- Cùng HS nhận xét, bổ sung: + Đoạn văn tả cảnh và cảm xúc của người viết đứng trên cầu vào những ngày nước lên cao, mấp mé thân cầu, muốn ca ngợi tính nhân chứng lịch sử của cây cầu ở m[r]
Trang 1TUẦN 31 NGỮ VĂN - BÀI 29
Kết quả cần đạt.
- Củng cố những kiếm thức cơ bản về văn miêu tả (miêu tả sáng tạo)
- Bước đầu nắm được khái niệm văn bản nhật dụng và ý nghĩa của việc học tập
loại văn bản đó
- Hiểu được ú nghĩa làm “chứng nhân lịch sử” của cầu Long Biên qua một bài bút kí có nhiều yếu tố hồi kí, từ đó nâng cao, làm phong phú thêm tâm hồn, tình cảm đối với quê hương đất nước, đối với các di tích lịch sử
- Biết viết đơn đúng quy cách
Ngày soạn: 14/3/2008 Ngày giảng: 17/3/2008
Tiết 121, 122 Tập làm văn:
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN MIÊU TẢ SÁNG TẠO
A Phần chuẩn bị.
I Mục tiêu bài dạy: Qua bài viết giúp học sinh:
- Vận dụng lý thuyết viết văn miêu tả sáng tạo (tả người bằng trí tưởng tượng)
- Viết bài theo bố cục 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài
- Rèn luyện kĩ năng tổng hợp quan sát, miêu tả, diễn đạt, trình bày, (thể hiện trong bài viết)
- Giáo dục ý thức tự giác, nghiêm túc trong học tập
II Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu nội dung - ra đề, đáp án biểu điểm phù hợp với đối tượng học sinh
- Học sinh: Ôn lại lí thuyết, tham khảo đề trong SGK - đọc kĩ và chuẩn bị bài theo yêu cầu của giáo viên
B Phần thể hiện.
I Ổn định tổ chức:
- Kiểm tra sĩ số học sinh:
+ Lớp 6 A: /19
+ Lớp 6 B: /18
I Đề bài: (Giáo viên chép đề lên bảng).
Em đã từng gặp ông Tiên trong những truyện cổ dân gian, hãy tả lại hình ảnh ông Tiên theo trí tưởng tượng của em
Trang 21 Yêu cầu:
- Thể loại: Văn miêu tả sáng tạo (tả người).
- Nội dung: Ông Tiên trong truyện cổ dân gian
- Phạm vi, giới hạn: Hình ảnh ông Tiên từ những câu truyện đã được học và bằng trí tưởng tượng của em
2 Đáp án - Biểu điểm:
* Đáp án:
a) Mở bài:
Giới thiệu nhân vật miêu tả (Ông Tiên):
Ví dụ: - Tình huống gặp ông Tiên
- Giới thiệu khái quát ông Tiên em gặp
b) Thân bài:
(Lần lượt miêu tả ông Tiên theo trình tự nhất định)
- Ngoại hình:
+ Dáng vẻ ung dung, mặc bộ quần áo chùng cổ xưa, ống tay rộng
+ Tay chống gậy trúc, toàn thân toả ánh hào quang
+ Khuôn mặt hiền từ phúc hậu
+ Râu, tóc, nước da có đặc điểm gì? (trắng, nâu, đen, )
Ví dụ: Râu tóc bạc phơ, da dẻ hồng hào,
- Việc làm và tính cách của ông Tiên:
+ Luôn quan tâm theo dõi mọi sự trong dân gian
+ Xuất hiện kịp thời để giúp đỡ người lương thiện và trừng trị kẻ ác + Giọng nói ấm áp, ân cần, gần gũi với những người bất hạnh
+ Ban phép lạ, gỡ bí cho người lương thiện
+ Thường biến mất sau mỗi lần hoàn thành xứ mệnh
c) Kết bài:
Nêu tình cảm, suy nghĩ của em với ông Tiên: Yêu quý, kính trọng, Muốn làm nhiều việc thiện, việc tốt giống ông Tiên trong những câu chuyên dân gian
* Biểu điểm:
1 Hình thức: (1 điểm)
Trình bày sạch, khoa học, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp; lời văn chân thành; diễn đạt lưu loát rõ ràng; kết hợp được với yếu tố tưởng tượng, tự sự, biểu cảm
2 Nội dung:
a) Mở bài:(1 điểm)
Trang 3Giới thiệu được nhân vật miêu tả (Ông Tiên)
b) Thân bài: (Đảm bảo như đáp án) (6 điểm)
Lần lượt miêu tả cụ thể theo trình tự nhất định.
Học sinh lựa chọn được những chi tiết biểu, miêu tả hình ảnh ông Tiên
- Ngoại hình (4 điểm - mỗi ý 1 điểm).
- Việc làm và tính cách của ông Tiên (4 điểm ).
c) Kết bài: (1 điểm)
Nêu được tình cảm, suy nghĩ của em với ông Tiên
III Thu bài - nhận xét giờ viết bài - Hướng dẫn học bài ở nhà.
* Nhận xét:
* Hướng dẫn học bài ở nhà (1 phút).
- Xem lại đề, lập dàn ý chi tiết cho bài viết
- Chuẩn bị văn bản Cầu Long Biên - Chứng nhân lịch sử (đọc kĩ và trả lời
các câu hỏi tìm hiểu trong sách giáo khoa), tiết sau học
Sơn La, ngày 12 tháng 4 năm 2008
Tổ chuyên môn duyệt
======================================
Ngày soạn: 14/4/2008 Ngày giảng: 16/4/2008
Tiết 123 Văn bản:
CẦU LONG BIÊN - CHỨNG NHÂN LỊCH SỬ
A Phần chuẩn bị.
I Mục tiêu bài dạy: Giúp học sinh:
- Bước đầu nắm được khái niệm văn bản nhật dụng và ý nghĩa của việc học loại
văn bản đó
- Hiểu được ý nghĩa làm “chứng nhân lịch sử” của cầu Long Biên qua một bài bút kí có nhiều yếu tố hồi kí, từ đó nâng cao, làm phong phú thêm tâm hồn, tình cảm đối với quê hương đất nước, đối với các di tích lịch sử
- Thấy được vị trí tác dụng của các yếu tố nghệ thuật đã tạo nên sức hấp dẫn của bài bút kí mang nhiều tính chất hồi kí này
Trang 4- Giáo dục lòng yêu nước, biết yêu quý các di tích lịch sử, các chứng nhân lịch sử.
II Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu kĩ nội SGK, SGV; soạn giáo án
- Học sinh: Học và chuẩn bị bài theo yêu cầu của giáo viên
B Phần thể hiện trên lớp.
* Ổn định tổ chức: (1 phút).
- Kiểm tra sĩ số: Lớp 6A: /19
Lớp 6B: /18
I Kiểm tra bài cũ: (3 phút)
Kiểm tra vở soạn của học sinh.
II Dạy bài mới:
* Giới thiệu bài: (1 phút)
Cầu Long Biên là một trong những cây cầu nổi tiếng của nước ta Vậy nguồn gốc, xuất xứ của cây cầu này như thế nào? Cây cầu có giá trị lịch sử ra làm sao? Tiết
học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu cụ thể văn bản nhật dụng Cầu Long Biên -
Chứng nhân lịch sử.
I Đọc và tìm hiểu chung.
(8 phút)
HS - Đọc chú thích * (SGK,T.126) 1 Vài nét tác phẩm:
? KH * Em hiểu thế nào là băn bản nhật dụng?
HS - Trình bày
GV - Cùng học sinh nhận xét, bổ sung:
+ Văn bản nhật dụng không phải là một
khái niêm thể loại hoặc chỉ một kiểu văn bản
Nói đến văn bản nhật dung trước hết nói đến
tính chất của nội dung văn bản Đó là những
bài viết có nội dung gần gũi, bức thiết đối với
cuộc sống của con người và công đồng trong xã
hội hiện đại như: Thiên nhiên, môi trường,
năng lượng, quyền trẻ em, ma tuý,
+ Văn bản nhật dụng có thể dùng tất cả các
thể loại cũng như các kiểu văn bản
- Văn bản nhật dụng là những bài viết có nội dung gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống của con người
và công đồng trong xã hội hiện đại như: Thiên nhiên, môi trường, năng lượng, quyền trẻ em, ma tuý,
? TB Trình bày những hiểu biết của em về văn bản
Cầu Long Biên - chứng nhân lịch sử?
Trang 5HS - Trình bày (có nhận xét, bổ sung).
GV - Khái quát, bổ sung cà chốt nội dung:
Cầu Long Biên - chứng nhân lịch sử là
một bài bút kí mang nhiều yếu tố hồi kí có sự
kết hợp giữa các phương thức: Tự sự, miêu tả,
trữ tình
- Cầu Long Biên - chứng
nhân lịch sử là một bài
bút kí mang nhiều yếu tố hồi kí
2 Đọc văn bản:
GV - Hướng dẫn đọc: Giọng chậm rãi, tình cảm
như thể đang tâm tình, trò chuyện với cậy cầu -
người bạn
GV - Đọc mẫu đoạn đầu Từ “Cầu Long Biên” đến
“Thủ đô Hà Nội”.
HS 1 - Đọc tiếp từ “Cầu Long Biên khi mới khánh
thành” “trong quá trình làm cầu”.
HS 2 - Nhận xét cách đọc của bạn và đọc tiếp từ
“Năm 1945” “nhưng vẫn dẻo dai, vững
chắc”
HS 2 - Nhận xét cách đọc của bạn và đọc tiếp phần
văn bản còn lại
GV - Theo dõi, nhận xét, uốn nắn cách đọc của học
sinh
? TB * Qua nội dung và việc chuẩn bị bài ở nhà, em
hãy cho biết văn bản có thể chia làm mấy
phần? Nội dung chính của từng phần?
HS - Văn bản chia làm 3 phần:
1 Từ đầu đến “Của thủ đô Hà Nội”: Giới thiệu
khái quát về cầu Long Biên - chứng nhân lịch
sử
2 Tiếp đến “dẻo dai, vững chắc”: Cầu Long
Biên qua những chặng đường lịch sử
3 Còn lại: Cầu Long Biên trong hiện tại và
tương tương lai
GV Chuyển: Chúng ta cùng tìm hiểu văn bản theo
(26 phút)
HS - Đọc lại đoạn văn bản 1
Trang 6? TB * Nhắc lại nội dung chính của đoạn văn bản
này?
HS - Đoạn văn giới thiệu khái quát về cầu Long
Biên - chứng nhân lịch sử
1 Giới thiệu khái quát cầu Long Biên - chứng nhân lịch sử.
? TB * Tìm những chi tiết giới thiệu khái quát về cầu
Long Biên trong đoạn văn vừa đọc?
HS - Cầu Long biên bắc qua sông Hồng, Hà Nội,
được khởi công xây dựng vào năm 1898 [ ] do
kiến trúc sư nổi tiếng người Pháp Ép-phen thiết
kế.
- Cầu long Biên đã chứng kiến bao sự kiện lịch
sử hào hùng bi tráng.
- Nó đã trở thành chứng nhân lịch sử[ ] một
nhân chứng sống động, đau thương và anh
dũng của thủ đô Hà Nội.
? KH * Cách giới thiệu về cây cầu ở đoạn 1 có gì đặc
sắc?
- Dùng pháp nhân hoá (gọi cây cầu là một
chứng nhân lịch sử), trình bày ngắn gọn, khái
quát và đầy sức thuyết phục về nguồn gốc và
giá trị lịch sử của cây cầu
? TB * Em hiểu chứng nhân là gì?
HS - Chứng nhân: người làm chứng, người chứng
kiến
? KH * Với những chi tiết trên, cây cầu đã chứng
kiến những sự kiện lịch sử nào của dân tộc ta?
HS - Cầu Long Biên là chứng nhân cho:
+ Thành tựu kĩ thuật gắn liền với sự khai thác
thuộc địa của thực dân Pháp
+ Những năm tháng hoà bình tại Thủ đô Hà
Nội
+ Cuộc chiến tranh đau thương, anh dũng của
dân tộc
+ Thời kỳ đổi mới của đất nước và hội nhập
? TB * Qua cách giới thiệu khái quát trên, em nhận
thấy được điều gì về vai trò chứng nhân lịch sử
của cây cầu?
Trang 7HS - Cây cầu tồn tại suốt thế kỷ, đi qua chiều dài
lịch sử của đất nước, thực sự là một chứng
nhân lịch sử của dân tộc
GV Nhận xét, bổ sung và chốt nội dung - Cây cầu tồn tại suốt thế
kỷ, đi qua chiều dài lịch sử của đất nước - một chứng nhân lịch sử của dân tộc
GV Chuyển: Vai trò chứng nhân lịch sử được tác tả
khẳng định rõ bằng những dẫn chứng cụ thể
như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu phần tiếp
những chặng đường lịch sử:
HS - Đọc đoạn văn bản từ “Cầu Long Biên khi mới
khánh thành” “trong quá trình làm cầu”.
? TB * Em hãy cho biết nội dung chính của đoạn vừa
đọc?
HS - Nói về cầu Long Biên từ trước năm 1945 a) Cầu Long Biên trước
năm 1954.
? TB * Tìm những chi tiết nói về cầu Long Biên
trước năm 1945?
- Cầu Long Biên khi mới khánh thành, mang
tên Toàn quyền pháp ở Đông Dương lúc bấy
giờ là Đu-me.
- Chiều dài của cầu là 2290 m.
- Nhìn từ xa, cầu giống như một dải lụa vắt
ngang sông Hồng, nhưng thực ra “dải lụa” ấy
nặng tới 17 nghìn tấn![ ]
- Nó được xây dựng không chỉ bằng mồ hôi mà
còn bằng xương máu của bao con người [ ].
? KH * Em có nhận xét gì về cách diễn đạt của tác
giả qua những chi tiết trên?
- Bằng dẫn chứng, số liệu cụ thể kết hợp với so
sánh (cầu giống như một dải lụa vắt ngang
sông Hồng, nhưng thực ra “dải lụa” ấy nặng
tới 17 nghìn tấn), cho ta thấy được cây cầu rất
đẹp, được xây dựng với quy mô lớn, là thành
tựu quan trọng của thời văn minh cầu sắt ở việt
Nam đặc biệt với cách đặt tên cầu khi mới
được khánh thành (mang tên Toàn quyền pháp
Trang 8ở Đông Dương lúc bấy giờ là Đu-me) và hình
ảnh ẩn dụ: ( Nó được xây dựng không chỉ
bằng mồ hôi mà còn bằng xương máu của bao
con người), cho ta thấy cây cầu còn là kết quả
đau thương mất mát của người dân Việt Nam
thuộc địa trong quá trình làm cầu Nó được xây
dựng lên để nhằm mục đích cho việc khai thác
thuộc địa lần thứ nhất của Thực dân Pháp
? TB * Như vậy, theo em vai trò chứng nhân lịch sử
của cây cầu Long Biên trước năm 1945 là gì?
HS
GV
- Trình bày
- Nhận xét, khái quát và chốt nội dung
- Cầu Long Biên là thành tựu quan trọng của thời văn minh cầu sắt, là chứng nhân đau thương của người dân Việt Nam trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Thực dân Pháp
GV - Rõ ràng cầu Long Biên là nhân chứng sống
động ghi lại phần nào một giai đoạn lịch sử
đau thương của dân tộc trong cuộc khai thác
thuộc địa lần thứ nhất của Thực dân Pháp Vậy,
từ sau năm 1945 đến nay, cây cầu được nhắc
đến với ai trò là chứng nhân lịch sử trên những
phương diên nào? Mới các em cùng tìm hiểu
tiếp
HS - Đọc tiếp văn bản từ: “Năm 1945 ” đến “dẻo
dai, vững chắc”.
? TB * Nội dung chính của đoạn văn vừa đọc là gì? b) Cầu Long Biên từ năm
1945 đến nay.
? TB * Tìm những chi tiết hình ảnh gắn với cây cầu
từ năm 1945 đến nay?
HS
GV
Phát hiện
Nhận xét, khái quát chi tiết thông qua bảng
phụ:
- Năm 1945, cầu được đổi tên thành cầu Long
Biên.
- Cầu Long Biên có một tuyến đường sắt chạy
giữa Hai bên là đường ô tô và hành lang ngoài
cùng là tuyến đành cho người đi bộ [ ] Tôi
nhớ như in hình ảnh chiếc cầu được vẽ trang
trọng giữa trang sách với bài thơ đã được bao
Trang 9thế hệ học thuộc lòng.
- Mỗi lần đứng trên cầu Long Biên, tôi lại say
mê ngắm nhìn màu xanh của bãi mía, nương
dâu, bãi ngô cái màu xanh ấy gợi bao yêu
thương và yên tĩnh trong tâm hồn [ ] thấy
những ánh đèn mọc lên như sao sa gợi lên bao
quyến rũ và khát khao [ ]Tôi nhớ những ngày
mùa đông năm 1946, cái ngày người dân thủ
đô cùng trung đoàn yêu dấu của mình ra đi bí
mật [ ] nhớ những năm tháng chống Mĩ oanh
liệt, oai hùng Chiếc cầu thân thương ấy trở
thành mục tiêu ném bom dữ dội nhất của không
lực Hoa Kì [ ] Những nhịp cầu tả tơi như ứa
máu nhưng cả cây cầu vẫn sững sững giữa
mênh mông đất trời.
- Những ngày nước lên cao [ ] nhìn sông
Hồng đỏ rực nước cuồn cuộn chảy với sức
mạnh không gì ngăn nổi nhấn chìm bao màu
xanh thân thương, làng mạc trù phú đôi bờ, tôi
cảm thấy cầu như chiếc võng đung đưa, nhưng
vẫn dẻo dai, vững chắc.
? KH * Em có nhận xét gì về giọng điệu cũng như
biện pháp nghệ thuật mà tác giả thể hiện qua
các chi tiết, hình ảnh trên?
HS - Đoạn văn bản giàu hình ảnh và giàu cảm xúc
Cách lập ý đi từ hiện tại hồi tưởng quá khứ và
suy ngẫm (vừa kể, vừa tả, vừa trực tiếp bộc lộ
cảm xúc)
?Giỏi * Hãy phân tích để thấy được vai trò nhân
chứng lịch sử của cây cầu qua những chi tiết
trên?
HS Thảo luận nhóm - theo bàn (3 phút) trình
bày kết quả (có nhận xét, bổ sung):
- Ngay dòng đầu của đoạn văn, tác giả giả đã
cho biết : “Năm 1945, cầu được đổi tên thành
cầu Long Biên” Cầu Đu-me được đổi tên là
cầu Long Biên - Tên một làng ở bờ Bắc sông
Hồng, nơi cầu bắc qua Đó là cây cầu thắng lợi
của Cách mạng tháng Tám, giành độc lập tự do
cho dân tộc Việt Nam Cây cầu không còn
mang tên toàn quyền Đông Dương như trước
đây mà nó đã có tên riêng gắn với đất nước,
gắn với dân tộc Việt Nam Kế sau đó là những
dòng thơ tả cảnh đông vui nhộn nhịp trên cầu
Trang 10trong SGK, những ấn tượng về màu xanh nơi
bờ bãi sông Hồng gợi sự yên tĩnh trong tâm hồn mỗi con người => thấy được cuộc sống lao động hoà bình
- Sau năm 1945 cây cầu còn được chứng kiến hai cuộc kháng chiến khốc liệt của dân tộc đó
là cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ
[ ]Tôi nhớ những ngày mùa đông năm 1946, cái ngày người dân thủ đô cùng trung đoàn yêu dấu của mình ra đi bí mật [ ] nhớ những năm tháng chống Mĩ oanh liệt, oai hùng Chiếc cầu thân thương ấy trở thành mục tiêu ném bom dữ dội nhất của không lực Hoa Kì [ ] Những nhịp cầu tả tơi như ứa máu nhưng cả cây cầu vẫn sững sững giữa mênh mông đất trời từ thực tại,
tác giả hồi tưởng suy ngẫm, với cách diễn đạt phong phú gợi cảm: Mượn ca khúc, biểu cảm trực tiếp; dùng số liệu thống kê (thuyết minh):
+ Đợt 1: Cầu bị đánh 10 lần, hỏng 7 nhịp và 4 trụ lớn
+ Đợt 2: Cầu bị đánh 4 lần, 1000m bị hỏng, 2 trụ lớn bị cắt đứt.
+ Năm 1975 cầu bị bom la-de
Kết hợp với nhân hoá (cầu tả tơi như ứa máu), gắn liền miêu tả với bày tỏ cảm xúc (nước mắt
ứa ra, tôi cảm thấy như đứt từng khúc ruột).
=> Tất cả diễn đạt tính chất đau thương và anh dũng qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống mĩ, đồng thời bộc lộ tình yêu của tác giả đối với cây cầu
? KH * Cảm xúc của tác giả khi đứng trên cầu vào
những ngày nước lên có ý nghĩa gì? Vì sao người viết thầm cảm ơn cầu?
HS
GV
- Suy nghĩ - trình bày
- Cùng HS nhận xét, bổ sung:
+ Đoạn văn tả cảnh và cảm xúc của người viết đứng trên cầu vào những ngày nước lên cao,
mấp mé thân cầu, muốn ca ngợi tính nhân chứng lịch sử của cây cầu ở một phương diện
khác - phương diện chống chọi lại thiên nhiên bão, lũ thường xuyên, mỗi năm hai, ba tháng trời của cây cầu, của nhân dân Hà Nội để bảo
vệ cầu, bảo vệ cuộc sống bình yên của mọi người