KiÕn thøc: - Giúp học sinh: Tìm hiểu cách lập ý đa dạng của bài văn biểu cảm để có thÓ më réng ph¹m vi kü n¨ng lµm lµm bµi v¨n biÓu c¶m... Tiến trình tổ chức các hoạt động..[r]
Trang 1Ngày soạn: 4/10/2006 Tiết: 36
Ngày dạy: 6/10/2006 Cách lập ý của bài văn
biểu cảm.
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức:
- Giúp học sinh: Tìm hiểu cách lập ý đa dạng của bài văn biểu cảm để có thể mở rộng phạm vi kỹ năng làm làm bài văn biểu cảm
2 Kĩ năng:
- Tiếp xúc với những dạng văn biểu cảm, nhận ra cách viết của mỗi đoạn văn
3 Thái độ:
- Có ý thức vận dụng các cách lập ý trên vào làm bài văn biểu cảm
B Chuẩn bị
- Giáo viên: Bảng phụ
- Học sinh: Chuẩn bị bài ( Đề a,d - Bài tập phần luyện tập )
C Tiến trình tổ chức các hoạt động.
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:
- GV kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh
Hoạt động 2:Khởi động.
Tình cảm con người vốn dĩ rất đa dạng, phong phú và phức tạp Cách biểu lộ tình cảm muôn hình muôn vẻ Biểu cảm theo cách nào là tùy thuộc vào qui luật tình cảm cũng như thói quen suy nghĩ, biểu cảm của con người Bài học hôm nay, chúng ta đi tìm hiểu một số cách biểu cảm thường gặp
Hoạt động 3: Bài mới
Hoạt động của GV HĐ của HS Nội dung cần đạt
- Gọi học sinh đọc biểu cảm
đoạn văn SGK
- Chú ý đoạn văn từ ''Các em->
vui hạnh phúc hòa bình ''
? Đoạn văn biểu đạt ý gì?
? Để thể hiện sự gắn bó''Còn
mãi'' của cây tre, đoạn văn đã
nhắc đến những gì ở tương lai?
- Học sinh đọc
- Độc lập trả
lời
- Trả lời
I Những cách lập ý của bài văn biểu cảm.
* Bài tập.
a Đoạn văn : SGK
-> Sự gắn bó'' còn mãi'' của cây tre với các em, với dân tộc Việt Nam
Trang 2- HS theo dõi đoạn tiếp.
? Người viết đã liên tưởng,
tưởng tượng cây tre trong tương
lai như thế nào?
? Việc liên tưởng đến tương lai
công nghiệp hóa đã khơi gợi
cho tác giả những cảm xúc gì
về cây tre?
? Tác giả trình bày cảm xúc đó
bằng cách nào?
- Gọi học sinh đọc đoạn văn 2
/SGK
? Đoạn văn kể về việc gì?
? Nội dung ấy được trình bày
theo trình tự nào?
( Đoạn nào tác giả nghĩ về con
gà đất trong quá khứ ?)
? Đoạn nào biểu hiện suy nghĩ
trực tiếp về đồ chơi trẻ con
trong quá khứ?
- Chú ý từ ''say mê, kì diệu''
trong đoạn văn
? Em có thể thay từ ''Say mê, kì
diệu'' bằng các từ đồng nghĩa
nào?
? Em thấy dùng từ nào thích
hợp hơn, hay hơn ?
- GV: để diễn đạt ý, người ta có
thể dùng nhiều những từ đồng
nghĩa Nhưng các em cần lựa
chọn từ phù hợp với văn cảnh
để biểu cảm được hay hơn
- Trình bày ý kiến
- Nhận xét khái quát
- Nêu đề mục
- Đọc đoạn văn
- Xác định nội dung
- Phát hiện
- Trả lời
- Tìm từ đồng nghĩa thay thế
- Nhận xét
- Sắt thép nhiều hưn tre nứa
- Tre xanh vẫn là bóng mát, tre vẫn mang khúc nhạc tâm tình
=> Tự hào, yêu mến cây tre Tác giả gọi là'' cây tre Việt Nam''
1.Liên hệ hiện tại với tương lai
- Nội dung: Niềm say mê con
gà đất - đồ chơi thưở nhỏ
- Đoạn 1: Từ đầu -> kèn đồng
- Đoạn 2
+ Say mê: thích thú, say sưa + Kì diệu: Kì lạ, tuyệt diệu -> Say mê, kì diệu
Trang 3? Việc hồi tưởng quá khứ đã
gợi lên cảm xúc gì cho tác giả?
? Cách trình bày cảm xúc ở
đoạn 2 khác đoạn 1 như thế
nào?
- Theo dõi đoạn văn 3
? Nêu nội dung của đoạn văn?
? Người viết đã thể hiện tình
cảm ấy bằng cách nào?
? Tác giả đã tưởng tượng ra
những tình huống như thế nào?
GV: Xen lẫn vào đó là những
lời hứa hẹn ''Không bao giờ có
thể quên được cô giáo ''
- Đến đây biết thêm một cách
lập ý nữa cho bài văn biểu cảm
là gì?
- Quan sát đoạn văn 4 /SGK
? Đoạn văn viết về ai? Thông
qua hình ảnh nào?
? Để miêu tả được hình dáng và
khuôn mặt của U, người viết đã
sử dụng phương tiện nào?
? Qua quan sát và miêu tả về U
tôi người viết bày tỏ cảm xúc
gì?
? Qua đoạn văn, em thấy quan
sát trong miêu tả có vai trò như
thế nào trong việc bày tỏ cảm
xúc?
? Nhắc lại : Các cách lập ý
thường gặp trong bài văn biểu
- Phát hiện
- So sánh, nhận xét
- Suy nghĩ, trả
lời
- Trả lời
- Nhận xét
- Phát hiện
- Nêu ý kiến
- Suy nghĩ trả
lời
- Nhận xét
- Cảm xúc: Nhớ kỉ niệm tuổi thơ, nuối tiếc những món đồ chơi và những ngày ấu thơ
2 Hồi tưởng quá khứ và suy nghĩ về hiện tại.
- Tình cảm của học trò với cô giáo
- Gợi lại những kỉ niệm
- Tưởng tượng gặp cô giữa
đám học trò nhỏ
- Nghe tiếng cô giảng bài
3 Tưởng tượng tình huống, hứa hẹn mong ước
- Đoạn văn: SGK.
- Nội dung: Đoạn văn viết về
U tôi qua hình dáng, khuôn mặt
- Quan sát và miêu tả
- Lòng yêu mến kính trọng
đối với cha mẹ
- Quan sát, miêu tả giúp người viết bộc lộ cảm xúc một cách chân thành và sâu sắc hơn
Trang 4? Để bài văn biểu cảm chiếm
được lòng tin và sự đồng cảm
của người đọc, tình cảm phải
như thế nào?
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
- Gọi học sinh đọc đề bài
? Xác định đối tượng của đề nội
dung?
? Tìm ý và lập dàn ý cho đề bài
trên?
- Gọi học sinh trình bày bài của
mình
- GV: Nhận xét bài làm của học
sinh
- GV: Hướng dẫn học sinh viết
bài văn hoàn chỉnh dựa vào dàn
ý trên
- Chỉ rõ: Em đã trình bày cảm
xúc theo cách nào?
- Khái quát kiến thức
- Học sinh xác
định đối tượng
- Làm bài theo yêu cầu
- Viết thành bài hoàn chỉnh
- Có 4 cách lập ý cho bài văn biểu cảm
- Cảm xúc phải chân thành sâu sắc
- Có thể kết hợp cả 4 cách trên trong một bài văn biểu cảm
* Ghi nhớ: SGK.
II Luyện tập.
1 Bài tập1.
- Đề: Cảm xúc về vườn nhà
a Tìm hiểu đề.
- Đối tượng: Vườn nhà em
- Nội dung: Tình cảm thái độ
đối với vườn
b Tìm ý.
c Lập dàn ý.
+Mở bài: Giới thiệu vườn
nhà, tình cảm đối với vườn
+ Thân bài: Vườn và cuộc
sống vui buồn gia đình và bản thân
- Vườn là lao động của cha mẹ
- Vườn qua 4 mùa
+ Kết bài:
- Cảm xúc về vườn
Hoạt động 4: Hướng dẫn học ở nhà
- Học ghi nhớ SGK
- Làm bài tập1 phần b, c, đ
- Soạn bài : Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
Trang 5* Thống nhất phương pháp dạy kiểu bài lập ý cho bài văn biểu cảm
+ Bước 1: Hướng dẫn học sinh nhận diện được các dạng lập ý của bài văn biểu cảm
+ Bước 2: Đặc điểm các dạng lập ý của bài văn biểu cảm
+ Bước 3: Vận dụng các dạng lập ý để làm bài văn biểu cảm
4 dạng:
1 Liên hệ hiện tại với tương lai
2 Hồi tưởng quá khứ và suy nghĩ về hiện tại
3 Tưởng tượng tình huống, hứa hẹn, mong ước
4 Quan sát suy ngẫm