Môc tiªu bµi häc: - Giúp học sinh cảm nhận được vẽ đẹp của hình tượng Bác Hồ trong bài thơ với tấm lòng yêu thương mênh mông, sự chăm sóc ân cần đối với các chiến sỹ và đồng bào, thấy đư[r]
Trang 1Thứ ngày tháng năm 2007
Tiết: 81 – 82 Bức tranh của em gái tôi
(Tạ Duy Anh)
- -A Mục tiêu bài học:
- Giúp học sinh đọc và tóm tắt được văn bản "Bức tranh của em gái tôi"
- Hiểu được nội dung và ý nghĩa của truyện: Tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu của người em gái có tài năng đã giúp cho người anh nhận ra hạn chế ở chính mình và vượt lên lòng tự ái Từ đó hình thành thái độ và cách ứng xử đúng đắn, biết thắng được sự gen tị trước tài năng hay thành công của người khác
- Nắm được nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lý nhân vật trong tác phẩm
B.Tiến trình các hoạt động dạy học:
* ổn định lớp:
* Kiểm tra bài cũ: ? Văn bản “Sông nước Cà Mau” sử dụng những phương thức biểu đại
nào ? Phương thức biểu đạt nào chính?
? Sự trù phú, độc đáo của chợ Năm Căn thể hiện qua chi tiết nào ?
* Bài mới: Giáo viên giới thiệu bài:
I Đọc - hiểu chú thích:
Giáo viên đọc mẫu 1 đoạn gọi học sinh đọc tiếp
Nhận xét cách đọc
Yêu cầu học sinh tóm tắt văn bản
GV Giúp học sinh hiểu vài nét về tác giả: Tạ
Duy Anh và xuất xứ tác phẩm
1 Đọc và tóm tắt:
2 Hiểu chú thích
* Tác giả: Là nhà văn hiện đại, có nhiều tác phẩm thành công viết cho thiếu nhi
* Tác phẩm: Được giải nhì cuộc thi "Tương lai vẫy gọi "do báo TNTP tổ chức
II Đọc - hiểu văn bản:
*Tìm hiểu bố cục của văn bản
? Bố cục chia làm mấy phần ?
Học sinh thảo luận trả lời
? Văn vản được kể theo ngôi thứ mấy ?
Tác dụng của ngôi kể đó ?
? Xác định nhân vật chính, nhân vật trung tâm ?
- Ngôi kể thứ nhất (nhân vật người Anh ) > miêu tả tâm trạng nhân vật sâu, tự nhân vật tìm ra điểm yếu của mình
- Nhân vật chính: Hai anh em Kiều Phương
- Nhân vật trung tâm : Người anh
* Cũng cố dặn dò: Về nhà soạn tiếp phần tiếp theo của tác phẩm để tiết sau học (Hết tiết 81 chuyển tiết 82).
Bài cũ: Hãy tóm tắt ngắn ngọn văn bản : Bức tranh của em gái tôi.
Trang 2II Đọc- hiểu văn bản (tiếp):
? Em hãy phân tích diễn biến tâm trạng của
người anh theo các thời điểm quan trọng sau:
- Khi tài năng của em chưa được phát hiện
- Khi tài năng của em được phát hiện
- Khi tài năng của em được khẳng định ( người
anh đứng trước bức tranh của em gái vẽ mình)
- Học sinh tranh luận trình bày, phân tích đưa ra
dẫn chứng chi tiết
- Giáo viên nhận xét bình ngắn gọn: Đây là biểu
hiện tâm lý hay gặp ở tuổi trẻ, đặc biệt là trẻ
con: Tự ái, tự ti, mặc cảm trước tài năng của
người khác
? Dựa vào kiến thức về từ loại hãy giải nghĩa 3
từ: Ngạc nhiên, hãnh diện, xấu hổ.?
- HS trình bày
? Theo em, câu nói: "Không phải con đâu Đấy
là " có ý nghĩa gì ?
- Học sinh suy nghĩ trả lời
? Đã bao giờ em có tâm trạng như người anh
chưa? hãy kể cho cả lớp cùng nghe
- Học sinh phát biểu tự do
? Nhân vật Kiều Phương được miêu tả qua các
phương diện nào ? nhân vật có điểm gì nổi bật?
em thích điểm nào nhất ? vì sao ?
1 Diễn biến tâm trạng của người anh.
* Khi tài năng của em chưa được phát hiện: Anh rất yêu quý em, coi em là trẻ con không
để ý đến việc em làm
* khi tài năng của em được phát hiện: Cảm thấy buồn, thất vọng về mình, tự ti vì kém cõi, vì bị lãng quên
Khó chịu gắt gõng với em gái Tuy nhiên vẫn thầm cảm phục tài năng của em
* Khi đứng trước bức tranh em gái vẽ mình:
- Bất ngờ ngạc nhiên
- Hãnh diện
- Xấu hổ
- Người anh nhận ra lỗi lầm của mình
2 Nhân vật Kiều Phương :
- Nhân vật được miêu tả về các phương diện: + Ngoại hình
+ Cử chỉ hành động, thái độ, quan hệ với người anh
- Đó là một cô bé hôn nhiên, thiếu động, có tài năng, có tâm hồn trong sáng, trái tim nhân hậu
Rất đáng yêu , đáng mến và đáng trân trọng
III Tổng kết và luyện tập:
? Qua câu chuyện em rút ra bài học gì ?
- Học sinh phát biểu tự do
- Giáo viên hướng dẫn học sinh tổng kết bài
- Học sinh đọc ghi nhớ (sgk)
- Không nên đố kỵ ghen ghét
- Tài nhưng phải kiêm tốn
- Phải có lòng nhân hậu
* Cũng cố dặn dò:
- Giáo viên đưa ra hai ý kiến: Người anh trong truyện vừa đáng thương, vừa đáng trách
- Người anh trong truyện đánh trách Em có ý kiến như thế nào ?
Trang 3- Häc sinh tr¶ lêi
- Gi¸o viªn nhËn xÐt vµ dÆn häc sinh vÒ nhµ häc bµi cò so¹n bµi míi
Trang 4Thứ ngày tháng năm 2007
Tiết 83 – 84 Luyện nói về quan sát tưởng tượng, so sánh và
nhận xét trong văn miêu tả
- -A Mục tiêu bài học:
- Giúp học sinh biết cách trình bày và diễn đạt một số vấn đề bằng miệng trước tập thể "
Thực chất là rèn luyện kỹ năng nói"
- Từ những nội dung luyện nói, nắm chắc hơn kiến thức đã học về quan sát , tưởng tượng,
so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
B Tiến trình các họat động dạy học:
* ổn định lớp:
* Bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh:
* Bài mới: Giáo viên giới thiệu bài
1 Hướng dẫn học sinh chuẩn bị ở nhà.
Giáo viên chia học sinh thành 3 nhóm
- Thảo luận trình bày ba bài tập (bài tập 1,2, 3 -
sgk)
* Bài tập 1: Từ truyện " Bức tranh của em gái
tôi", hãy lập dàn ý để trình bày ý kiến của mình
trước lớp theo hai câu hỏi:
? Theo em Kiều Phương là người như thế nào ?
từ các chi tiết về nhân vật này trong truyện hãy
miêu tả lại hình ảnh của Kiều Phương theo
tưởng tượng của em ?
? Anh của Kiều Phương là người như thế nào ?
- HS thảo luận ,trình bày
? hình ảnh người anh trong tranh và hình ảnh
người thực của Kiều Phương khác nhau như thế
nào ?
I Chuẩn bị ở nhà
- Nhóm 1: Bài tập 1
- Nhóm 2 : Bài tập 2
- Nhóm 3: Bài tập 3
* Lập dàn ý:
- Kiều Phương là một cô bé tinh nghịch, hiếu động hay lục lọi
- Có tài năng đặc biệt nhưng không thích khoe khoang, bí mất vẽ tranh
- Tài năng được họa sỹ Tiến Lê khen ngợi
- Bị anh quát nạt nhưng không ghét anh, vẫn tốt với anh
- Tỏ rõ tình cảm đối với anh khi chọn anh làm nhân vật chính trong tranh
- Người anh lúc đầu coi thường em gái
- Khi tài năng của em được phát hiện, tỏ ra cáu gắt, không chơi thân - ích kỷ, ghen ghét,
đố kỵ
- Lén xem tranh em - thở dài, kém cỏi
- Khi xem tranh, ngỡ ngàng, hãnh diện, xấu hổ
- Hình anh người anh trong tranh trái ngược với hình ảnh người anh ngoài đời
- Anh kịp nhận ra thói xấu của mình và thấy xấu hổ, ăn năn
Trang 5Bài tập 2:
Học sinh tự lập dàn ý: Giáo viên nhận xét đánh giá
Bài tập 3:
Lập dài ý cho bài văn miêu tả một đêm trăng
- Đó là một đêm trăng như thế nào ?
- Đêm trăng có gì đặc sắc tiêu biểu?
- Bầu trời trong trẻo, xa vời vợi
- Đó là đêm trăng rằm rất sáng
- Đêm làng quê yên ả thanh bình
- Vầng trăng mọc như chiếc gương khổng lồ tỏa ánh sáng dịu mát
- Cây cối rung rinh trong gió và ánh trăng
- Nhà cửa con đường làng dát đầy ánh trăng
- Càng về đêm trăng càng lên cao ánh sáng càng lung linh huyền diệu
2 Hướng dẫn học sinh luyện nói:
- Giáo viên cử nhóm trưởng điều hành nhóm
của mình Các thành viên lắng nghe nhận xét
- Luyện nói trước lớp
(giáo viên lắng nghe, nhận xét, cho điểm)
3 Tổng kết bài học:
- Giáo viên nhận xét tổng kết bài học
II Luyện nói:
1 Trước nhóm (10 - 15 phút)
2 Trước lớp: (20 - 25 phút)
III Tổng kết bài học:
*Cũng cố dặn dò:
Giáo viên ra bài tập để học sinh về nhà làm:
Em có dịp đi chợ sắm tết cùng mẹ Em hãy tả lại cảnh chợ tết ở quê em
- Tìm ý
- Lập dàn ý
- -Thứ ngày tháng năm 2007
Tiết 85 : Vượt thác
(Võ Quảng)
- -A Mục tiêu bài học:
- Giúp học sinh cảm nhận được vẽ đẹp phong phú, hùng vĩ của thiên nhiên trên sông Thu Bồn và vẽ đẹp của người lao động được miêu tả trong bài
- Nắm được nghệ thuật phối hợp miêu tả khung cảnh thiên nhiên và hoạt động của con người
B Tiến trình các hoạt động dạy học:
* ổn định lớp
* Kiểm tra bài cũ.
Tóm tắt truyện bức tranh của em gái tôi ?
Qua câu chuyện em rút ra được bài học gì ?
* Bài mới: Giáo viên giới thiệu bài.
Trang 6I Đọc - hiểu chú thích.
- Giáo viên đọc mẫu 1 đoạn gọi học sinh đọc
- Nhận xét cách đọc
- Giáo viên giới thiệu về tác giả, đoạn trích học
- Giáo viên kiểm tra một số từ khó
1 Đọc:
2 Hiểu chú thích:
II Hiểu văn bản:
? Bài văn miêu tả cuộc vượt thác của con thuyền
theo trình tự thời gian và không gian như thế nào ?
- Học sinh thảo luận nhóm trình bày
?Dựa vào trình tự trên em hãy tìm bố cục của bài
văn ?
-HS thảo luận tìm bố cục hợp lý
? Hành trình con thuyền bắt đầu trong khung
cảnh nào ? Cảm nhận đầu tiên về cuộc hành trình ?
? Người miêu tả đứng ở vị trí nào để quan sát ?
-HS: ở trên thuyền - di động theo con thuyền
? Không gian miêu tả như thế nào ? gợi điều
gì ?
? Theo hành trình của con thuyền, sắp đến đoạn
nhiều thác ghềnh, cảnh vật có sự thay đổi như
thế nào ?
- Học sinh trả lời:
? Tác giả sử dụng biện pháp gì để miêu tả ?
? Qua việc miêu tả em thấy cảnh thiên nhiên
hiện ra như thế nào ?
- Học sinh trình bày - giáo viên tiểu kết:
Miêu tả sự thay đổi như thế nhằm dụng ý: Càng
xa đồng bằng càng hiểm trở dần - báo hiệu khó
khăn, thử thách đang chờ đợi
? Nhân vật nào được đề cập nhiều nhất trong
cuộc vượt thác ?
- Học sinh: Dượng Hương Thư - vai trò chỉ huy
? Tư thế vượt thác ? chứng tỏ điều gì.?
- Học sinh thảo luận trả lời
? Thác nước giữ được miêu tả như thế nào ?
- Học sinh dựa vào sgk trả lời
* Bố cục:
- Bài văn miêu tả dòng sông Thu Bồn và quang cảnh hai bên bờ theo hành trình của con thuyền do dượng Hương Thư chỉ huy qua
đoạn sông êm ả ở vùng đồng bằng rồi vượt
đoạn sông có nhiều thác gềnh ở vùng núi, sau tới khúc sông phẳng lặng
1 Hành trình của con thuyền trước khi vượt thác:
- Gió nồm mát mẻ, cánh buồn rẽ sóng lướt bon bon, nhẹ nhàng, khoan thai, thoải mái - hướng về đích
- Không gian rộng, êm ả -> vùng đồng bằng cảnh vật êm đềm, hiền hòa, thơ mộng, trù phú
- Chòm cổ thụ đứng trồng ngâm núi đột ngột hiện ra như chắn ngang trước mặt
- Nghệ thuật so sánh nhân hóa - độc đáo
- Hoang sơ hùng vĩ
2 Cảnh vượt thác :
Nấu cơm ăn
- Chu đáo
Sào bằng tre bịt sắt Chủ động lường trước khó khăn
- Nước phóng từ trên cao xuống giữa hai vách
đứng chảy đứt đuôi rắn, sào dưới sức chống bị
Trang 7? Hình ảnh Dượng Hương Thư trong cuộc vượt
thác miêu tả qua những động tác nào ?
- Học sinh tìm chi tiết trong sgk trả lời
? Nhận xét nghệ thuật dùng từ ngữ miêu tả ?
mục đích.?
=> Miêu tả sức mạnh của con người, sức bật lớn
trong cuộc vượt thác, sức mạnh của con người
chiến thắng mọi cản trở chinh phục thiên nhiên
? Miêu tả ngoại hình Dượng Hương Thư tác giả
sử dụng nghệ thuật gì ?
- Học sinh suy nghĩ trả lời
? Tác giả miêu tả hình ảnh cây cổ thụ trong
đoạn trích như thế nào? Tác giả sử dụng nghệ
thuật gì để miêu tả? dụng ý gì ?
-HS tìm trả lời, GV nhận xét
? Sau cuộc vượt thác thiên nhiên được tiếp tục
miêu tả như thế nào ?
- HS nêu –GV chốt ý
? Cảm nhận của em về bức tranh thiên nhiên
được miêu tả trong đoạn trích ?
? Hình ảnh Dượng Hương Thư nổi bật lên những
vẽ đẹp nào ?
- HS trả lời-GV nhận xét chốt ý
cong lại, thuyền
Sức mạnh dòng thác lớn
Pho tượng đồng đúc Dượng HươngThư Hiệp sĩ trường sơn oai linh -> Nghệ thuật so sánh
- Dùng động từ mạnh: Co, phóng, ghì, trụ, lấn
Chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm, những cây to như những cụ già
-> So sánh nhân hóa ->mách bảo khó khăn thử thách
3 Cảnh sau khi vượt thác:
- Quanh co, núi sừng sửng : -> bớt hiểm trở
- Mở ra một vùng ruộng đồng bằng phẳng như để chào đón con người sau cuộc vượt thác
- Thiên nhiên đa dạng phong phú, tươi đẹp, hùng vĩ
- Người chỉ huy dày dạn kinh nghiệm, người
đứng mũi chịu sào, quả cảm, bình tĩnh, tự tin -> vẽ đẹp hùng dũng và sức mạnh của con người lao động giám đối chọi với thiên nhiên
- có khả năng chinh phục
III Tổng kết luyện tập:
Cho học sinh đọc phần ghi nhớ sgk
Hướng dẫn học sinh luyện tập ( về nhà làm)
* Dặn dò:
- Làm phần luyện tập
- Chuẩn bị trước bài: So sánh (tiếp theo)
- -Thứ ngày tháng năm 2007
Tiết 86 : So sánh (Tiếp theo)
- -A Mục tiêu bài học:
Trang 8- Giúp học sinh nắm được hai kiểu so sánh cơ bản: Ngang bằng và không ngang bằng
- Hiểu được các tác dụng chính của so sánh
- Bước đầu tạo được một số phép so sánh
B Tiến trình các họat động dạy học:
* ổn định lớp:
* Kiểm tra bài cũ:
? Thế nào là so sánh ? cho ví dụ ?
? Hãy vẽ mô hình phép so sánh Điền ví dụ đã cho vào mô hình ấy
* Bài mới: Giáo viên giới thiệu bài.
I Các kiểu so sánh:
- Giáo viên treo bảng phụ lên bảng (ghi ví dụ)
- Học sinh đọc ví dụ qua bảng phụ
? Hãy tìm phép so sánh trong khổ thơ
? Từ ngữ chỉ ý so sánh trong các phép so sánh
trên có gì khác nhau ?
? Qua ví dụ em có nhận xét gì về quan hệ giữa
các phép so sánh ?
- Học sinh thảo luận nhận xét
? Tìm thêm những từ ngữ chỉ ý so sánh ngang
bằng và không ngang bằng
- Học sinh tự tìm
- Cho học sinh đọc ghi nhớ (sgk)
* Ví dụ:
- Phép so sánh (1) - chẳng bằng
- Phép so sánh (2) - là (bằng)
- So sánh ngang bằng: A là B
- So sánh hơn kém: A chẳng bằng B
Có hai kiểu so sánh
- Ngang bằng:
+ Như (cao như núi)
+ Là: (mẹ cũng là cô giáo)
- Hơn kém: Kém, không bằng
II Tác dụng của so sánh:
Cho học sinh đọc ví dụ (đoạn văn trong sgk)
? Hãy tìm phép so sánh trong đoạn văn
- Học sinh:
+ Có chiếc (lá rụng) tựa mũi tên
+ Tự cành cây rơi như cho xong chuyện
+ Có chiếc lá như con chim
+ Có chiếc lá nhẹ nhàng như thầm bảo
+ Có chiếc lá như sợ hãi…
? Trong đoạn văn trên phép so sánh có tác dụng
gì đối với việc miêu tả sự vật sự việc.?
- Học sinh thảo luận trả lời
? Phép so sánh có tác dụng gì đối với việc thể
hiện tư tưởng tình cảm của người viết ?
? Phép so sánh có tác dụng gì đối với việc thể
hiển tư tưởng tình cảm của người viết?
- Tạo ra những hình ảnh cụ thể, sinh động giúp người đọc (người nghe) dễ hình dung
về sự vật, sự việc được miêu tả
- Giúp hình dung được những cách rụng khác nhau của lá có hồn riêng
- Tạo ra những lời nói hàm súc, giúp người
đọc người nghe dễ nắm bắt tư tưởng tình cảm của người viết (nói) - cụ thể, thể hiện quan niệm của tác giả về sự sống và cái
Trang 9- Cho học sinh phân tích thêm tác dụng của phép
so sánh ở một số ví dụ khác
- Giáo viên cho học sinh đọc ghi nhớ
chết
- Tạo ra những câu văn hàm súc giàu hình
ảnh
*Ghi nhớ : Sgk
III Luyện tập:
- Hướng dẫn học sinh làm phần luyện tập:
- Làm bài tập 1 - 2 (sgk)
- Học sinh làm việc theo nhóm - trình bày
- Giáo viên nhận xét cho điểm
* Cũng cố dặn dò:
- Cũng cố kiến thức đã học
- Học thuộc phần ghi nhớ
- Chuẩn bị bài chương trình địa phương
-Thứ ngày tháng năm 2007
Tiết 87: Chương trình địa phương (phần tiếng việt) rèn luyện
chính tả
A Mục tiêu bài học:
- Giúp học sinh sửa một số lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương
- Có ý thức khắc phục các lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương
B Tiến trình các họat động dạy học:
* ổn định lớp:
* Kiểm tra bài cũ:
? Trong văn bản : " Sông nước Cà Mau’ có những từ nào là từ địa phương.
* Bài mới: Giáo viên giới thiệu bài.
I Nội dung luyện tập:
* Viết đúng một số cặp phụ âm cuối dễ mắc lỗi:
- c / t
- n/ng
* Cho học sinh viết một đoạn văn trong văn bản " Vượt thác".
- Giáo viên đọc học sinh chép
Giáo án Ngữ Văn 6 Giáo viên:Nguyễn Thị Vân Anh
…" Dượng Hương Thư đánh trần đứng sau lái co người đánh chiếc sào xuống lòng sông nghe một tiếng soạc ! thét đã cắm vào sỏi ! Dượng Hương ghì chặt trên đầu sào, lấy thế trụ lại, giúp cho chú Hai và thằng Cù Lao phóng sào xuống nước"
II Một số hình thức luyện tập:
- Hãy điền từ vào câu:
Trang 101 Chưa đến tháng mà ai ai cũng đang rạo rực sắm sữa các thứ để vui xuân
2 Đến ngày tết, ai cũng chuẩn bị các loại bánh để thờ cúng ông bà tổ tiên
III Luyện tập:
- Giáo viên hướng dẫn học sinh chép các bài thơ,đoạn văn để luyện chính tả
- Học sinh tìm đọc bài thơ "Nhớ" của Nguyên Hồng
- Bài ca dao: Đứng bên ni đồng
- Hay "Đường vô Xứ Nghệ"
* Cũng cố dặn dò:
Xem trước bài phương pháp tả cảnh
Thứ ngày tháng năm 2007
Tiết 88: Phương pháp tả cảnh
A Mục tiêu bài học:
- Giúp học sinh nắm được cách tả cảnh và bố cục hình thức của một đoạn, một bài văn tả cảnh
- Luyện tập kỹ năng quan sát và lựa chọn, kỹ năng trình bày một bài văn tả cảnh
B Tiến trình các hoạt động dạy học:
* ổn định lớp.
* Kiểm tra bài cũ: Thế nào là văn miêu tả ?.
* Bài mới: Giáo viên giới thiệu bài
I Phương pháp viết văn tả cảnh:
- Chia lớp thành 2 nhóm học tập, mỗi nhóm
trả lời một phần trong (sgk)
? Văn bản thứ hai tả quang cảnh gì ? Người
viết đã miêu tả cảnh vật ấy theo một thứ tự
nào ?
- Học sinh thảo luận nhóm, cử đại diện trả
lời câu hỏi
? Văn bản thứ ba là một bài văn miêu tả có
3 phần tương đối trọn vẹn Em hãy chỉ ra và
tóm tắt các ý của mỗi phần ?
-HS thảo luận ,trả lời
? Hãy nhận xét về thứ tự miêu tả của tác giả
trong đoạn văn ?
- Học sinh thảo luận trả lời
- Nhóm 1: Phần b
- Nhóm 2: Phần c
b Đoạn văn của đoàn giỏi
- Tả cảnh dòng sông Năm Căn
- Tả theo trình tự từ giới sông lên bờ, từ gần
đến xa
c Đoạn văn của Ngô Văn Phú
* Phần mở đầu: Từ đầu đến vành đai của lũy: Giới thiệu khái quát về lũy làng
* Phần thứ hai: Tiếp "không rõ"
Miêu tả cụ thể 3 vòng của lũy
* Phần cuối: Phần còn lại: Cảm nghĩ, nhận xét về tre
- Tác giả miêu tả từ khái quát đến cụ thể, từ ngoài vào trong