Giáo án cả năm môn Ngữ văn khối lớp 8

-HS nghe GV chốt lại: Chủ đề của văn bản là đối tượng và vấn đề chủ chốt những ý kiến, cảm xúc của tác giả được thể hiện một cách nhaát quaùn trong vaên baûn.. Hoạt động 2: HDHS tìm hiểu[r]

1

Tiết 1 :

VĂN BẢN: TÔI ĐI HỌC Ngày soạn: 04/ 08/2008  - Thanh Tịnh - Ngày dạy:18/ 08/2008

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS:

- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời

- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

II CHUẨN BỊ:

- GV: nắm chắc nội dung tự sự của văn bản “tôi đi học”, tích hợp văn bản “Cổng trường mở ra” (VB nhật dụng ngữ văn 7 tập I), tích hợp văn bản tự sự + miêu tả + biểu cảm

Câu hỏi: đọc – hiểu văn bản

Nhờ có văn bản: tự sự, miêu tả và biểu cảm đã học; nhớ lại 1 bài thơ hoặc 1 bài hát về ngày đầu tiên đi học

- HS:Sọan bài theo hướng dẫn

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1.Oån định lớp :

2 KTBC : - Kiểm tra việc chuẩn bị của HS

3.Bài mới :

- Giới thiệu bài: Bài đầu tiên của chương trình ngữ văn 7, em đã đuợc học bài “Cổng trường mở ra” của Lí Lan Bài văn đã thể hiện tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường đầu tiên của con mình Chương trình ngữ văn 8 truyện ngắn “tôi đi học” đã diễn ra những kĩ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ ấu

* Hoạt động 1:HDHS tìm

hiểu chung về văn bản

- GV hướng dẫn HS đọc thầm

chú thích (*) và trình bày ngắn

gọn về tác giả Thanh Tịnh

- GV nhấn mạnh ý cơ bản

- GV yêu cầu HS đọc các chú

thích còn lại chú ý chú thích

2,6,7 và hỏi thêm

+ Ông đốc là DT chung hay

DT riêng

+ Lớp 5 trong truyện có phải

là lớp 5 mà em đã học cách

đây 3 năm

- GV cho HS tiếp xúc với VB

“tôi đi học” hướng dẫn HS

- HS đọc chú thích (*)

- Hs lắng nghe+ ghi

- HS đọc tiếp chú thích và trả lời

- HS đọc văn bản

I Tác giả – tác phẩm:

1.Tác giả:

Thanh Tịnh (1911 – 1988) quê ở Huế, dạy học viết báo, làm thơ thành công ở truyện ngắn và thơ

2.Tác phẩm chính:

Quê mẹ (truyện ngắn), Đi từ giữa một mùa sen (truyện thơ)

3.Xuất xứ:

“Tôi đi học” được in trong tập Quê mẹ, xuất bản năm 1941

2

đọc: giọng châm, dịu, hơi

buồn, sâu lắng Chú ý những

câu nói của nhân vật “tôi”,

“người mẹ”, “ông đốc” cần

đọc với giọng phù hợp

- GV và HS đọc

- GV nhận xét cách đọc của

HS

* Hoạt động 2: HDHS đọc

hiểu văn bản

- Xét về thể loại có thể xếp

vào kiểu loại VB nào? Vì

sao?

- Mạch truyện được kể như

thế nào?

GV: chốt ý

- Truyện có thể chia làm mấy

đoạn? Nội dung từng đoạn

GV: Bổ sung, nhận xét có thể

gộp 2 đoạn: 1,2 (1 đoạn)

Gộp đoạn 3,4,5 (1 đoạn)

GV: gọi HS đọc đoạn

1 (từ đầu ngọn núi)

- Những gì đã gợi lên trong

lòng nhân vật “tôi” kỉ niệm về

buổi tựu trường đầu tiên?

(gợi ý: thời điểm gợi nhớ,

cảnh vật)

- Lý do gợi nhớ tâm trạng

nhân vật “tôi” như thế nào?

- Những kĩ niệm ấy diễn tả

theo trình tự như thế nào?

GV chốt: Lần đầu tiên được

đi học nên nhân vật tôi đã có

sự thay đổi: cảm thấy mình

- HS: VB tự sự

- HS: Theo dòng hồi tưởng của nhân vật “tôi”, theo trình tự thời gian của 1 buổi tựu trường

- HS chia đoạn – bổ sung – nhận xét

- chia 5 đoạn:

1 Từ đầu .rộn rã

2 Tiếp ngọn núi “tâm trạng và cảm giác của nhân vật “tôi” khi cùng mẹ tới trường

3 Tiếp trong lớp Tâm trạng đứng giữa sân trường

4 Ông đốc .hết Tâm trạng khi nghe thầy gọi vào lớp

5 Còn lại: Tâm trạng khi ngồi vào lớp

- HS đọc

- Hs phát biểu - bổ sung – nhận xét

II Tìm hiểu và phân tích văn bản:

1 Cấu trúc của văn bản:

- Bố cục theo dòng hồi tưởng của một nhân vật “tôi”, theo trình tự thời gian của 1 buổi tựu trường

2 Phân tích:

a Trình tự diễn tả kĩ của nhà văn:

- Từ hiện tại nhớ về dĩ vãng

- Thay đổi tâm trạng cảm giác của nhân vật “tôi” khi cùng mẹ

đi đến trường lần đầu tiên

Lop8.net

3

trang trọng và đứng đắn, thèm

được như những học trò cũ cho

nên cần 2 quyển vở “tôi” thấy

nặng, băm, ghì xóc lên nắm

lại cho cẩn thận

- Đó là tâm trạng và cảm giác

rất tự nhiên của 1 đứa bé lần

đầu đi học

* Củng cố:

- Văn bản “tôi đi học” viết theo thể lọai nào? Vì sao em biết

- Nhân vật chính trong tác phẩm là ai?

Tiết 2 :

-GV đọc đoạn văn nêu vấn đề:

Tâm trạng của “tôi” khi đến

trường, khi đứng giữa sân

trường, khi nhìn cảnh dày đặc

cả người, nhất là khi nhìn cảnh

học trò cũ vào lớp là tâm

trạng lo sợ vẫn vơ, vừa bỡ ngỡ,

vừa lúng túng cách kể – tả thật

tinh tế và hay – ý kiến của em?

- GV chốt lại nội dung:

Tâm trạng “tôi” thay đổi mà

nguyên nhân chính là ngôi

trường Mĩ Lí xinh xắn, oai

nghiêm, khi nghe thầy đọc tên

vào lớp tâm trạng tôi như thế

nào?

- Khi ngồi vào bàn học tâm

trạng tôi như thế nào?

- Hình ảnh “một con chim con

bay cao” có ý nghĩa gì?

- Dòng chữ “tôi đi học” gợi cho

em suy nghĩ gì?

- Qua truyện, em có suy nghĩ gì

về thái độ của người lớn đối với

-HS: Dựa vào câu hỏi để thảo luận, nêu ý kiến, (ý có thể không hòan tòan giống nhau) -HS:thảo luận 5 phút

-HS:nghe+ ghi -HS : Hồi hộp, lúng túng

- HS trả lời: tự tin

- HS trả lời

b Tâm trạng và cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” khi đến trường:

- Khi nghe thầy gọi tên: hồi hộp, lúng túng

- Khi vào trong lớp: tự tin

4

những em bé lần đầu đi học?

(gợi ý: các bậc phụ huynh, ông

đốc, thầy giáo trẻ

- Hãy tìm và phân tích các hình

ảnh so sánh được tác giả sử

dụng trong truyện

GV hỏi: Em hãy nhận xét về

đặc sắc nghệ thuật của truyện?

Sức cuốn hút của tác phẩm

được tạo nên từ đâu?

GV chốt:

-*Hoạt động 3:HDHS tổng kết

GV hỏi: Học xong truyện ngắn

này, nội dung tư tưởng của

truyện được tóat lên từ đâu? Và

bằng nghệ thuật gì?

- GV tổng hợp

-GV yêu cấu hs đọc ghi nhớ

- HS suy nghĩ đôc lập sau đó trả lời

- HS tìm trong bài những câu văn so sánh – phân tích

- HS thảo luận theo tổ – phát biểu đại diện

HS dực vào kết quả cần đạt và ghi nhớ trả lời – bổ sung

HS nghe + ghi

HS đọc

c.Những người lớn, là những người có trách nhiệm, tấm lòng yêu thương, quan tâm chăm sóc tận tình chu đáo cho thế hệ trẻ.

d Hình ảnh so sánh:

- Hình ảnh so sánh trong bài giàu hình ảnh gợi cảm, đậm chất trữ tình

e.Đặc sắc nghệ thuật:

- Bố cục theo dòng hồi tưởng

- Kết hợp hài hòa: Kể miêu tả với biểu lộ cảm xúc

III Tổng kết:

- Trong cuộc đời mỗi con người,

kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò nhất là buổi tựu trường đầu tiên, thường được ghi nhớ mãi

- Tác giả đã diễn tả lòng cảm nghĩ này bằng nghệ thuật tự sự xen miêu tả và biểu cảm, với những rung động kinh tế qua truyện ngắn “tôi đi học”

4.Củng cố:

- Truyện ngắn “Tôi đi học” gợi cho em suy nghĩ gì?

- Câu văn nào sau đây, không nói lên tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật

“Tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên?

A.Con đường này tôi cảm thấy quen đi lại lắm lần, nhưng lần này cảm thấy lạ

B.Lần ấy trường đối với tôi là một nơi xứ lạ

C Trong lúc ông ta đọc tên từng người tôi cảm thấy như quả tim ngừng đập

D Cũng như tôi mấy bạn học trò bỡ ngỡ , chỉ dám bước từng bước nhẹ

Luyện tập:

GV yêu cầu Hs đọc phần luyện tập SGK trang 9

Câu 1: HS làm tại lớp

Câu 2: Về nhà làm

5 Dặn dò:

Lop8.net

5

- Về học bài, làm bài tập 2 trang 9

- Chuẩn bị bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

+Xem lại từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa

+ Hình thành khái niệm từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp

+xem các bài tập ở phần luyện tập

Ngày dạy: 20/ 08/2008

CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA

TỪ NGỮ

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp HS

- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát cùa nghĩa từ ngữ

- Thông qua bài học, rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng

II CHUẨN BỊ :

- GV: giải các bài tập trong SGK,bảng phụ

-HS: Xem bài ở nhà

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

1.Oån định lớp :

2 KTBC : - Kiểm tra việc chuẩn bị của HS

3.Bài mới

Giới thiệu: Ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa, em hãy nêu ví dụ về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Sau đó GV hướng HS vào bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Hoạt động 1: HDHS hình thành

khái niệm

- GV yêu cầu HS quan sát sơ đồ

trong SGK và trả lởi câu hỏi phần I

(a,b,c)

HS dựa vào sơ đồ trả lời các câu hỏi

a) Nghĩa của từ động vật rộng

I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp :

6

a)

GV hỏi:

- Vì sao nghĩa của 3 từ: thú, chim,

cá rộng hơn so với voi, hươu, tu hú,

sáo, cá rô, cá thu?

GV nhận xét

c) Nghĩa của từ “thú, chim, cá rộng

hơn nghĩa của từ nào đồng thời hẹp

hơn nghĩa của từ nào?

- Sau khi Hs trả lời xong, GV dùng

sơ đồ vòng tròn biểu diễn mối quan

hệ bao hàm này, sau khi phân tích

xong gv gợi dẫn Hs tổng kết lại 3 ý

trong mục ghi nhớ (SGK)

- GV gọi Hs nêu ví dụ tương tự

- GV nhận xét – kết luận

- GV yêu cầu Hs trả lời các câu hỏi

sau:

1 Thế nào là một từ có nghĩa rộng

và nghĩa hẹp?

2 Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa

rộng, vừa có nghĩa hẹp được

không? Vì sao?

- GV chỉ định một HS đọcchậm

phần ghi nhớ

Hoạt động 2:HDHS luyện tập

-GV hướng dẫn HS làm bài tập

1,2,3,4

- BT1: Lập sơ đồ thể hiện cấp độ

khái quát của nghĩatừ ngữ trong

mỗi nhóm từ ngữ sau đây (theo sơ

đồ bài học.)

hơn nghĩa của từ thú, chim, cá b) Nghĩa của từ thú rộng hơn nghĩa của từ: voi, hươu

Nghĩa của từ chim rộng hơn nghĩa của từ: tu hú, sáo

Nghĩa của từ cá rộng hơn nghĩa của từ: cá rô, cá thu

- HS trả lời:

Các từ: thú, chim, cá có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ:

voi, hươu, tu hú, sáo, cá rô, cá thu (HS nhận xét)

c) HS trả lời: Nghĩa của từ: thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của từ:

voi, cá rô, cá thu đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ động vật (HS nhận xét)

- HS nêu ví dụ

- Nhận xét

- HS trả lời

HS đọc làm bài tập 1,2,3,4

+ Bt 1:

a)

+ Nghĩa của một từ ngữ có thể rộng hơn hoặc hẹp hơn nghĩa của từ ngữ khác

- Một từ được coi là có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ ngữ có ngiã rộng đối với từ này, đồng thời có thể có nghĩa hẹp đối với 1 từ ngữ khác

II Luyện tập :

1 Bài tập 1:

( Như nội dung hoạt động của hs)

Y phục

Quần áo

Quần đùi Aùo sơ mi

Lop8.net

7

Bài tập 2:

- Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với

nghĩa của các từ ngữ ở mỗi nhóm

sau đây:

(a,b,c,d,e)

Bài tập 3:

- Tìm các từ ngữ có nghĩa được bao

hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi

từ ngữ sau đây (a,b,c,d,e)

b)

- HS làm Bt 2:

- HS làm bt3

2. Bài tập 2:

a) từ chất đốt b) nghệ thuật c) thức ăn d) nhìn e) đánh

3.Bài tập 3:

a) xe cộ: xe ôtô, đạp b) kim loại: sắt, đồng, gang c) Hoa quả: chanh, chuối, cam

d) Họ hàng: họ nội, họ ngoại chú, bác, cô dì,

e) Từ mang bao hàm từ xách, khiêng, gánh

4 Củng cố

- Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng từ ngữ nghĩa hẹp?

- Từ nào có nghĩa bao hàm phạm vi nghĩa của các từ sau đây :học sinh, sinh viên, giáo viên, bác sĩ, kỉ sư, luật sư, nông dân, công nhân, nội trợ

5 Dặn dò :

- Về học bài và làm bài tập 4, 5

- Chuẩn bị bài: Tính thống nhất về chủ để của văn bản

+Hình thành khái niệm chủ đề của văn bản +Hình thành khái niệm tính thống nhất về chủ đề của văn bản

+Xem các bài tập ở phần luyện tập

Vũ khí

Súng bom

Súng trường

Đại bác

Bom ba càng

Bom bi

8

08/2008

Ngày dạy: 20/ 08/2008

CỦA VĂN BẢN

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp HS:

- Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết 1 văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề; biết xác định và duy trì đối tượng trình bày, lựa chọn, sắp xếp các phần sau cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến cảm xúc của mình

II CHUẨN BỊ:

- GV xem lại văn bản “Tôi đi học” và hướng dẫn cho Hs đọc văn bản “Tôi đi học” để thấy được chủ đề của văn bản; tính thống nhất về chủ đề

_ HS soạn bài trước ở nhà

III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

1.Oån định lớp :

2 KTBC : - Kiểm tra việc chuẩn bị của HS

3.Bài mới :GV giới thiệu bài mới

*Hoạt động 1:HDHS tìm hiểu

mục I-II

-GV yêu cầu Hs đọc văn bản

“tôi đi học” trả lời câu hỏi

- Văn bản miêu tả việc đang

xảy ra hay đã xảy ra?

- Tác giả viết nhằm mục đích

gì?

GV chốt lại: Chủ đề của văn

bản là đối tượng và vấn đề chủ

chốt những ý kiến, cảm xúc của

tác giả được thể hiện một cách

nhất quán trong văn bản

Hoạt động 2: HDHS tìm hiểu

tính thống nhất…

GV nêu câu hỏi: Căn cứ vào

đâu em biết văn bản “Tôi đi

HS đọc văn bản Trả lời câu hỏi:

- Miêu tả việc đã xảy ra đó là những hồi ức của tác giả về ngày đầu tiên đi học

- Phát biểu ý kiến biểu lộ cảm xúc của mình về một kỉ niệm sâu sắc từ thuở thiếu thời

-HS nghe

- HS trả lời

- Nhan đề: Tôi đi học

- Từ ngữ: Những kỉ niệm mơn

I Chủ đề của văn bản:

II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản:

Lop8.net

9

học” nói lên những kỉ niệm của

tác giả về buổi tựu trường đầu

tiên?

(gợi ý: nhan đề, từ ngữ, các câu

trong văn bản)

- GV: văn bản “Tôi đi học” tập

trunghồi tưởng lại tâm trạng hồi

hộp, cảm gíac bỡ ngỡ của nhân

vật “tôi” trong buổi tựu trường

đầu tiên

a) Hãy tìm những từ chứng tỏ

tâm trạng đó in sâu trong lòng

nhân vật tôi trong suốt cuộc đời

b) Tìm từ ngữ, chi tiết nêu bật

cảm gíác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ

của nhân vật “tôi”

Dựa vào phân tích của học sinh

-GV nêu câu hỏi chủ đề của

văn bản là gì?

- Thế nào là tính thống nhất về

chủ đề của văn bản?

- Tính thống nhất về chủ đề thể

hiện ở những phương diện nào

trong văn bản?

- Làm thế nào để có một văn

bản có tính thống nhất về chủ

đề (GV gợi ý để HS suy nghĩ

thảo luận)

- GV yêu cầu 1 HS đọc lại phần

ghi nhớ SGK trng 12

*Hoạt động 2:HDHS luyện tập

- GV hướng dẫn HS làm bài tập

1: phân tích tính thống nhất về

chủ chủ đề của văn bản sau

theo yêu cầu: Rừng cọ quê tôi

(SGK trang 13)

GV nhận xét sửa bài

man, lần đầu têin đến trường, đi học hai quyển vở mới

Câu: hôm nay tôi đi học Hằng năm cứ vào cuối thu tựu trường

- HS phân tích sự thay đổi + Tâm trạng của nhân vật “tôi”

+ Trên đường đi học: quen đi lại lắm lần -> thấy lạ

- Hành động: lội qua sông thả diều, đi ra đồng nô đùa -> đi học thật thiêng liêng, tự hào

+ Trên sân trường: ngôi trường cao ráo và sạch sẽ hơn lo sợ vẩn vơ cảm giác ngỡ ngàng, lúng túng khi xếp hàng vào lớp, đứng nép bên người thân

+ Trong lớp học:

Cảm giác bâng khuâng khi xa mẹ: trước đây có thể đi chơi cả ngày nhớ mẹ, nhớ nhà

- HS trả lời dựa vào ghi nhớ SGK trang 12

- Chủ đề

- Tính thống nhất về chủ đề

- Tính thống nhất thể hiện ở các phương diện: hình tức, nhan đề, đề mục

- Nội dung: mạch lạc

- Đối tượng:

-HS đọc -HS chú ý

-HS đọc – làm bt 1 a) Căn cứ vào + Đối tượng + Vấn đề chính:

Văn bản: Rừng cọ quê tôi

- Các đọan: giới thiệu rừng cọ,

GHI NHỚ SGK / 12

III Luyện tập:

Bt1:

( Như nội dung hoạt động của hs)

10

-GV tiếp tục cho HS làm bt 2

tả cây cọ tác dụng củacây cọ, tình cảm của cây cọ

b) Các ý lớn của phần thân bài được sắp xếp hợp lí, không thay đổi được

c) Hai câu trực tiếp nói tới tìnhcảm gắn bó giữa người dân Sông Thao với rừng cọ

Dù ai đi ngược về xuôi Cơm nắm lá cọ là người Sông Thao

Bt2: Nên bỏ 2 câu b và d

4 Củng cố :

1 Thế nào là chủ đề của văn bản?

2 Tính thống nhất của chủ đề văn bản làn hư thế nào? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất đó?

5 Dặn doØ :

- Về học bài, làm bài tập 3, chuẩn bị bài: Trong lòng mẹ

o Về đọc trước văn bản,đọc chú thích, tìm hiểu từ khó

o Xem các câu hỏi phần đọc hiểu văn bảnï

Duyệt của Tổ trưởng chuyên môn

08/2008

Ngày dạy: 25/ 08/2008

VĂN BẢN: TRONG LÒNG MẸ

(Trích: “Những ngày thơ ấu” Nguyên Hồng)



I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp HS:

TUẦN 2

Lop8.net