Giáo án lớp 3 - Tuần 23 - Trường tiểu học số 2 Cát Trinh

Tôi quên thế nào được, - Bước 2: GV hướng dẫn HS phân tích sự chú ý của sự thay đổi tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tự trường ngày đầu tiên Hãy tìm những từ ngữ chứng tỏ nhũng tâm [r]

Trang 1

TUẦN 01

VĂN BẢN

Tiết 01,02

TÔI ĐI HỌC

Thanh Tịnh

I Mụch đích yêu cầu:

Giúp HS :

Cảm nhận được tâm trạng , cảm giác của nhân vật tôi ở buổi tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích truyện

có thể sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm

1 Kiến thức :

- Cốt truyện, sự kiện, nhân vật trong đoạn trích tôi đi học.

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Kĩ năng.

- Đọc – hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

II Phương pháp và phương tiện dạy học.

- SGV + GIÁO ÁN + CHUẨN KIẾN THỨC

- Đàm thoại + diễn giảng, thảo luận nhóm

III Nội dung và phương pháp lên lớp.

1 Ổn định lớp : 1 phút

2 Kiểm tra bài cũ :

3 Giới thiệu bài mới : 1 phút

10 phút

05 phút

20 phút

* Hoạt động 1 :

GV giới thiệu ngắn gọn với HS về tác

giả Thanh Tịnh và truyện ngắn “ Tôi đi học”

Em hãy cho biết vài nét về tác giả?

GV nhấn mạnh đặc sắc văn xuôi và đề tài của truyện.

“ Tôi đi học” được trích từ đâu?

* Hoạt động 2:hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản và chú thích.

Lưu ý đọc kĩ chú thích 2, 6, 7

* Hoạt động 3 : hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản.

Những gì gợi lên trong lòng nhân vật?

Khung cảnh mùa thu làm cho nhân vật tôi nhớ và kể về buổi tựu trường

Đọc toàn bộ truyện ngắn, em thấy những kỉ niệm này được nhà văn diễn đạt theo trình tự như thế nào?

I Tác giả - tác phẩm.

- Thanh Tịnh ( 1911 -1988 ) tên khai sinh là Trần văn Ninh

- Tác phẩm của ông thường toát lên vẻ đẹp đằm thắm tình cảm êm dịu trong trẻo

- “ Tôi đi học” in trong tập “ Gửi mẹ”(1941)

II Đọc - hiểu văn bản.

1 Trình tự diễn tả những kỉ niệm của của nhân vật trong tác phẩm.

- Những sự việc khiến nhân vật tôi có những liên tưởng về ngày đầu tiên đi học của mình:

+ Chuyển biến của cảnh vật sang thu

+ Hình ảnh những em bé núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường

- Những hồi tưởng của nhân vật tôi :

+ Trên con đường con mẹ đến trường

+ Nhìn ngôi trường, nhìn mọi người, các bạn, lúc nghe gọi tên mình, khi rời tay mẹ vào

Trang 2

30 phút

20 phút

05 phút

Thảo luận nhóm :3 phút

Nhóm 1 :Tìm những hình ảnh chi tiết chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác

vỡ ngỡ của nhân vật “tôi” khi củng mẹ đến trường:

HS thảo luận dựa vào SGK trang 05, 06 Nhóm 2 : Tìm những hình ảnh chi tiết chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác

vỡ ngỡ của nhân vật “tôi” khi nghe gọi tên mỉnh và phải rởi tay mẹ cùng các bạn vào lớp?

HS thảo luận dựa vào SGK trang 06, 07

Nhóm : Tìm những hình ảnh chi tiết chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác

vỡ ngỡ của nhân vật “tôi” khi ngồi vào lớp đón giờ học đầu tiên?

HS thảo luận dựa vào SGK trang 08 Đại diện nhóm lên bảng trình bày

Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn này? Sức cuốn hút của tác phẩm, theo em được tạo nên từ đâu?

lớp

+ Lúc ngồi vào chổ và đón nhận bài học đầu tiên

2 Tâm trạng hồi hộp cảm giác bở ngỡ của nhân vật “ tôi”

- Con đường cảnh vật vốn quen thuộc nhưng tự nhiên thấy lạ → có sự thay đổi lớn trong lòng

- Cảm thấy trang trọng với bộ quần áo, quyển vở trên tay

- Vừa lúng túng, vừa muốn thử sức mình nên xin mẹ tự mình cầm tập bút

- Thấy sân trường dày dặc người, áo quần sạch sẽ, gương mặt vui tươi

- Cảm thấy mình bé nhỏ so với ngôi trường

→ lo sợ

- Hồi hộp lúng túng khi nghe gọi đến tên mình

- Cảm thấy rất sợ và bật khóc khi rời khỏi tay mẹ

- Cảm thấy xa lạ mà gần gũi với cảnh vật

và bạn bên cạnh

- Vừa ngỡ ngàng vừa tự tin bước vào giờ học đầu tiên

3 Nghệ thuật.

- Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của ngày đầu tiên đi học

- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm hình ảnh so sánh độc đáo ghi lại dòng liên tưởng, hồi tưởng của nhân vật tôi

- Giọng điệu trữ tình trong sáng

III Ý nghĩa văn bản

Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi không thể nào quên trong kí ức của nhà văn Thanh Tịnh

4 Củng cố : 2 phút

4.1 Đọc toàn bộ truyện ngắn, em thấy những kỉ niệm này được nhà văn diễn đạt theo trình tự nào? 4.2 Tìm những hình ảnh, chi tiết chứng tỏ tâm trạng hồi hộp cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “ tôi” khi cùng mẹ trên đường đến trường?

4.3 Em có cảm nhận gì về nghệ thuật và ý nghĩa truyện?

5 Dặn dò : 1 phút

Học thuộc lòng bài tiết này Đọc và xem trước bài mới “ cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ”

*****************************

Trang 3

TUẦN 01

TIẾNG VIỆT

Tiết 03

CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ

Giúp HS :

- Phân biệt được các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Biết vận dụng hiểu biết về các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vào đọc hiểu và tạo lập văn bản

1 Kiến thức.

Cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

2 Kĩ năng.

Thực hành so sánh, phân tích các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Đàm thoại + diễn giảng + Thảo luận nhóm

2 Kiểm tra bài cũ : 5 phút

2.1 Đọc toàn bộ truyện ngắn, em thấy những kỉ niệm này được nhà văn diễn đạt theo trình tự nào? 2.2 Tìm những hình ảnh, chi tiết chứng tỏ tâm trạng hồi hộp cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “ tôi” khi cùng mẹ trên đường đến trường?

2.3 Em có cảm nhận gì về thái độ, cử chỉ của những người lớn?

20 phút * Hoạt động 1:Giới thiệu bài

GV nhắc lại mối quan hệ đồng nghĩa và

trái nghĩa của từ ngữ đã học ở lớp 7.Giới

thiệu chủ đề bài học

* Hoạt động 2: tìm hiểu khái niệm

GV cho HS quan sát sơ đồ trong SGK và

gợi dẫn HS trả kời câu hỏi.

Nghĩa của từ “động vật” rộng hay hẹp

so với nghĩa của các từ “thú, chim,

cá”?Vì sao?

Từ “động vật” nghĩa rộng hơn, vì nó

bao quát nghĩa của các từ còn lại

Nghĩa của từ “thú” rộng hay hẹp so

với nghĩa của các từ “voi, hưu”?

Từ “thú” nghĩa rộng hơn

Nghĩa của từ “chim” rộng hay hẹp so

với nghĩa của các từ “tu hú, sáo”?

Từ “chim” nghĩa rộng hơn

Nghĩa của từ “cá” rộng hay hẹp so với

nghĩa của các từ “cá rô, cá thu”?

Từ “cá” nghĩa rộng hơn

Nghĩa cúa từ “thú, chim, cá”rộng hơn

nghĩa của từ nào?Và hẹp hơn nghĩa

của từ nào?

HS tự bộc lộ

HS trả lời đúng GV dùng sơ đồ để

biểu diễn mốí quan hệ bao hàm này.

* Hoạt động 3: HS rút ra ghi nhớ

Thế nào là từ nghĩa rộng? Thế nào là

từ nghĩa hẹp?Cho ví dụ?

I Từ nghĩa rộng, từ nghĩa hẹp

Trang 4

15 phút

* Hoạt động 4: GV hướng dẫn HS làm

bài tập.

Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát

nghĩa ?

Tìm từ ngữ có nghĩa rộng hơn so với

nghĩa của các từ ngữ?

Tìm từ ngữ có nghĩa được bao hàm

trong phạm vi nghĩa của mỗi từ ngữ?

Chỉ ra những từ không thuộc phạm vi

nghĩa của mỗi nhóm từ?

Tìm 3 từ cùng thuộc phạm vi nghĩa?

Nghĩa của một từ ngữ có thể rộng hơn ( khái quát hơn ) hoặc hẹp hơn ( ít khái quát hơn) nghĩa của từ ngữ khác

- Một từ ngữ được coi là có nghĩa rộng hơn khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

Ví dụ : Nghệ thuật văn học ( rộng ) âm nhạc hội họa

- Một từ ngữ được coi là có nghĩa hẹp hơn khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm trong phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

Ví dụ:

văn học

âm nhạc nghệ thuật hội họa

( hẹp )

- Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với những từ ngữ này đồng thời có thể có nghĩa hẹp đối với một từ ngữ khác

Ví dụ:

nghệ thuật

âm nhạc

II Luyện tập

1/10 Lập sơ đồ

a.Y phục

quần (quần dài,quần đen ) áo ( áo dài, áo thun )

b.Vũ khí

súng ( súng trường, đại bác) bom ( bom ba, bom

đạn, bom càng) 2/11 Từ nghĩa rộng

a Chất đốt

b Nghệ thuật

c Thức ăn

d Nhìn

e Đánh

3/11 Từ ngữ có nghĩa bao hàm

a Honda, xe đạp, ôtô

b Đồng, sắt, nhôm

c Cam, ổi, quýt

4/11 Những từ không thuộc phạm vi nghĩa:

a Thuộc lào

b Thủ quỹ

c Bút điện

Nhạc rock

Trang 5

d Hoa tai 5/11 Động từ có nghĩa rộng: khóc Động từ có nghĩa : nức nở, sụt sùi

4.1 Thế nào là từ nghĩa rộng?

4.2.Thế nào là từ nghĩa hẹp?

4.3 Cho ví dụ?

Học thuộc lòng bài tiết này Đọc và xem trước bài mới” Tính thống nhất về chủ đề của văn bản”

Trang 6

TUẦN 01

TẬP LÀM VĂN

Tiết 04

TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

Giúp HS :

- Thấy được tính thống nhất về chủ đề của văn bản và xác định được chủ đề của văn bản cụ thể

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề

1 Kiến thức.

- Chủ đề văn bản.

- Những biểu hiện của chủ đề văn bản.

2 Kĩ năng

- Đọc – hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản

- Trình bày một văn bản ( nói – viết ) thống nhất về chủ đề

- SGV + GIÁO ÁN CHUẨN KIẾN THỨC

- Đàm thoại + diễn giảng+ Thảo luận nhóm

2.1 Thế nào là từ nghĩa rộng?

2.2.Thế nào là từ nghĩa hẹp?

2.3 Cho ví dụ?

10 phút

* Hoạt động 1:Tìm hiểu chủ đề của

văn bản

Dựa vào kết quả phần đọc hiểu văn

bản”tôi đi học”.GV hướng dẫn HS trả

lời câu hỏi SGK

Tác giả nhớ lại kỉ niệm sâu sắc nào

trong tuổi thơ của mình?

Từ hiện tại mơ về dĩ vãng

Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn

tượng gì trong lòng tác giả?

……

Nội dung của việc trả lời các câu hỏi

trên là chủ đề của văn bản”tôi đi học”

Em hãy phát biểu chủ đề của văn

bản?

Diển tả kỉ niệm và tâm trạng của

nhân vật tôi trong ngày tự trường đầu

tiên

Chủ đề là gì?

* Hoạt động 2: thông qua tính thống

nhất chủ đề của văn bản HS sẽ nắm

được điều kiện để đảm bảo tính thống

nhất của văn bản

I Chủ đề của văn bản.

Chủ đề là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt

Ví dụ : Chủ đề của văn bản “ tôi đi học” là kể về những kỉ niệm về buổi tựu trường ngày đầu tiên

II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.

Trang 7

15 phút

- Bước 1: HS phân tích tính thống

nhất chủ đề của văn bản” tôi đi học”

Căn cứ vào đâu mà em biết văn

bản”tôi đi học” nói về buổi tựu

trường ngày đầu tiên của tác giả?

Căn cứ vào các từ ngữ “ lòng tôi lại

nao nức những kỉ niệm mơn man

của buổi tựu trường.Thấy những em

nhỏ rụt rè dưới nón mẹ lần đầu tiên

đi đến trường Tôi quên thế nào

được,

- Bước 2: GV hướng dẫn HS phân

tích sự chú ý của sự thay đổi tâm trạng

của nhân vật tôi trong buổi tự trường

ngày đầu tiên

Hãy tìm những từ ngữ chứng tỏ

nhũng tâm trạng đó in sâu trong

lòng nhân vật”tôi” trong suốt cả

cuộc đời?

Lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ

Cảm thấy mình chơ vơ và lúng túng

khi những người học trò cũ đã vào lớp

Trong lúc nghe đọc tên quả tim như

ngừng đập, giật mình và lúng túng

Càng lúng túng hơn khi thấy người ta

nhìn mình

Dúi đầu vào lòng mẹ và nức nở

khóc

Nhìn thấy các bạn và cảnh vật dường

như xa lạ mà thân quen

Tìm những từ ngữ chi tiết nêu lại

cảm giác mới lạ xen lẫm bỡ ngỡ của

nhân vật “tôi” khi cùng mẹ đến

trường, khi cùng các bạn bước vào

lớp?

Cảm thấy con đường thay đổi vì có

sự thay đổi lớn trong lòng

Ngôi trường hôm nay oai nghiêm và

rộng lớn như cái đình làng

→ Các chi tiết ngôn từ văn bản điều

tập trung khắc họa tô đậm cảm giác

này

- Bước 3: HS hình thành tính thống

nhất về chủ đề của văn bản

Thảo luận nhóm : 5 phút

GV cho HS thảo luận 4 câu hỏi SGK

Chủ đề là gì?

Thế nào là tính thống nhất về chủ

đề của văn bản?

Tính thống nhất về chủ đề được

thể hiện ở những phương diện nào

trong văn bản?

HS đại diện nhóm đứng tại chổ trình

bày.

* Hoạt động 3: hướng dẫn HS luyện

tập GV chia tổ cho HS làm bài sau đó

đại diện nhóm lên trình bày

Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

Để viết hoặc hiểu một văn bản, cần xác định chủ đề thể hiện ở nhan đề, đề mục trong quan hệ giữa các phần của văn bản và các từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại

III Luyện tập.

Trang 8

Hãy cho biết văn bản “ rừng cọ

quê tôi” viết về đối tượng nào và về

vấn đề gì? Thứ tự nào? Có thể thay

đổi trật tự sắp sép không? Vì sao? 1/13 a Rừng cọ quê tôi

Trật tự sắp sếp : mở bài, thân bài, kết bài

* Không thế thay đổi trật tự

b Chủ đề : “rừng cọ quê tôi” toát lên tình cảm gắn bó giữa người dân sông Thao với rừng cọ

2/14 Ý (b) và ý (d) sẽ làm cho bài viết lạc đề 3/14 Có những ý lạc đề : (e), (g)

Có nhiều ý hợp với chủ đề nhưng do cách diễn đạt chưa tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ đề (b), (e)

4.1 Chủ đề là gì?

4.2 Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản?

4.3 Tính thống nhất về chủ đề được thể hiện ở những phương diện nào trong văn bản?

Học thuộc lòng bài tiết này Đọc và xem trước bài mới “ Trong lòng mẹ”

**************************

Trang 9

TUẦN 02

VĂN BẢN

Tiết 05, 06

TRONG LÒNG MẸ (“ Trích những ngày thơ ấu”)

Nguyên Hồng

- Có được những kiến thức sơ giản về thể văn hồi kí

- Thấy được được điểm của thể văn hồi kí qua ngòi bút Nguyên Hồng : thắm được chất trữ tình, lời văn chân thành, dạt dào cảm xúc

1 Kiến thức

- Khái niệm thể loại hồi kí

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích trong lòng mẹ

- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

- Ý nghĩa giáo dục : những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

2 Kĩ năng.

- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kí

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong một văn bản tự sự để phân tích tác phẩm truyện

- Đàm thoại + diễn giảng + thảo luận

2.1 Chủ đề là gì?

2.2 Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản?

2.3 Tính thống nhất về chủ đề được thể hiện ở những phương diện nào trong văn bản?

15 phút

10 phút

* Hoạt động 1: giới thiệu bài

Dựa vào chú thích về tác giả tác

phẩm trong SGK GV giới thiệu về tác

giả và cuốn hồi kí “ những ngày thơ

ấu”

Em hãy cho biết vài nét về tác giả

Nguyên Hồng?

Tác phẩm của ông thường viết về

tài gì?

Tác phẩm có xuất xứ từ đâu

thuộc thể loại gì?

* Hoạt động 2: hướng dẫn HS đọc văn

bản và tìm hiểu chú thích.

Lưu ý chú thích 5, 8,12, 13,14 và 17

* Hoạt động 3: hướng dẫn HS đọc hiểu

văn bản.

GV cho HS tìm bố cục.

Đoạn trích có thể chia ra làm mấy

phần? Nội dung chính của từng

phần?

I Tác giả - tác phẩm.

1 Tác giả.

- Nguyên Hồng ( 1918 – 1982 ) tên khai sinh là Nguyễn Nguyên Hồng quê ở Nam Định

- Tác phẩm của ông thường viết về đề tài những người cùng khổ gần gũi mà ông yêu thương thắm thiết

- Ông có nhiều sáng tác ở các thể loại tiểu thuyết,

kí, thơ

2 Tác phẩm.

“ Trong lòng mẹ” được trích trong tập hồi kí

“những ngày thơ ấu” (1938) thuộc chương IV của tác phẩm

II Đọc - hiểu văn bản

Trang 10

10 phút

20 phút

- Phần 1 : “từ đầu dến người ta hỏi

đến chứ” cuộc đối thoại giữa người cô

cay độc và chú bé Hồng; ý nghĩ, cảm

xúc của chú bé về người mẹ bất hạnh

- Phần : đoạn còn lại: cuộc gặp lại

bất ngờ với mẹ và cảm giác vui sướng

cực điểm của chú bé Hồng

GV hướng dẫn HS phân tích theo

nội dung chính của hai phần đã tìm ở

trên

Chú bé Hồng có cảnh ngộ ra sao?

Thời gian nào xảy ra câu chuyện

và hoàn cảnh sống của người mẹ?

GV giảng dòng tự sự đã khơi nguồn

và từ đó nhân vật người cô xuất hiên.

Thảo luận nhóm :

Nhóm 1 : Tìm từ ngữ miêu tả, cử

chỉ, giọng nói, hành động và thái độ

của nhân vật người cô.

Nhóm 2 : Tìm từ ngữ miêu tả, cử

chỉ, giọng nói, và thái độ của nhân

vật chú bé Hồng.

Gv cho HS đại diện nhóm lên bảng

trình bày.Sau đó hướng HS vào các gợi

ý bên dưới

Vẻ mặt của người cô ra sao khi

gọi cậu bé Hồng đến bảo “mày có

muốn về ở với mẹ mày không”

Người cô cười hỏi

Hồng đã trả lời ra sao ? Vì sao

chú lại trả lời như vậy?

Hồng cuối đầu không đáp vì nhận

ra những ý nghĩ cay độc trong giọng

nói và nét mặt khi cười rất “ kịch”

Giọng điệu của người cô ra sao

khi tiếp tục hỏi chú bé Hồng? Cử

chỉ?

Bà vẫn hỏi bằng giọng mỉa mai

ngọt ngào và con mắt long lanh chầm

chập nhìn vào chú bé

Cử chỉ: vỗ tay cười nói → châm

chọc nhục mạ

Người cô là người như thế nào?

Và cậu bé Hồng đang đứng trong

tình thế nào?

- Lí do để bà cô khinh miệt ruồng

rẫy là người chị dâu góa chồng, nợ

nầng cúng túng bỏ con cái đi tha

phương cầu thực

- Ấn tượng đáng kể là giọng nói và

nụ cười rất kịch, giả vờ thản nhiên

nhưng nhẫn tâm đến vô cùng, gieo rắc

lòng thù hận nghi kị cho đứa con với

chính mẹ ruột của mình

→ Là người cô lạnh lùng độc ác,

1 Cảnh ngộ đáng thương và nỗi buồn của chú bé Hồng

- Mồ côi cha gần một năm

- Sống với bà cô khắc nghiệt và thiếu lòng nhân ái

độ lượng với chị dâu góa bụa trẻ trung

- Gần đến ngày giỗ đầu thầy của chú bé Hồng mà

mẹ vẫn chưa về

→ Nỗi cô đơn, niềm khát khao tình mẹ của chú bé Hồng bấp chấp sự tàn nhẫn, vô tình của bà cô

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	326,85 KB