Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 10 - Trường THCS Long Vĩnh

HS thực hiện theo yêu cầu 2/ Hình thức: - Văn bản giải thích rất đơn giản, ngắn gọn của giáo viên mà sáng tỏ về tác hại của việc dùng bao bì ni lông, về lợi ích của việc giảm bớt chất t[r]

Trang 1

NS: 04 /10/2010 TUẦN 10

NÓI QUÁ

= =  =  = = =

I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Hiểu được khái niệm, tác dụng của nói quá trong văn chương và trong giao tiếp hàng ngày.

- Biết vận dụng những hiểu biết về biện pháp nói quá trong đọc – hiểu và tạo lập văn bản.

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:

1/ Kiến thức:

- Khái niệm nói quá.

- Phạm vi sử dụng của biện pháp tu từ nói quá (chú ý cách sử dụng trong thành ngữ, tục ngữ, ca dao.

- Tác dụng của biện pháp tu từ nói quá.

2/ Kĩ năng:

- Vận dụng hiểu biết về biện pháp nói quá trong đọc – hiểu

3/ Thái độ:

Phê phán những lời nói khoác, nói sai sự thật.

III–HƯỚNG DẪN - THỰC HIỆN:

Hoạt động 1: Khởi động

1.Ổn định

2.Kiểm tra bài cũ:

- Thế nào là từ ngữ địa

phương? Biệt ngữ xã hội là

gì? Đặt một câu có sử dụng từ

ngữ địa phương hoặc biệt ngữ

xã hội?

- Hãy nêu tác dụng của từ ngữ

dịa phương và biệt ngữ xã

hội? Tại sao chúng ta tránh

lạm dụng hai lớp từ này?

3 Bài mới:

HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung

? GV treo bảng phụ ghi ngữ

liệu theo SGK Gọi HS đọc

? Nói đêm tháng năm chưa

nằm đã sáng, ngày tháng

mười chưa cười đã tối và mồ

hôi thánh thót như mưa

ruộng cày có quá sự thật

không?

 Cách nói như các câu ca dao tục ngữ trên là quá sự thật

I- NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ:

Trang 2

Thực chất, mấy câu này

nhằm nói điều gì?

? So sánh cách nói trên, với

cách nói sau để thấy cách nói

nào sinh động và gây ấn tượng

hơn?

? Cách nói như các câu ca dao

tục ngữ trên được gọi là biện

pháp tu từ nói quá? Vậy nói

quá là gì? Nói quá có tác dụng

như thế nào?

Đêm tháng năm rất ngắn Ngày tháng mười rất ngắn

Mồ hôi ướt đẫm

Cách nói của các ccau ca dao tục ngữ sinh động và gây ấn tượng hơn

Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại, mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm

Hoạt động 3: Luyện tập

Đọc bài tập 1,trang 102

SGK

? Tìm biện pháp nói quá và

giải thích ý nghĩa của chúng

trong các ví dụ?

 Đọc và xác định yêu cầu

bài tập 2 trang 102 SGK

? Điền các thành ngữ vào chỗ

trống?

? Đặt câu với các thành ngữ

dùng biện pháp nói quá sau:

- Nghiêng nước nghiêng thành

- Dời non lắp biển

- Lấp biển vá trời

- Mình đồng da sắt

- Nghĩ nát óc

? Tìm năm thành ngữ so sánh

có dùng biện pháp nói quá?

 HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

II- LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:

Câu a: Biện pháp nói quá là: có sức

người sỏi đá cũng thành cơm  thành

quả của lao động vất vả ( nghĩa bóng là niềm tin vào bàn tay lao động)

Câu b: đi lên đến tận trời  vết

thương không sao, không đáng ngại

Câu c: Thét ra lửa  chỉ kẻ có quyền

thế đối với người khác

Bài tập 2:

a) Chó ăn đá gà ăn sỏi

b) Bầm gan tím ruột

c) Ruột để ngoài da

d) Nở từng khúc ruột

e) Vắt chân lên cổ Bài tập 3:

a) Nàng Kiều có sắc đẹp nghiêng nước nghiêng thành

b) Đoàn kết là sức mạnh dời non ấp biển

c) Công việc lấp biển vá trời là công việc của nhiều đời, nhiều thế hệ

d) Những chiến sĩ mình đồng da sắt đã chiến thắng

e) Mình nghĩ nát óc mà chưa giải được bài toán này

Bài tập 4:

- Nhanh như cắt

- Hiền như bụt

- Dữ như chằn

- Đen như cột nhà cháy

- Đẹp như tiên

Trang 3

4/ Hướng dẫn tự học:

- Về nhà học bài Làm bài tập 5,6 trang 103 SGK.

- Sưu tầm thơ văn, thành ngữ, tục ngữ, ca dao có sử dụng biện pháp nói quá.

- Soạn bài: Ôn tập truyện kí Việt Nam

+ Lập bảng thống kê theo mẫu hướng dẫn SGK trang 104.

+ Chuẩn bị yêu cầu 2,3 trang 104 SGK.

ÔN TẬP TRUYỆN KÍ VIỆT NAM

= =  =  = = =

Hệ thồng hóa và khắc sâu kiến thức cơ bản về các văn bản truyện kí Việt Nam hiện đại đã học

ở học kì I.

- Sự giống và khác nhau cơ bản của các truyện kí đã học về các phương diện thể loại, phương thức biểu đạt, nội dung, nghệ thuật.

- Những nét độc đáo về nội dung và nghệ thuật của văn bản.

- Đặc điểm của nhân vật trong các tác phẩm truyện.

2/ Kĩ năng:

- Khái quát, hệ thống hóa và nhận xét về tác phẩm văn học trên một số phương diện cụ thể.

- Cảm thụ nét riêng, độc đáo của tác phẩm đã học.

1/ Ổn định:

2/ Kiểm tra bài cũ:

- Qua đoạn trích “Hai cây phong” người kể muốn gởi gắm đến chúng ta điều gì?

- GV kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh về tiết ôn tập

3/ Bài mới:

* Hệ thống hóa các kiến thức về các tác phẩm truyện kí đã học:

TÊN VĂN BẢN TÁC GIẢ LOẠI THỂ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT NỘI DUNG CHỦ YẾU ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT

Tôi đi học

(1941)

Thanh Tịnh (1911-1988) Truyện

ngắn Tự sự (xen Trữ tình)

Những kĩ niệm trong sáng về ngày đầu tiên đi học

Kể kết hợp với miêu tả

và biểu cảm Những hình ảnh so sánh mới

mẽ và gợi cảm

Trong lòng mẹ

(trích tiểu thuyêt

tự thuật hồi kí

“những ngày thơ

ấu” sáng tác

1941)

Nguyên Hồng

(1918 ) Hồi kí Tự sự (xen trữ tình)

Nỗi đắng cay, tủi cực và tình yêu thương mẹ mãnh liệt của chú bé Hồng khi

xa mẹ và khi ở trong lòng mẹ.

Kể kết hợp với miêu tả

và biểu cảm.Văn hồi kí chân thật, trữ tình, thiết tha

Trang 4

Tức nước vỡ bờ

(trích chương 13

trong bộ tiểu

thuyết “tắt đèn”,

sáng tác 1941

Ngô Tất Tố

(1893-1954) Tiểu

- Vạch trần bộ mặt tàn các bất nhân của chế độ thực dân nửa phong kiến

- Ca ngợi phẩm chất cao đẹp và sức mạnh tiềm tàng của người phụ nữ nông dân

- Xây dựng nhân vật, miêu tả nhân vật chủ yếu qua ngôn ngữ và hành động trong thế tương phản với các nhân vật khác

- Miêu tả hiện thực, chân thực, sinh động

Lão Hạc (1943) (1915- 1951)Nam Cao Truyện ngắn Tự sự (xen trữ tình)

- Số phận bi thảm của người nông dân VN trong XH

cũ trước CM tháng tám

- Phẩm chất cao quý của họ, thái

độ trân trọng của tác giả đối với họ

- Khắc họa nhân vật, miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật

- Cách kể chuyện mới

mẽ, linh hoạt, ngôn ngữ giản dị, miêu tả chân thật, đậm chất triết lí trữ tình

* Khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của các tác phẩm truyện kí đã học:

- Phản ánh hiện thực xã hội Việt Nam trước 1945 (bộ mắt xấu xa của tàng lớp thống trị, đời sống cực khổ của người dân,…);

- Thể hiện sự đồng cảm, thương yêu, sự trân trọng, ngợi ca phẩm chất tốt đẹp của tác giả đối với những người nghèo khổ, bất hạnh;

- Những sáng tạo độc đáo trong nghệ thuật tự sự (kết hợp giữa tự sự với miêu tả, biểu cảm, lựa chọn ngôi kể, xây dựng nhân vật,…)

* Những điểm giống nhau và khác nhau giữa ND – NT của ba văn bản 2,3,4:

- Giống nhau:

+ Thể loại: Đều là văn bản tự sự, truyện kí hiện đại;

+ Thời gian ra đời: sáng tác giai đoạn 1930 – 1945;

+ Đề tài chủ đề: Con người và cuộc sống xã hội đương thời của tác giả, đi sâu miêu tả số phận cực khổ của những người bị dùi dập

+ Giá trị tư tưởng: Chan chưa tinh thần nhân đạo, yêu thương, trân trọng những tình cảm, phẩm chất đẹp đẽ của con người, tố cáo những tàn ác, xấu xa

+ Giá trị nghệ thuật: Bút pháp chân thực, hiện thực gần gũi với đời sống, ngôn ngữ rất giản dị, cách kể

và miêu tả, tả người, tả tâm lí rất cụ thể, hấp dẫn

- Khác nhau: Dựa vào bảng thống kê, rút ra nhận xét

4/ Luyện tập:

- Các chi tiết tiêu biểu của thể loại truyện kí trong một tác phẩm đã học

- Phát hiện các chi tiết góp phần khắc họa vẻ đẹp của các nhân vật bé Hồng, lão Hạc, chị Dậu

- Phân tích lối viết văn chân thực, sinh động (bút pháp hiện thực) ở một văn bản truyện đã học

- Phân tích lời văn giàu cảm xúc ở một văn bản truyện kí đã học

- Xem lại các nội dung ôn tập

- Phát biểu cảm nghĩ về một nhân vật trong một tác phẩm truyện kí đã học

- Soạn bài: văn bản Thông tin về ngày trái đất năm 2000.

+ Đọc văn bản và chú thích SGK

+ Phát biểu chủ đề của văn bản

+ Trả lời các câu hỏi phần đọc hiểu văn bản trang 107, SGK

Trang 5

NS: 06/10/2010 TUẦN 10

Văn bản: THÔNG TIN VỀ NGÀY TRÁI ĐẤT NĂM 2000

- Thấy được ý nghĩa to lớn của việc bảo vệ môi trường Từ đó có những suy nghĩ và hành động tích cực về vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt.

- Thấy được tính thuyết phục trong cách thuyết minh và những kiến nghị mà tác giả đề xuất trong văn bản.

- Mối nguy hại đến môi trường sống và sức khoae con người của thói quen dùng túi ni lông.

- Tính khả thi trong những đề xuất được tác giả trình bày.

- Việc sử dụng từ ngữ dễ hiểu, sự giả thích đơn giản mà sáng tỏ và bố cục chặc chẽ, hợp

lí đã tạo nên tính thuyết phục của văn bản.

2/ Kĩ năng:

- Tích hợp với phần tập làm văn để viết bài văn thuyết minh.

- Đọc – hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết.

1.ổn định

Kiểm tra sự chuẩn bị bài của

học sinh

3 Bài mới: Bảo vệ môi

trường sống quanh ta, rông

hơn là bảo vệ trái đất – ngôi

nhà chung của mọi người

đang bị ô nhiễm nặng nề là

một nhiệm vụ khoa học, XH,

Văn hóa vô cùng quan trọng

đối với nhân dân toàn thế giới,

cũng là nhiệm vụ của mỗi

người chúng ta Một trong

những nhiệm vụ cụ thể và cần

thiết hàng ngày là hạn chế

thấp nhất đến mức không

dùng các loại bao bì ni lông

Vì sao làm như vậy? văn bản

“thông tin về ngày trái đất

năm 2000” sẽ giải thích,

Trang 6

thuyết minh giúp chúng ta.

? Văn bản ra đời trong hoàn

cảnh nào?

? Dựa vào chú thích SGK, hãy

nêu những thuật ngữ khoa

học?

GV gọi học sinh đọc văn bản

SGK

? Hãy xác định bố cục của văn

bản ?

Bố cục ba phần:

- Phần 1: Từ đầu…không sử dụng bai ni lôngTrình bày nguyên nhân ra đời của thông điệp “thông tin về…”

- Phần 2: Tiếp theo… môi trường Tác hại của việc dùng bao bì ni lông và một

số giải pháp

- Phần còn lại: Lời kêu gọi mọi người hãy bảo vệ trái đất

I- TÌM HIỂU CHUNG:

1/ Hoàn cảnh ra đời: Ngày 22-04 –

2000 nhân lần đầu tiên Việt Nam tham gia ngày Trái Đất

2/ Những thuật ngữ khoa học: Phân

hủy, Pla-xtíc, ca-đi-mi, đi-ô-xin, tuyến nội tiết,miễn dịch, dị tật bẩm sinh

3/ Bố cục: ba phần.

- Phần 1: Từ đầu…không sử dụng bai ni lôngTrình bày nguyên nhân ra đời của thông điệp “thông tin về ngày trái đất năm 2000”

- Phần 2: Tiếp theo… môi trường Tác hại của việc dùng bao bì ni lông và một

số giải pháp

- Phần còn lại: Lời kêu gọi mọi người hãy bảo vệ trái đất

Hoạt động 3: Đọc - hiểu văn bản

? Hãy nêu nguyên nhân cơ

bản khiến cho việc dùng bao

ni lông có thể gây nguy hại

đối với môi trường và sức

khỏe con người?

Từ tính không phân hủy của

pla-xtíc dẫn đến những tác

hại gì? Vì sao?

* Ngoài những tác hại trên, còn có những

tác hại khác:

- Ni lông thường bị dứt bừa bãi nơi công

cộng, có khi là những di tích, thắng cảnh,

lamg mất mĩ quan của cả khu vực.

- Bản thân túi ni lông qua sử dụng đã là

rác thải, song cái đặc biệt của loại rác thải

này là được dùng để gói đựng các loại rác

thải khác Rác đựng trong những túi ni

lông buộc kín sẽ khó phân hủy và sinh ra

các chất NH 3 , CH 4 , H 2 S là những chất gây

độc hại.

- Rác thải ni lông thường được đổ chung

vào một chỗ với các rác thải khác Nó đã

 Cản trở quá trình sinh trưởng của các loài thực vật;

- Làm tắt các đường dẫn nước thải, muỗi phát sinh, lây bệnh dịch

- Làm chết các sinh vật khi chúng nuốt phải

II- ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN :

1/ Nội dung:

- Tính không phân hủy của Pla- xtíc chính là nguyên nhân cơ bản khiến cho việc dùng bao bì ni lông gây nguy hại đến môi trường và sức khỏe của con người

Trang 7

không tự phân hủy được, lại còn ngăn cản

quá trình hấp thụ nhiệt và trao đổi độ ẩm

trong các bãi chôn lấp rác, hai điều kiện

làm phát triển các loài vi sinh vật có tác

dụng làm cho các loại rác thải khác phân

hủy nhanh.

- Mỗi năm có hơn 400000 tấn pô-li-ê-ti-len

được chôn lấp tại miền bắc nước Mỹ, Nếu

không phải chôn các loại rác thải này thì

sẽ có thêm bao nhiêu đất đai để canh tác.Ở

Mê-hi-cô, người ta đã xác nhận một trong

những nguyên nhân làm cho cá ở các hồ

nước chết nhiều là do rác thải ni lông và

nhựa do ném xuống hồ quá nhiều Tại

vườn thú quốc gia Cô-bê ở Ấn Độ, 90 con

hươu đã chết do ăn phải những hộp nhựa

đựng thức ăn thừa của khách tham quan

vứt bừa bãi Hàng năm trên thế giới có

khoảng 100000 chim, thú biển chết do

nuốc phải túi ni lông…( Theo Pla-xtíc –

“Điều kì diệu” hay “mối đe dọa”, hội lịch

sử tự nhiên Bom – bay Ấn Độ, 1999).

? Theo em, ngoài nguyên

nhân trên còn có nguyên nhân

nào khác gây hại đến sức khỏe

con người?

? Việc sử dụng bao bì ni lông

rất có hại Chúng ta đã có

những giải pháp sử lí như thế

nào? Các giải pháp đó có khả

thi và triệt để không?

? Tại sao việc xử lí lại chưa

triệt để?

? Theo văn bản, Giải pháp

đưa ra là gì? Việc thực hiện

giải pháp này có được khả thi

không?

= 

? Em có nhận xét như thế nào

về hình thức trình bày? ( Văn

bản giải thích, thuyết minh

như thế nào? Ngôn ngữ diễn

đạt ra sao?

? Qua văn bản, bản thân em

có thêm nhận thức như thế

nào trong việc bảo vệ môi

trường?

- Chôn lấp;

- Đốt;

- Tái chế

 Việc xử lí còn rất nhiều vấn đề nan giải chưa giải quyết triệt để

Chưa triệt để không chỉ vì

xử lí bao bì ni lông rất khó

mà còn việc dùng bao bì ni lông có nhiều mặt thuận lợi

 Trong khi loài người chưa loại bỏ được hoàn toàn bao bì

ni lông, tức chưa có giải pháp

thay thế, thì chỉ có đề ra những biện pháp hạn chế việc

dùng bao bì ni lông Và các biện pháp hạn chế mà văn bản

đã đề xuất là rất hợp tình, hợp

lí và có tính khả thi

- Bao bì ni lông màu đựng thực phẩm, gây ô nhiễm thực phẩm

- Hạn chế dùng bao bì ni lông để giảm bớt chất thải ni lông là giải pháp hợp lí

và có tính khả thi nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe của con người

2/ Hình thức:

- Văn bản giải thích rất đơn giản, ngắn gọn

mà sáng tỏ về tác hại của việc dùng bao bì

ni lông, về lợi ích của việc giảm bớt chất thải ni lông

- Ngôn ngữ diễn đạt sáng rõ, chính xác, thuyết phục

3/ Ý nghĩa:

Nhận thức về tác dụng của một hành động nhỏ, có tính khả thi trong việc bảo vệ môi trường Trái Đất

Trang 8

- Về nhà đọc lại văn Nắm vững các thông tin được gởi gấm trong tác phẩm.

- Sưu tầm trnh ảnh, tài liệu về tác hại của việc dùng bao bì ni lông và những vấn đề khác của rác thải sinh hoạt làm ô nhiễm môi trường.

- Xem và chuẩn bị trước phần tiếng việt: Nói giảm nói tránh.

+ Đọc kĩ trước các mục I trang 107 – 108 và trả lời câu hỏi sau các câu văn và đoạn văn + Chuẩn bị trước phần luyện tập 1, 2, 3, 4 SGK trang 108 - 109.

NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

= =  =  = = =

MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Hiểu được khái niệm, tác dụng của biện pháp nói giảm nói tránh trong văn chương và trong giao tiếp hàng ngày.

- Biết vận dụng những hiểu biết về biện pháp nói giảm nói tránh trong đọc – hiểu và tạo lập văn bản.

- Khái niệm nói giảm nói tránh.

- Tác dụng của biện pháp tu từ nói giảm nói tránh.

2/ Kĩ năng:

- Phân biệt nói giảm nói tránh với nói không đúng sự thật.

- Sử dụng nói giảm nói tránh đúng lúc, đúng chỗ để tạo lời nói trang nhã, lịch sự.

3/ Thái độ:

Phê phán những lời nói sai sự thật.

1.Ổn định

- Thế nào là nói quá? Nói quá

có tác dụng như thế nào?

- Tìm 05 thành ngữ so sánh có

dùng biện pháp nói quá

3 Bài mới:

I- NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ TÁC DỤNG

Trang 9

? GV treo bảng phụ ghi ngữ

liệu 1 theo SGK Gọi HS đọc

? Từ ngữ in đậm có trong mỗi

đoạn có nghĩa là gì?

? Tại sao tác giả ( người viết,

người nói) lại dùng cách diễn

đạt đó?

? Đọc ngữ liệu 2 (treo bảng

phụ)

? Tại sáo tác giả dùng từ bầu

sữa mà không dùng từ ngữ

khác cùng nghĩa?

? Đọc bài tập 3 và so sánh hai

câu sau, xem câu nào nhẹ

nhàng tế nhị hơn:

- Con dạo này lười lắm

- Con dạo này không được

chăm chỉ lắm

? Việc sử dụng các từ ngữ

không nói thẳng trực tiếp như

các ví dụ trên được gọi là nói

giảm nói tránh Vậy, thế nào

là nói giảm nói tránh và nói

giảm nói tránh có tác dụng gì?

 Nhằm diễn đạt cái chết

Cách nói như thế nhằm làm giảm nhẹ, tránh sự đau buồn

 Dùng từ bầu sữa nhằm tránh thô tục

CỦA NÓI GIẢM NÓI TRÁNH:

Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển nhằm tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; hoặc thô tục, thiếu lịch sự

Hoạt động 3: Luyện tập

Đọc bài tập 1,trang 108

SGK

? Tìm các từ ngữ nói giảm nói

tránh đã cho vào chỗ trống?

bài tập 2 trang 108-109 SGK

? Điền các thành ngữ vào chỗ

trống?

? Đặt năm câu đánh giá có sử

dụng biện pháp tu từ nói giảm

nói tránh trong các trường hợp

khác nhau

 HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

II- LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:

Câu a: Đi nghỉ

Câu b: chia tau nhau

Câu c: khiếm thị

Câu d: có tuổi

Câu e: đi bước nữa

Bài tập 2:

Các câu có sử dụng biện pháp tu từ nói giảm nói tránh là: a2, b2, c1, d1, e2

Bài tập 3:

a) Bài thơ của anh chưa được hay lắm

b) Không nói chị ấy xấu mà nói chị có duyên đấy!

c) Không nói anh già quá! Mà nói: Anh vẫn còn nhanh nhẹn lắm!

d) Không nói giọng hát chua loét! Mà

nói: Giọng hát chưa được ngọt lắm!

e) không nói: Cấm cười to mà nói: Xin

Trang 10

cười nho nhỏ một chút!

f) không nói: Anh cút đi mà nói: Có lẽ

khi khác ta sẽ nói chuyện này nhỉ?

- Về nhà học bài Làm bài tập 4 trang 109 SGK.

- Phân tích tác dụng của biện pháp nói giảm, nói tránh trong đoạn thơ sau:

Rải rác biên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Áo bào thay chiếu anh về đất Sông mã gầm lên khúc độc hành.

- Soạn bài: Ôn tập truyện kí Việt Nam đã học chuẩn bị kiểm tra văn một tiết.

+ Đọc lại các truyện kí đã học, nắm vững các thông tin về tác giả, tác phẩm, thể loại, hoàn cảnh sáng tác, phương thức biểu đạt, giá trị tư tưởng, đặc sắc nghệ thuật.

+ So sánh đối chiếu để có những nhận xét cái riêng và chung giữa các văn bản.

+ Nắm vững các bài học ý nghĩa ở mỗi văn bản.

DUYỆT CỦA TỔ TRƯỞNG

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	194,86 KB