_ Nắm được những nét đặc sắc của bài văn tuỳ bút chính luận này: kết hợp chính luận và trữ tình ; Tư tưởng của bài văn thể hiện đặc sắc thuyết phục không phải chỉ bằng lí lẽ mà còn bằng [r]
Trang 1TRƯỜNG THCS LÊ QUÍ ĐÔN GIÁO ÁN TỐT : MÔN NGỮ VĂN 6
GV: NGUYỄN THỊ THỦY
I/ Mục tiêu: Giúp học sinh:
_ Hiểu được tư tưởng cơ bản của bài văn : Lòng yêu nước bắt nguồn từ lòng yêu những gì gần gũi, thân thuộc của quê hương
_ Nắm được những nét đặc sắc của bài văn tuỳ bút chính luận này: kết hợp chính luận và trữ tình ; Tư tưởng của bài văn thể hiện đặc sắc thuyết phục không phải chỉ bằng lí lẽ mà còn bằng sự hiểu biết phong phú, tình cảm thắm thiết của tác giả đối với Tổ quốc Xô viết II/ Chuẩn bị
1/ Giáo viên:
_ Nghiên cứu nội dung bài dạy sách giáo khoa + sách giáo viên
_ Bảng phụ
_ Tìm hiểu tài liệu bổ sung về tác giả và tác phẩm
_ Thích hợp với Tiếng việt+ tập làm văn
2/ Học sinh:
_ Đọc văn bản, nắm những nét chính về tác giả và tác phẩm
_ Soạn câu hỏi phần tìm hiểu văn bản
_ Phiếu học tập
_ Tìm hiểu những biểu hiện, những việc làm, những tấm gương thể hiện lòng yêu nước III/ Kiểm tra
_ Chọn và đọc thuộc lòng diễn cảm những đoạn văn em thích trong bài :Cây tre Việt Nam
_ Tại sao có thể nói : “ Cây tre Việt Nam” là bài thơ bằng văn xuôi, hoặc bài văn xuôi chính luận dào dạt chất thơ
IV/ Tiến trình tổ chức các họat động :
Hoạt động 1: Khởi động: Viết về lòng yêu
nước của người Việt Nam trong bài báo cáo
chính trị tại Đại hội toàn quốc lần thứ nhất của
Đảng (1951), Chủ tịch HCM viết:
“Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là
một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến
nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần
ấy lại sôi nổi , nó kết thành một làng sóng vô
cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy
hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán
nước và lũ cướp nước” Để thể hiện chân lí:
“Lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật
tầm thường nhất”.Vào cuối tháng 6 - 1942 thời
kỳ khó khăn nhất trong cuộc chiến tranh vệ
Giáo viên giới thiệu bài mới
Học sinh nghe giới thiệu bài mới
Trang 2quốc quân của nhân dân Liên Xô chống phát
xít Đức xâm lược (1941-1945)
Ê ren-bua nhà văn lớn Xô viết đã cho ra đời bài
“Lòng yêu nước” được trích từ bài báo Thử lửa
Đó chính là nội dung của bài học mới hôm
nay:
HOẠT ĐỘNG II Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chú thích
I/ Tìm hiểu chú thích:
Học sinh trả lời giáo viên nhấn mạnh một số ý
chính và bổ sung vài nét về tác giả và tác
phẩm
1/ Tác giả - tác phẩm:
- I-li-a Ê-ren-bua(1891-1962) là nhà
văn-nhà báo nổi tiếng của Nga.
- “Lòng yêu nước” trích bài bút ký-chính
luận Thử lửa viết tháng 6 /1942
Trong cuộc chiến tranh chống phát xít Đức của
Xô viết (cũ).
Giải thích từ khó ở chú thích
2/ giải thích từ khó : (sgk).
Qua chuẩn bị bài ở nhà gv thử cho học sinh tìm
đại ý bài văn
3/ Đại ý : Bài văn lí giải ngọn nguồn của lòng
yêu nước Lòng yêu nước bắt nguồn từ tình yêu
những gì thân thuộc, gần gũi, tình yêu gia đình,
xóm làng, miền quê
Lòng yêu nước được thể hiện và thử thách
trong cuộc chiến đấu chống ngoại xâm bảo vệ
Tổ quốc
Gv gọi hs đọc chú thích sgk
Qua việc đọc và tìm hiểu em hãy nêu những hiểu biết của mình về tác giả và tác phẩm
Gv kiểm tra học sinh một số chú thích được giải nghĩa trong sgk
Thanh tú là gì?
Gru di-a là nước nào? Ở đâu
Điện Kiem-li được giải thích như thế nào?
Khả ố là gì?
Qua chuẩn bị ở nhà
em cho biết đại ý bài văn?
Đọc chú thích
Nêu hiểu biết cá nhân
Trả lời một số chú thích
Tìm đại ý , ghi đại ý
HOẠT ĐỘNG III: Đọc - tìm hiểu văn bản:
Chú ý đọc: Đây là bài chính luận nhưng giàu
chất trữ tình , hình ảnh cụ thể nên đọc vừa tha
thiết vừa sôi nổi, vừa dứt khoát, vừa mềm mại ,
tràn ngập cảm xúc
Hướng dẫn học sinh cách đọc
Giáo viên đọc mẫu
Chú ý đọc đúng yêu cầu
Nêu hiểu biết của cá nhân về
Trang 3_Thể loại : Bút ký - chính luận- trữ tình:
Lập luận theo kiểu: Tổng-phân-hợp : đi từ khái
quát đến cụ thể : Khái quát 1 : phân tích cụ
thể-khái quát 2: (cao hơn)
_Bố cục: có thể chia 2 đoạn hoặc 3 đoạn :
a/ 2 câu đầu : giới thiệu tư tưởng chủ đạo của
bài văn
b/ Người cùng mai: những biểu hiện cụ thể
của lòng yêu nước trong chiến tranh
c/ kết luận : Sức mạnh vĩ đại và giản gị của
lòng yêu nước chân chính
1/ Cội nguồn của lòng yêu nước:
Gv chốt: Mở đầu tác giả nêu ra nhận định nêu
ra từ thực tiễn: “ Lòng yêu nước những vật
tầm thường nhất”
Tiếp đó tác giả nói đến tình yêu quê hương
trong một hoàn cảnh cụ thể Chiến tranh khiến
cho mỗi công dân Xô viết nhận ra vẽ đẹp riêng
và hết sức quen tuộc của quê hương mình”
Điều này được minh hoạ bằng một loạt hình
ảnh đặc sắc thể hiện nét đẹp riêng của mỗi
vùng trên đất nước Xô viết Từ đó dẫn đến sự
khái quát một quy luật, một chân lí “ Dòng
suối đổ vào sông Tổ quốc”
Nhận định của câu mở đầu của lòng yêu nước
được chứng minh , mở rộng và nâng cao thành
một chân lí ở câu cuối đoạn văn
Lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật
tầm thường nhất, yêu cái cây hơi rượu
mạnh.
Biểu hiện của sự sống đất nước được con người
tạo ra.
Gv bình ngay từ câu mở đầu dường như đã
thấm đậm cảm xúc tha thiết , gắn bó sâu nặng
của tác giả với đất nước,quê hương Chúng ta
cũng đã phần nào nhận ra hương vị riêng của
quê hương tác giả Đó chính là biểu hiện của sự
sốngđất nước được con người tạo ra Chúng
đêm lại niềm vui, hạnh phúc ,sự sống cho con
người
Chốt:
Để chứng minh cho những nhận định lí lẽ, để
bổ sung cụ thể hơn nữa những dẫn chứng nêu
trên Tác giả chọn ra những dẫn chứngvề lòng
sau đó gọi họpc sinh thứ nhất đọc: từ đầu lòng yêu Tổ quốc Học sinh thứ hai đọc tiếp hết Nêu cách hiểu của
em về thể loại và bố cục
Học sinh trả lời và
gv chốt Kiểu bài này các em sẽ được học cụ thể ở lớp 7
Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu chi tiết văn bản
Học sinh chú ý đoạn: từ đầu lòng yêu Tổ quốc Văn bản lòng yêu nước là một phần bài báo nổi tiếng của nhà văn Xô viết
Ê ren-bua Cảm nghĩyêu nước được tác giả diễn đạt ở nội dung thứ nhất của văn bản đó là gì? : Trình tự lập luận trong đoạn văn được thể hiện như thế nào?
Gợi ý: Mở đầu tác giả nêu nhận định gì? Tiếp đó tác giả nói đến tình yêu trong hoàn cảnh cụ thể ra sao?
Câu cuối đoạn tác giả khái quát chân lí , quy luật như thế nào?
Mở đầu văn bản là câu văn khái quát về
thể loại và bố cục
Nghe
Thảo luận nhóm Đại diện nhóm báo cáo kết quả thảo luận
Chia đoạn Xác định nội dung
Chú ý đoạn đầu
Thảo luận theo đôi bạn học tập Báo cáo kết quả thảo luận
Trang 4yêu nước của nhân dân ở những vùng, miền
khác nhau
Chốt:
_Những cảnh tác giả mang vẻ đẹp tiêu biểu
cho từng vùng đất nước Thân thuộc nhất đối
với sự sống con người trên đất Xô viết
Bình: cảnh vật thiên nhiên, đời sống sinh hoạt
của con người vừa là những tư liệu vừa là niềm
tự hào,vẽ những đặc sắc, dặc sản riêng của từng
vùng miền,
Từ thành phố cổ thủ đô hay thảo nguyên hoặc
dòng sông, đêm trắng
Tác giả chỉ điểm qua một vài dấu ấn ma tất cả
đãî hiện lên hết sức rõ nét
Tác giả là người am hiểu và có tình cảm sâu
sắc với các miền đất nước của ông tất cả đều
thấm đượm tình cảm yêu mến tự hào của con
người
_”Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu miền quê
trở nên lòng yêu Tổ quốc “ đến lòng yêu nước
là thứ tình cảm có thật từ trong lòng người
không hư ảo , trừu tượng.
Chốt : Sau hàng loạt những dẫn chứng chứng
lòng yêu nước Đó là câu văn nào? Có
gì đặc sắc trong câu văn đó?
Vì sao lòng yêu nước lại bắc đầu bằng lòng yêu những vật tầm thường?
Gv bình
Biểu hiện lòng yêu nước của những người con Xô viết gắn liền với nỗi nhớ vẽ đẹp thanh tú của chốn quê hương , các làng quê yêu dấu của họ Đó là những vẽ đẹp nào?
Gv viên bổ sung và kết luận
Gv treo bảng phụ đã nghi sẳn hoàn chỉnh
_Cánh rừng bên sông cây mọc là là nước
_Những đêm tháng sáu sáng hồng Bóng thuỳ dương Khí trời, sòng suối,
vị mát của nước, rượu vang
_ Sương mù và dòng sông Nê va, những pho tượng tạc chiến mã
_ Những phố cũ, điện kren-li,tháp cổ
Em có nhận xét gì về cách chọn lọc và miêu tả những cảnh đẹp đó?
Dựa vào đâu tác giả có cách chọn lọc và miêu tả tiêu biểu ,
Phát hiện Ghi bài Suy nghĩ trả lời
Các nhóm thảo luận thi làm nhanh
Đại diện nhóm báo cáo kết quả thảo luận
Nghe chuyển ý
Đọc thầm Phát hiện câu văn và trả lời
Trang 5minh chặc chẽ và thuyết phục tác giả đã nêu
nêu được một chân lí phổ biến sâu sắc về lòng
yêu nước lòng yêu nước thiêng liêng được
nâng lên từ lòng yêu nhà , yêu làng xóm, yêu
quê hương bình thường , gian dị
Tình yêu quê hương của dân tộc việt nam:
_ Anh đi anh nhớ quê nhà dầm tương
_Đẹp vô cùng Tổ quốc ta ơi! đồng xanh
ngào ngạt
2/ Lòng yêu nước thử thách trong chiến tranh.
_” Có thể nào quan niệm sức mảnh liệt của
tình yêu mà không đêm nó vào lửa đạn gay go
thử thách”.
Gv chốt: Khi nguy cơ mất nước ( mất nhà ,
xóm, làng quê) thì lòng yêu nước sẽ trỗi dậy (
nếu cần sẽ đổ máu hi sinh để giữ lấy ) Như
vậy lòng yêu nước là một giá trị tinh có thể
nhìn thấy được
Tình cảm thiêng liêng mỗi con người chân
chính được thể hiện với sức mãnh liệt của
nó.
Khi đất nước bị xâm lăng, khi độc lập, tự do
của Tổ quốc bị đe doạ thì tiếng nói bị thầm kín
nhất , thiết tha nhất , cháy bỏng nhất trong lòng
mỗi người dân liên xô được cất lên, Khi Tổ
quốc xô viết bị lâm nguy thì người dân bình
thường nhất của nước Nga đã chọn con đường
hi sinh và đô chọn con đường hi sinh và đôì
cuối cùng họ đã giành chiến thắng vẻ vang
Giáo viên chốt: Chủ tịch HCM thường nói :
Mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần yêu
nước sẽ kết thành 1 lang sóng vô cùng mạnh
mẽ, to lớn, nhấn chìm cả bè lũ cướp nướcvà
bán nước Cũng như nhân dân Liên xô lòng
yêu nước của nhân dân ta đã định cho thực dân
pháp và Đế quốc Mỹ đại bại ở chiến thắng
đặc sắc như vậy?
Bài tập trắc nghiệm:
A- Đó là những
kỉ niệm gắn liền với tuổi thơ của tác giả
B- Niềm tự hào của tác giả
C- Tình yêu quê hương thắm thiết
D- Cả 3 câu trên
Gọi học sinh đọc câu văn kết đoạn
Em có nhận xét gì về cách viết ở câu văn kết đoạn so với những câu văn khác?
Điều sâu sắc nhất được thể hiện ở câu văn kết đoạn là gì
Ở Việt Nam chúng
ta lòng yêu nước có cội nguồn như vậy không? Tìm đọc những câu ca dao, tục ngữ, thơ văn thể hiện những đặc sắc riêng của từng vùng miền đất nước
Gv chuyển ý Lòng yêu nước được bắt nguồn từ tình yêu với những vật bình thường , gần gũi, từ lòng yêu gia đình, quê hương
Nhưng lòng yêu nước có thể bộc lộ
Thảo luận,thi làm nhanh trong các nhóm
Nghe chuyển ý ,phát hiện nội dung 2
Ghi bài
Trả lời
Ghi bài
Trả lời
Thảo luận đôi
Trang 6Điện Biên Phủ Và tổng tiến công nổi dạy mùa
xuân 1975 đã đánh cho mỹ cút ngụy nhào dành
lại độc lập thống nhất Tổ quốc
Hoạt động 5: Hướng dẫn tổng kết
IV / Tổng kết:
Ghi nhớ: sgk
đầy đủ sức mạnh lớn lao của nó trong những hoàn cảnh thử thách gay go Vậy lòng yêu nước được thể hiện ở nội dung thứ hai là gì?
Chúngta sang nội dung thứ 2
Tác giả cảm nhận sức mạnh của lòng yêu nước được thử thách trong chiến tranh Điều đó được diễn tả qua lời văn nào?
Và sau khi có chiến tranh, khi có kẻ thù xâm lược, thì lòng yêu nước được thử thách cao độ , nghiêm ngặt nhất? Câu “mất nước Nga thì ta còn sống làm
gì nữa” có ý nghĩa thiêng liêng như thế nào đối với nhân dân Liên xô ?
Vớúi nhân dân Việt nam trong thời chiến lòng yêu nước được thể hiện như thế nào?
Hiểu biết của em qua lịch sử, sách báo tyuyền hình )
Em cảm nhận được những điều quý giá nào
_ Vẽ lòng yêu nước
Trang 7từ bài văn Ê ren-bua?
_ Là một bài báo những văn bản này có sức xúc độngvì cach diễn đạc mang tính nghệ thuật Em hãy chỉ ra điều đó?