- Giáo viên treo bảng phụ, gọi học sinh đọc - Chỉ ra các từ dùng sai trong câu a, b - Cho biết nguyên nhân vì sao dùng sai âm như vậy?. - Em hãy sửa lại lỗi các từ dùng sai?[r]
Trang 1Ngày soạn: 07/10/2009
TIẾNG VIỆT
CHỮA LỖI DÙNG TỪ
A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:
- Nhạn ra được các lỗi lặp từ và lẫn lộn những từ gần âm
- Có ý thức tránh mắc lỗi khi dùng từ
B Chuẩn bị:
- Giáo viên:
+ Ghi bảng phụ câu 1a; b trang 68 (phần I) ; 1a, b (Phần II); ½ mặt sau ghi bài luyện tập 1a, b, c
- Học sinh: Xem trước bài mới
C Tiến trình tổ chức dạy - học bài mới
I Ổn định: Kiểm tra sỉ số.
II Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là hiện tượng chuyển nghĩa của từ? Phân biệt nghĩa gốc và nghĩa chuyển? Tìm vài ví dụ về từ nhiều nghĩa?
- Hãy xác định nghĩa chính và nghĩa chuyển của các từ nhiều nghĩa trong ví
dụ sau và giải thích nghĩa?
a- Vườn cam chín đỏ (quả, hạt ở vào giai đoạn phát triển đầy đủ nhất, thường đỏ (vàng) thơm ngon)
b- Cơm đã chín rồi ( thức ăn) được nấu nướng kỹ đến mức ăn được
c- Cần suy nghĩ cho chín rồi mới trả lời (sự suy nghĩ) ở mức đầy đủ để có được hiệu quả
d- Em ngượng chín cả mặt (màu da mặt) đỏ ửng lên
III Tiến trình tổ chức bài mới:
1 Giới thiệu bài mới.
2 Tiến trình tổ chức các hoạt động.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO
VIÊN
* Hoạt động 1: Sửa lỗi lặp
từ
I- Bài học:
- Giáo viên treo bảng phụ,
cho học sinh đọc đoạn trích
1- Lặp từ.
- Hãy chỉ ra những từ ngữ
giống nhau?
- Trong đoạn a, từ nào lặp lại
và lặp lại mấy lần?
- TH (7 lần); giữ (4 lần); anh hùng (2 lần)
Tiết 23
Trang 2
- Trong đoạn b có những từ
ngữ nào lặp lại và lặp lại mấy
lần?
- Cả 2 đoạn đều có hiện
tượng lặp lại từ nhưng tác
dụng của việc lặp lại từ có
giống nhau không? Tại sao?
- Em có cách nào sửa lại câu
b cho hay
- Truyện dân gian (02 lần)
- Câu a lặp từ nhằm nhấn mạnh ý, tạo nhịp điệu hài hoà như 1 bài thơ Còn câu b
là lỗi lặp lại từ do diễn đạt kém
- Cần bỏ từ ngữ “Truyện dân gian” rồi đảo cụm “ em rất thích đọc truyện dân gian lên trước”
-Nguyên nhân: Diễn đạt kém
- Cách sửa: Cần chú ý
* Hoạt động 2: Sửa đổi lẫn
lộn các từ gần âm.
- Giáo viên treo bảng phụ,
gọi học sinh đọc
- Chỉ ra các từ dùng sai trong
câu a, b
- Cho biết nguyên nhân vì sao
dùng sai âm như vậy?
- Em hãy sửa lại lỗi các từ
dùng sai?
- Em nào giải thích được
nghĩa của từ “tham quan” và
mấp máy? (Giáo viên gợi ý)
Giáo viên giải thích thêm:
từ “Thăm quan” không có
trong vốn từ Tiếng Việt còn
“Nhấp nháy” là mở ra nhắm
lại liên tiếp, có ánh sáng khi
loé ra khi tắc liên tiếp
- Vậy muốn tránh mắc lỗi
dùng sai của từ em phải làm
gì?
- Sai: “Thăm quan”, “Nhấp nháy”
- Do chưa hiểu đúng nghĩa của từ và do nhớ không chính xác hình thức ngữ âm của từ
a- Thay “thăm quan” bằng
“tham quan”
b- Thay “nhấp nháy” bằng
“mấp máy”
- Tham quan: xem tận mắt
để mở rộng hiểu biết hoặc học tập rút kinh nghiệm
- Mấp máy: Cử động khẽ khàng và liên tiếp
- Phải hiểu đúng nghĩa của từ
2- Lẫn lộn các từ gần âm
- Nguyên nhân
- Cách sửa
* Hoạt động 3 : Hướng dẫn
học sinh luyện tập
- Cho học sinh đọc bài tập 1
và trả lời
a- Bạn, ai, cũng, rất, lấy, làm, bạn Lan
III- Luyện tập:
1- Lược bỏ
từ ngữ trùng
Trang 3Giáo viên treo bảng phụ ghi
câu đã sửa và gọi học sinh
đọc
- Cho học sinh đọc bài tập 2
và trả lời
- Giải thích các từ đó
Giáo viên treo bảng phụ
giải thích nghĩa và cho học
sinh đọc
- Nêu nguyên nhân dẫn đến
sai đó?
b- Bỏ “Câu chuyện ấy”, thay
“câu chuyện này” bằng “câu chuyện ấy”
c- Bỏ lớn lên a- Thay “linh động” bằng
“sinh động”
- Sinh động: Gợi ra hình ảnh, cảm xúc, liên tưởng
- Linh động: Không rập khuôn, không máy móc các nguyên tắc
b- Thay “bàng quang” bằng
“bàn quan”
- Bàng quang: Bọng chứa nước tiểu
- Bàng quan: Dửng dưng, thờ ơ như người ngoài cuộc
c- Thay “thủ tục” bằng “hủ tục”
- Thủ tục: Những quy định hành chính cần phải tuân theo
- Hủ tục: Những thói quen lạc hậu cần bài trừ
Lẫn lộn từ gần âm, nhớ không chính xác hình thức ngữ âm
lặp
2- Thay các
từ sai
IV Củng cố:
- Cho học sinh làm 1 bài tập bổ sung: Giải thích nghĩa của từng từ
trong mỗi cặp từ dễ bị lẫn lộn
- Nghênh ngang (hành vi kém văn hoá) + Tha thiết (sự quan tâm hoặc gắn bó sâu sắc với 1 vật gì đó)
- Hiên ngang (tư thế của người anh hùng) + Tha thướt (vẻ đẹp duyên dáng)
V Dặn dò:
- Học bài, làm bài tập 3 trang 28 sách bài tập, xem trước bài tiếp theo
Trang 4