- Phản ánh 1 trong những nét đẹp của văn hoá truyền thống cố đô Huế đó là ca Huế trên sông Hương.. - Ca ngîi vµ tuyªn truyÒn cho nÐt đẹp văn hoá này..[r]
Trang 1Ngày soạn: 30/3/2007 Ngày giảng: 02/4/2007
Bài 28: Văn bản: Ca huế trên sông hương
(Hà ánh Minh)
Tiết 113: Đọc hiểu văn bản
A/ Mục tiờu cần đạt:
Giỳp học sinh:
- Ca Huế với sự phong phú về nội dung, giàu có về làn điệu, tinh tế trong biểu diễn và *+ thức
- Là nét đẹp của văn hoá cố đô Huế cần $*7! giữ gìn và phát triển
- Thái độ thiện cảm của tác giả về nét đẹp văn hoá này
- Thể bút ký kết hợp nghị luận, miêu tả với biểu cảm là hình thức của văn bản nhật dạng này
B/ Chuẩn bị:
- Giáo viên:
- Học sinh: Chuẩn bị bài
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ ( 5 phút)
? Nêu nội dung và nghệ thuật của truyện ngắn “Những trò lố hay là Va – ren và Phan Bội Châu”
* Hoạt động 2: Giới thiệu bài (1 phút)
- G* chúng ta đã biết Huế vốn nổi tiếng với các danh lam thắng cảnh và các di tích lịch sử, các lăng tẩm thờ các vua chúa thời Nguyễn Thế * khi nhắc đến Huế,
ta không thể không nhắc đến các làn điệu dân ca Huế nổi tiếng Mở đầu cho bài học ngày hôm nay cô giới thiệu với các em một trong các làn điệu dân ca đó với tựa đề: *Y * khúc
*Hoạt động 3: Bài mới ( 38 phút).
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
- GV: gọi h.s đọc chú thích * sgk
- GV khái quát: ca Huế là 1 nét
- Đọc chú thích
I- Đọc tiếp xúc văn bản.
Trang 2sinh hoạt văn hoá độc đáo của cố
đô Huế: *W nghe và *W hát
cùng ngồi thuyền và đi trên sông
*Y- Ca Huế *W diễn ra
vào ban đêm và chủ yếu hát các
làn điệu dân ca Huế
- Yêu cầu: đọc chậm rãi, rõ ràng,
thể hiện tình cảm của tác giả đối
với ca Huế
- GV: đọc mẫu 1 đoạn -> gọi h.s
đọc
? Theo em “ Hoài vọng” có ý
nghĩa gì
? Tìm 1 số từ ghép Hán Việt có
yếu tố vọng mang nghĩa mong
mỏi, trông chờ
? Đàn tranh, đàn nguyệt, đàn tì bà
là những loại đàn * thế nào
? Văn bản “Ca Huế…-*YP
thuộc kiểu văn bản nào ? \*7!
viết theo thể loại nào
? Vậy đâu là nội dung nhật dụng
của văn bản
- Giới thiệu 2 bức tranh sgk
? Sự có mặt của 2 bức tranh trong
sgk có ý nghĩa gì
? Theo em văn bản này có thể
phân tích trên mấy nội dung ? Đó
là nội dung nào
- H.s đọc
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát biểu
* Đọc
* Từ khó.
- Tâm trạng mong chờ tha thiết một điều gì đó cao xa khó đạt
đuợc
- Hi vọng, vọng phu, khát vọng
* Thể loại: Nhật dụng bút ký.
- Phản ánh 1 trong những nét đẹp của văn hoá truyền thống cố đô Huế đó là ca Huế trên sông
*Y Ca ngợi và tuyên truyền cho nét
đẹp văn hoá này
- Minh hoạ thêm cho 2 nét đẹp của văn hoá Huế đó là: cố đô Huế
và ca Huế trên sông
*Y-* Bố cục: 3 nội dung.
+ Các làn điệu dân ca Huế
+ Cảnh ca Huế trên sông *Y-+ Nguồn gốc dân ca Huế
II- Đọc tìm hiểu văn bản: 1- Các làn điệu dân ca Huế:
Trang 3? Xứ Huế nổi tiếng với các danh
lam thắng cảnh, di tích lịch sử
* tại sao trong văn bản này
tác giả lại quan tâm đến dân ca
Huế
? Vậy dân ca Huế $*7! thể hiện
qua đâu?
? Em hãy thống kê tên các làn
điệu dân ca, các nhạc cụ và các
ngón đàn của các ca công $*7!
nhắc trong văn bản
- GV: tổ chức cho h.s tổ chức
thảo luận nhóm
? Theo dõi vào bảng thống kê,
liệu em có thể nhớ hết tên các làn
điệu dân ca Huế $*7! không ? Vì
sao
? Để làm sáng tỏ sự phong phú
của các làn điệu dân ca Huế, tác
giả sử dụng *Y pháp lập luận
nào
? Nhận xét gì về cách trình bày
dẫn chứng
? Thế nào là phép liệt kê, các em
sẽ $*7! tìm hiểu ở tiết sau
? Dựa vào văn bản, em hãy cho
biết các làn điệu dân ca Huế có
những đặc điểm nổi bật nào
?Tuy mỗi làn điệu mang âm sắc,
tiết tấu khác nhau, * theo
nhận xét của tác giả thì chúng có
điểm gì giống nhau
?Qua đó tác giả đã khẳng định
thêm giá trị nào của Huế
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát biểu
Vì: - dân ca mang đậm bản sắc tâm hồn và tài hoa của mỗi vùng
đất
- Huế là 1 trong những cái nôi dân ca nổi tiếng ở *! ta
- Qua tên gọi các làn điệu, nhạc
cụ, cách chơi đàn
=> Phong phú, đa dạng về hình thức.
- N*Y pháp: lập luận chứng minh
- Liệt kê
- Thể hiện lòng khao khát, nỗi mong chờ hoài vọng thiết tha của tâm hồn Huế
- Sâu sắc về nội dung.
2- Cảnh ca Huế trên sông Hương:
Trang 4? Cảnh ca Huế trên sông *Y
$*7! thể hiện qua đoạn văn nào
? Chú ý vào các câu đầu của đoạn
văn, em thấy tác giả sử dựng kiểu
câu gì
? Trong &*W hợp này câu đặc
biệt có tác dụng gì
? Ngoài việc sử dụng câu đặc
biệt, trong đoạn văn tác giả còn
kết hợp các *Y thức biểu đạt
nào là chính
? Em hãy chỉ ra 1 vài câu văn
miêu tả hoặc biểu cảm
? Khi miêu tả cảnh ca Huế trên
sông *Y tác giả tập trung vào
những nội dung nào
? Cách biểu diễn của ca Huế có
gì đặc sắc
? Một lần nữa tác giả sử dụng
thành công biện pháp nghệ thuật
gì
? Việc sử dụng *Y pháp liệt
kê chứng tỏ cách thức biểu diễn
có gì đáng chú ý
? Từ đó cho thấy nét đẹp nào của
ca Huế $*7! nhấn mạnh
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát biểu
- Đêm thành phố lên đèn -> hết
- Câu đặc biệt: đêm
- Dùng xác định thời gian
- Miêu tả - biểu cảm
*Cách thức biểu diễn:
- Dàn nhạc: đàn tranh, đàn nguyệt
…
- Các ca công trẻ:
+ Nam mặc áo dài the
+ Nữ mặc áo dài đầu đội khăn xếp…
- Nhạc công: dùng các ngón đàn chau chuốt * ngón nhấn, mổ,
vỗ, vả … + Tiếng đàn lúc khoan lúc nhặt làm nên tiết tấu xao động hồn
*W Nghệ thuật: liệt kê
- Phong phú, dân dã.
- Thanh lịch, tinh thế, tính dân tộc cao.
* Cách thưởng thức:
Trang 5? Việc *+ thức ca Huế diễn
ra trong khung cảnh thời gian,
không gian * thế nào
? Qua đó, em có cảm nhận $*7!
gì về khung cảnh *+ thức ca
Huế
? Cách *+ thức ca Huế có gì
độc đáo (khác với cách nghe qua
băng ghi âm hoặc ghi hình *
thế nào)
? Tác giả đã nhận xét gì về sự
hình thành và của dân ca Huế
? Em hiểu thé nào về nhạc dân
gian và nhạc cung đình nhã nhạc
GV: * vậy ca Huế kết hợp
giữa 2 loại ca nhạc * trong
đó đặc sắc nhất là nhạc cung đình
tao nhã
? Em hiểu thế nào là tao nhã
? Đặt 1 câu có từ tao nhã
? Vậy tại sao nói nghe ca Huế là
1 thú tao nhã
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát biểu
- Phát biểu
- Trên thuyền, giữa sông *Y
đêm trăng, gió mát
- Cảnh sông nước đẹp, thơ mộng.
- Nghe nhìn trực tiếp các ca công, nhạc công, hát, cách ăn mặc …
3- Nguồn gốc ca Huế:
- Hình thành từ dòng nhạc dân gian và ca nhạc cung đình, nhã nhạc …
- Nhạc dân gian là các làn điệu dân ca, các điệu hò * hò lơ, hò
ô, xay lúa …; các điệu lí: lí con sáo, lí hoài xuân …=> loại nhạc này *W lạc quan, sôi nổi
- Nhạc cung đình, nhã nhạc là loại nhạc $*7! dùng trong các buổi lễ tôn nghiêm trong cung
đình của vua chúa => nhạc này *W có sắc thái trang trọng, uy nghi Loại nhạc này hiện nay đã
$*7! UNECO công nhận là di sản văn hoá phi vật thể
- Thanh cao và lịch sự
VD:
Con *W xứ Huế thật tao nhã
- Vì: ca Huế thanh cao, lịch sự, nhã nhặn, sang trọng và duyên dáng từ nội dung đến hình thức,
từ cách biểu diễn đến cách *+ thức, từ ca công -> nhạc
Trang 6? Khi viết lời cuối văn bản:
“Không gian * lắng đọng …”
tác giả muốn bạn đọc cùng cảm
nhận sự huyền diệu nào của ca
Huế trên sông
*Y-? Sau khi đọc xong văn bản, em
hiểu thêm gì về vùng đất kinh
thành này
? Qua bài văn đã gợi cho em
những tình cảm gì đối với Huế
- GV: gọi h.s đọc ghi nhớ
? Hãy kể tên các làn điệu dân ca
ở địa *Y em và các vùng
miền khác
? Bài “ Ca Huế trên sông *YP
bộc lộ thái độ gì của tác giả
? Hãy hát một làn điệu dân ca mà
em thích
- Phát biểu
- Phát biểu
- Đọc
công, từ giọng ca -> trong điểm
ăn mặc
- Ca Huế khiến *W nghe quên cả không gian, thời gian chỉ còn tình
*W Ca Huế * con *W đến xứ Huế
- Ca Huế mãi quyến rũ bởi vẻ đẹp
bí ẩn của nó
III- Tổng kết:
- Huế nổi tiếng bởi các làn điệu dân ca và âm nhạc cung đình
- Qua ca Huế hiểu về con *W
xứ Huế thanh lịch, trữ tình
- Yêu quý Huế, tự hào về vẻ đẹp của Huế
- Muốn đến Huế và $*7! *+ thức ca Huế trên sông
*Y-* Ghi nhớ (sgk- tr104)
IV- Luyện tập.
* Hoạt động 4: Hướng dẫn học bài ở nhà (1 phút)
- Về nhà học bài, tập một vài làn điệu dân ca Huế hoặc dân ca địa *Y để chuẩn bị cho buổi sinh hoạt ngữ văn cuối năm
- Chuẩn bị bài: Liệt kê
+ Tìm hiểu thế nào là liệt kê
+ Các kiểu liệt kê