Giáo viên hướng dẫn chữa bài trên bảng dùng phấn màu sửa chữ viết sai hoặc chưa đúng mẫu, sau đó gợi ý để học sinh tự sửa chữ đã viết trên bảng con và giơ bảng cho giáo viên kiểm tra, uố[r]
Trang 1
Sáng kiến kinh nghiệm Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1
A Đặt vấn đề
Một trong những hạnh phúc lớn nhất của trẻ là được đến trường, được học
đọc, học viết Biết đọc, biết viết là cả một thế giới rộng lớn sẽ mở ra trước mắt các
em
Học chữ chính là công việc đầu tiên và có tầm quan trọng đặc biệt ở Tiểu học
nhất là đối với với học sinh lớp 1, khi các em bắt đầu đến trường Vì vậy dạy chữ
chính là dạy người
Cố vấn Phạm Văn Đồng đã nói : “ Chữ viết cũng là một biểu hiện của nết
người Dạy cho học sinh viết, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho
học sinh tính cẩn thận, tính kỷ luật, lòng say mê, lòng tự trọng đối với mình cũng
như đối với thầy và bạn mình.”
Chữ viết và dạy viết được cả xã hội quan tâm Nhiều thế hệ thầy cô giáo đã
trăn trở, góp công, góp sức để cải tiến kiễu chữ, nội dung cũng như phương pháp
dạy học chữ viết Nếu các em viết chữ đúng mẫu, rõ ràng, tốc độ nhanh thì các
em có điều kiện ghi chép bài tốt, nhờ đó kết quả học tập cao.Tuy vậy, nhiều học
sinh vẫn viết sai, viết xấu, viết chậm Điều đó ảnh hưởng không nhỏ tới các môn
học khác, ảnh hưởng đến chất lượng học toàn diện của các em ở Tiểu học và sau
này lên các lớp trên
Tiểu học là bậc học nền tảng, dạy Tiếng Việt và dạy tập viết Tiếng Việt là
chúng ta đã trao cho các em chìa khóa để mở ra những cánh cửa bước vào tương
lai, là công cụ để các em vận dụng suốt đời
Nhận thức được tầm quan trọng đó, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài : ‘‘ Rèn chữ
viết cho học sinh lớp 1”
b Phần nội dung
I.Thực trạng tình hình
1 Thuận lợi :
- Đa số phụ huynh quan tâm mua sắm sách vở đầy đủ
- Các em ham học, say mê luyện viết
- Nhà trường và các cấp các ngành trang bị đầy đủ bàn ghế và đúng quy cách
2 Khó khăn:
- Thực tế hiện nay, chữ viết của các em học sinh Tiểu học chưa được đẹp, chưa
đúng mẫu, sự liên kết giữa các chữ cái chưa chuẩn, tốc độ viết còn chậm nên
hạn chế trong việc giữ gìn “ vở sạch - viết chữ đẹp”
- Nhiều phụ huynh chưa biết cách giúp các em học viết ở nhà cho đúng mẫu,
kích cỡ các con chữ
Trang 2
Sáng kiến kinh nghiệm Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1
3 Khảo sát chất lượng của lớp
ở lớp 1 các em mới chuyển từ hoạt động chơi sang hoạt động học Các em có
nhiều bỡ ngỡ mới lạ đặc biệt là trong viết chữ Từ cách cầm bút, tư thế ngồi viết
và viết chữ có nhiều cái sai sót như :
+ Cả lớp 25 em thì có hơn 1/3 cầm bút chụm cả ba đầu ngón tay và sát lưỡi bút
.Như vậy rất nhanh mỏi tay và khó điều khiển để viết chữ đẹp
+ Tư thế ngồi viết chưa đúng gần 1/2 lớp
+ Chữ viết còn sai mẫu, chưa đúng cỡ nhất là các nét khuyết trên của chữ : h, l,
b, k,
+ Các nét trong chữ cái hoặc trong một chữ chưa theo một chiều nhất định, nét
thì xiên phải, nét xiên trái, nét thẳng nên chữ chưa đẹp, chưa đúng
+ Nét nối giữa các chữ cái có hai con chữ bị kéo dài ra như : nh, th, ch, gh, ngh,
tr ,
+ Khoảng cách giữa các con chữ trong vần , trong tiếng chưa đều nhau, viết
không liền nét, có khi viết rời phần đầu và phần vần như : ng ay,
l ê, kh ông,
+ Đánh dấu phụ, dấu thanh chưa đúng mẫu, đúng cỡ, chiếm tới 2/3 lớp
Từ thực trạng đó tôi đã tìm tòi, suy nghĩ các cách thức và phương pháp dạy
học nhằm giúp các em viết đẹp, viết đúng ngay từ lớp đầu cấp để giúp các em
học tốt
II.Chỉ tiêu phấn đấu
Giỏi : 19 em đạt 76 %
Khá : 4 em 16%
TB : 2 em 8%
III.Các giải pháp thực hiện
1 Đối với giáo viên
Muốn nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh, người giáo viên cần nắm
vững :
a) Yêu cầu cơ bản của dạy tập viết ở lớp 1:
+ Kiến thức : Giúp học sinh có được những hiểu biết về đường kẻ, dòng kẻ, độ
cao, cỡ chữ, hình dáng, tên gọi các nét chữ cái, khoảng cách giữa các chữ, chữ
ghi tiếng, cách viết các chữ viết thường, dấu thanh và chữ số
+ Kỹ năng : -Viết đúng quy trình - nét, viết chữ cái và liên kết các chữ cái tạo
thành chữ ghi tiếng theo yêu cầu liền mạch Viết thẳng hàng các chữ trên dòng
kẻ Ngoài ra học sinh còn được rèn luyện các kỹ năng như : tư thế ngồi viết,
Trang 3
Sáng kiến kinh nghiệm Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1
cách cầm bút, để vở, bài kiểm tra cuối năm là bài tập chép một đoạn trong bài
tập đọc ( không mắc quá 4 lỗi chính tả )
- Giáo viên cần hiểu rõ ý đồ của vở tập viết Cấu trúc mỗi bài gồm phần tập viết
chữ cái và từ ứng dụng
- Các ký hiệu trong vở tập viết phải được học sinh nắm chắc, như : đường kẻ
ngang, quy định độ cao chữ cái, dấu chấm đặt bút đầu tiên của chữ, ký hiệu
luyện viết ở nhà
b) Chương trình và vở tập viết hiện hành :
- Vở tập viết của Bộ giáo dục phát hành giúp học sinh không ngừng nâng cao về
chất lượng chữ viết mà còn phối hợp với các môn học khác nhằm phát huy vai trò
của phân môn tập viết Chương trình tập viết lớp 1 gồm có :
Học kỳ I : Sau mỗi bài học vần học sinh được luyện viết những chữ các em
vừa học và mỗi tuần có thêm 1 tiết tập viết
Học kỳ II : Mỗi tuần có 1 tiết tập viết, mỗi tiết 35 phút và học sinh được làm
quen với chữ hoa
c) Giáo viên phải thường xuyên luyện chữ và viết chữ đẹp, là tấm gương cho
học sinh noi theo.
d) Giáo viên tổ chức họp phụ huynh để hướng dẫn cách dạy con tập viết ở
nhà đúng quy trình, kích thước, cỡ chữ,
2.Đối với học sinh
- Trước hết bồi dưỡng lòng say mê và tinh thần quyết tâm rèn chữ viết Bất cứ
việc gì có lòng say mê và kiên trì vượt khó mới có kết quả cao
- Tôi kể cho học sinh nghe gương rèn chữ ngày xưa của Cao Bá Quát, cho học
sinh xem một số bài viết đẹp của các anh chị được đi thi chữ viết Huyện ,Tỉnh
Qua thực tế được nghe, được thấy giúp các em tin tưởng và quyết tâm phấn đấu
3 Thực hiện đúng quy định khi viết chữ
- Giáo viên giúp học sinh thực hiện đúng các quy định khi bắt đầu viết bài giúp
để các em đỡ mệt mỏi và viết đẹp hơn :
a) Tư thế ngồi viết :
- Tư thế lưng thẳng, không tì ngực vào bàn, đầu hơi cúi, mắt cách vở 25 - 30 cm
; hai chân để song song, thoải mái
b) Cách cầm bút :
Cầm bút bằng ba ngón tay ( ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa) với độ chặt vừa
phải ( không cầm bút chặt quá hay lỏng quá ); khi viết dùng ba ngón tay di chuyển
bút nhẹ nhàng, từ trái sang phải, cán bút nghiêng về bên phải, cổ tay, khuỷu tay và
cánh tay cử động theo mềm mại, thoải mái
c) Cách để vở, xê dịch vở khi viết :
Trang 4
Sáng kiến kinh nghiệm Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1
Khi viết chữ đứng học sinh cần để vở ngay ngắn trước mặt Nếu tập viết chữ
nghiêng tự chọn cần để vở hơi nghiêng sao cho mép vở phía dưới cùng với mép bàn
tạo thành một góc khoảng 15 độ Khi viết độ nghiêng của nét chữ cùng với mép bàn
sẽ tạo thành một góc vuông 90 độ Như vậy, dù viết theo kiểu chữ đứng hay kiểu chữ
nghiêng nét chữ luôn thẳng đứng trước mặt ( chỉ khác nhau về cách để vở )
d) Cách trình bày:
Học sinh nhìn và viết đúng theo mẫu trong vở tập viết ; viết theo yêu cầu được
giáo viên hướng dẫn tránh viết dở dang chữ ghi tiếng hoặc viết chòi ra ngoài mép vở
không có dòng kẻ li; khi viết sai chữ không được tẩy xóa mà gạch bỏ nhẹ rồi viết lại
4.Dạy cho học sinh nắm cấu tạo chữ
- Tôi giúp các em nắm và viết đúng chuẩn các nét cơ bản Nếu các em nắm
vững viết đúng, đẹp các nét đó thì các em có khả năng phân tích cấu tạo chữ, viết
đúng Từ đó các em làm chủ được nét bút của mình để viết đúng chữ và viết đẹp
Đây là bước có ý nghĩa quyết định đến kĩ năng viết đúng , viết đẹp chữ cho học sinh
nhất là học sinh lớp 1
Dưới đõy là danh sỏch cỏc nột phối hợp cần được thống nhất để dạy
viết nột và viết chữ cỏi tiếng Việt:
1 Nột múc: Nột múc xuụi , nột múc ngược
2 Nột múc hai đầu:
3 Nột thắt giữa:
4 Nột khuyết: - nột khuyết trờn
- nột khuyết dưới.
5 Nột thắt trờn:
Cỏch sắp xếp cỏc chữ cỏi cú hỡnh dỏng tương tự vào cựng bài dạy
xuất phỏt từ quan niệm muốn dựng thao tỏc tương đồng để dạy chữ cỏi và
dạy viết theo thứ tự từ đơn giản đến phức tạp xột về cấu tạo nột chữ.
Nhúm 1: Nhúm chữ cỏi cú nột cơ bản là nột cong: c, o, ụ, ơ, e, ờ, x.
Nhúm 2: Nhúm chữ cỏi cú nột cơ bản là nột cong phối hợp với nột
múc (hoặc nột thẳng): a, ă, õ, d, đ, g.
Nhúm 3: Nhúm chữ cỏi cú nột cơ bản là nột múc: i, t, u, ư, p, m, n.
Nhúm 4: Nhúm cỏc chữ cỏi cú nột cơ bản là nột khuyết (hoặc nột
cong phối hợp với nột múc): l, h, k, b, y, g.
Nhúm 5: Nhúm chữ cỏi cú nột múc phối hợp với nột thắt:r,v,s
Trang 5
Sáng kiến kinh nghiệm Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1
Về cơ bản, cỏch sắp xếp này cũng theo sỏt cỏc nhúm bài luyện tập
viết trong vở.
- Giới thiệu nhóm nào tôi hướng dẫn kĩ về cấu tạo điểm đặt bút, điểm dừng bút
.Bắt buộc các em rèn mỗi nhóm trong một tuần, nếu chưa được tôi tăng thời gian
thêm để các em viết đúng sau đó tôi mới chuyển sang nhóm khác
Có cách ngồi, cách cầm bút, nắm được các nét cơ bản và cấu tạo chữ rồi , tôi
cung cấp cho các em quy trình viết Quy trình viết cũng không kém phần quan trọng
trong việc rèn chữ viết cho các em Rèn cho các em phải di chuyển bút đưa liên tục
theo kĩ thuật viết liền mạch Viết xong chữ cái đứng trước, viết tiếp chữ cái đứng sau
không nhấc bút Nếu các chữ nối thuận lợi từ điểm đặt bút đến điểm dừng bút theo
hướng dịch chuyển từ trái sang phải dễ như chữ : linh thì thôi Còn như không thuận
lợi thì tôi hướng dẫn cho học sinh kĩ thuật lia bút để viết liền mạch chữ như : lan,
con, Các em viết liền mạch rồi tôi hướng dẫn, cung cấp cho các em kĩ thuật viết
dấu phụ rồi mới đến viết dấu thanh, tiếp đến là hướng dẫn vị trí, độ cao, độ rộng của
các dấu phụ, dấu thanh
5 Luyện viết phải được tiến hành liên tục , thường xuyên.
Như ta biết học sinh lớp 1 là tuổi hiếu động, thiếu kiên trì các em hay chán và
dễ quên Bởi vậy tôi hướng dẫn cho các em rèn chữ thường xuyên, không chỉ trong
giờ tập viết , chính tả hay trong giờ rèn chữ Tôi cho các em viết đầu giờ của mỗi
buổi học viết 2 - 3 dòng cứ như thế Ngoài ra tôi còn dặn về nhà luyện viết, mang vở
đến lớp vào sáng hôm sau và kiểm tra ngay Ngày nào cũng vậy các em sẽ thành nề
nếp không thể quên được mà thành thói quen trong luyện chữ viết
Tôi còn kết hợp với phụ huynh từng học sinh, nhất là những em lười viết và
hay viết sai Tôi chỉ cho phụ huynh về những điểm sai cụ thể của mỗi em và hướng
dẫn cách viết để phụ huynh biết cách kèm cặp các em ở nhà thêm Như thế để có sự
đồng nhất giữa cô và mẹ các em sẽ tự tin để luyện viết chữ đẹp hơn
6/ Đổi mới phương phỏp dạy học:
Muốn cải tiến quy trỡnh dạy tập viết, điều khụng thể thiếu được là
phải đổi mới phương phỏp dạy học, tiết tập viết càng cần phải tạo điều
kiện để học sinh chủ động tiếp nhận kiến thức (tự quan sỏt, nhận xột, ghi
nhớ), tự giỏc luyện tập và rỳt kinh nghiệm qua thực hành luyện viết dưới
sự hướng dẫn của giỏo viờn Cú thể thực hiện những yờu cầu trờn theo quy
trỡnh tiết tập viết như sau:
Trang 6
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm RÌn ch÷ viÕt cho häc sinh líp 1
- Kiểm tra học sinh viết bảng con (1 - 2 em viết bảng lớp) chữ cái và
từ ứng dụng ngắn gọn ở bài trước Giáo viên hướng dẫn chữa bài trên bảng
(dùng phấn màu sửa chữ viết sai hoặc chưa đúng mẫu), sau đó gợi ý để
học sinh tự sửa chữ đã viết trên bảng con và giơ bảng cho giáo viên kiểm
tra, uốn nắn thêm (chú ý động viên kịp thời những học sinh viết đẹp).
(B) Bài mới:
1- Giới thiệu bài: - Nêu nội dung và yêu cầu tiết dạy.
2- Hướng dẫn học sinh viết chữ:
- Giáo viên đưa chữ mẫu cho học sinh quan sát.
- Giáo viên gợi ý cho học sinh nhận biết, so sánh: Chữ gì? Gồm mấy
nét? Nét nào đã học, giống chữ nào đã học, phần nào khác?… (Có thể cho
học sinh chỉ vào chữ mẫu trên bảng)
- Giáo viên hướng dẫn quy trình viết chữ:
+ Sử dụng chữ mẫu để học sinh quan sát.
+ Viết mẫu trên khung chữ thật thong thả cho học sinh theo dõi (ghi
nhớ thứ tự các nét).
+ Viết mẫu trên dòng kẻ ở bảng lớp (hoặc trên bảng con) để học sinh
nắm vững quy trình viết chữ c¸i Giáo viên viết mẫu sau đó dùng que chỉ
lại để mô tả quy trình.
- Học sinh tập viết trên kh«ng råi viÕt trªn bảng con, giơ bảng để giáo
viên kiểm tra uốn nắn, nhận xét kết quả (chú ý về hình dáng, quy trình).
3- Hướng dẫn học sinh viết ứng dụng:
- Giáo viên giới thiệu nội dung viết ứng dụng và viết nội dung từ ứng
dụng; sau đó gợi ý học sinh hiểu ý nghĩa từ ứng dụng sẽ viết.
- Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát và nhận xét về cách viết ứng
dụng (chú ý đến các điểm quan trọng: độ cao các chữ cái, quy trình viết
liền mạch - nối chữ, khoảng cách giữa các chữ cái, đặt dấu ghi thanh…).
- Giáo viên viết mẫu minh họa cách nối chữ (do giáo viên xác định trọng
tâm ở bài dạy), học sinh theo dõi.
- Học sinh tập viết theo trọng tâm nối chữ do giáo viên chọn (chữ ghi
tiếng - từ có thao tác nối) Giáo viên theo dõi, kiểm tra, uốn nắn và nhận
xét.
Trang 7
Sáng kiến kinh nghiệm Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1
4- Học sinh thực hành luyện viết trong giờ tập viết:
- Giỏo viờn nờu yờu cầu và nội dung luyện viết trong vở (viết chữ gỡ?
viết mấy dũng? cần lưu ý về điểm đặt bỳt ra sao? viết từ ứng dụng mấy
dũng? cần lưu ý về cỏch nối chữ và đặt dấu thanh, khoảng cỏch giữa cỏc
chữ ra sao?…)
- Học sinh luyện viết trong vở Giỏo viờn theo dừi uốn nắn về cả cỏch
viết và tư thế ngồi viết (chỳ ý giỳp đỡ học sinh yếu kộm).
5- Chấm bài tập viết của học sinh:
- Giỏo viờn chấm bài cho học sinh đó viết xong ở lớp (số cũn lại thu
về nhà chấm).
- Nhận xột kết quả chấm bài, khen ngợi những bài đạt kết quả tốt
Nếu bài học dài, giỏo viờn cú thể chọn dạy một nội dung tiờu biểu và học
sinh luyện tập theo nội dung tương ứng.
* Khi chấm hoặc viết nhận xét trong vở học sinh giáo viên phải viết đúng mẫu
để làm gương cho học sinh vì tuổi các em hay bắt chước
* Ngoài ra tôi còn tổ chức phong trào thi đua rèn chữ viết trong lớp để tham
gia thi ở trường và có khen thưởng qua mỗi đợt thi Từ đó mà lớp tôi viết chữ ngày
một đẹp hơn đúng hơn Đặc biệt các em đã có tinh thần tự giác rèn chữ viết không
cần giáo viên nhắc nhở
Kết quả cụ thể:
Xếp loại
Giai đoạn
Trong hội thi viết chữ đẹp Giữa học kì II em Phương Nhi đạt giải
nhất; em Nhung , Xuân Mỹ , Trần Linh đạt giải 2;em Diệu, Tâm đạt giải
khuyến khớch
Trang 8
Sáng kiến kinh nghiệm Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1
d kết luận và bài học kinh nghiệm
Qua thời gian áp dụng, tôi thấy kết quả của lớp có sự chuyển biến rõ rệt
100% học sinh trong lớp có cách cầm bút và tư thế ngồi viết đúng Có ý thức rèn chữ
viết đầu buổi mỗi ngày dù có giáo viên hay không các em vẫn tự giác viết nắn nót,
cẩn thận và đã trở thành thói quen của học sinh Vở viết của các em đảm bảo chất
lượng, viết đúng quy trình, chữ viết đúng mẫu, tốc độ viết đúng quy định Bản thân
giáo viên khi dạy cũng thấy hứng thú, say sưa nâng cao chất lượng giờ dạy tốt hơn
Trong quá trình luyện chữ viết cho học sinh bản thân rút ra một số kinh nghiệm nhỏ
như sau :
- Phải có tư thế ngồi viết và cách cầm viết đúng
- Nắm vững các nét cơ bản để tạo nên chữ cái
- Bồi dưỡng lòng say mê và tinh thần quyết tâm rèn chữ viết
- Chia chữ viết ra nhiều nhóm và rèn viết dứt điểm
- Nắm vững quy trình viết chữ ghi tiếng
- Việc rèn chữ tiến hành thường xuyên và có sự phối hợp với phụ huynh
- Đề cao sự gương mẫu về chữ viết của giáo viên
- Lời nhận xét của giáo viên có tác dụng động viên khuyến khích các em
- Tổ chức tốt phong trào thi đua về chữ viết
Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ của bản thân đúc rút được trong quá trình
thực hiện Rất mong hội đồng khoa học trường Tiểu học số 2 Xuân Ninh góp ý bổ
sung để việc rèn chữ viết của học sinh lớp 1 nói riêng và hoch sinh Tiểu học nói
chung ngày càng có chất lượng cao Rất mong sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp
Xuân Ninh , ngày 25 tháng 4 năm 2010
Người viết
Nguyễn Thị Phượng
Trang 9
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm RÌn ch÷ viÕt cho häc sinh líp 1