Giáo án Ngữ văn 8 - Tiết 49 đến 56 - Trường THCS Thịnh Đức

2/ KÜ n¨ng: - Tích hợp với phần TLV, vận dụng kiến thức đã học bài Phương pháp thuyết minh để đọc – hiểu, nắm bắt được vấn đề có ý nghĩa thời sự trong VB.. - VËn dông vµo viÖc viÕt bµi v[r]

Trang 1

Ngày soạn: 10/11/2010

Ngày giảng:

Tiết 49: Bài toán dân số.

A Mục tiêu cần đạt.

1/ Kiến thức:

- Sự hạn chế gia tăng dân số là con đường “tồn tại hay không tồn tại” của loài người

- Sự chặt chẽ, khả năng thuyết phục của cách lập luận bắt đầu bằng một câu chuyện nhẹ nhàng mà hấp dẫn

2/ Kĩ năng:

- Tích hợp với phần TLV, vận dụng kiến thức đã học bài Phương pháp thuyết minh để đọc – hiểu, nắm bắt được vấn đề có ý nghĩa thời sự trong VB.

- Vận dụng vào việc viết bài văn TM

3/ Thái độ:

Nhận thức được mối nguy hại của sự gia tăng DS từ đó có thái độ nghiêm túc trong việc tuyên truyền, vận động mọi người thực hiện chính sách dân số và KHHGĐ của Đảng và nước

B Chuẩn bị

- Tranh ảnh về hậu quả của việc bùng nổ dân số

- Số liệu về tình hình dân số của Viêt Nam và thế giới

C Các hoạt động dạy và học

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

- Hãy trình bày những tác hại của thuốc lá và hạnh động của chúng ta

- Nêu nét đặc sắc trong nghệ thuật nghị luận và thuyết minh các vấn đề trong văn bản

3 Bài mới

Hoạt động 1: Giới thiệu bài

- Mục tiêu: Tạo tâm thế định hướng chú ý cho hs

- Phương pháp: thuyết trình

- Thời gian: 2 phút

Hoạt động 2: Đọc tìm hiểu chú thích

- Mục tiêu: Cho Hs nắm được xuất xứ, bố cục và phương pháp biểu đạt của bài

- Phương pháp: Vấn đáp, động não, tái hiện

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung

- Cần đọc văn bản với

giọng điệu như thế nào cho

phù hợp?

* Y/ c HS đọc VB

- Phát hiện giọng

điệu: giọng nhẹ nhàng mang tính chất thuyết phục

- 1 hs đọc

I Đọc – chú thích

1 Đọc

Trang 2

Giáo án ngữ văn 8 - năm học 2010 - 2011 188

- Nêu phương thức biểu đạt

của văn bản

- Hãy chỉ ra bố cục của văn

bản?

- Trả lời

- Xác định bố cục VB

2 Chú thích

+ Xuất xứ:

- Tác giả: Thái An

- Trích trên báo GD và thời đại CN số 28 , 1995

+ Phương thức biểu đạt:

- Nghị luận kết hợp tự sự thuyết minh

+ Bố cục: 3phần

- Nêu vấn đề: Bài toán dân số và kế hoạch hoá như đã đặt ra từ thời cổ

đại

- Trình bày vấn đề

- Kêu gọi: cần hạn chế

sự bùng nổ và gia tăng dân số Đó là con đường tồn tại của loài người Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản

- Mục tiêu: Hs nắm được giá trị nội dung, liên hệ thực tiễn từ vấn đề đặt ra

trong vb

- Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình, trực quan, nêu và giải quyết vấn đề

- Kĩ thuật: động não

* Y/ c HS quan sát phần 1

-Em hiểu thế nào là sáng

mắt ra?

-Tác giả đã sáng mắt ra về

điều gì?

- Em hiểu thế nào là vấn đề

dân số và kế hoạch hoá gia

đình?

- Khi nói sáng mắt ra là

người đọc muốn điều gì ở

người đọc?

- Em có nhận xét gì về cách

nêu vấn đề của đoạn văn?

- Đọc lướt phần 1

- Hiểu rõ về một vấn

đề mà trước đây còn mơ hồ

- Trả lời

- Là số người sinh sống trong một lãnh thổ; gia tăng dân số

ảnh hưởng đến tiến

bộ xã hội; KHHGĐ

là những biện pháp nhằm hạn chế sự gia tăng dân số

- Trả lời

( đưa ra một giả

định và thái độ của tác giả đối với giả

định đó…)

II Tìm hiểu văn bản

1 Nêu vấn đề dân số

và kế hoạch hoá.

- sáng mắt ra vì bài toán dân số đã có từ thời

cổ đại

=> Cách nêu vấn đề nhẹ nhàng, giản dị, thân mật , tình cảm nên gần gũi tự nhiên , dễ thuyết phục

và còn tạo sự hấp dẫn cho người đọc

Trang 3

Cách diễn đạt đó có tác dụng

gì?

- Để làm rõ vấn đề, trong

phần thân bài tác giả đã

trình bày những ý gì?

- Em hãy kể lại câu chuyện

kén rể thời cổ đại

- Câu chuyện ấy có vai trò

như thế nào trong việc làm

nổi bật vấn đề chính mà

tác giả muốn nói tới?

- Hãy tóm tắt bài toán dân

số khởi điểm từ câu

chuyện trong kinh thánh?

- Các tính toán trên có tác

dụng gì trong việc trình

bày vấn đề và tác động tới

người đọc?

-Tác giả đã sử dụng

phương pháp thuyết minh

nào để trình bày khả năng

sinh sản của người phụ nữ

- Phương pháp ấy giúp tác

giả đạt được mục đích gì?

- Những nước có tỉ lệ sinh

con nhiều thuộc các châu

lục nào? Em biết gì về

tình hình kinh tế văn hoá ở

các châu lục này?

-Theo em ở Viêt Nam ,

những quan niệm nào hiện

nay còn tồn tại đã dẫn đến

tình trạng sinh đẻ vỡ kế

hoạch

* Mở rộng vấn đề, nêu một

số câu thành ngữ, mẩu

chuyện thực tế

- Trả lời: 3 ý

- Kể lại câu chuyện

- Đó là tiền đề để so sánh ngầm giúp người đọc liên tưởng

và hình dung được tốc độ gia tăng dân số

- Gây hứng thú cho người đọc

- Trình bày

- Làm cho người

đọc tin , hiểu tốc độ gia tăng dân số

- Trả lời

- Liên hệ thực tế:

Châu á, châu Phi,

đói nghèo , lạc hậu, chậm phát triển

- Quan niệm sinh con trai để nối dõi tông đường

- Nghe, hiểu

2 Làm rõ vấn đề.

a Câu chuyện về bài toán cổ

- Nhà thông thái kén rể cho con gái Ông đưa ra một bài toán để thách

đố: …

- Kết quả không có ai đủ

số thóc để lấy được cô gái vì số thóc quá nhiều,

có thể phủ khắp bề mặt trái đất

=> Là tiền đề để tác giả

so sánh với sự gia tăng dân số là theo cấp số nhân công bội là 2

b Câu chuyện trong Kinh Thánh

- Lúc đầu trái đất chỉ có

2 người: A- đam và E-va

- đến năm 1995 có: 5,63

tỉ người , phát triển theo cấp số nhân công bội là

2 , đã đạt đến ô thứ 30 của bàn cờ

=> Tốc độ gia tăng dân

số nhanh chóng trên trái

đất

c.Khả năng sinh sản của người phụ nữ và dự báo tốc độ tăng dân số

- Thống kê của Hội nghị Cai-rô họp ngày 5-9-1994

=> Cắt nghĩa được vấn

đề tăng DS là từ khả

năng sinh sản tự nhiên của người PN

- Cảnh báo nguy cơ tiềm

ẩn của tăng DS

- Cho thấy cái gốc của vấn đề hạn chế dân số là sinh đẻ có kế hoạch

Trang 4

- Tác giả đã kêu gọi những

gì? Em hiểu như thế nào về

lời kêu gọi đó?

- Em có cảm nghĩ gì về lời

kêu gọi đó?

- Quan sát SGK trình bày

- Cá nhân trình bày

3 Lời kêu gọi

- Đừng để…

- Đó là con đường tồn tại hay không tồn tại của chính loài người

=> Nếu cứ để tình hình gia tăng DS theo cấp số nhân thì đên một lúc nào

đó con người sẽ không còn đất để sống

- Hạn chế gia tăng dân

số là con đường sống còn của nhân loại

Hoạt động 4: Khái quát, đánh giá

- Mục tiêu: HS nắm được giá trị nội dung và nghệ thuật của bài

- Phương pháp: vấn đáp, nêu vấn đề

- Kĩ thuật: Hoạt động cá nhân kết hợp với thảo luận nhóm bàn theo kt động não

- Em học tập được gì về

cách lập luận của tác giả

trong văn bản?

- Qua văn bản em nhận

được những thông điệp

gì?

- Trả lời

- Phát biểu cảm nghĩ

- Trả lời

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

- Lí lẽ đơn giản, đầy đủ ,

dễ hiểu có sức thuyết phục

- Vận dụng yếu tố tự sự, các phương pháp thuyết minh một cách nhuần nhuyễn

2 Nội dung

- Gia tăng và bùng nổ dân số là hiểm hoạ cho

sự sống còn của con người vì vậy hãy thực hiện kế hoạch hoá dân

số để duy trì sự tồn tại của chính mình

Hoạt động 5: Luyện tập

- Mục tiêu:

- Phương pháp: Hoạt động cá nhân , thảo luận

* Y/c HS đọc phần đọc thêm:

+ Con đường nào là con đường tốt nhất để hạn chế sự gia tăng dân số? Vì sao? + Tại sao nước ta lại tuyên truyền vận động mỗi gia đình chỉ nên có 1 hoặc 2 con?

* Hướng dấn hs học bài Chuẩn bị chương trình địa phương( Sưu tầm các tác giả, tác phẩm viết về HP)

Trang 5

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Tiết 50 : dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm.

A Mục tiêu cần đạt

1/ Kiến thức: Công dụng của dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm

2/ Kĩ năng: - Sử dụng dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm

- Sửa lỗi về dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm

3/ Thái độ : Nghiêm túc sử dụng đúng ngôn ngữ Tiếng Việt

B Chuẩn bị

- Gv: Các ví dụ

- Hs: Đọc và tự tìm hiểu trước nội dung bài học

C các hoạt động dạy và học

1 ổn định tổ chức 1'

2 Kiểm tra bài cũ:5'

- Phân tích cấu tạo và nêu quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong câu ghép sau:

- Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học

- Lí Bạch (701 – 762) , nhà thơ nổi tiếng đời của Trung Quốc đời Đường, tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ , quê ở Cam Túc; lúc mới mười lăm tuổi, gia

đình về định cư ở làngThanh Liên, huyện Xương Long thuộc Miên Châu ( Tứ Xuyên)

3 Bài mới

Hoạt động 1 : Giới thiệu bài

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý

- Phương pháp : Thuyết trình

- Thời gian : 2 phút

Hoạt Động 2, 3 : Tìm hiểu bài ( Đọc, quan sát và phân tích, giải thích các ví dụ, khái quát khái niệm)

- Mục tiêu: HS nắm được công dụng của dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm

- Phương Pháp : Vấn đáp ; Nêu vấn đề, thuyết trình

- Kĩ thuật : Phiêú học tập ( vở luyện tập Ngữ văn), Khăn trải bàn, Các mảnh ghép, động não

* Y/c HS quan sát VD

- Dấu ngoặc đơn trong

các đoạn trích trên được

dùng để làm gì?

- Đọc và quan sát các VD

a Giải thích rõ họ là ai

I Dấu ngoặc đơn

1.Ví dụ:

a Đùng một cái, họ ( những người bản xứ)

được phong cho cái danh hiệu tối cao là “ chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do”

Trang 6

- Nếu bỏ phần trong dấu

ngoặc đơn thì nghĩa cơ

bản của những đoạn trích

trên có thay đổi không?

- Từ đó hãy nêu công

dụng của dấu ngoặc đơn?

2 Tìm hiểu công dụng

của dấu hai chấm

- Nêu công dụng của dấu

hai chấm trong các ví dụ?

- Từ đó em hãy nêu công

dụng của dấu hai chấm?

b giải thích rõ nguồn gốc tên gọi con kênh

Ba Khía

- thuyết minh đặc

điểm của ba khía

c Bổ sung thêm thông tin về năm sinh mất của LB

- Không vì đó là phần chú thích

- Nêu công dụng:

a đánh dấu lời đối thoại

b đánh dấu lời dẫn trực tiếp

c đánh dấu phần giải thích , thuyết minh cho một phần trước

đó

- Trình bày công dụng

Nguyễn ái Quốc

b Gọi là kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những con ba khía , chúng bám đặc sêt quanh cac gốc cây ( ba khía là một loại còng biển lai cua, càng sắc tím đỏ, làm mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn rất ngon) Đoàn Giỏi

2 Ghi nhớ1:

- Dấu ngoặc đơn dùng để

đánh dấu phần chú thích

II Dấu hai chấm.

1.Ví dụ:

a… Tôi phải bảo:

- ……

Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:

-……

B Người xưa có câu: “ Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng”

2 Ghi nhớ

- Đánh dấu phần giải thích , thuyết minh cho một phần trước đó

- Đánh dấu lời dẫn trực tiếp, đánh dấu lời đối thoại

Hoạt động 5 : Luyện tập , củng cố

- Mục tiêu: Cho Hs thực hành nhận biết công dụng của dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm và vận dụng trong khi viết

- Phương pháp : Vấn đáp, giải thích

- Kĩ thuật : Khăn trải bàn

Bài tập 1;2 làm cá nhân

Cho hs quan sát vd III Luyện tập.BT 1:

Trang 7

- Yêu cầu hs nêu công

dụng

Bài 3; Hướng dẫn hs làm

theo nhóm nhỏ

- cá nhân phát biểu

- Trao đổi thảo luận trong nhóm nhỏ

a) Đánh dấu giải thích

b) Đánh dấu phần thuyết minh

c) Vị trí 1: đánh dấu phần bổ sung (phần này có quan hệ lựa chọn)

BT 2:

a) Báo trước phần giải thích: họ thách nặng quá

b) Báo trước lời đối thoại và phần thuyết minh nội dung mà Dế Choắt khuyên Dế Mèn

c) Báo trước phần thuyết minh cho ý:

đủ màu là những màu nào

BT 3:

- Có thể bỏ được những nghĩa của phần đặt sau dấu hai chấm không được nhấn mạnh

BT 4; 5; 6 (về nhà)

* Củng cố

- Đọc lại ghi nhớ

- Nêu công dụng của dấu chấm, dấu phẩy, dấu chấm phẩy, dấu gạch ngang, Hoạt động 6: Hướng dẫn về nhà 1'

- Hoàn thành bài tập vào vở

-Ngày soạn :

Ngày giảng:

Tiết 51: Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết

minh.

A mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức:

- Nắm được đề văn TM; - Yêu cầu khi làm một bài văn TM; - Cách quan sát, tích luỹ tri thức và vận dụng các phương pháp để làm bài văn TM

Trang 8

2 Kĩ năng:- Xác định yêu cầu của một đề văn TM; - Quan sát nắm bắt được

đặc điểm, cấu tạo, nguyên lí vận hành, công dụng…của đối tượng cần TM; - Tìm ý, lập dàn ý, tạo lập một VB TM

3 Thái độ: Nghiêm túc vận dụng các thao tác, kĩ thuật trong tạo lập VB TM

B Chuẩn bị:

- Gv: Chuẩn bị một số đề văn thuyết minh

-Hs: Đọc và tự tìm hiểu nội dung bài học trước khi đến lớp

C các hoạt động dạy và học

1 ổn định lớp 1'

Lớp 8A:…… Lớp 8B: ……

2 Kiểm tra bài cũ 5'

- Muốn làm văn thuyết minh trước tiên phải làm gì?

- Nêu những phương pháp thuyết minh thường sử dụng

3 Bài mới

Hoạt động 1: Giới thiệu bài

- Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho HS

- Phương pháp: Thuyết trình

Hoạt Động 2: Tìm hiểu bài ( Đọc, quan sát và phân tích các ví dụ, khái quát cách làm bài văn TM)

- Mục tiêu: HS xác định được đối tượng thuyết minh, phạm vi kiến thức cần sử dụng và cách làm bài văn TM

- Phương Pháp : Vấn đáp ; Nêu vấn đề, thuyết trình, động não

* Yêu cầu hs đọc các đề

văn trong SGK

-Đề nêu lên điều gì?

- Đối tượng thuyết minh

gồm những loại nào? Từ

đó em có nhận xét gì về

đối tượng trong các đề

văn thuyết minh?

- Dựa vào đâu em biết

được đó là đề văn thuyết

minh?

- Đọc đề văn thuyết minh

+ Giới thiệu thuyết minh về một đối tượng

+ Đối tượng : con ngưòi, đồ vật, di tích, con vật, cây cối, món

ăn, đồ chơi, lễ tết

- Dựa vào từ ngữ trong

đề: không yêu cầu kể chuyện, miêu tả, biểu cảm mà là giới thiệu, thuyết minh

I Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh.

1 Đề văn thuyết minh.

a Ví dụ:

Đề 1: Giới thiệu một gương mặt trẻ tuổi của thể thao Việt Nam

Đề 2: Giới thiệu một tập truyện

Đề 3: Giới thiệu về chiếc nón lá VN

Đề 4: Giới thiệu về chiếc áo dài VN

Đề 5: Thuyết minh về chiếc xe đạp

Đề 6: Giới thiệu đôi dép lốp trong kháng chiến

Đề 7: Giới thiệu một

Trang 9

- Từ đó em rút ra nhận xét

gì về phạm vi đối tượng

thuyết minh và yêu cầu về

nội dung thuyết minh

2: Hướng dẫn hs tìm hiểu

cách làm bài văn thuyết

minh

- Nêu đối tượng thuyết

minh của bài văn và chỉ ra

phần Mở bài, Thân bài,

Kết bài?

- Để giới thiệu về chiếc xe

đạp, bài viết đã trình bày

cấu tạo chiếc xe đạp như

thế nào?

+ Gồm mấy bộ phận?

+ Các bộ phận đó là gì?

+ Các bộ phận ấy được

giới thiệu theo thứ tự nào?

+ Có hợp lí không?

+ Vì sao?

- Phương pháp thuyết

minh trong bài là gì?

-Bài văn giúp cho em hiểu

như thế nào về chiếc xe

- Rút ra kết luận chung

- Đọc bài văn thuyết minh về chiếc xe đạp

và trả lời câu hỏi

- Xác định các p2 TM

- Cụ thể, rõ ràng, toàn diện

di tích , thắng cảnh nổi tiếng ở quê hương em

Đề 8: Thuyết minh về một giống vật nuôi có ích

Đề 9: Giới thiệu về hoa ngày tết ở VN

Đê 10: Thuyết minh

về một món ăn dân tộc

Đề 11: Giới thiệu về tết Trung thu

Đề 12: Giới thiệu một

đồ chơi dân gian

b Nhận xét

- Đối tượng thuyết minh đa dạng , phong phú

- yêu cầu về nội dung: giới thiệu, trình bày , giải thích các tri thức

về đối tượng thuyết minh

2 Cách làm bài văn thuyết minh.

a Tìm hiểu bài văn:

Xe đạp

Mở bài:

- Giới thiệu khái quát

về phương tiện xe đạp Thân bài:

- Hệ thống truyền

động:…

- Hệ thống điều khiển…

- Hệ thống chuyên chở…

- Một số bộ phận khác…

=> Hợp lí vì vừa giới thiệu được các bộ phận cấu tạo nên xe

đạp vừa giới thiệu

được nguyên lí hoạt

động của xe

Trang 10

đạp?

- Để làm được điều đó

người viết phải làm gì?

- Từ đó em hãy rút ra bài

học về cách làm bài văn

thuyết minh nói chung?

- người viết phải tìm hiểu kĩ đối tượng, xác

định rõ tri thức về đối tượng đó, sử dụng phương pháp thuyết minh thích hợp, ngôn

từ chính xác dễ hiểu

- Rút ra bài học

Kết bài:

- Nêu tác dụng của xe

đạp và tương lai của nó

b Nhận xét:

- Bài viết đã sử dụng phương pháp thuyết minh phân tích và liệt kê

- Diễn đạt dễ hiểu, chính xác

3 Ghi nhớ: SGK trang 146

Hoạt động3 : Luyện tập , củng cố

- Mục tiêu: Cho HS lập được dàn ý theo 3 phần của bài văn thuyết minh

- Phương pháp : Vấn đáp, giải thích

* Hoạt động 3

- Giao việc cho các

nhóm

- Yêu cầu các nhóm

thảo luận và ghi kết quả

thảo luận vào phiếu học

tập

- Đại diện một số nhóm

trình bày trước lớp

- Cho các nhóm nhận

xét, bổ sung

- Giáo viên chuẩn xác

tri thức về chiếc nón và

kết luận chung

- Thành lập nhóm

- Các nhóm thảo luận

- Ghi thành dàn ý

- Trình bày trước lớp

- Nhận xét

II Luyện tập.

Lập dàn ý cho đề văn : Giới thiệu về chiếc nón lá Việt Nam

+ Mở bài: Nêu một định nghĩa về chiếc nón lá Việt Nam

+ Thân bài:

- Hình dáng; nguyên liệu, cách làm, vùng nào nổi tiếng về nghề làm non?

- Tác dụng như thế nào?

- ý nghĩa văn hoá của chiếc nón

+ Kết bài:

- Cảm nghĩ về chiếc nón lá Việt Nam

Hoạt động 4: Hướng dẫn học bài 1'

- Thu thập tri thức về chiếc áo dài Việt Nam, một giống vật nuôi có ích

- Chuẩn bị luyện nói ( tr 144,145)

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	178,37 KB