Giọng điệu chung của bài thơ là ung dung, thoải mái, thể
hiện tâm trạng vui, sảng khoái của chủ thể trữ tình Vì sao
có tâm trạng và giọng điệu đó, trong quá trình tìm hiểu dần
dần chúng ta sẽ rõ )
- HS đọc lại câu 1 :
- Kĩ thuật dạy học tích cực ( KTDHTC) : Đọc hợp tác
-> Rèn kĩ năng lắng nghe, tư duy sáng tạo, giao tiếp.
? Câu thơ cho ta biết điều gì về cuộc sống của Bác ?
( Về cuộc sống hoạt động của Bác – nơi ở: Hang – nơi làm
việc: Bờ suối )
? Nhận xét gì về nhịp điệu của câu thơ ?
? Cách ngắt nhịp tạo thành 2 về sóng đôi như thế cho ta
thấy cuộc sống của bác ntn ?
- GV: Những địa điểm: Hang, bờ suối Chứng tỏ Bác
sống giữa núi rừng, 1 cuộc đời rừng suối (người xưa gọi là
chốn lâm tuyền).Người xưa xem thiên nhiên là nơi chốn
thưởng lãm và ẩn dật nhưng đối với Bác thiên nhiên, cảnh
vật nơi đây là nơi Bác làm gì ? ( Nơi làm việc và ẩn náu )
3 Đọc
II/ Tìm hiểu văn bản :
Câu 1 : Sáng ra bờ suối, tối vào hang
-> Nhịp 4 / 3, tạo thành 2 vế sóng đôi
=> Cuộc sống hoạt động bí mật được tổ chức một cách khéo léo đi vào nề nếp
Trang 4- HS đọc câu 2 :
? Câu thơ thứ hai tiếp tục nói về sinh hoạt của Bác Em
hiểu thêm điều gì về cuộc sống của Người ?
( Nếu như câu trên nói về cảnh sống, nơi ở của Bác thì câu
này nói về chuyện ăn uống )
? “ Cháo bẹ, rau măng” là những thực phẩm như thế nào ?
? Em có nhận xét gì về cuộc sống của Bác ở đây ?
? Em hiểu như thế nào về cụm từ “ Vẫn sẵn sàng” ?
- Kĩ thuật dạy học tích cực ( KTDHTC): Khăn phủ
bàn
-> Giải quyết vấn đề, hợp tác, lắng nghe tích cực,
thương lượng, giao tiếp, quản lí thời gian, ra quyết
định.
- HS thảo luận nhóm (3phút ) : 2 bàn / nhóm
-> HS thống nhất ý kiến, trả lời
- GV gợi ý : Có 3 cách hiểu :
+ Lúc nào cũng có, cũng sẵn, không thiếu (cháo bẹ,
rau măng )
+ Tuy hoàn cảnh vật chất thiếu thốn, gian khổ như vậy
nhưng tinh thần của Bác lúc nào cũng sẵn sàng, chấp nhận,
khắc phục và vượt qua
+ Kết hợp cả 2 cách hiểu trên: Vừa nói cái hiện thực gian
khổ vừa nói cái tinh thần, tâm hồn vui tươi, sảng khoái của
người chiến sĩ CM
Em chọn ý kiến nào ? Vì sao ?
( Theo cách hiểu thứ nhất, bởi vì cách hiểu này phù hợp
với giọng điệu của bài thơ )
- GV chốt : Nhưng thực ra toàn cảnh sinh hoạt của Bác lúc
đó rất gian khổ? Có thời gian cơ quan chuyển vào vùng núi
đá trên khu đồng bào Mán trắng, gạo cũng không có mà ăn
mọi người phải ăn cháo bẹ hàng tháng nhưng đã biến thành
1 sự thật khác hẵn không phải là nghèo khổ, thiếu thốn mà
là giàu có dư thừa, sang
“ Bắt con ốc khe, chặt nõn chuối ngàn, thịt Việt Minh (trộn
theo tỉ lệ :1 thịt, 1 ớt, 3 muối ! )
- HS đọc câu 3 / sgk
? Câu thơ này tả cái gì ?
- HS đọc chú thích 2 / sgk
? Em có nhận xét gì về sự chuyển mạch của bài thơ?
( Câu thơ chuyển ý: Từ đời sống, chỗ ở, thức ăn hàng
ngày sang nói về công việc ; Từ không khí thiên nhiên
suối, hang sớm tối sang không khí hoạt động CM: Đảng,
lịch sử, dịch sử Đảng Nhà thơ Chế Lan Viên còn cảm
nhận sự chuyển đổi tinh vii hơn
“từ những cái mềm mại: “Suối, măng, rau, cháo” chuyển
sang “ bàn đá”: Chất rắn chắc Từ những âm thanh êm đềm
chuyển sang những dấu nặng (dịch), sắc(đá), hỏi (sử) đanh
Câu 2 : Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng
-> Cuộc sống thật là đạm bạc, kham khổ
( Dấu vết còn lại của hang Pác Pó)
Câu 3 : Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng
-> Từ láy tạo hình và gợi cảm -> Công việc hoạt động cách mạng của Bác: Dịch sử Đảng
=> Cảnh sống và làm việc của Bác ở Pắc Bó rất gian lao vất vả
Trang 5thép rắn rỏi” Tuy có sự chuyển đổi như vậy nhưng câu thơ
vẫn thống nhất với 2 câu trên )
- GV: Hình ảnh người chiến sĩ, vị lãnh tụ CM bỗng nổi
bật, được đặc tả bằng những nét đậm, khoẻ, đầy ấn tượng
Ngồi trên chiếc bàn đá tự tạo chông chênh để dịch cuốn “
Lịch sử Đảng CS Liên Xô” ra tiếng Việt, làm tài liệu học
tập, tuyên truyền CM cho cán bộ, chiến sĩ đồng thời cũng
chính là đang suy tư tìm cách xoay chuyển lịch sử CM VN
nơi đầu nguồn, đang đón đợi và chuẩn bị tích cực cho 1
cao trào đấu tranh mới giành độc lập – tự do cho đất nước
? Cả 3 câu thơ đều nói lên điều gì ?
? Đó là một cuộc sống ntn ? bài thơ kết thúc bằng câu thơ
nào ?
- HS đọc câu 4 / sgk
? Từ nào có ý nghĩa quan trọng nhất của câu thơ, bài thơ ?
Vì sao ?
( Câu thơ cuối cùng là lời tự nhận xét, biểu hiện trực tiếp
tâm trạng, cảm xúc của chủ thể trữ tình Câu thơ kết đọng
ở từ “ sang”, có thể coi là chữ “ thần” là “nhãn tự” đã kết
tinh toả sáng tinh thần toàn bài
? Giải thích các ý nghĩa của từ “ sang” ?
( Sang là sang trọng, giàu có, cao quí, đẹp đẽ, là cảm giác
hài lòng, vui thích )
? Câu thơ này mang ý nghĩa gì ? Vì sao Bác lại cảm thấy
cuộc sống gian khổ đó thật là sang ?
- GV: Chúng ta biết rằng Bác xuất thân trong 1gia đình có
truyền thống nho học, chịu ảnh hưởng ít nhiều của nền
giáo dục chữ nho Vì thế phần nào chữ “sang” ấy được
hiểu như là sự tiếp nối truyền thống
“ nói nghèo mà hoá sang” của người xưa nhưng cũng là cái
sang của 1 con người tự chủ, vượt lên trên gian khổ, sống
thoải mái ung dung
? Câu thơ cuối thể hiện tinh thần gì của Bác ?
? Em hãy cho biết “ thú lâm tuyền” ở người xưa và ở Bác
có gì khác nhau ?
(“ Thú lâm tuyền” là vui với cảnh nghèo, cái nghèo nhưng
thanh tao, trong sạch, sống hoà với thiên nhiên nơi rừng
núi, xa lánh cuộc đời trần tục bon chen danh lợi Bác cũng
mang trong mình truyền thống ấy của cha ông từ Nguyễn
Trãi đến Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Khuyến – Hoà hợp
với thiên nhiên nhưng Bác không bị lấn át hay hoà tan
trong thiên nhiên, giống như lời của giáo sư Nguyễn Đăng
Mạnh nhận xét “ Nhà hiền triết của thời đại vô sản không
ẩn đi mà hiện lên, không chỉ lạc đạo mà hành đạo, không
phải ẩn sĩ mà là chiến sĩ”
* Hoạt động 4 : Tổng kết :
- KTDHTC: Trình bày một phút
Câu 4 : Cuộc đời cách mạng thật là sang ( nhãn tự)
=> Thể hiện tinh thần lạc quan, yêu đời của một người có nhân cách cao cả
Trang 6-> Giao tiếp, tự tin, tìm kiếm sự hỗ trợ, quản lý thời
gian, tư duy phân tích, tìm hiểu kiến thức.
? Em hãy nhắc lại giá trị nghệ thuật và nội dung của bài
thơ ?
a Nội dung: Hiện thực cuộc sống của Bác Hồ ở Pác Bó
- Nhiều gian khổ, thiếu thốn
- Niềm tin vững chắc
- Vẻ đẹp người chiến sĩ với phong thái ung dung tự tại
b Nghệ thuật:
- Có tính chất ngắn gọn, hàm xúc
- Kết hợp hiện đại và cổ điển
- Lời thơ bình dị pha giọng vui đùa hóm hỉnh
- Tạo được tứ thơ độc đáo, bất ngờ và sâu sắc
- HS đọc ghi nhớ : sgk / 30
III/ Tổng kết :
=> Ghi nhớ : sgk / 30
4 Củng cố:
? Em hãy mô tả lại bức tranh ?
? Thơ Bác là sự kết hợp hài hoà giữa cổ điển và hiện đại Hãy chứng minh ?
- KTDHTC: Kĩ thuật chia nhóm – nhóm chẵn: yếu tố cổ điển; nhóm lẻ: yếu tố hiện đại
-> Giao tiếp, hợp tác, đảm nhiệm trách nhiệm, giải quyết vấn đề.
( + Cổ điển: Thú lâm tuyền, thể thơ TNTT ĐL, hình ảnh, nhịp điệu, giọng điệu, nhãn tự
+ Hiện đại: Cuộc đời CM, lối sống CM, công việc, tinmh thần lạc quan CM, ngôn từ giản dị tự nhiên,
giọng thơ chân thành, dung dị, vui đùa, hóm hỉnh
+ Hoà hợp rất tự nhiên, thống nhất trong chỉnh thể bài thơ )
5 Dặn dò:
- KTDHTC: Giao nhiệm vụ
-> Tìm kiếm hỗ trợ, tư duy sáng tạo, hợp tác, quản lí thời gian.
a Học bài:
- Học thuộc lòng bài thơ
- Nắm được nội dung của bài
- So sánh, đối chiếu hình thức nghệ thuật của bài thơ với một bài thơ tứ tuyệt tự chọn (HS chọn ở nhà)
- Sưu tầm và chéo lại những câu thơ nói về niềm vui với cái nghèo, thú lâm tuyền trong thơ của Nguyễn
Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Khuyến
b Soạn bài:
- Soạn : Câu cầu khiến
Chú ý thực hiện các ví dụ và các bài tập ở phần luyện tập cho thật tốt
* Rút kinh nghiệm:
………
………
………
S: 10 /1/ 11 D: 12 /1/ 11 Tiết 82:
CÂU CẦU KHIẾN
Trang 7
A/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh:
- Nắm vững đặc điểm của hình thức và chức năng của câu cầu khiến
- Biết sử dụng câu cầu khiến phù hợp với tình huống giao tiếp
1.Kiến thức:
- Đặc điểm hình thức của câu cầu khiến
- Chức năng của câu cầu khiến
2 Kỹ năng:
a Kĩ năng chuyên môn:
- Nhận biết câu cầu khiến trong văn bản
- Sử dụng câu cầu khiến phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
b Kĩ năng sống:
- Ra quyết định: nhận ra và biết sử dụng câu cầu khiến theo mục đích giao tiếp cụ thể
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, trao đổi về đặc điểm, cách sử dụng câu cầu khiến
- Ứng xử: có cách ứng xử phù hợp với hoàn cảnh và đối tượng giao tiếp
3 Thái độ:
- Có ý thức khi đặc câu hỏiphù hợp mục đích giao tiếp
- Tự hào về sự giàu đẹp của ngữ pháp tiếng Việt
B/ Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống và các tài liệu liên quan, bảng phụ, phiếu học tập
- Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo định hướng SGK và sự hướng dẫn của GV
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
* Hoạt động 1: Khởi động
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi : Ngoài chức năng dùng để hỏi, câu nghi vấn còn có những chức năng nào khác ? Cho ví dụ ?
Gợi ý : Ngoài chức năng dùng để hỏi, câu nghi vấn còn có chức năng dùng để đe doạ, phủ định, khẳng định, bộc lộ tình cảm, cảm xúc
HS tự lấy ví dụ
3 Bài mới: Gv giới thiệu bài:
- KTDHTC: Động não, hỏi – đáp dẫn dắt HS vào bài giảng bằng cách trả lời câu hỏi sau:
-> Tự nhận thức, tự tin, giao tiếp, lắng nghe tích cực, hợp tác.
Chọn cách nói nào trong những phát ngôn sau? Vì sao?
a Bạn rời khỏi đây ngay!
b Bạn không nên ở đây một chút nào nữa!
c Bạn cút đi!
* Hoạt động 2 : Tìm hiểu đặc điểm hình thức và
chức năng của câu cầu khiến :
- GV treo bảng phụ :
- KTDHTC: Khăn phủ bàn ( phân tích ngữ liệu
SGK và trả lời câu hỏi )
-> -> Giải quyết vấn đề, hợp tác, lắng nghe tích
cực, thương lượng, giao tiếp, quản lí thời gian, ra
quyết định.
I/ Đặc điểm hình thức và chức năng :
1/ Ví dụ : 2/ Nhận xét :
a/ Thôi đừng lo lắng
-> Dùng để khuyên bảo
Trang 8a/ Ông lão chào con cá và nói :
- Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi Nó không muốn làm
bà nhất phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng
Con cá trả lời :
- Thôi đừng lo lắng Cứ về đi Trời phù hộ lão Mụ
già sẽ là nữ hoàng
( Ông lão đánh cá và con cá vàng )
b/ A1: Anh làm gì đấy ?
- Mở cửa Hôm nay trời nóng quá
B1: Đang ngồi viết thư, tôi bỗng nghe
tiếng ai đó vọng vào :
- Mở cửa !
? HS đọc VD (a) và cho biết đoạn văn đó được trích
trong VB nào mà em đã học ?
? Vận dụng những kiến thức đã học ở bậc tiểu học
em hãy chỉ ra những câu cầu khiến trong VD (a) ?
? Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là những câu
cầu khiến ?
( Những từ cầu khiến )
? Trong 2 câu trên những từ nào là từ cầu khiến ?
( Đừng, đi )
? Những câu cầu khiến này được dùng với chức
năng gì ?
? HS đọc VD (b): Hai câu này có từ ngữ cầu khiến
không ? ( Không )
? Về hình thức từ “ mở cửa” của 2 câu trên có giống
nhau không ( kể cả dấu câu )?
? Vậy nó khác nhau ở chỗ nào? ( Dấu câu )
? Cách đọc “ mở cửa” có khác với cách đọc “ Mở
cửa !” không ? Em hãy đọc lên ?
( Khác về ngữ điệu Câu thứ 2 phát âm với giọng
được nhấn mạnh hơn )
? Vậy em hãy cho biết chức năng của mỗi câu ? (
Câu A1 : Dùng để trả lời
Câu B1 : Dùng để đề nghị, ra lệnh )
? HS cho 1 số VD về câu cầu khiến, chỉ ra từ cầu
hiến và chức năng của nó ?
? Đặc điểm hình thức và chức năng của câu cầu
khiến là gì ?
- HS đọc ghi nhớ : sgk / 31
* Hoạt động 3 : Hướng dẫn làm bài tập:
- HS đọc bài tập 1 / sgk
? HS làm miệng
-> Nhận xét, bổ sung
Cứ về đi -> Dùng để yêu cầ
b/
B1 : Mở cửa ! -> Ngữ điệu cầu khiến -> Dùng để đề nghị, ra lệnh
3/ Ví dụ :
- Chị đừng suy nghĩ nhiều mà ảnh hưởng tới sức
khoẻ -> Khuyên bảo
=> Ghi nhớ : sgk / 31
II/ Luyện tập :
* Bài 1 :
a- Hãy ; b- Đi ; c- Đừng
CN trong 3 câu trên đều chỉ người đối thoại ( hay người tiếp nhận câu nói) hoặc 1 nhóm người trong
đó có người đối thoại, nhưng có đặc điểm khác nhau
Trang 9? Có thể thêm, bớt hoặc thay đổi hình thức CN của
các câu trên được không HS thử thêm, bớt hoặc
thay đổi CN và xác định trường hợp nào ý nghĩa của
câu có sự thay đổi và trường hợp nào không ?
? Nêu yêu cầu bài tập 2
? HS lên bảng làm
-> Nhận xét, bổ sung
? Ở trường hợp (c) tình huống được mô tả trong
truyện và hình thức vắng CN trong 2 câu cầu khiến
này có liên quan gì với nhau không ? ( Có, trong tình
huống cấp bách, gấp gáp, đòi những người có liên
quan phải có hành động nhanh và kịp thời, câu cầu
khiến phải rất ngắn gọn, vì vậy CN chỉ người tiếp
nhận thường vắng mặt )
? HS đọc bài tập 3 / sgk
- KTDHTC: Công đoạn
-> Hợp tác, tư duy, sáng tạo
-> Mỗi nhóm giải quyết một vấn đề, luân chuyển,
nhóm khác bổ sung
- (a): Vắng CN- CN đó chắc chắn chỉ người đối thoại, nhưng phải dựa vào ngữ cảnh của câu trước đó người đọc mới biết cụ thể người đối thoại đó là ai : Lang Liêu
- (b) : CN là “ ông giáo” ngôi thứ 2 số ít
- (c ): CN là “ chúng ta” ngôi thứ nhất số nhiều (dạng ngôi gộp có người đối thoại)
Chẳng hạn :
-“ Hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên Vương” / “ Con hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên Vương” ( Không
thay đổi ý nghĩa mà chỉ làm cho đối tượng tiếp nhận được thể hiện rõ hơn và lời yêu cầu nhẹ hơn, tình cảm hơn )
-“ Ông giáo hút trước đi…/
“ Hút trước đi” ( ý nghiac cầu khiến dường như mạnh hơn, câu nói kém lịch sự hơn )
-“ Nay chúng ta…được không” / “ Nay các anh đừng làm gì nữa, thử xem lão Miệng có sống được không” ( Thay đổi ý nghĩa cơ bản của câu ; Đối với câu thứ
2, trong số những người tiếp nhận lời đề nghị, không
có người nói )
* Bài 2:
a/ “ Thôi, im …đi”.(Vắng CN) b/ “Các …khóc”.(Có CN, ngôi thứ 2 số nhiều) c/ “ Đưa …mau !”; “ Cầm … này !” -> Không có từ ngữ cầu khiến, chỉ có ngữ điệu cầu khiến, vắng CN
* Bài 3 :
- Câu (a) vắng CN, còn câu (b)có CN, ngôi thứ 2 số
ít Nhờ có CN câu trong (b) ý cầu khiến nhẹ hơn, thể hiện rõ hơn tình cảm của người nói đối với người nghe
4 Củng cố:
- KTDHTC: Trình bày một phút
-> Giao tiếp, tự tin, tìm kiếm sự hỗ trợ, quản lý thời gian, tư duy phân tích, tìm hiểu kiến thức.
? Em hãy nêu đặc điểm hình thức và chức năng của câu cầu khiến ?
5 Dặn dò:
- KTDHTC: Giao nhiệm vụ
-> Tìm kiếm hỗ trợ, tư duy sáng tạo, hợp tác, quản lí thời gian.
a Học bài:
- Học nắm được nội dung bài
Trang 10- Làm bài tập còn lại
- Bài tập thêm : Viết một đoạn văn ngắn trong đó có dùng những câu cầu khiến với những chức năng khác
nhau
- Tìm các câu cầu khiến trong một vài văn bản đã học
- Biết phê phán cách sử dụng câu cầu khiến không lịch sự, thiếu văn hóa
b Soạn bài:
- Soạn : TM một danh lam thắng cảnh
+ I/- HS đọc và trảlời các câu hỏi 1,2,3,4,5/ SGK trang 33,34
+ II/- HS chuẩn bị (soạn) các bài tập 1,2,3,4 SGK/35
* Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
S: 10 /1/ 11 D: 12 / 1/ 11 Tiết 83: THUYẾT MINH VỀ MỘT DANH LAM THẮNG CẢNH
A/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh:
- Tiếp tục bổ sung kiến thức và kỹ năng làm bài văn thuyết minh
1 Kiến thức:
- Sự đa dạng về đối tượng được giới thiệu trong văn bản thuyết minh