Hoạt động của giáo viên trả lời các câu hỏi trong 3 vấn đề xác lập luận điểm, tìm luận cứ, xây dựng lập luận... Cuûng coá HĐ4.[r]
Trang 1PHẦN VĂN BẢN
BÀI 18
TỤC NGỮ VỀ THIÊN NHIÊN VÀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
Ngày soạn:………
Tiết: 88
A – MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp học sinh:
Hiểu được sơ lược thế nào là tục ngữ
Hiểu nội dung, một số hình thức nghệ thuật (kết cấu, nhịp điệu, cách lập luận) và ý nghĩa của những
câu tục ngữ trong văn bản
Thuộc lòng những câu tục ngữ trong văn bản
B – CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên
Soạn giáo án, tham khảo tài liệu
Dự kiến các tình huống dạy học tích cực
Dự kiến các khả năng dạy học tích hợp
Đồ dùng dạy học: Bảng phụ, tranh ảnh
2 Học sinh
Đọc trước bài và trả lời các câu hỏi sách giáo khoa
C – TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định (1 phút).
2 Kiểm tra bài cũ (3 phút).
Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3 Giới thiệu bài mới (1 phút).
4 Dạy bài mới
2 I GIỚI THIỆU VĂN BẢN
1 Tục ngữ
Sách giáo khoa
2 Chủ đề
Những câu tục ngữ về thiên nhiên
và lao động sản xuất
HĐ1 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu về “tục ngữ”, chủ đề
Gọi học sinh đọc chú thích
Cho biết tục ngữ là gì?
Giáo viên diễn giảng thêm
Giáo viên đọc văn bản, gọi học sinh đọc
Những câu tục ngữ này nói về chủ đề gì?
Đọc
Trình bày (sách giáo khoa)
Nghe
Nghe, đọc
Trình bày
15 II TÌM HIỂU VĂN BẢN
1 Những câu tục ngữ về thiên nhiên
(câu 1, 2, 3, 4)
Câu 1
Tháng 5 (âl) đêm ngắn, ngày tháng 10
đêm dài ngày ngắn
Câu tục ngữ giúp con người có ý thức
HĐ2 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu các câu tục ngữ
Những câu tục ngữ nào nói về thiên nhiên, những câu tục ngữ nào nói về sản xuất?
Đọc câu tục ngữ 1
Cho biết nội dung câu tục ngữ?
Câu tục ngữ này giúp con người
Thiên nhiên (câu
1, 2, 3, 4) Sản xuất (câu 5, 6, 7, 8)
Đọc
Trình bày
Thời gian, lao
Trang 2TG Nội dung Hoạt động của giáo viên HĐ của học sinh
15
chủ động để nhìn nhận, sử dụng thời
gian, công việc, sức lao động vào
những thời điểm khác nhau
Gieo vần cách: năm/nằm, mười/cười
và nhịp 3/4
Câu 2
Đêm trước có nhiều sao, hôm sau trời
sẽ nắng; trời ít sao sẽ mưa
Câu tục ngữ này giúp con người có ý
thức nhìn sao để dự đoán thời tiết, sắp
xếp công việc
Gieo vần liền: nắng/vắng, nhịp 4/4
Câu 3
Đây là một câu tục ngữ dự đoán bão,
ý thức chủ động giữ gìn nhà cửa, hoa
màu
Gieo vần cách: gà/nhà, nhịp 3/4
Câu 4
Câu tục ngữ dự đoán tháng 7 kiến bò
sẽ có lũ lụt
Chủ động phòng chống
Gieo vần cách: bò/lo, nhịp 4/4
2 Những câu tục ngữ về lao động sản
xuất (câu 5, 6, 7, 8)
Câu 5
Câu tục ngữ nói về giá trị của đất
Nhịp 2/2, điệp từ “tấc”
Câu 6
Câu tục ngữ nêu lên giá trị kinh tế của
các nghề: nuôi cá, làm vườn, làm
ruộng
Câu tục ngữ giúp con người biết khai
thác tốt điều kiện, hoàn cảnh tự nhiên
để tạo ra của cải vật chất
Nhịp 3/3/3, điệp từ “canh”
Câu 7
Câu tục ngữ này khẳng định tầm quan
trọng của các yếu tố: nước, phân, lao
động, giống Giúp người nông dân có
kinh nghiệm trong việc trồng lúa
Nhịp 2/2/2/2
Câu 8
Câu tục ngữ này khẳng định tầm quan
trọng của thời vụ và của đất đai đối
chủ động về điều gì?
Giáo viên chỉ cho học sinh thấy cách gieo vần, nhịp
Gọi học sinh đọc câu tục ngữ 2
Cho biết nội dung câu tục ngữ?
Câu tục ngữ này giúp con người dự đoán được điều gì?
Giáo viên diễn giảng và giới thiệu cách gieo vần cho học sinh
Gọi học sinh đọc câu 3
Cho biết nội dung câu tục ngữ?
Câu tục ngữ giúp con người ý thức chủ động về việc gì?
Câu tục ngữ có cách gieo vần gì? Nhịp?
Gọi học sinh đọc câu 4
Cho biết nội dung câu tục ngữ?
Cách gieo vần, nhịp ra sao?
Giáo viên diễn giảng, chốt lại ý 1
Gọi học sinh đọc câu 5, 6, 7, 8
(giáo viên giới thiệu những câu tục ngữ về lao động sản xuất)
Gọi học sinh đọc câu 5
Cho biết nội dung câu tục ngữ?
Nghệ thuật? Nhịp?
Gọi học sinh đọc câu 6
Cho biết nội dung câu tục ngữ?
Câu tục ngữ có tác dụng gì?
Nghệ thuật, nhịp?
Gọi học sinh đọc câu tục ngữ 7?
Cho biết nội dung? Tác dụng của câu tục ngữ?
Giáo viên diễn giảng
Nhịp?
Giáo viên gọi học sinh đọc câu 8
Cho biết nội dung câu tục ngữ?
động, công việc
Nghe
Đọc
Trình bày
Dự đoán thời tiết, sắp xếp công việc
Nghe
Đọc
Trình bày
Giữ gìn nhà cửa, hoa màu
Cách, 3/4
Đọc
Trình bày
Cách, nhịp 4/4
Đọc
Nghe
Đọc
Trình bày
Điệp từ, 2/2
Đọc
Trình bày
Trình bày
Điệp từ, 3/3/3
Đọc
Trình bày
Nghe
2/2/2/2
Đọc
Trình bày
Trang 3TG Nội dung Hoạt động của giáo viên HĐ của học sinh
5
với nghề trồng trọt
Vần liền: thì/thì, nhịp 2/2
III TỔNG KẾT
Ghi nhớ (sách giáo khoa)
Vần? Nhịp?
HĐ3 Củng cố, liên hệ thực tế HĐ4 Tổng kết bài
Vần liền, nhịp 2/2
Sách giáo khoa
HĐ5 Hướng dẫn học sinh luyện tập, đọc thêm
5 Dặn dò (1 phút)
Học thuộc bài Sưu tầm những câu tục ngữ cùng chủ đề
Làm phần luyện tập
Chuẩn bị bài mới: Tục ngữ về con người và xã hội
*Bổ sung:………
………
Trang 4PHẦN VĂN – TẬP LÀM VĂN
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG
Ngày soạn:………
Tiết: 89
A – MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp học sinh:
Biết cách sưu tầm ca dao, tục ngữ theo chủ đề và bước đầu biết chọn lọc, sắp xếp, tìm hiểu ý nghĩa
của chúng
Tăng thêm hiểu biết và tình cảm gắn bó với địa phương, quê hương mình
B – CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên
Soạn giáo án, tham khảo tài liệu
Dự kiến các tình huống dạy học tích cực
Dự kiến các khả năng dạy học tích hợp
Đồ dùng dạy học: Bảng phụ
2 Học sinh
Sưu tầm ca dao, tục ngữ địa phương
C – TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định (1 phút).
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút).
Ca dao là gì? Hãy đọc một số bài ca dao đã học?
Tục ngữ là gì? Hãy đọc một số câu tục ngữ đã học?
3 Giới thiệu bài mới (1 phút).
4 Dạy bài mới
35 Sưu tầm ca dao, tục ngữ ở địa phương
1 Tháp Mười đẹp nhất bông sen.
Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ
2 Thuốc rê nào ngon bằng thuốc rê Cao Lãnh.
Con gái nào bảnh bằng con gái Nha Mân
3 Công cha nghĩa mẹ vô ngần.
Sinh thành dưỡng dục ví bằng núi non
Làm con phải biết phận con
Mến yêu cung kính mới tròn thảo ngay
Việc làm nặng nhẹ đỡ tay
Khi sai khi biểu mặt mày hân hoan
Lời thưa tiếng nói dịu dàng
Cứng đầu cứng cổ dọc ngang thì đừng
(sưu tầm ở xã Long Hưng – Thạnh Hưng)
4 Em là con gái Tháp Mười.
Giáo viên ôn lại tục ngữ, ca dao
Cho học sinh xác định thế nào là ca dao, tục ngữ để học sinh tiện việc sưu tầm trước một tuần (phạm vi địa phương là trong tỉnh Đồng Tháp) giáo viên quy định mỗi học sinh sưu tầm 10 câu
Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm nguồn sưu tầm: hỏi cha mẹ, người địa phương, người già, nghệ nhân ở địa phương Có thể tìm trong sách thơ văn Đồng Tháp
Sưu tầm ca dao tục ngữ
phương Đồng Tháp
Sưu tầm ghi chép phân loại ca dao, tục ngữ và
theo thứ tự ABC
Trang 5TG Nội dung Hoạt động của giáo viên HĐ của HS
Nêu gương anh hùng cho người đời sau
5 Làm trai ở đất Ba Sao.
Đáng danh anh dũng đồng bào đều khen
6 Tháp Mười sình ngập phèn chua.
Hổ mây cá sấu thi đua vẫy vùng
7 Đất Tháp Mười cò bay thẳng cánh.
Nước Tháp Mười lấp lánh cá tôm
8 Anh đi anh nhớ Tháp Mười.
Nhớ xoài Cao Lãnh, nhớ người Nha Mân
9 Ai về Tịnh Thới quê ta.
Xoài thơm quýt ngọt đậm đà tình quê
Tục ngữ
Đồng không mông quạnh
Muỗi kêu như sáo thổi, đĩa lội tợ bánh canh
Đến lớp giáo viên yêu cầu học sinh trình bày các câu
ca dao, tục ngữ học sinh sưu tầm được
Trình bày trước lớp
4 Củng cố: Hs nhắc lại nội dung(2 phút)
5 Dặn dò (1 phút)
Sưu tầm thêm một số câu ca dao, tục ngữ
Soạn bài: Tìm hiểu chung về văn nghị luận
*Bổ sung:………
………
Trang 6PHẦN TẬP LÀM VĂN
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN NGHỊ LUẬN
Ngày soạn:………
Tiết: 90
A – MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp học sinh: Hiểu được nhu cầu nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn bản nghị
luận
B – CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên
Soạn giáo án, tham khảo tài liệu
Dự kiến các tình huống dạy học tích cực
Dự kiến các khả năng dạy học tích hợp
Đồ dùng dạy học: Bảng phụ
2 Học sinh
Đọc trước bài và trả lời các câu hỏi sách giáo khoa
C – TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định (1 phút).
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút).
Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3 Giới thiệu bài mới (1 phút).
4 Dạy bài mới
13
20
I NHU CẦU NGHỊ LUẬN VÀ VĂN BẢN NGHỊ
LUẬN
1 Nhu cầu nghị luận
Trong đời sống, ta thường gặp văn
nghị luận dưới dạng các ý kiến nêu ra
trong cuộc họp, các bài xã luận, bình
luận, bài phát biểu ý kiến trên báo
chí
2 Thế nào là văn bản nghị luận
Văn nghị luận là văn được viết ra
nhằm xác lập cho người đọc, người
nghe một tư tưởng quan điểm nào đó
Muốn thế văn nghị luận phải có luận
điểm rõ ràng, có lý lẽ, dẫn chứng
thuyết phục
Những tư tưởng, quan điểm trong bài
văn nghị luận phải hướng tới giải
quyết những vấn đề đặt ra trong đời
sống thì mới có ý nghĩa
HĐ1 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nhu cầu nghị luận và văn nghị luận
Vì sao em đi học?
Em đi học để làm gì?
Vì sao con người phải có bạn?,…
Gặp các câu hỏi như thế em phải trả lời như thế nào?
Giáo viên hình thành kiến thức 1
Gọi học sinh đọc bài văn
“Chống nạn thất học”
Bác Hồ viết bài văn nhằm mục đích gì?
Để thực hiện những mục đích ấy bài viết đưa ra những ý kiến gì?
Ý kiến ấy được diễn đạt thành những luận điểm nào? Tìm các câu văn mang luận điểm?
Để ý kiến thuyết phục bài viết
Suy nghĩ trả lời
Dùng lý lẽ trả lời
Nghe, ghi
Đọc
Chống nạn mù chữ
Trình bày “một trong … dân trí”
“Mọi người Việt Nam … quốc ngữ”
Khẳng định 1 ý kiến, 1 tư tưởng
Thất học
Điều kiện cần
Trang 7TG Nội dung Hoạt động của giáo viên HĐ của học sinh
đưa ra những lý lẽ nào?
Giáo viên diễn giảng hình thành
ý 2
HĐ2 Củng cố
phải có…
Những khả năng thực tế…
4 Củng cố: HS nhắc lại nội dung chính (2p)
5 Dặn dò (3 phút)
Học thuộc bài
Chuẩn bị bài mới
*Bổ sung:………
………
Trang 8PHẦN VĂN BẢN
TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
A – MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh:
Hiểu nội dung, ý nghĩa và một số hình thức diễn đạt (so sánh, ẩn dụ, nghĩa đen và nghĩa bóng) của
những câu tục ngữ trong bài học
Học thuộc lòng những câu tục ngữ trong văn bản
B – CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên
Soạn giáo án, tham khảo tài liệu
Dự kiến các tình huống dạy học tích cực
Dự kiến các khả năng dạy học tích hợp
Đồ dùng dạy học: Bảng phụ
2 Học sinh: Đọc trước bài và trả lời các câu hỏi sách giáo khoa.
C – TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định (1 phút).
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút).
Tục ngữ là gì? Đọc các câu tục ngữ nói về thiên nhiên và phân tích câu 1, 2?
Đọc các câu tục ngữ nói về lao động sản xuất và phân tích câu 5, 6?
3 Dạy bài mới
* Giới thiệu bài mới (1 phút).
TG Nội dung Hoạt động của giáo viên HĐ của HS
7 I GIỚI THIỆU VĂN BẢN
1 Thể loại:
Tục ngữ
2 Chủ đề:
Tục ngữ về con người và xã hội
HĐ1 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu thể loại, chủ đề
Cho biết thể loại, chủ đề văn bản? Tục ngữ, con
người và xã hội
3
3
II TÌM HIỂU VĂN BẢN
Câu 1: Một mặt người bằng mười
mặt của
Khẳng định giá trị của con người
Con người quý hơn của cải vật chất
Gieo vần cách: người/người
Nghệ thuật: so sánh, nhân hóa
Câu 2: Cái răng cái tóc là góc con
người.
Răng, tóc là một phần thể hiện hình
thức, tính tình và tư cách con người
Câu tục ngữ thể hiện cách nhìn
nhận, đánh giá, bình phẩm con người
của nhân dân
- Gieo vần cách: tóc/góc
HĐ2 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản
Giáo viên đọc văn bản, gọi học sinh đọc
Gọi học sinh đọc câu 1
Cho biết nội dung, ý nghĩa của câu tục ngữ?
Gieo vần?
Nghệ thuật?
Giáo viên diễn giảng
Gọi học sinh đọc câu 2 (treo đồ dùng dạy học)
Cho biết nội dung, ý nghĩa?
Giáo viên diễn giảng liên hệ thực tế
Gieo vần?
Học sinh đọc câu 3 (treo đồ dùng dạy
Nghe, ghi
Đọc
Trình bày
Vần cách
So sánh, nhân hóa
Nghe
Đọc
Trình bày
Nghe
Vần cách
Đọc
Trang 9TG Nội dung Hoạt động của giáo viên HĐ của HS
3
3
3
3
3
3
3
Câu 3: Đói cho sách, rách cho thơm
Dù nghèo khổ, thiếu thốn vẫn phải
trong sạch, không vì nghèo khổ mà
làm điều xấu xa, tội lỗi
Gieo vần liền: sạch/rách
Đối vế
Câu 4: Học ăn, học nói, học gói, học
mở.
Con người phải học để mọi hành vi,
ứng xử đều chứng tỏ mình là người
lịch sự, tế nhị, thành thạo công việc,
biết đối nhân xử thế tức là con người
có nhân cách, văn hóa
Gieo vần cách: nói/gói
Nghệ thuật: điệp từ
Câu 5: Không thầy đố mày làm nên
Đề cao vai trò của việc học thầy
Gieo vần cách: thầy/mày
Câu 6: Học thầy không tày học bạn
Đề cao ý nghĩa, vai trò của việc học
bạn
Gieo vần cách: thầy/tày
Câu 7: Thương người như thể thương
thân
Câu tục ngữ khuyên nhủ con người
biết thương yêu người khác như
chính bản thân mình Đây là lời
khuyên và là triết lý sống đầy giá trị
nhân văn
Nghệ thuật: so sánh
Câu 8: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
Khi được hưởng thành quả nào đó
phải nhớ đến người đã có công gây
dựng nên, biết ơn người đã giúp
mình
Câu 9: Một cây … núi cao
Khẳng định ý nghĩa của đoàn kết
Nghệ thuật: ẩn dụ
III TỔNG KẾT
Ghi nhớ (sách giáo khoa)
học)
Cho biết nội dung, ý nghĩa câu tục ngữ?
Giáo viên diễn giảng, liên hệ
Gieo vần?
Nghệ thuật?
Học sinh đọc câu 4 (treo đồ dùng dạy học)
Cho biết nội dung, ý nghĩa câu tục ngữ?
Giáo viên diễn giảng, liên hệ
Gieo vần?
Nghệ thuật?
Học sinh đọc câu 5 (treo đồ dùng dạy học)
Cho biết nội dung, ý nghĩa câu tục ngữ?
Gieo vần?
Học sinh đọc câu 6 (treo đồ dùng dạy học)
Cho biết nội dung, ý nghĩa câu tục ngữ?
Gieo vần?
Học sinh đọc câu 7 (treo đồ dùng dạy học)
Cho biết nội dung, ý nghĩa câu tục ngữ?
Giáo viên diễn giảng, liên hệ
Nghệ thuật?
Học sinh đọc câu 8 (treo đồ dùng dạy học)
Cho biết nội dung, ý nghĩa câu tục ngữ?
Giáo viên diễn giảng, liên hệ
Nghệ thuật?
Học sinh đọc câu 9 (treo đồ dùng dạy học)
Cho biết nội dung, ý nghĩa câu tục ngữ?
Giáo viên diễn giảng, liên hệ
Nghệ thuật?
HĐ3 Củng cố HĐ4 Tổng kết
Trình bày
Nghe
Vần liền
Đối vế
Nghe, đọc
Trình bày
Nghe
Vần cách
Điệp từ
Đọc
Trình bày
Vần cách
Đọc
Trình bày
Vần cách
Đọc
Trình bày
Nghe
So sánh
Đọc
Trình bày
Nghe
So sánh
Đọc
Trình bày
Nghe
Ẩn dụ
Trang 10TG Nội dung Hoạt động của giáo viên HĐ của HS
IV LUYỆN TẬP:
Sách giáo khoa
HĐ5 Hướng dẫn học sinh luyện tập
4 Củng cố: 3p Cho học sinh nhắc lại nội dung và nghệ thuật tục ngữ.
5 Dặn dò (1 phút): Học thuộc bài Làm phần luyện tập Chuẩn bị bài mới: Tinh thần yêu nước của nhân dân ta.
Trang 11PHẦN TIẾNG VIỆT
RÚT GỌN CÂU
Ngày soạn:………
Tiết: 92
A – MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp học sinh:
Nắm được cách rút gọn câu
Hiểu được tác dụng của rút gọn
Vận dung được vào làm bài tập, viết văn
B – CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên
Soạn giáo án, tham khảo tài liệu
Dự kiến các tình huống dạy học tích cực
Dự kiến các khả năng dạy học tích hợp
Đồ dùng dạy học: Bảng phụ
2 Học sinh
Đọc trước bài và trả lời các câu hỏi sách giáo khoa
C – TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định (1 phút).
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút).
Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3 Dạy bài mới
* Giới thiệu bài mới (1 phút).
TG Nội dung Hoạt động của giáo viên HĐ của học sinh
10 I THẾ NÀO LÀ RÚT GỌN CÂU
Câu rút gọn là câu bị lược bỏ một số
thành phần trong câu
Ví dụ: Học ăn, học nói, học gói,
học mở (lược bỏ thành phần chủ
ngữ)
Việc lược bỏ một số thành phần nhằm
mục đích:
+ Làm cho câu gọn hơn, vừa thông tin
được nhanh, vừa tránh lặp lại những
từ ngữ đã xuất hiện trong câu đứng
trước
+ Ngụ ý hành động, đặc điểm nói
trong câu là của chung mọi người
(lược bỏ chủ ngữ)
HĐ1 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu câu rút gọn, cách dùng
Giáo viên treo đồ dùng dạy học và yêu cầu học sinh đọc ví dụ 1
Tìm sự khác nhau giữa câu a, b?
Tìm những từ có thể làm chủ ngữ trong câu a?
Vì sao chủ ngữ trong câu a bị loại bỏ?
Đọc câu hỏi 4 và trả lời xem trong 2 ví dụ thành phần nào bị loại bỏ?
Em hiểu thế nào là rút gọn câu?
Việc lược bỏ các thành phần câu nhằm mục đích gì?
Đọc
Câu a không có từ
“chúng ta”, câu b có
Chúng ta, em, người
Thảo luận nhóm, trình bày
a (chủ ngữ), b (vị ngữ)
Trình bày
Trình bày
10 II CÁCH DÙNG CÂU RÚT GỌN
Khi rút gọn cần lưu ý
Giáo viên gọi học sinh đọc câu hỏi 1 mục II
Những câu in đậm thiếu thành
Đọc
Thiếu chủ ngữ