- Hiểu được nội dung ý nghĩa của Bài học đường đời đầu tiên đối với Dế Mèn trong bài văn, những đặc sắc trong nghệ thuật miêu miêu tả và sử dụng từ ngữ.. - Nắm được ý nghĩa và công dụng [r]
Trang 1NGỮ VĂN - BÀI 18
Kết quả cần đạt.
- Hiểu được nội dung ý nghĩa của Bài học đường đời đầu tiên đối với Dế Mèn trong
bài văn, những đặc sắc trong nghệ thuật miêu miêu tả và sử dụng từ ngữ
- Nắm được ý nghĩa và công dụng của phó từ
- Nắm được những hiểu biết chung về văn miêu tả; những yêu cầu của văn tả cảnh,
tả người.
Ngày soạn:09/01/2008 Ngày giảng:14/01/2008
Tiết 73, 74 Văn bản:
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
(Trích Dế Mèn phiêu lưu kí) Tô Hoài
A Phần chuẩn bị.
I Mục tiêu bài dạy: Giúp học sinh:
- Hiểu được nội dung, ý nghĩa Bài học đường đời đầu tiên.
- Nắm được đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của bài.
- Rèn kĩ năng đọc, hiểu văn bản truyện hiện đại
II Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu kĩ SGK, SGV; soạn giáo án
- Học sinh: Học bài cũ, đọc và chuẩn bị bài mới theo yêu cầu của giáo viên (trả lời câu hỏi trong SGK)
B Phần thể hiện trên lớp.
* Ổn định tổ chức: (1 phút).
- Kiểm tra sĩ số: Lớp 6A: /19;
Lớp 6B: /19
I Kiểm tra bài cũ: (3 phút)
(Kiểm tra vở soạn của học sinh)
II Dạy bài mới:
* Giới thiệu bài: (1 phút)
Các em đã có dịp được nghe và biết đến nhà văn Tô Hoài, một nhà văn nổi tiếng
viết truyện cho thiếu nhi Một trong những tác phẩm nổi tiếng của ông đó là Dế Mèn
phiêu lưu kí, khi ra đời là một trong 8 truyện viết cho thiếu nhi hay nhất thế giới (túp
lều bác Tơm, Không gia đình, ) Đây là tác phẩm đầu tay của Tô Hoài (1941) được các thế hệ ngời đọc, các lứa tuổi vô cùng yêu thích đến mức các bạn nhỏ gọi ông là “ông Dế mèn”
Dế Mèn là nhân vật như thế nào? Bài học đường đời đầu tiên được anh ta trải nghiệm ra sao? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong 2 tiết học (73, 74)
Trang 2HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
HS
? TB
HS
GV
? KH
HS
GV
- Đọc chú thích * (SGK,T.8, 9).
* Trình bày ngắn gọn hiểu biết của em về nhà văn Tô
Hoài?
- Trình bày theo yêu cầu
Bổ sung:
- Tác giả Tô Hoài tên thật là Nguyễn Sen sinh năm
1920 ở ngoại thành Hà Nội Bút danh Tô Hoài là do
ghép tên của hai địa danh - quê hương ông (Sông Tô
Lịch và Phủ Hoài Đức) để kỉ niệm và ghi nhớ quê
hương của nhà văn
- Tô Hoài tham gia phong trào văn hoá cứu quốc từ
trước cách mạng tháng tám 1945 Ông đã từng giữ
nhiều chức vụ quan trọng: Phó tổng thư kí, tổng thư
kí hội nhà văn Việt Nam; Giám đốc nhà xuất bản, chủ
tịch hội văn nghệ Hà Nội Tô Hoài được tặng giải
thưởng của hội nhà văn Á Phi với tác phẩm Miền
Tây
- Tác Ngoài tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu kí Tô Hoài
còn viết nhiều truyện cho thiếu nhi: Võ sĩ bọ ngựa,
Chim cu gáy, Viết về đề tài niềm núi và Hà Nội rất
thành công: Vợ chồng A Phủ, Miền Tây, Người ven
Thành.
- Sức viết của ông rất lớn, là nhà văn hiện đại Việt
Nam có số lượng tác phẩm nhiều nhất: hơn 150 cuốn
* Em biết gì về tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu kí?
Tác phẩm:
- Trình bày
- Bổ sung:
Thể loại của tác phẩm là kí (thể loại văn ghi
chép những sự việc, những câu chuyện đã sảy ra),
nhưng thực chất đay vẫn là truyện, một tiểu thuyết
đồng thoại, một sáng tác với hai biện pháp nghệ thuật
chủ đạo là tưởng tượng và nhân hoá.
- Tác phẩm viết trước cách mạng tháng 8, miêu tả
thiên nhiên, loài vật rất sinh động, có 10 chương,
được dịch ra nhiều thứ tiếng : Nga, Tiệp Khắc,
Ru-ma-ni, được tặng bằng khen của Hội đồng Hoà bình
thế giới
Năm 1941 viết 2 tác phẩm: Con Dế mèn gồm 3
chương và Dế Mèn phiêu lưu kí gồm 7 chương
Năm 1951 gộp lại hai tác phẩm, có sửa chữa bổ sung
I Đọc và tìm hiểu
chung (19 phút)
1 Tác giả, tác phẩm:
- Tô Hoài tên thật là Nguyễn Sen sinh năm
1920, quê ở Hà Nội, viết văn từ trước cách mạng tháng 8 1945; có khối lượng tác phẩm phong phú, đa dạng gồm nhiểu thể loại
- Văn bản Bài học
đường đời đầu tiên trích
từ chương I của truyện
Dế Mèn phiêu lưu kí
Truyện gồm 10 chương, được in lần đầu năm 1941
Trang 3GV
2HS
4HS
1HS
GV
? KH
HS
? TB
HS
thành Dế Mèn phiêu lưu kí.
- Truyện Dế Mèn phiêu lưu kí là tác phẩm nổi tiếng
đầu tiên của Tô Hoài, được ông sáng tác năm 21 tuổi,
dựa vào những kỉ niệm tuổi thơ ở vùng bưởi quê
hương, tác phẩm gồm 10 chương kể về những cuộc
phiêu lưu của Dế Mèn qua thế giới những loài vật nhỏ
bé Vốn quen sống độc lập từ thuở bé, khi trưởng
thành, chán cảnh sống quẩn quanh bên bờ ruộng, Dế
Mèn lên đường phiêu lưu để mở rộng tầm hiểu biết và
tìm ý nghĩa cho cuộc sống của mình Dế Mèn đã đi
qua nhiều nơi, gặp gỡ nhiều loài, thấy nhiều cảnh
sống và cũng nhiều phen gặp gian nan, nguy hiểm,
nhưng Dế Mèn không nản chí lùi bước Dế Mèn là
một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ, ham hiểu biết, trọng lẽ
phải, khao khát lí tưởng và quyết tâm hành động theo
mục đích cao đẹp
- Đoạn trích nằm trong chương I của tác phẩm, miêu
tả và kể Dế Mèn - nhân vật chính của tác phẩm
- Hướng dẫn đọc: Đọc to, rõ ràng, thể hiện ngữ điệu ở
giọng đối thoại đúng với tính cách nhân vật:
+ Ở phần đầu, Dế Mèn tự giới thiệu về mình: đọc
với giọng hào hứng, kiêu hãnh, to, vang, chú ý nhấn
giọng ở các tính từ, động từ miêu tả
+ Đoạn trêu chị cốc: Giọng Dế Mèn: Trịnh thượng,
khó chịu; giọng Dế Choắt: Yếu ớt, rên rẩm; giọng chị
Cốc: Đáo để, tức giận
+ Đoạn Dế Mèn hối hận: Đọc giọng chậm, buồn,
sâu lắng và có phần bi thương
- Đọc đoạn 1, từ đầu “sắp đứng đầu thiên hạ rồi”.
- Đọc đoạn tiếp theo “cũng mang vạ vào mình
đấy”.
- Đọc đoạn còn lại
- Theo dõi, uốn nắn cách sửa (có thể đọc mẫu một
đoạn)
* Em hãy tóm tắt nội dung phần văn bản vừa đọc?
- Dế Mèn chóng lớn trở thành chàng dế thanh niên
cường tráng, tính nết kiêu ngạo, điệu bộ ngông
nghênh, không coi ai ra gì, hay bắt nạt những kẻ yếu
hơn mình Một lần Dế Mèn đã trêu chị Cốc khiến Dế
Choắt chết oan Từ đó, Dế Mèn tỉnh ngộ và rút ra bài
học đường đời đầu tiên cho mình.
* Theo em, câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy?
Ngôi kể đó có tác dụng gì?
- Câu chuyện được kể theo lời của nhân vật chính (Dế
2 Đọc văn bản:
Trang 4? TB
HS
? TB
HS
GV
? TB
HS
? KH
HS
Mèn) - ngôi thứ nhất
- Cách lựa chọn ngôi kể có tác dụng: tạo nên sự thân
mật, gần gũi giữa người kể và bạn đọc, dễ biểu lộ tâm
trạng, ý nghĩ thái độ của nhân vật đối với những gì
xảy ra xung quanh và đối với chính mình
* Qua việc chuẩn bị bài ở nhà, em hãy cho biết, văn
bản có thể chia thành mấy đoạn? Giới hạn, nội dung
của mỗi đoạn?
- Văn bản chia thành 2 đoạn:
1 Từ đầu “sắp đứng đầu thiên hạ rồi”: Dế
Mèn tự giới thiệu về mình
2 Tiếp từ “Chao ôi, có biết đâu rằng ” hết
văn bản: Bài học đường đời đầu tiên
* Hai đoạn văn được liên kết chặt chẽ với nhau, em
hãy chỉ ra sự liên kết đó?
- Hai đoạn văn được liên kết chặt chẽ với nhau bởi
những câu văn có chức năng liên kết đó là: “Chao ôi
có biết đâu rằng cũng không thể làm lại được”.
- Chuyển: Để thấy được ý nghĩa giáo dục và nghệ
thuật miêu tả đặc sắc của Tô Hoài chúng ta cùng tìm
hiểu trong phần phân tích văn bản
* Dế Mèn tự giới thiệu về mình qua những chi tiết
nào? (Về hình dáng, tính cách, hành động)
- [ ] Tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường
tráng Đôi càng mẫm bóng Những cái vuốt ở chân, ở
khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng [ ]
tôi co cẳng đạp phanh phách vào các ngọn cỏ Những
ngọn cỏ gẫy rạp y như có nhát dao vừa lia qua Đôi
cánh tôi trước kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành cái
áo dài kín xuống tận chấm đuôi Mỗi khi tôi vũ lên, đã
nghe tiếng phành phạch giòn giã Lúc tôi đi bách bộ
thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ [ ]
Đầu tôi to và nổi cục từng tảng, rất bướng Hai cái
răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như
hai lưỡi liềm máy làm việc [ ]Sợi râu tôi dài và uốn
cong một vẻ rất đỗi hùng dũng [ ].
- Tôi đi đứng oai vệ [ ]Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún
dẩy [ ]cho ra kiểu cách con nhà võ.
- Tôi tợn lắm, dám cà khịa với tất cả mọi bà con
trong xóm [ ] quát mấy chị Cào Cào [ ] đá, ghẹo
anh Gọng Vó [ ].
* Em có nhận xét gì về cách miêu tả của tác giả qua
những chi tiết trên?
- Với biện pháp nghệ thuật tưởng tượng, nhân hoá, tác
II Phân tích văn bản.
(20 phút)
1 Dế Mèn tự giới thiệu
về mình:
Trang 5
? TB
HS
? KH
HS
GV
? TB
HS
? KH
HS
? TB
HS
GV
giả đã để cho Dế Mèn tự giới thiệu về mình Ở đây, ta
thấy tác giả miêu tả đặc điểm chung, vừa miêu tả
những nét riêng của nhân vật, vừa miêu tả hình dáng
đường nét màu sắc, vừa miêu tả cử chỉ, hành động
của nhân vật Đặc biệt, tác giả sử dụng lên tiếp nhiều
tính từ gợi tả vẻ đẹp khoẻ khoắn, săn chắc, đầy sức
sống của Dế Mèn
* Tác giả tập trung miêu tả bộ phận nào của Dế Mèn?
Vì sao?
- Miêu tả hình dáng của Dế Mèn, tác giả tập trung
miêu tả đôi càng
- Đôi càng thể hiện sức mạnh của Dế Mèn, là vũ khí
lợi hại của Dế Mèn Đôi càng được miêu tả chắc,
khoẻ, đẹp, khẳng định sức sống, sức mạnh trẻ trung
của Dế Mèn
* Thử thay từ “mẫm bóng” bằng một từ đông nghĩa
khác và cho biết nhận xét của em về việc dùng từ của
tác giả?
- Thay Nhận xét: Tác giả dùng từ đã có sự lựa chọn
một cách chính xác, đặc sắc
- Bình: Như vậy, Nhà văn miêu tả cặn kẽ, chi tiết như
một kiểu miêu tả mẫu vật sống Bằng tài quan sát và
miêu tả bậc thầy, tác giả đã dựng lên một bức chân
dung Dế Mèn - Một võ sĩ kì thú, hấp dẫn như một đô
vật thể hình đang biểu diễn các động tác của mình
trước khán giả với vẻ kiêu hãnh ngầm, đầy tự hào
* Ý thức về ưu thế hình dáng bề ngoài và sức mạnh
của mình, Dế Mèn đã cư xử với mọi người như thế
nào?
- Cà khịa với tất cả mọi người.
- Quát Cào Cào, đá, ghẹo Gọng vó.
* Qua đây, Dế Mèn đã bộc lộ tính cách gì? Vì sao Dế
Mèn lại có thái độ như vậy?
- Qua hành động trên, ta thấy Dế Mèn đã bộc lộ tính
cách của mình, đó là: hung hăng hống hách, cậy sức
bắt nạt kẻ yếu
- Dế Mèn có thái độ đó, bởi vì Dế Mèn mới lớn, sống
trong một thế giới nhỏ bé, quanh quẩn gồm những
người hiền lành, quen thuộc nên lầm tưởng sự ngông
cuống là tài ba
* Qua phân tích, em có cảm nhận gì về hình ảnh Dế
Mèn?
- Trình bày
- Nhận xét khái quát và chốt nội dung
Dế Mèn là một chàng
dế có vẻ đẹp cường
Trang 6? TB
HS
GV
* Qua đoạn văn này, em học tập được gì về nghệ
thuật miêu tả nhân vật của nhà văn Tô Hoài?
- Miêu tả ngoại hình rồi đến miêu tả tính cách nhân
vật Miêu tả ngoại hình còn bộc lộ được tính nết, với
thái độ nhân vật Sử dụng những từ ngữ đặc sắc, có
lựa chọn kĩ lưỡng, tỉ mỉ cùng với một loạt các biện
pháp tu từ khác làm cho nhân vật hiện lên sinh động,
có hồn
- Từ sự ngộ nhận về bản thân, Dế Mèn đã có hành
động gây ra hậu quả đáng tiếc khiến phải ân hận suốt
đời Đó chính là bài học đường đời đầu tiên Bài học
đó diễn ra như thế nào? Tiết sau chúng ta sẽ tìm hiểu
tiếp
tráng, đầy sức sống nhưng tính cách táo tợn, kiêu căng, tự phụ, lầm tưởng sự ngông cuồng là tài ba, cậy sức bắt nạt kẻ yếu
* Luyện tập tiết 1:
(Hết tiết 1)
III Hướng dẫn học bài ở nhà (1 phút)
- Về nhà đọc và tóm tắt nội dung văn bản, học thuộc nội dung bài học; tập phân tích lại phần đầu văn bản
- Đọc kĩ và chuẩn bị phần còn lại Tiết sau học tiếp
=========================================
Trang 7Ngày soạn: 10/01/2008 Ngày giảng:16/01/2008
Tiết 74 Văn bản:
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN (Tiếp theo)
(Trích: Dế Mèn phiêu lưu kí)) Tô Hoài
A Phần chuẩn bị.
I Mục tiêu bài dạy: Tiếp tục giúp học sinh:
- Hiểu được nội dung, ý nghĩa Bài học đường đời đầu tiên.
- Nắm được đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của bài.
- Rèn kĩ năng đọc, hiểu văn bản truyện hiện đại
II Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu kĩ nội dung trong SGK, SGV; soạn giáo án
- Học sinh: Học bài cũ, đọc kĩ văn bản, chuẩn bị bài theo yêu cầu của giáo viên
B Phần thể hiện trên lớp.
* Ổn định tổ chức: (1phút)
- Kiểm tra sĩ số học sinh:
+ Lớp 6 A: /19
+ Lớp 6 B: /19
I Kiểm tra bài cũ: (5 phút)
*Câu hỏi:
Kể tóm tắt truyện nội dung văn bản Bài học đường đời đầu tiên Cho biết
phần đầu câu chuyện, Dế Mèn được giới thiệu với những đặc điểm, tích cách gì?
* Đáp án - biểu điểm:
(5 điểm)- Học sinh kể tóm tắt theo yêu cầu: “Dế Mèn chóng lớn trở thành chàng
dế thanh niên cường tráng, tính nết kiêu ngạo, điệu bộ ngông nghênh, không coi ai ra gì, hay bắt nạt những kẻ yếu hơn mình Một lần Dế Mèn đã trêu chị Cốc khiến Dế Choắt chết oan Từ đó, Dế Mèn tỉnh ngộ và rút ra bài học đường đời đầu tiên cho mình”
(5 điểm)- Dế Mèn là một chàng dế có vẻ đẹp cường tráng, đầy sức sống nhưng
tính cách táo tợn, kiêu căng, tự phụ, lầm tưởng sự ngông cuồng là tài ba, cậy sức bắt nạt
kẻ yếu
II Dạy bài mới:
* Giới thiệu: (1 phút)
Trong phần đầu câu chuyện, chúng ta thấy Dế Mèn là một chàng dế có vẻ đẹp cường tráng, đầy sức sống nhưng tính cách táo tợn, kiêu căng, tự phụ, lầm tưởng sự ngông cuồng là tài ba, cậy sức bắt nạt kẻ yếu Chính vì tính cách đó, Dế Mèn đã gây ra tai hoạ cho người khác và ân hận suốt đời Đó chình là bài học đầu tiên của Dế Mèn Vậy bài học đầu tiên đó được kể như thế nào? Mời các em cùng tìm hiểu tiếp trong tiết học hôm nay
GV - Ghi tóm tắt các đề mục đã tìm hiểu lên bảng
(2 phút)
I Đọc và tìm hiểu chung
II Phân tích văn bản.
1 Dế Mèn tự giới thiệu
về mình:
Trang 8HS
? TB
HS
? KH
HS
? TB
HS
? KH
HS
- Đọc phần 2 của văn bản
* Nhắc lại nội dung chính của phần văn bản vừa đọc?
- Đọc đoạn “Chao ôi không thể làm lại được”
* Những câu văn này có chức năng gì?
- Những câu mở đầu của đoạn văn này có chức năng
liên kết hai đoạn văn của bài Nó cho thấy câu chuyện
ở đoạn sau là minh chứng và hệ quả của thói hung
hăng, xốc nổi ở Dế Mèn
- Trong việc tạo, các em cần chú ý đến sự liên kết
giữa hình thức và nội dung của văn bản, liên kết giữa
câu với câu trong một đoạn văn Liên kết đoạn trong
một văn bản có tác dụng tạo nên sự thống nhất lô gíc
của văn bản
* Tìm những chi tiết cụ thể kể về Dế Choắt? và thái
độ của Mèn với Choắt?
- Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt Dế
Choắt là tên tôi đặt cho [ ] Choắt nọ có lẽ cũng trạc
tuổi tôi [ ] người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã
nghiện thuốc phiện [ ] cánh chỉ ngắn hủn hoẳn đến
giã lưng hở cả mạng sờn như người cởi trần mặc áo
gi-lê Đôi càng bè bè, nặng nề trông đến xấu Râu ria
gì mà cụt có một mẩu và mặt mũi thì lúc nào cũng
ngẩn ngẩn ngơ ngơ [ ] tính nết thì ăn xổi ở thì [ ].
- Một hôm sang chơi, thấy trong nhà luộm thuộm
tôi bảo:
- Sao chú mày sinh sống cẩu thả thế! [ ] chú
mày có lớn mà chẳng có khôn.
[ ] Với bộ điệu kinh khỉnh, tôi mắng:
- Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ!
Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta nào chịu được
[ ] Đào tổ nông thì cho chết!
* Em có nhận xét gì về cách kể trên? Qua đó, em có
suy nghĩ gì về thái độ của Mèn đối với Choắt?
- Cách kể rất ấn tượng với khả năng quan sát tỉ mỉ kĩ
càng những yếu tố nghệ thuật miêu tả so sánh, tác giả
vẽ lên một hình ảnh Dế Chắt hoàn toàn đối lập với Dế
Mèn, đó là một chú dế gầy gò, ốm yếu và xấu xí
Đồng thời ta cũng thấy được thái độ kinh thường của
Dế Mèn đối với Dế Choắt: Đặt tên cho anh bạn hàng
xóm là “Choắt”- Cái tên không mấy thiện cảm, rồi lại
tả Choắt rất xấu: gầy gò và dài lêu nghêu như một gã
nghiện thuốc phiện; cánh như người cởi trần mặc
áo gi-lê; Đôi càng bè bè, nặng nề trông đến xấu; Râu
ria gì mà cụt có một mẩu và mặt mũi thì lúc nào cũng
2 Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn
(25 phút)
Trang 9GV
? TB
HS
? TB
HS
? KH
HS
ngẩn ngẩn ngơ ngơ [ ] Đối xử với Choắt thì Trịnh
thượng kẻ cả, gọi Choắt là “chú mày” tuy Choắt bằng
tuổi mình, lại còn lên giọng chế giễu khinh thường
Choắt khi Choắt đề nghị giúp đỡ (không cảm thông
giúp đỡ): Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe
nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta nào chịu
được [ ] Đào tổ nông thì cho chết!
- Nhận xét khái quát và chốt nội dung
* Ở phần sau là kể về chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc
Trước khi trêu chị Cốc, Dế Mè đã nói gì? Thể hiện
thái độ gì?
- “Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái gì? Mày bảo tao còn
biết sợ ai hơn tao nữa!” Gương mắt ra mà xem tao
trêu con mụ cốc đây này!”
Câu nói của Mèn thể hiện thái độ tự cao, tự đại, tỏ
ra chẳng sự ai
* Em hãy tìm những chi tiết miêu tả thái độ và hành
động của Dế mèn trong quá trình trêu chị Cốc?
- Tôi cất giọng véo von:
Cái Cò, cái Vạc, cái Nông
Ba cái cùng béo, vặt lông cái nào?
Vặt lông cái Cốc cho tao Tao nấu, tao nướng, tao xào, tao ăn.
- [ ] Tôi chui tọt ngay vào hang, lên giường nằm
khểnh chân chữ ngũ Bụng nghĩ thú vị [ ]
- [ ] Núp tận đáy đất mà tôi cũng khiếp, nằm im thin
thít [ ] Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên
- Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp.
- [ ] Thế rồi Choắt tắt thở Tôi thương lắm Vừa
thương, vừa ăn ăn tội mình [ ] Tôi đứng lặng giờ
lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.
* Nêu cách đánh giá của em về diễn biến tâm lí và
thái độ của Dế Mèn trong việc trêu chị cốc dẫn đến cái
chết của Dế Choắt?
- Có thể thấy, diễn biến thái độ và tâm lí của Dế Mèn
qua các sự việc, hành động, ngôn ngữ của nhân vật
Lúc đầu Mèn hung hăng trước Dế Choắt, sau đó chui
tọt ngay vào hang yên trí với nơi ẩn nấp kiên cố của
mình Nhưng khi Dế Choắt bị chị Cốc mổ thì Dế Mèn
nằm im thin thít, sau khi Cốc bay đi rồi mới dám mon
men lộ ra khỏi hang Chính tỏ Mèn cũng biết sợ
- Mèn Trịnh thượng, khinh thường không quan tâm, giúp đỡ kẻ yếu
Trang 10? TB
HS
? KH
HS
? TB
HS
? TB
HS
? TB
Trước cái chết thảm thương của Choắt, Dế Mèn ân
hận về tội lỗi của mình và thấm thía về bài học đường
đời đầu tiên
* Theo em, thái độ ăn năn, hối lỗi của Dế Mèn có cần
thiết không? Có thể tha thứ được không? Vì sao?
Phát biểu tự do: (có nhận xét, bổ sung)
- Sự ăn năn hối lỗi của Mèn là rất cần thiết, vì kẻ
biết hối lỗi sẽ tránh được lỗi
- Có thể tha thứ, vì tình cảm của Dế Mèn rất chân
thành
- cần nhưng khó tha thứ, vì hối lỗi không thể cứu
được mạng người đã chết,
* Cuối truyện là hình ảnh Dế Mèn đứng lặng hồi lâu
trước nấm mồ của bạn Em thử hình dung xem tâm
trạng Dế Mèn lúc này như thế nào?
- Có lẽ Dế Mèn cay đắng, xót thương Dế Choắt, mong
Dế Choắt sống lại, nghĩ đến việc thay đổi cách sống
của mình
* Qua sự việc ấy, Mèn đã rút ra được cho mình bài
học đường đời đầu tiên Theo em bài học ấy là gì?
- Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn được nói lên
qua lời khuyên của Dế Choắt “ ở đời mà có thói
hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm rồi
cũng mang vạ vào mình”.
- Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn chính là bài
học về thói kiêu căng, bài học về tình thân ái (Kẻ kiêu
căng có thể làm hại người khác khiến phải ân hận suốt
đời, đó là bài học về thói kiêu căng; Nên biết sống
đoàn kết với mọi người, đó là bài học về tình than ái)
Đây là hai bài học về cách sống để trở thành người tốt
từ câu chuyện của Dế Mèn
* Theo em, hình ảnh những con vật trong truyện có
giống với chúng thực tế không? Đặc điểm nào của con
người được gán cho các con vật ở trong truyện này?
- Hình ảnh của những con vật trong truyện được miêu
tả rất giống với chúng trong thực tế Đế Mèn được
miêu tả đúng với hình dáng và đặc trưng của loài dế,
ngay cả Choắt cũng vậy Song ở đây, tác giả đã sử
dụng nghệ thuật nhân hoá để kể, do vậy có một số đặc
điểm của con người được gán cho loài vật Đó là: Dế
Mèn: kiêu căng nhưng biết hối lỗi; Dế Choắt: Yếu
đuối nhưng biết tha thứ; Cốc : Tự ái, nóng nảy.
* Em biết tác phẩm nào cũng có cách viết tương tự
như thế?
- Sự đùa ngịch quá trớn của Dế Mèn đã gây nên cái chết oan uổng cho
Dế Choắt Điều đó khiến cho Mèn ăn năn, hối hận
và thực sự tỉnh ngộ về thói kiêu căng và tình thân ái