Quan tâm thích đáng đến việc chấm,sữa bài cho học sinh yếu kém: Kết quả các bài kiểm tra định kỳ của học sinh yếu, kém thường thấp,nhất là ở phân môn TLV.cho nên, khâu chấm sữa bài cho c[r]
Trang 1BIỆN PHÁP GIÚP ĐỠ HỌC SINH YẾU KÉM HỌC MÔN
NGỮ VĂN CẤP THCS
1 Thực trạng học văn trong trường THCS hiện nay
Ngữ văn là môn học thuộc nhóm khoa học xã hội, có tầm quan trọng trong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng tình cảm cho học sinh.Vì thế nó có vị thế đặc biệt trong việc thực hiện mục tiêu chung của trường THCS Nội dung chương trình được xây dựng trên quan điểm thích hợp giảm tải, tăng thực hành và gắn với thực
tế Nguyên tắc tích hợp được biểu hiện cụ thể trong mỗi tiết học, bài học và đựơc chuyển tải đến học sinh bằng phương pháp dạy học tích cực Cụ thể là: dạy - học thông qua cách tổ chức các hoạt động của học sinh; rèn luyện phương pháp tự học; tăng cường hoạt động cá thể và hợp tác nhóm; kết hợp đánh giá của thầy và tự đánh giá của trò Trong đó rèn luyện phương pháp tự học cho học sinh, đặc biệt cho đối tượng học sinh yếu, kém là một việc làm cần thiết và quan trọng
Hiện nay ở trường chúng tôi, nhiều em học sinh lớp 6 mất kiến thức ở bậc tiểu học, thậm chí có em còn đọc chưa thông viết chưa thạo Cho nên khi tiếp xúc với chương trình mới, cách học mới các em còn nhiều lúng túng, mơ hồ về phương pháp tự học,…trình trạng ấy còn tiếp tục xảy ra ở các lớp 7,8,9 Điều đó ảnh hưởng rất lớn đến việc dạy học và chất lượng chung của bộ môn ngữ văn
Đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi phải đổi mới cách dạy của thầy và cách học của trò Trò chủ động nghiên cứu, tìm hiểu kỹ các đơn vị kiến thức trong mỗi bài học thì mới chiếm lĩnh một cách có ý thức và ghi nhớ sâu sắc Có như thế mới phát huy được tính chủ động sáng tạo trong quá trình học tập Cách học này rất khó đối với học sinh yếu kém Do đó đòi hỏi phải có sự hổ trợ, hướng dẫn, giúp đỡ tận tình của thầy cô Trong thực tế , việc giúp đỡ các đối tượng này vẫn chưa chú trọng đúng mức Giáo viên chưa có kinh nghiệm, chưa vạch ra kế hoạch cụ thể để giúp
đỡ các em Cho nên, chất lượng môn học chưa cao; học sinh yếu kém còn nhiều ở từng khối lớp Chính vì vậy chúng tôi chọn đề tài tổng kết kinh nghiệm: “ Một vài biện pháp giúp đỡ học sinh yếu kém học môn Ngữ văn cấp THCS”
2 Cơ sở vấn đề
Kho tàng dân gian thế giới có câu: “ Hết thảy những người trí tuệ bình thường đều có thể học và học giỏi, miễn là biết vận dụng khối óc, đôi tai đôi mắt của mình sao cho đúng cách” ( MARCEL PROUST) Đúng vậy học sinh trường chúng ta là những con người phát triển bình thường, học đúng độ tuổi, được sống trong một môi trường giáo dục tốt, thì lẽ dĩ nhiên sẽ tiếp thu được những tri thức phù hợp với lứa tuổi của mình Hơn nữa, chương trình thay sách với phương pháp dạy - học đổi mới hiện nay mang tính tối ưu, đáp ứng được những vấn đề có tính thời đại về giáo dục Học sinh được phát huy triệt để tính năng động sáng tạo qua phương pháp
Trang 2dạy- học tích cực Phải nói là đây là cách dạy - học tốt nhất nhằm tạo điều kiện cho học sinh rèn luyện tư duy, kỹ năng tự khám phá và chiếm lính tri thức dưới sự hướng dẫn, tổ chức các hoạy động của thầy cô Chỉ cần học sinh biết vận dụng khối óc, đôi tai và cả sự cần cù chăm chỉ của mình thì sẽ học được và học giỏi tất
cả các bộ môn
a Thực trạng ban đầu :
* Thuận lợi :
Đầu năm học 2007-2008 và liên tục ba năm sau đó, giáo viên đã được tập huấn đầy đủ về nội dung chương trình, phương pháp dạy- học đổi mới theo yêu cầu thay sách giáo khoa môn Ngữ văn cấp THCS Trong từng năm học, giáo viên còn được dự các chuyên đề, hội thảo nhằm nâng cao phương pháp day- học và chất lượng bộ môn Qua sáu năm học trực tiếp giảng dạy và nghiên cứu nộ dung chương trình SGK Ngữ văn cấp THCS bản thân tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm dạy học nhất định
* Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi nói trên, chúng tôi còn gặp phải một số khó khăn trong quá trình dạy - học Khó khăn lớn nhất đó là mặt bằng chất lượng đầu vào thấp, còn nhiều học sinh yếu kém Đối tượng này, do mất căn bản nên thường thụ động, tiếp thu và ghi chép chậm, hiểu bài một cách mơ hồ, soạn bài so bài, đến lớp lại không giám bộc lộ những suy nghĩ hiểu biết cá nhân; Cứ như thế lỗ hổng kiến thức ngày càng lớn, các em thiếu tự tin vào bản thân, mất dần ý thức tự giác học tập dẫn đến lười nhác và buông thả
Thêm vào đó, giáo viên chưa kinh nghiệm trong việc giúp đỡ học sinh yếu, kém; chưa phân loại học sinh ngay từ đầu năm học để có kế hoạch giúp đỡ kịp thời Thường thì đến cuối kỳ, giáo viên mới tổ chức dạy vài ba buổi phụ đạo chứ chưa vạch ra một kế hoạch cụ thể để theo dõi kiểm tra quá trình tiến bộ của học sinh Thêm vào đó, việc hướng dẫn phương pháp tự học cho học sinh yếu, kém còn chung chung ; trong các tiết học, giáo viên chưa quan tâm đúng mức, chưa tạo điều kiện tối đa cho các em bộc lộ tư duy, chưa thường xuyên biểu dương, khen ngợi những biểu hiện tiến bộ của các em Cho nên, đối tượng học sinh này còn chậm tiến bộ, chất lượng học môn ngữ văn còn thấp
b Các giải pháp đã sử dụng:
Vấn đề vướng mắc nêu trên đựơc đem ra bàn bạc ở tổ chuyên môn chúng tôi
đã đề ra các biện pháp giải quyết như: hướng dẫn học sinh phương pháp tự học, tổ chức dạy phụ đạo,… Các cấp quản lý chuyên môn đã tổ chức hội thảo nhằm tìm ra giải pháp khắc phục Những nổ lực nói trên đã bước đầu cải thiện được tình hình chất lượng môn Ngữ văn Nhưng nhìn chung hiệu quả chưa cao, chưa có “ cẩm nang” để chữa căn bệnh đại trà này Do đó cần phải tiếp tục tìm biện pháp cụ thẻ khắc phục thực trạng
c Tiềm năng thực hiện :
Trang 3Hiện nay cuộc vận động “ hai không” với năm nội dung của bộ GD-ĐT đang được các cấp quản lý giáo dục triển khai và thực hiện triệt để Vấn đề khắc phục tình trạng học sinh yếu kém, ngồi nhầm lớp là nhiệm vụ cấp thiết được toàn xã hội quan tâm Mỗi một giáo viên, mỗi một tập thể sư phạm đã xây dựng kế hoạch hành động cụ thể nhằm để nâng cao chất lượng dạy học Phụ huynh học sinh có ý thức
và tinh thần trách nhiệm hơn đối với con em mình các tổt chức, các đoàn thể xã hội cùng kề vai vơí nhà trường trong việc giáo dục thế hệ trẻ
3 Những biện pháp chung cho toàn cấp học:
a Khảo sát, phát hiện và phân loại trình độ học sinh:
Việc làm đầu tiên của giáo viên sau khi nhận lớp là trong thời gian ngắn nhất phải phân loại được trình độ học sinh trong lớp Ngay tuần học thứ nhất, bằng mắt nghề nghiệp và cảm tính của giáo viên sẽ nhận ra được mức độ học tập của từng học sinh Thường thì các em khá, giỏi luôn chủ động tích cực phát biểu xây dựng bài, tiếp thu kiến thức rất nhanh; học sinh trung bình thì e dè, nhút nhát, ít năng động hơn; còn lại đối tượng yếu, kém Ở đối tượng này, học sinh học thụ động, tiếp thu, ghi chép chậm Sau khi phát hiện đựơc đối tượng cần quan tâm, giáo viên cần kiểm nghiệm lại bằng một bài khảo sát ở tuần thứ hai Kết quả bài khảo sát là cơ sở
để giáo viên nắm bắc được đối tượng học sinh yếu kém trong lớp
* Lưu ý: Thời gian tổ chức làm khảo sát là do giáo viên tự bố trí ngoài số giờ qui định trong tuần Việc khảo sát, phân loại trình độ học sinh cần làm kỹ, chính xác ở lớp 6 để có cơ sở cho những năm học sau
b Tổ chức kế hoạch giúp đỡ học sinh yếu, kém:
b1 Hướng dẫn các chuẩn bị bài mới:
Chuẩn bị bài mới là việc làm cần thiết và quan trọng Qui trình chuẩn bị bài mới được thực hiện ở nhà, bắt đầu từ việc đọc kỹ kết quả cần đạt của bài học, sau
đó soạn từng phân môn theo câu hỏi sách GK:
- Phần đọc, hiểu văn bản : Các thao tác cụ thể:
+ Đọc văn bản:
• Truyện dân gian: Đọc kết hợp với kể
•Truyện, ký, kịch: Đọc kết hợp với tóm tắc tác phẩm
• Thơ: Đọc và học thuộc bài thơ
+ Nghiên cứu phần chú thích, ghi nhớ nghĩa của một số từ khó và học tập cách dùng từ của văn bản
+ Trả lời các câu hỏi phần đọc- hiểu: Đây là khâu quan trọng, học sinh cần khai thác thấu đáo nội dung, nghệ thuật chủ yếu của văn bản
+ Tiếp cận các kiến thức trong phần ghi nhớ
+ Làm các bài tập trong phần luyện tập
- Phân môn tiếng việt và TLV: Xuất phát từ kiến thức phần văn bản học sinh cần:
+ Làm các bài tập tìm hiểu
+ Tiếp cận các đơn vị kiến thức trong phần ghi nhớ
Trang 4+Áp dụng vào giải quyết phần luyện tập.
Ở hai phân môn này cần chú trọng khả năng thực hành, làm nhiều bài tập ứng dụng để hiểu sâu sắc lý thuyết
* Lưu ý: - Đây là yêu cầu khó đối với học sinh yếu kém vì khả năng tự học của đối tượng này rất thấp Song không phải vì thế mà không rèn giũa Giáo viên bắt buộc học sinh phải soạn bài theo đúng hường dẫn, soạn theo khả năng hiểu bài của mình, tuyệt đối không soạn để đối phó, không chép của bạn, không chép từ sách tham khảo , Mặt khác, phải thường xuyên kiểm tra, chấm điểm vở soạn, điều chỉnh kịp thời phương pháp tự học của học sinh Có thể mới rèn luyện được thói quen, nề nếp, ý thức tự học của đối tượng tự học của học sinh yếu, kém
- Thời gian hướng dẫn: giáo viên tranh thủ 15 phút đầu giờ, thời gian kiểm tra bài cũ hay tập trung riêng học sinh yếu, kém trong một khối lại để hướng dẫn
- Qui định về vở soạn: + Học sinh chuẩn bị một quyển vở soạn
+ Mỗi trang chia làm hai cột
Phần soạn nội dung kiến thức Phần điều chỉnh, bổ sung
b2 Rèn luyện các kỹ năng cơ bản :
Nghe, nói, đọc, viết là bốn kỹ năng cơ bản cần rèn luyện cho học sinh yếu, kém:
- Việc đọc được tiến hành ở hai mức độ: đọc thông thạo, trôi chảy rồi đến diễn cảm Ở mức độ thứ nhất, giáo viên cho học sinh tự giác thực hiện ở nhà bằng cách đọc nhiều lần văn bản trước khi soạn bài Khi đọc chú ý cách phát âm, cách ngắt giọng,… cho hợp lý Đến lớp giáo viên tạo điều kiện để đối tượng này được đọc trước lớp và uốn nắn cách đọc cho các em Từ đó, điều chỉnh và nâng dần kỹ năng đọc của học sinh lên mức độ đọc diễn cảm Muốn đọc diễn cảm, cần phải nắm bắt được thần thái của văn bản, mạch cảm xúc, ngữ điệu nhân vật, và đặc biệt phải hoá thân vào tác phẩm thì mới biểu hiện được nội dung tư tưởng của tác phẩm Kỹ năng này cần đưa vào luyện tập ở cuối tiết văn học Có thể gọi học sinh khá, giỏi đọc mẫu, sau đó cho học sinh yếu kém đọc lại từng đoạn ngắn để rèn luyện
- Song song với kỹ năng đọc là rèn luyện kỹ năng viết: Yêu cầu đầu tiện đặt ra cho các em là phải viết sạch sẽ, rõ ràng, chữ viết đúng chính tả Sau đó mới đến kỹ năng diễn đạt: dùng từ, đặt câu, viết đoạn, liên kết đoạn thành bài theo đặc điểm của từng thể loại Muốn thực hiện tốt hai yêu cầu này cần cho học sinh lập sổ văn học để tích luỹ vốn từ; ra bài tập thêm để tăng cường thời gian luyện viết ở nhà; giới thiệu sách để học sinh tham khảo,… Điều cần thiết là giáo viên phải thường xuyên kiểm tra, chấm điểm và sửa chữa kịp thời cho học sinh rút kinh ngiệm
- Bên cạnh kỹ năng trên, học sinh cần phải rèn luyện kỹ năng nghe và nói Giáo viên cần sắp xếp cho học sinh yếu, kém ngồi ở những vị trí thích hợp như: những bàn đầu, đầu bàn dãy giữa để các em tập trung nghe cho tốt Trong giờ học, nhất là các tiết luyện nói nên ưu tiên cho đối tượng học sinh này được rèn luyện kỹ năng diễn đạt bằng lời trước tập thể nhóm và trước lớp nhằm rèn luyện tính dạn dĩ
Trang 5, khả năng tư duy độc lập và bộc lộ mức độ tiếp thu của cá nhân Qua đó, giáo viên nắm bắt đuợc tiến bộ của từng em trong từng giờ học
* Lưu ý: Việc rèn luyện bốn kỹ năng: Nghe ,nói, đọc, viết phải được thực hiện xuyên suốt trong từng năm học và toàn cấp học Giáo viên phải tận dụng mọi thời gian có thể trong tiết học để giúp đỡ học sinh rèn luyện Qui trình kiểm tra đánh giá nên lồng ghép vào việc kiểm tra bài cũ, trong thời gian luyện tập, trong các tiết trả bài kiểm tra, đặc biệt là thường xuyên nhắc nhở học sinh ý thức tự rèn luyện bản thân
b3 Phân công học sinh khá giỏi giúp đỡ học sinh yếu, kém:
Tục ngữ có câu : “ Học thầy không tầy học bạn” Muốn học sinh yếu, kém tiến bộ ngoài sự giúp đỡ của thầy cần phải có sự hổ trợ đắc lực của bạn bè Giáo viên bộ môn kết hợp với giáo viên chủ nhiệm để hình thành những đôi bạn học tập: Một học sinh giỏi kèm một học sinh kém, một học sinh khá kèm một học sinh yếu Nhiệm vụ của từng đôi bạn là phải giúp đỡ nhau để cùng tiến bộ Các em khá, giỏi
có thể hướng dẫn, kiểm tra việc học bài, soạn bài của bạn mình Trên lớp thì cùng nhau thảo luận những vấn đề khó, lúc về nhà thì nhắc nhở nhau hoàn thành các công việc mà giáo viên giao cho Sau một tuần, một tháng hay một đợt thi đua giáo viên sơ kết kết quả tiến bộ của từng đôi bạn Khen ngợi biểu dương, cho điểm thưởng những đôi bạn nào có thành tích học tập tốt nhất
b4 Phát huy trí lực của học sinh yếu, kém trong giờ học :
Như đã nói ở phần thực trạng, học sinh yếu, kém thường thụ động, quen nghe, quen ghi chép mà không chủ động phát biểu xây dựng bài Cho nên, muốn phát huy trí lực của các em trong giờ học cần có nhiều cách:
Một là khích lệ, động viên, biểu dưong, khen ngợi kịp thời khi các em có biểu hiện tích cực trong giờ học như: Tự giác phát biểu, nêu được một ý kiến hay, một câu nói đúng, …
Hai là tạo điều kiện, cơ hội cho các em bộc lộ suy nghĩ, tư duy bằng những câu hỏi dễ, bài tập đơn giản; khơi gợi hứng thú bằng nhiều tình huống có vấn đề buộc học sinh phải giải quyết
Ba là qui định mỗi em trong một tiết học phải phát biểu tối thiểu một lần
Bốn là nhắc nhở, khiển trách những em chưa tích cực trong giờ học
b5 Quan tâm thích đáng đến việc chấm,sữa bài cho học sinh yếu kém:
Kết quả các bài kiểm tra định kỳ của học sinh yếu, kém thường thấp,nhất là ở phân môn TLV.cho nên, khâu chấm sữa bài cho các em rất quan trọng.Giáo viên đọc kĩ bài làm của học sinh, phát hiện lỗi và ghi kí hiệu cho học sinh nhận biết để sữa.Lời phê của giáo viên phải khái quát được mức độ bài làm về kiến thức và kĩ năng;có hàm ý động viên, khuyến khích sự vươn lên và rút kinh ở lần sau; tránh những lời phê chung và thiếu tế nhị như: Yếu, kém,… làm học sinh nản lòng và mất miền tin bào bản thân Khi trả bài trên lớp , cần ưu tiên cho đối tượng học sinh này tự nêu cách chữa các lỗi đã mắc , tạo không khí học hỏi lẫn nhau trong lớp , tránh chế độ chê bai , miệt thị , những bài làm chưa đạt yêu cầu giáo viên có thể
Trang 6yêu cầu học sinh viết lại đoạn văn , bài văn ( nếu thấy cần thiết) và nhất thiết phải thu bài viết lại của học sinh để chấm lần hai
B6 Tổ chức dạy phụ đạo cho học sinh yếu, kém:
Do hỏng một số kiến thức cơ bản , nên giáo viên cần tổ chức dạy phụ đạo cho học sinh yếu, kém ngoài giờ chính khoá giáo viên bộ môn kết hợp với giáo viên chủ nhiệm để tổ chức lớp học vào ngày chủ nhật, có thể dạy cho các em 3 tiết/ tuần, bắt đầu dạy vào tuần thứ 3 của năm học Công việc chính trong các buổi học này là giúp học sinh ôn lại kiến thức cũ, rèn luyện kỹ năng của hai phân môn TV
và TLV, tăng cường thực hành tạo lập văn bản, hướng dẫn thêm về phương pháp
tự học Phải nói rằng chỉ có học phụ đạo, giáo viên mới có thời gian, điều kiện để giúp đỡ tận tình cho từng học sinh Qua đó, các em cảm thấy tự tin hơn vaò bản thân, sự mặc cảm, tự ti dần dần được xoá bỏ, chất lượng học tập mà nhờ đó cúng được tăng lên
c Quá trình kiểm tra, theo dõi, đánh giá kết quả :
C1 Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm và PHHS:
Đối với giáo viên chủ nhiệm: Ngay từ đầu năm, sau khi khảo sát, phân loại trình độ học sinh, giáo viên bộ môn cần phải báo cáo cho GVCN biết số lượng và danh sách học sinh yếu, kém trong lớp, trao đổi kế hoạch giúp đỡ đối tượng này với GVCN để phối hợp thực hiện Lên lịch làm việc hằng tuần với GVCN để thông báo tình hình học sinh Từ thông tin đó, GVCN có cơ sở để nhận xét, đánh giá cuối tuần
- Đối với phụ huynh học sinh: Phụ huynh đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi việc học của học sinh ở nhà Cho nên, giáo viên cần thông báo cho phụ huynh biết kết quả khảo sát đầu năm để gia đình có sự quan tâm đúng mức đối với học sinh yếu, kém như: quản lý tăng cường thời gian tự học; đôn đốc, nhắc nhở học sinh thực hiện đầy đủ những yêu cầu của giáo viên; kiểm tra kết quả học tập của con em mình hằng ngày, hằng tuần, Bên cạnh đó cần lập sổ liên lạc bộ môn
để tiện trao đổi thông tin với phụ huynh
c2 Lập sổ theo dõi học sinh yếu kém:
- Trang 1: Ghi danh sách học sinh yếu, kém
( Mẫu: thứ tự, họ và tên học sinh, kết quả bài khảo sát ĐN)
- Trang 2,3: Theo dõi đôi bạn cùng tiến
( Mẫu: Thứ tự, họ và tên đôi bạn, kết quả học tập: M, 15’ , 45’; nhận xét )
- Trang 4,5: Theo dõi điểm trung bình môn
( Mẫu: Thứ tự, họ và tên học sinh TBm K1,TBm K2, TBm CN)
- Phần còn lại: Theo dõi cụ thể từng em ( Phần này dành cho mỗi em một trang Giáo viên ghi nhận xét, đánh giá từng tuần để thông báo cho GVCN và phụ huynh HS)
* Lưu ý : Sổ theo dõi này được lưu trong bốn năm học Nếu giáo viên được
phân công dạy theo lớp thì sẽ thuận tiện trong việc theo dõi giúp đỡ học sinh yếu, kém Nếu giáo viên không được dạy theo lớp thì bàn giao sổ này cho người dạy
Trang 7năm sau để quá trình theo dõi được liên tục.
4 Những biện pháp cụ thể cho học sinh yếu, kém từng khối lớp:
a Lớp 6:
- Hướng dẫn kỹ phương pháp học tập bộ môn cho học sinh ngay từ đầu năm học:
+ Giải thích tên gọi ngữ văn
+Cấu trúc chương trình môn học, bài học
+Cách soạn bài theo từng phân môn
+ Cách kiểm tra đánh giá
- Chú trọng rèn luyện kỹ năng đọc và viết đúng chính tả
+ Rèn kỹ năng đọc trong các tiết học văn bản
Thực hiện hết các bài tập viết chính tả ở lớp (có kiểm tra vở bài tập và chấm điểm)
+ Sửa lỗi chính tả trong các tiết trả bài viết
- Rèn kỹ năng tạo lập văn bản theo từng kiểu bài:
+ Cần cho học sinh yếu kém nắm đựơc các bước làm bài Đặt biệt phải thành thạo trong khâu lập dàn ý
+ Đối với kiểu bài tự sự nên lưu ý cho học sinh yếu kém về đặc trưng của ba dạng bài: Kể một câu chuyện có sẵn theo sách( Kể bằng lời văn của mình, đóng vai nhân vật), Kể chuyện đời thường( người thật, việc thật) , Kể chuyện tưởng tượng( Tưởng tượng trên cơ sở có thật)
+ Đối với kiểu bài miêu tả: Chú trọng nghệ thuật viết văn tả cảnh và tả người,vận dụng các phép tu từ như so sánh, nhân hoá, ẩn dụ, hoán để làm cho lời văn giàu sức biểu cảm Cần cho học sinh yếu kém viết từng đoạn văn ngắn để rèn cách diễn đạt Giới thiệu tài liệu tham khảo, những đoạn văn miêu tả hay cho học sinh đọc và vận dụng
b Lớp 7:
- Hướng dẫn kỹ cách học phần văn học cổ( Thơ chữ hán):
+ Đọc kỹ bản nguyên âm, dịch nghĩa và dịch thơ
+Tìm hiểu nghĩa của từng yếu tố Hán- Việt
+Xác định thể thơ
+ Đối chiếu bản dịch thơ với bản nguyên âm để hiểu đúng nội dung bài thơ
- Phần văn nghị lụân : Yêu cầu học sinh nhận định được vấn đề nghị luận, trình tự lập luận và nghệ thuật nghị luận của từng văn bản Phân biệt đâu là dẫn chứng, đâu là lý lẽ và cách dùng dẫn chứng, lý lẽ để phục vụ cho luận điểm Đây là nội dung khó nên giáo viên cần có câu hỏi gợi mở cho từng tình huống cụ thể trong mỗi văn bản thì học sinh yếu kém mới soạn và học được bài
- Phần tiếng việt: Nội dung “ Dùng cụm chủ- vị để mở rộng câu” rất khó đối với những học sinh mất căn bản về cấu trúc ngữ pháp của câu Cho nên, cần lồng ghép việc ôn tập những kiến thức cũ như: Cách xác định chủ ngữ, vị ngữ; cấu tạo các cụm từ ( đã học ở lớp 6)vào tiết dạy bài mới Bên cạnh việc phân tích các ngữ
Trang 8liệu mà SGK đưa vào giáo viên phải cho những ví dụ đơn giản hơn để học sinh yếu kém dễ nhận diện
Ví dụ: Bài “ Dùng cụm chủ- vị để mở rộng câu”ở mục (II) câu (c)
Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm, cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen
Đây là một câu mở rộng thành phần cụm từ( cụm động từ) không hề đơn giản đối với học sinh yếu kém Nên sau khi phân tích câu này giáo viên cho thêm một ví
dụ đơn giản hơn và gọi một em học sinh yếu lên phân tích:
Cô giáo // khen bạn Nam/ học giỏi
C Lớp 8:
- Kiểu bài thuyết minh:
+ Chú trọng việc tìm hiêu tri thức về đối tượng thuyết minh
+ Cụ thể hoá dàn ý cho từng dạng đề thuyết minh( 4 dạng cơ bản trong chương trình lớp 8: t/m một đồ vật, t/m một thể loạ văn học, t/m một cách làm( một phương pháp), t/m một danh lam thắng cảnh)
+ lựa chọn đề bài phù hợp cho bài viết số 3( đối tượng được thuyết minh phải gần gũi dễ hiểu, dễ nắm bắt được đặc điểm)
- Kiểu bài nghị luận:
+ Lập cho học sinh một đề cương ôn tập về văn nghị luận đã học ở lớp 7:
Luận điểm là gì? Luận cứ là gì? Lập luận là gì?
Các phép lập luận đã học?
Dàn ý của hai dạng: nghị luận chứng minh và nghị luận giải thích
+ Cho học sinh học tập nghệ thuật lập luận của các văn bản nghị luận trung đại:
Cách nêu luận điểm, cách dùng lý lẽ và lựa chọn dẫn chứng
Giọng điệu văn phong chính luận
+ Giúp phân biệt nghị luận xã hội và nghị luận văn học
+ Cách đưa các yếu tố: Tự sự, miêu tả, biểu cảm và bài văn nghị luận
d Lớp 9:
- Giúp học sinh hệ thống hoá kiến thức phần văn học văn bản bằng cách lập bảng hệ thống theo mẫu sau:
+ Văn bản nhật dụng:
Văn bản Tác giả Năm s/ tác Chủ đề PTBĐ Nghệ thuật Nội dung
+ Văn học trung đại :
TT Văn bản Tác giả T/g s/tác T/ loại PTBĐ N/ thuật nội dung
+ thơ hiện đại Việt Nam
TT Văn bản Tác giả T/g s/tác T/ loại PTBĐ N/ thuật nội dung + Truyện hiện đại Việt Nam:
Trang 9TT Văn bản Tác giả T/g s/tác T/ loại PTBĐ N/ thuật nội dung
+ Văn học nước ngoài:
bản
Tác giả Thế kỷ T/ loại VH nước N/ thuật nội dung
* Lưu ý: Ngay từ đầu năm học, giáo viên cho học sinh lập các mẫu trên vào giấy A4 Học xong văn bản nào thì cập nhật văn bản ấy vào đúng mẫu Làm được như thế thì việc ôn tập ở cuối học kỳ và cuối năm học sẽ nhẹ nhàng hơn
- Kiểu bài nghị luận ở học kỳ 2 lớp 9 khá nặng lại không đủ thời gian luyện tập nên cần phải:
+ Tăng cường tiết luyện tập trong các buổi dạy phụ đạo
+ Cụ thể hoá dàn ý các dạng bài nghị luận xã hội và nghị luận văn học
5 Kết luận:
Bước đầu áp dụng những biện pháp trên vào thực tiễn dạy học ở một số lớp nhất định, tôi thấy rằng học sinh yếu kém có giảm dần so với những lớp chưa được
áp dụng Như vậy, việc đề ra những biện pháp giúp đỡ học sinh yếu kém là thật sự cần thiết Muốn phát huy tối đa hiệu quả của việc làm này, đòi hỏi giáo viên phải tận tuỵ, tận tâm, vạch ra kế hoạch cụ thể ngay từ đầu năm Từ đó, theo dõi giúp đỡ
để đối tượng học sinh này vươn lên trong học tập
Quá trình giúp đỡ học sinh yếu kém có thể tóm tắc như sau:
- Những biện pháp chung cho toàn cấp học:
Một là khảo sát, phân loại học sinh ngay từ đầu năm
Hai là tổ chức kế hoạch giúp đỡ:
+ Hướng dẫn cách soạn bài mới
+Rèn luyện kỹ năng cơ bản
+ Phân công học sinh khá, giỏi hỗ trợ
+ Phát huy trí lực học sinh yếu, kém trong giờ học
+Quan tâm thích đáng đến việc chấm, sửa bài kiểm tra
+Tổ chức dạy phụ đạo
Ba là cách thức theo dõi kiểm tra, đánh giá của giáo viên
Trang 10Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của một
số nhà văn
1 Nhà văn Tô hoài.
a Tụ Hoài - nhà văn của những sự lạ.
Khụng ai bảo ụng là lập dị ễng chủ trương sống hũa vào với đời thường, song những chuyện kể dưới đõy thỡ quả là rất lạ Và người viết bài này, nếu khụng cú một thời gian làm trợ lý cho ụng ở Hội Văn nghệ Hà Nội thỡ hẳn cũng khú hỡnh dung rằng ở ụng lại cú thể nảy sinh những chuyện dị thường như thế Bờn cạnh những tớnh từ biểu cảm mà cỏc nhà thơ, nhà văn ta vẫn dựng khi ký tặng sỏch nhau (như “Rất yờu quý tặng ”, “Rất thõn yờu tặng ”, “Rất trõn trọng tặng ”) thỡ mấy chữ “Thõn tặng ” vẫn được dựng nhiều hơn cả Người ta cú thể vung tay, hạ bỳt viết mấy chữ này cho những đối tượng mới gặp lần đầu mà chẳng phải đắn đo cõn nhắc gỡ Thậm chớ, cú khụng ớt trường hợp tỏc giả vừa nắn nút hai chữ “Thõn tặng” xong đó quay lại hỏi người đang ngồi kế bờn mỡnh: “Thõn tặng gỡ nhỉ?” Nghĩa là chữ “thõn” ấy cú thể tặng cho người “sơ”
Nhưng với Tụ Hoài thỡ khỏc, trong muụn một cỏch đề tặng, ụng chỉ dựng độc một chữ “Tặng ” bất kể người được ụng tặng sỏch là ai, cú bề dày quan hệ như thế nào Thoạt đầu, tụi rất ngạc nhiờn về sự “kiệm” chữ này của bậc lóo làng Chớ ớt thỡ tụi cũng là trợ lý của ụng (bấy giờ ụng đang là Chủ tịch Hội Văn nghệ Hà Nội), hai bỏc chỏu cựng làm việc trong một phũng Nhưng rồi, nhỡn sang cỏc anh Vũ Quần Phương, Bằng Việt - những người tuổi tỏc hơn tụi nhiều và cũng đều là những vị
cú chức sắc ở Hội, thỡ sự tỡnh cũng “rứa” cả Bờn trờn chữ ký Tụ Hoài cũng chỉ là mấy chữ “Tặng Vũ Quần Phương”, “Tặng Bằng Việt” gọn lỏn, khụng một chỳt sắc thỏi biểu cảm Đem chuyện lạ này ra đặt vấn đề với chớnh Tụ Hoài, ụng húm hỉnh giải thớch: “Tụi chỉ đề “tặng” thế thụi Nhỡ hụm nay “thõn”, mai khụng “thõn” nữa thỡ sao?”!
Lại hỏi chuyện ụng đề tặng cỏc bậc đàn anh, vớ như với trường hợp nhà văn Nguyễn Cụng Hoan, liệu cú gỡ khỏc khụng? Vỡ theo tụi được biết, Nguyễn Cụng Hoan đó từng cú bài nhận xột (đó in trờn bỏo) rất chớ lý và thỳ vị về cuốn tiểu
thuyết Đảo hoang của Tụ Hoài Lóo nhà văn thoỏng nhớu mày, rồi ụng nguầy
nguậy lắc đầu: “Với ai tụi cũng đều đề tặng vậy cả Vả lại, tụi cũng rất ớt tặng sỏch
ai Như cụ Hoan, cụ ấy đỏng tuổi bố tụi, là bậc đàn anh của tụi trong văn chương Nếu cụ muốn, thỡ cụ cứ việc đến lấy sỏch của tụi mang về, hoặc mượn ở thư viện Hội Nhà văn, chứ khụng cần tụi phải tặng”
Cụng khai sai chớnh tả Trong những người viết, khụng phải ai cũng dỏm khẳng định như đinh đúng cột rằng mỡnh khụng bao giờ viết sai chớnh tả Tuy vậy, những