Giáo viên chốt ý bằng thần vẽ cho người nghèo khổ bảng phụ 3- Mã Lương dùng cây bút thần chống lại tên địa chủ 4- Mã Lương dùng bút thần trừng trị tên vua độc ác 5- Những lời truyền tụ[r]
Trang 1Ngày soạn: 3/10/2009
Văn học:
Văn bản: CÂY BÚT THẦN (Truyện cổ tích Trung Quốc)
A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện cổ tích Cây bút thần và một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu đặc sắc của truyện
- Kể lại được truyện
B Chuẩn bị:
- Giáo viên:
Chuẩn bị tranh ảnh như sách giáo khoa, các sự việc chính ở bảng phụ, câu hỏi thảo luận
- Học sinh: Trả lời các câu hỏi vào vở soạn.
C Tiến trình tổ chức dạy - học bài mới
I Ổn định: Kiểm tra sỉ số, tác phong
II Bài cũ:
+ Nêu các thử thách mà em em bé thông minh phải trải qua? Em có nhận xét gì về mức độ các thử thách đó?
+ Cách giải đố của em bé như thế nào? Hãy nêu ý nghĩa của truyện
III Tiến trình tổ chức bài mới:
1 Giới thiệu bài mới:
Hôm nay chúng ta tìm hiểu một chuyện cổ tích của đất nước bạn – Trung Quốc, trong đó nhân vật chính cũng rất quen thuộc và trạc tuổi các
em Đó là truyện cổ tích “Cây bút thần” Câu chuyện vừa có sức mạnh của cuộc đấu tranh chống áp bức cường quyền của bọn quan lại vừa mang vẻ đẹp của chất thơ bay bổng theo dõi
2 Tiến trình tổ chức các hoạt động.
HOẠT ĐỘNG CỦA
GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG
* Hoạt động 1: Hướng
dẫn học sinh tiếp cận văn
bản
I-Đọc và tìm
hiểu chú thích
- Giáo viên: hướng dẫn
đọc chậm rãi, bình tĩnh,
thể hiện đúng lời đối thoại
- Cho học sinh đọc chú
thích, chú ý chú thích 1, 2,
1- Đọc văn bản 2- Chú thích Tiết 31-32
Trang 2
- Hãy tìm các sự việc
chính của truyện
Giáo viên chốt ý bằng
bảng phụ
- Dựa vào các sự việc
chính đó thì theo em bố
cục truyện gồm mấy phần?
- Căn cứ vào bố cục em
hãy kể tóm tắc câu
chuyện?
1- Mã Lương kiên trì học
vẽ và có cây bút thần 2- Mã Lương dùng cây bút thần vẽ cho người nghèo khổ
3- Mã Lương dùng cây bút thần chống lại tên địa chủ 4- Mã Lương dùng bút thần trừng trị tên vua độc ác 5- Những lời truyền tụng
về Mã Lương và cây bút thần
Tương ứng 5 phần trong
bố cục
3- Bố cục: 5 phần
* Hoạt động 2:Hướng
dẫn học sinh tìm hiểu
văn bản
II- Tìm hiểu văn bản
- Theo em nhân vật chính
là ai? Theo khái niệm
truyện cổ tích mà em đã
học thì nhân vật chính này
thuộc kiểu nhân vật nào?
- Mã Lương Kiểu nhân vật có tài năng kì lạ (cũng
có thể thuộc kiểu nhân vật
mồ côi hoặc thông minh)
- Em hãy kể một vài nhân
vật thuộc kiểu này trong
truyện cổ tích Việt Nam
mà em biết?
- Thạch Sanh, Sọ Dừa, Em
bé thông minh
- Em hãy rút ra đặc điểm
tiêu biểu của kiểu nhân vật
này?
- Có tài năng kỳ lạ, dùng tài năng của mình để làm việc thiện, chống lại cái ác
- Mã Lương là một trong
các kiểu nhân vật đó Nhân
vật Mã Lương gắn với
hình ảnh nào xuyên suốt
tác phẩm?
Giáo viên diễn giải: Cây
bút thần là một hình tượng
???nghệ thuật đã cùng Mã
- Cây bút thần 1- Mã Lương và
cây bút thần
a- Mã Lương
Trang 3Lương có mặt từ đầu cuối
chuyện góp phần thể hiện
chủ đề tư tưởng của truyện
và ý đồ nghệ thuật của tác
giả dân gian
- Đọc thầm phần 1 và cho
biết khi chưa có bút thần
Mã Lương là một chú bé
như thế nào?
- Mã Lương mồ côi, nghèo khổ, tự lực kiếm sống
- Thông minh, thích học
vẽ, mơ ước có cây bút vẽ
- Say mê, kiên trì, học vẽ
- Ngay trong đoạn mở đầu
giới thiệu Mã Lương, em
có nhận xét gì về cách giới
thiệu nhân vật của tác giả
dân gian? (Gợi ý: Giúp em
hiểu về nhân vật ở phương
diện nào?)
- Nêu được hoàn cảnh sống, đức tính, ước mơ của nhân vật
- Điều đó giúp các em nảy
sinh cảm xúc gì trước một
chú bé nghèo khổ nhưng
vẫn cố gắng vượt hoàn
cảnh để kiên trì luyện tập?
- Đáng khâm phục Đáng khâm
phục
- Sự kiên trì của Mã Lương
thể hiện qua những chi tiết
nào?
- Kiếm củi trên núi, lấy que củi vạch xuống đất lúc cắt
cỏ, nhúng tay xuống nước
vẽ tôm cá
- Mặt dù vẻ đẹp đến như
vậy nhưng tội nghiệp Mã
Lương vẫn chưa có được
cây bút Có cây bút vẽ là
mơ ước lớn lao của em
Tìm hiểu cốt truyện các
em hãy cho biết cây bút
thần đã đến với Mã Lương
trong hoàn cảnh nào?
Giáo viên giảng giải:
Truyện cổ tích thường kết
thúc có hậu, những nhân
vật bất hạnh luôn ước mơ
và những ước mơ đó
- Trong giấc ngủ, mơ thấy một cụ già tóc bạc phơ tặng
em cây bút bằng vàng sáng lấp lánh Giấc mơ tan, cây bút có thật
Trang 4truyện cổ tích thường giải
quyết bằng những giấc mơ
hoặc thực tế- Trường hợp
Mã Lương được giải quyết
trong mơ
- Theo em cây bút thần
khác với cây bút thường
như thế nào?
- Khi dùng bút thần vẽ điều
gì thì tất cả đều biến thành thật
- Điều này có thật không?
Giáo viên : đây là chi
tiết tưởng tượng kì diệu
Hình tượng cây bút thần đã
xuyên suốt tác phẩm
- Không có thật
b- Cây bút thần
- Mã Lương và cây bút
thần có mối quan hệ với
nhau ra sao các tổ đi vào
thảo luận các câu hỏi
Vì sao cụ già không ban
cây bút thần cho Mã
Lương ngay từ đầu
Vì sao ông cụ lại ban
thưởng cây bút thần cho
Mã Lương chứ không phải
ai khác
Nguyên nhân nào khiến
Mã Lương vẽ giỏi
Sự thành công của Mã
Lương khiến em nghĩ đến
những câu tục ngữ, danh
ngôn nào?
Giáo viên chốt lại ý
Cụ già muốn tìm hiểu kỹ
về Mã Lương xem Mã Lương có xứng đáng để nhận cây bút thần không
Qua tìm hiểu ông cụ thấy rằng sự nỗ lực của Mã Lương phải được đền bù xứng đáng để giúp chú bé phát triển tài năng Đồng thời ông cụ tin tưởng rằng với cậu bé có đức, có tài như thế sẽ dùng vào những việc có ích
- Do Mã Lương say mê, cần cù, chăm chỉ luyện tập + thông minh và có sẵn năng khiếu hội hoạ (chủ yếu)
- Do Mã Lương được thần ban cho cây bút thần
- Có công mài sắt, có ngày nên kim (tục ngữ)
- Trên con đường thành
Trang 5- Vậy theo em hình tượng
cây bút thần có ý nghĩa gì?
Giáo viên chốt ý ở bảng
phụ
Hết tiết 1
- Có cây bút thần Mã
Lương đã vẽ gì cho những
người nghèo khổ?
Giáo viên: đưa tranh lên
- Em có nhận xét gì về các
đồ dùng mà Mã Lương vẽ
cho họ?
- Vì sao có bút thần trong
tay nhưng không vẽ cho
riêng mình và cho những
người khổ những của cải
vật chất quý báu như vàng
bạc, châu báu mà chỉ vẽ
những công cụ lao động và
những đồ dùng sinh hoạt
cần thiết đó? Chốt ý
- Đối với tên địa chủ tham
lam và tên vua gian ác, Mã
Lương đã vẽ cho họ những
gì?
công, không có dấu chân của kẻ lười biếng (Danh ngôn)
-Hình tượng cây bút thần là:
+ Biểu tượng kết quả khổ học thành tài của Mã Lương
+ Phần thưởng xứng đáng cho người có tài, có đức, có chí nhưng thiếu may mắn
+ Sự kết hợp giữa tài năng
và phương tiện, điều kiện + Chi tiết giàu chất tưởng tượng, bay bổng, diệu kỳ, hấp dẫn, thần thánh hoá tài năng siêu việt của Mã Lương
- Vẽ cày, cuốc, đèn, thùng…
Những dụng cụ lao động và đồ dùng sinh hoạt bình thường nhưng cần thiết cho người lao động
- Mã Lương quý trọng thành quả lao động, muốn
họ tự lực cánh sinh, không dựa dẫm vào người khác thì thành quả lao động mới
có giá trị, không muốn họ
có thói quen ỉ lại …
- Địa chủ: Em không vẽ gì
dù bị dụ dỗ, doạ nạt, vẽ
- Là Phần Thưởng Xứng Đáng Cho Những Người Có Đức,
Có Tài, Có Chí
- Tô Đậm Chi Tiết Thần Kỳ, Hấp Dẫn
2 - Mã Lương sử dụng cây bút thần
- Giúp người lao động có đầy đủ phương tiện cần thiết để tạo ra của cải vật chất
- Trừng trị những
kẻ tham lam, độc
ác, trừ hại cho dân
3 – Chi tiết nghệ
Trang 6- Theo em những chi tiết
nghệ thuật nào đặc sắc, lý
thú và gợi cảm?
- Giáo viên: giữa hai cuộc
chiến với tên địa chủ và
tên vua là khoảng thời gian
ngắn Mã Lương tạm giấu
mình, chi tiết “Mã Lương
vẽ cò … vút bay” là chi
tiết nghệ thuật đặc sắc
Hãy phân tích ý nghĩa của
chi tiết nghệ thuật đó?
- Mã Lương vẽ cái gì cũng
thành hiện thực, còn vua
vẽ núi vàng tảng đá,
mãng xà … Điều đó có ý
nghĩa gì ?
cung tên trừng trị chúng
- Vua: Em vẽ cóc ghẻ, gà trụi lông, vẽ biển cả gió bão nhấn chìm
- Trong tay Mã Lương có bút thần mới phát huy tác dụng còn trong tay kẻ ác sẽ tạo nên điều ngược lại
thuật đắc sắc.
Vẽ tranh thành hiện thực chứng
tỏ tài năng nghệ thuật siêu phàm của Mã Lương,
Mã Lương là hiệp
sĩ của người lao động
- Bút thần trong tay Mã Lương mới phát huy tác dụng
* Hoạt động 3: Hướng
dẫn học sinh tổng kết.
- Mã Lương chăm chỉ, tốt
bụng được thần cho cây
bút thần còn tên địa chủ
tham lam và tên vua độc ác
bị trừng trị Qua kết cục đó
em thấy người lao động
mơ ước điều gì ?
- Tài năng nghệ thuật của
Mã Lương được thể hiện
qua những mục đích gì?
- Truyện đã thể hiện ước
mơ gì của con người?
- Cho học sinh đọc ghi
nhớ
- Về công lý xã hội
- Phục vụ nhân dân, trừng trị cái ác
- Mơ về những khả năng kì diệu của con người (có báu vật và phương tiện thần kì
để sáng tạo ra tất cả)
IV- Tổng kết
* Ghi nhớ: Sách
giáo khoa trang 85
* Hoạt động 4: Hướng
dẫn học sinh luyện tập
III: Luyện tập
Trang 72 gọi học sinh trả lời, ghi
điểm
nghĩa truyện cổ tích và kể tên những truyện cổ tích đã đọc
IV Củng cố:
- Tại sao câu chuyện có tựa đề “cây bút thần”? (Cách đặt đề cho truyện bằng việc lấy tên nhân vật có phép màu)
- Trong kho tàng truyện cổ tích Việt Nam có truyện cũng lấy tên vật
có phép màu nhiệm để đặt tên cho truyện ? (Chiếc áo tàng hình…)
- Em có thể đặt tên nào khác cho truyện này ? (Mã Lương; Chú bé hoạ sĩ; Có chí thì nên …)
V Dặn dò:
- Học bài - Soạn “Ông lão đánh cá và con cá vàng”
- Làm bài tập 1 trang 32 sách bài tập