Hướng dẫn học bài và ra bài tập về nhà - Qua bài học các em cần hiểu được hàm số, tập xác định của hàm số, cách cho hàm số, đồ thị của hàm số, hàm số đồng biến, hàm số nghịch biến, hàm s[r]
Trang 1Chương II:
Hàm số bậc nhất và bậc hai
Tiết thứ: 11-12
tên Bài : hàm số
1 Về kiến thức:
thị của hàm số, hàm số đồng biến, hàm số nghịch biến, hàm số chẵn, hàm số lẻ
2 Về kĩ năng
- Biết khảo sát các hàm số bậc nhất, bậc hai
- Thành thạo tìm tập xác định của hàm số cũng xét tính đồng biến, nghịch biến, tính chẵn, lẻ của hàm số
3 Về tư duy và thái độ
- Cẩn thận, chính xác trong tính toán, lập luận
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
- Chuẩn bị của HS:
+/ Đồ dùng học tập, * D kẻ, com pa, ;
+/ Bài cũ
+/ Bản trong và bút dạ cho hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm
- Chuẩn bị của GV:
+/ Các bảng phụ và các phiếu học tập
+/ Computer và projecter (nếu có)
+/ Đồ dùng dạy học của GV: * D kẻ, compa,
III Gợi ý về phương pháp dạy học:
Sử dụng các PPDH cơ bản sau một cách linh hoạt nhằm giúp HS tìm tòi, phát hiện, chiếm lĩnh tri thức:
- Gợi mở, vấn đáp
- Phát hiện và giải quyết vần đề
Đan xen hoạt động nhóm
IV Tiến trình bài học
1 Với phần I Ôn tập về hàm số (SGK trang 32).
dung này 3 D hình thức ôn tập, củng cố, hệ thống hoá, khắc sâu kiến thức cho HS
(Có thể tham khảo các bài giảng trong “Thiết kế bài giảng toán 9” NXB ĐHSP
2005 của nhóm tác giả Phậm Đức Quang, Phan Thị Luyến)
- Cách dạy học ôn tập một nội dung giống ở các phần khác đã nêu, tức là GV có thể chia nhóm và tổ chức cho HS ôn tập các nội dung theo kiểu trò chơi ghi điểm
GV chia bảng thành các cột R ứng với mỗi nhóm, mỗi nhóm là một đội tham
Trang 2điểm cả nhóm.
- Sau mỗi nội dung GV cần chốt lại kiến thức trọng tâm để HS khắc sâu d ý rằng vào việc ghi chép mà nên tận dụng tối đa để HS có thể tham gia vào các hoạt động
- GV nên chuẩn bị sẵn phiếu học tập (hoặc slide trên computer) để việc điều khiển
- Chẳng hạn với nội dung II Sự biến thiên của hàm số, GV có thể tiến hành
sau:
Hãy cho biết định nghĩa hàm số đồng biến, nghịch biến trên một khoảng? Cho ví
dụ minh hoạ?
Nhìn hình vẽ 15, a) SGK trang 36, chỉ ra các khoảng mà trên đó hàm số là đồng biến, nghịch biến?
Cho biết một dấu hiệu khác về sự đồng biến, nghịch biến của hàm số y = f(x)? (Câu trả lời mong đợi là:
y = f(x) là hàm số đồng biến trên tập D x x D)
x x
x f x f
1 2
1
2) ( ) 0 , (
Xét chiều biến thiên của mỗi hàm số sau: y2x5; y x2 1
2 Với nội dung III Tính chẵn lẻ của hàm số, có thể tiến hành sau:
HĐTP 1: Tiếp cận khái
niệm
- Gợi mở để HS phát hiện
hàm số y = x2 chẵn của hàm số y = x
2 - Cho hàm số y = x
2 +/ Chỉ ra tập xác định? +/ Xét y(-x) và so sánh với y(x)
- Cho HS đọc nội dung nói
về hàm số y = x2 ở trang 37
SGK
- Đọc nội dung nói về hàm
số y = x2 ở trang 37 SGK
HĐTP 2: Hình thành khái
niệm
- Giới thiệu khái niệm hàm
số chẵn - Ghi nhận kiến thức mới - Khái niệm hàm số chẵn (SGK trang 38)
- Khắc sâu khái niệm hàm
số chẵn cần hai điều kiện y = f(x) là hàm số chẵn trên tập D
) ( ) ( x y x y
D x D x
HĐTP 3: Củng cố
Trang 3- Cho HS thực hiện hoạt
động 8, SGK trang 38 - Nhận dạng khái niệm - Hoạt động 8, SGK trang 38
- Yêu cầu HS cho ví dụ về
một hàm số chẵn - Thể hiện khái niệm - Ví dụ về hàm số chẵn HĐTP 4: Hệ thống hoá
- Yêu cầu HS nêu khái niệm
hàm số không chẵn - Phát hiện tri thức mới - Khái niệm hàm số không chẵn
- Cho HS nhận xét về đồ thị
của hàm số y = x2 - Nhận xét về đồ thị của hàm
- Giới thiệu đồ thị hàm số
chẵn - Ghi nhận kiến thức mới - Đồ thị hàm số chẵn (SGK trang 38) nội dung này
3 Củng cố toàn bài
HĐTP 1:
Câu hỏi 2: Theo em trọng tâm bài học là gì?
HĐTP 2:
Câu hỏi 1: Ôn luyện thông qua bài tập TNKQ
Câu 1: Tập xác định của hàm số y = x1 5x là
a) [1 ; + ) b) (- ; 5] c) [1 ; 5] d) (1 ; 5)
x
x 5
1 2
1
a) [2 ; + ) b) (- ; 5] c) [2 ; 5] d) (2 ; 5)
Câu 3: Cho hàm số y = x – 6, điểm thuộc đồ thị là
a) (0 ; 6 ) b) (6 ; 0) c) (- 6 ; 0) d) (-6 ; 6)
Câu 4: Cho hàm số y = , điểm thuộc đồ thị là
2
1
x x
a) (1 ; 2) b) (2 ; 1) c) (0 ; 1) d) (1 ; 0)
Câu 5: Hàm số y = x2 – 6x + 4 là
a) hàm số chẵn b) hàm số lẻ c) hàm số không
chẵn, không lẻ d) hàm số vừa chẵn, vừa lẻ
1
1 2
x
x y
a) hàm số chẵn b) hàm số lẻ c) hàm số không chẵn, d) hàm số vừa chẵn,
Trang 4không lẻ vừa lẻ
1
1 2
2
x
x y
a) hàm số chẵn b) hàm số lẻ c) hàm số không
chẵn, không lẻ d) hàm số vừa chẵn, vừa lẻ
Câu 8: Hàm số 2006(với m là tham số), nghịch biến khi và chỉ khi:
2
2
m
m y
a)
2
2
m
m
b)
2
2
m
–2 < m < 2
d)
2
Câu 9: Cho hàm số y = (2m + 1)x –5m + 9 với m là tham số Hàm số đã cho
a) không thể là hàm số đồng biến;
b) luôn là hàm số đồng biến;
c) chỉ là hàm số đồng biến khi m > 1;
d) là hàm số đồng biến khi và chỉ khi m >
2
1
4 Hướng dẫn học bài và ra bài tập về nhà
số, đồ thị của hàm số, hàm số đồng biến, hàm số nghịch biến, hàm số chẵn, hàm số lẻ Biết khảo sát các hàm số bậc nhất, bậc hai Thành thạo tìm tập xác định của hàm số cũng xét tính đồng biến, nghịch biến, tính chẵn lẻ
- Làm các bài tập số:1, 2, 3, 4 SGK
Tiết thứ: 13
Tên bài: hàm số bậc nhất
1 Về kiến thức:
tuyệt đối y = x
2 Về kĩ năng
3 Biết xét tập xác định, chiều biến thiên; biết lập bảng biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số bậc nhất
- Biết xét tập xác định, chiều biến thiên; lập bảng biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số
y = x
4 Về tư duy và thái độ
Trang 5- Cẩn thận, chính xác trong tính toán, lập luận
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
- Chuẩn bị của HS:
+/ Đồ dùng học tập, * D kẻ, com pa, ;
+/ Bài cũ
+/ Bản trong và bút dạ cho hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm
- Chuẩn bị của GV:
+/ Các bảng phụ và các phiếu học tập
+/ Computer và projecter (nếu có)
+/ Đồ dùng dạy học của GV: * D kẻ, compa,
III Gợi ý về phương pháp dạy học:
Sử dụng các PPDH cơ bản sau một cách linh hoạt nhằm giúp HS tìm tòi, phát hiện, chiếm lĩnh tri thức:
- Gợi mở, vấn đáp
- Phát hiện và giải quyết vần đề
Đan xen hoạt động nhóm
IV Tiến trình bài học
1 Với phần I Ôn tập về hàm số bậc nhất (SGK trang 39).
dung này 3 D hình thức ôn tập, củng cố, hệ thống hoá, khắc sâu kiến thức cho HS
(Có thể tham khảo các bài giảng trong “Thiết kế bài giảng toán 9” NXB ĐHSP
2005 của nhóm tác giả Phậm Đức Quang, Phan Thị Luyến)
- Cách dạy học ôn tập giống ở các phần khác đã nêu, tức là GV có thể chia nhóm và tổ chức cho HS ôn tập các nội dung theo kiểu trò chơi ghi điểm GV chia bảng thành các cột R ứng với mỗi nhóm, mỗi nhóm là một đội tham gia chơi
nhiều điểm nhất là thắng GV nên khuyến khích đội thắng bằng cách cho điểm cả nhóm
- Sau mỗi nội dung GV cần chốt lại kiến thức trọng tâm để HS khắc sâu d ý rằng
GV định D 6 D&
- GV nên chuẩn bị sẵn phiếu học tập (hoặc slide trên com puter) để việc điều khiển
- Chẳng hạn với nội dung II Sự biến thiên của hàm số, GV có thể tiến hành
sau:
Hãy cho biết định nghĩa hàm số bậc nhất? Cho ví dụ minh hoạ?
Hãy cho biết tập xác định của hàm số bậc nhất?
Hãy xét chiều biến thiên của hàm số bậc nhất ?
(Có thể dựa vào dấu hiệu
Trang 6y = f(x) là hàm số đồng biến trên tập D x x D)
x x
x f x f
1 2
1
2) ( ) 0 , (
Hãy cho biết bảng biến thiên của hàm số bậc nhất?
Hãy cho biết dạng đồ thị của hàm số bậc nhất
Nhìn hình vẽ 17, a) SGK trang 40, cho biết hàm số đó là đồng biến, hay nghịch biến?
2 Với nội dung III Hàm số y = , có thể tiến hành sau:x
HĐTP 1: Tiếp cận khái
niệm
- Yêu cầu HS nhắc lại
định nghĩa a
- Nhắc lại định nghĩa a
- Gợi mở để HS có thể
x
- Vận dụng với x
HĐTP 2: Hình thành khái
niệm
- Yêu cầu HS tìm tập xác
định của y = x
- Tìm tập xác định của y
= x
1 Tập xác định của y = (SGK trang 41)
x
- Yêu cầu HS xét chiều
biến thiên của y = x
- Xét chiều biến thiên của
y = x
2 Chiều biến thiên của y
= (SGK trang 41)x
- Yêu cầu vẽ đồ thị của y
= x
- Vẽ đồ thị của y = x 3 Đồ thị của y = (SGK x
trang 41)
3 Củng cố toàn bài
HĐTP 1:
Câu hỏi 2: Theo em trọng tâm bài học là gì ?
HĐTP 2:
Câu hỏi 1: Ôn luyện thông qua bài tập TNKQ
Cho biết trong số các câu sau đây câu nào đúng, câu nào sai?
1) Hàm số là hàm số lẻ trên R
0 x với 5x
0 x với
x y
2) Hàm số y = 2 - x nghịch biến trong khoảng (- ; 2)
Trang 73) Điểm M = (1; 3) nằm trên đồ thị hàm số
0 x với 3x
0 x với
x
y 1 2
4) Đồ thị hàm số là một _ thẳng song song với trục hoành
2
2 1
x với 1
x với
y
5) A _ thẳng có R trình y = 2 cắt đồ thị hàm số y = x tại hai điểm phân biệt là A = (2; 2) và B = (-2; 2)
HĐ 4: D dẫn học bài và ra bài tập về nhà:
hằng và hàm giá trị tuyệt đối y = Biết xét tập xác định, chiều biến thiên, bảng x
biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số bậc nhất Biết xét tập xác định, chiều biến thiên, bảng biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số y = x
- Làm các bài tập số: 1, 2, 3, 4 SGK
Tiết thứ: 14
Tên bài: luyện tập về hàm số bậc nhất
1 Về kiến thức:
2 Về kĩ năng
- Thành thạo việc khảo sát và vẽ đồ thị các hàm số: bậc nhất, hàm hằng và hàm y =
x
- Thành thạo việc xác định biểu thức của hàm số bậc nhất khi biết đồ thị của nó đi qua một số điểm cho 6 D
3 Về tư duy và thái độ
- Cẩn thận, chính xác trong tính toán, lập luận
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
- Chuẩn bị của HS:
+/ Đồ dùng học tập, * D kẻ, com pa, ;
+/ Bài cũ
+/ Bản trong và bút dạ cho hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm
- Chuẩn bị của GV:
+/ Các bảng phụ và các phiếu học tập
+/ Computer và projecter (nếu có)
+/ Đồ dùng dạy học của GV: * D kẻ, compa,
III Gợi ý về phương pháp dạy học:
Trang 8Sử dụng các PPDH cơ bản sau một cách linh hoạt nhằm giúp HS tìm tòi, phát hiện, chiếm lĩnh tri thức:
- Gợi mở, vấn đáp
- Phát hiện và giải quyết vần đề
Đan xen hoạt động nhóm
IV Tiến trình bài học
1 Kiểm tra bài cũ:
đọc trong SGK), đó là các bài số 1; 2; 3; 4 ở các trang 41 và 42 trong SGK Đồng
- Cho HS chuẩn bị trong 5 phút và ghi ra giấy (nếu có thể thì ghi ra giấy trong hoặc giấy khổ A0), sau đó đại diện nhóm trình bày lời giải của nhóm mình Chú ý: Yêu cầu HS trình bày rõ: Hiểu bài toán (GT, KL, hình vẽ, ), Tìm R trình giải, thực hiện R trình giải, nghiên cứu kết quả
- Yêu cầu các nhóm khác cho nhận xét về lời giải của nhóm bạn Cố gắng cho HS
khác
- GV nhận xét chung và ra kết luận cuối cùng
Chẳng hạn bài 3:
+ ' D 1: Hiểu bài toán
GT : Trong mặt phẳng toạ độ, _ thẳng d đi qua các điểm A(4; 3) và B(2 ; -1) KL: Tìm R trình dạng y = ax + b của _ thẳng d
Kiến thức đã biết: R trình dạng y = ax + b của _ thẳng d; điểm thuộc đồ thị
_ thẳng; hệ R trình bậc nhất hai ẩn
+ ' D 2: Tìm R trình giải (phân tích)
- A _ thẳng d xác định bởi yếu tố gì?
- P R trình của _ thẳng d có dạng thế nào?
- Để xác định _ thẳng cần biết mấy yếu tố?
- Giả thiết đã cho những yếu tố gì? MA _ thẳng d đi qua các điểm A(4; 3) và B(2 ; -1))
- Cần tìm gì? (tìm a và b)
- ẩn thoả mãn điều kiện gì?
trình hai ẩn số)
+ ' D 3: Thực hiện R trình giải (lời giải bài toán):
P R trình _ thẳng d có dạng y = ax + b
Theo giả thiết, _ thẳng d đi qua các điểm A(4; 3) và B(2 ; -1), ta có:
5
2 2
1
4
3
b
a b
a
b a
vậy R trình _ thẳng cần tìm là: y = 2x – 5
+ ' D 4: Nghiên cứu kết quả bài toán
Trang 9+) Bài toán yêu cầu: Tìm R trình _ thẳng dạng y = ax + b thoả mãn một số
+) Giải một bài toán nên theo các ! D Hiểu bài toán, tìm R trình giải, thực hiện R trình giải, nghiên cứu kết quả bài toán
+) Bài tập R tự: các bài số 2 SGK trang 42
- Các bài còn lại GV nên giúp HS thực hiện R tự
2 Củng cố toàn bài
HĐTP 1:
Câu hỏi 2: Theo em trọng tâm bài học là gì
HĐTP 2:
Câu hỏi 1: Ôn luyện thông qua bài tập TNKQ
Câu 1: Hãy nối mỗi ý ở cột A với một ý ở cột B để được két quả đúng
a) A _ thẳng y = 5x + 1 1 đi qua điểm (999; 0)
b) A _ thẳng x = y – 2 2 đi qua điểm (88; 89)
c) A _ thẳng 2x + 3y = – 6 3 đi qua điểm (0; 1)
d) A _ thẳng 0x + 12y = 0
4 đi qua điểm (–1; – )4
3
5 đi qua điểm (5; 7)
Câu 2: Với câu hỏi này có 4 phương án để lựa chọn, trong đó chỉ có một phương án
đúng Hãy khoanh tròn trước phương án mà em cho là đúng.
Cho hàm số y = (2m + 1)x –5m + 9 với m là tham số Hàm số đã cho
a) không thể là hàm số đồng biến;
b) luôn là hàm số đồng biến;
c) chỉ là hàm số đồng biến khi m > 1;
d) là hàm số đồng biến khi và chỉ khi m >
2
1
HĐTP 3: Ôn tập qua bài tập tự luận
Bài toán : Hiện nay có 3 hình thức trả tiền cho việc truy cập Internet
- Hình thức A: Mỗi giờ truy cập giá 2000 đ
- Hình thức B: thuê bao hàng tháng 180.000 đ và số giờ truy cập không hạn chế
- Hình thức C: thuê bao hàng tháng 30.000 đ và mỗi giờ truy cập phải trả 1.500 đ Hỏi hình thức truy cập nào có lợi hơn với bạn nếu mỗi tháng bạn truy cập:
Trang 10a) 3 D 60 giờ
b) trên 60 giờ 3 D 90 giờ
c) trên 90 giờ 3 D 100 giờ
d) trên 100 giờ
D dẫn
*) Hãy điền vào bảng sau
Số giờ truy cập hàng tháng
Số tiền phải trả theo
Hình thức A
Hình thức B
Hình thức C
**) Qua bảng trên, cho biết hình thức nào thì phải trả ít tiền hơn nếu tổng thời gian truy
***) Hãy viết p 1 (x), p 2 (x), p 3 (x) theo thứ tự là số tiền phải trả hàng tháng theo mỗi hình thức A, B, C trong đó x là số giờ truy cập Internet
d) Vẽ đồ thị của mỗi hàm số p 1 (x), p 2 (x), p 3 (x) trên cùng một hệ trục toạ độ Dựa vào đồ thị D dẫn cách lựa chọn hình thức truy cập Internet sao cho có lợi nhất (phải trả ít nhất) với mỗi _&
HĐ 4: Hướng dẫn học bài và ra bài tập về nhà
Thành thạo việc khảo sát và vẽ đồ thị hàm số bậc nhất, hàm hằng và hàm y x Thành thạo việc xác định biểu thức của hàm số khi biết đồ thị của nó đi qua một số
điểm cho 6 D
- Làm các bài tập số: 4, 9 SGK trang 50
Tên bài: hàm số bậc hai
Tiết thứ: 15 - 16
1 Về kiến thức:
2 Về kĩ năng
- Thành thạo việc khảo sát vẽ đồ thị hàm số bậc hai
Trang 11- Cẩn thận, chính xác trong tính toán, lập luận
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
- Chuẩn bị của HS:
+/ Đồ dùng học tập, * D kẻ, com pa, ;
+/ Bài cũ
+/ Bản trong và bút dạ cho hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm
- Chuẩn bị của GV:
+/ Các bảng phụ và các phiếu học tập
+/ Computer và projecter (nếu có)
+/ Đồ dùng dạy học của GV: * D kẻ, compa,
III Gợi ý về phương pháp dạy học:
Sử dụng các PPDH cơ bản sau một cách linh hoạt nhằm giúp HS tìm tòi, phát hiện, chiếm lĩnh tri thức:
- Gợi mở, vấn đáp
- Phát hiện và giải quyết vần đề
Đan xen hoạt động nhóm
IV Tiến trình bài học
dung này 3 D hình thức ôn tập, củng cố, hệ thống hoá, khắc sâu, mở rộng kiến
thức cho HS (Có thể tham khảo các bài giảng trong “Thiết kế bài giảng toán 9” NXB ĐHSP 2005 của nhóm tác giả Phậm Đức Quang, Phan Thị Luyến)
- Cách dạy học ôn tập giống ở các phần khác đã nêu, tức là GV có thể chia nhóm và tổ chức cho HS ôn tập các nội dung theo kiểu trò chơi ghi điểm GV chia bảng thành các cột R ứng với mỗi nhóm, mỗi nhóm là một đội tham gia chơi
nhiều điểm nhất là thắng GV nên khuyến khích đội thắng bằng cách cho điểm cả nhóm
- Sau mỗi nội dung GV cần chốt lại kiến thức trọng tâm để HS khắc sâu d ý rằng
GV định D 6 D&
- GV nên chuẩn bị sẵn phiếu học tập (hoặc slide trên com puter) để việc điều khiển
- Chẳng hạn với nội dung I Đồ thị của hàm số bậc hai, GV có thể tiến hành
sau:
Hãy cho biết định nghĩa hàm số bậc hai? Cho ví dụ minh hoạ?
Hãy cho biết tập xác định của hàm số bậc hai?
Hãy xét chiều biến thiên của hàm số bậc hai ?
(Có thể dựa vào dấu hiệu