Nghề nghiệp của người nói ->Lí do: Chỉ nên dùng trong khẩu ngữ, khi đối tượng giao tiếp là người địa phương, cùng tầng lớp với mình trong gíao tiếp thường nhật tránh gây khó hiểu cho ngư[r]
Trang 1Tuần 4
Bài 4 - Tiết 13 + 14
Ngày soạn: 21/9/2009 Ngày dạy: 23/9/2009
Lão Hạc
(Nam Cao)
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS:
- Thấy được tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao quý của nhân vật Lão Hạc, qua đó hiểu thêm về số phận đáng thương và vẻ đẹp tâm hồn đáng trọng của người nông dân VN trước Cách mạng tháng tám
- Thấy được lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao (thể hiện chủ yếu qua nhân vật
ông giáo): thương cảm đến xót xa và thật sự trân trọng đối với người nông dân nghèo khổ
- Bước đầu hiểu được đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn Nam Cao: khắc hoạ nhân vật tài tình, cách dẫn truyện tự nhiên, hấp dẫn, sự kết hợp giữa tự sự, triết lí với trữ tình
B Phương tiện và tài liệu tham khảo
- ảnh chân dung Nam Cao
- Tập truyện ngắn Nam Cao chọn lọc
- Nâng cao Ngữ văn 8
- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ thơ văn 8
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học
* Kiểm tra bài cũ:
- Phân tích diễn biến tâm lí của chị Dậu trong đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” Theo em, sự thay đổi thái độ của chị Dậu có được miêu tả chân thực, hợp lí không? Qua đó em có nhận xét gì về tính cách của chị?
- Phân tích giá trị nghệ thuật nổi bật của đoạn trích?
* Khởi động:
- GV giới thiệu: Có những người nuôi chó, quý chó như người, như con Nhưng quý chó
đến mức như Lão Hạc thì thật là hiếm Và quý đến thế, tại sao lão vẫn bán chó để rồi tự dằn vặt hành hạ mình và cuối cùng tự tìm đến cái chết dữ dội, thê thảm? Nam cao muốn gửi gắm điều gì qua thiên truyện đau thương và vô cùng xúc động này?
* Bài mới:
Tiết 13 (dạy ngày: 23/9/2009)
Hoạt động 1: Giới thiệu bài
? Qua việc chuẩn bị bài ở nhà, em
hãy nêu những nét khái quát về nhà
văn Nam Cao?
- GV giới thiệu thêm về nhà văn
I Giới thiệu chung
- 1-> 2 HS trả lời
- HTL:
+ NC (1915 - 1951) là một nhà văn hiện thực xuất sắc với những truyện ngắn, truyện dài chân thực viết về người nông dân nghèo đói bị vùi dập
Trang 2Nam Cao.
? Nêu sự hiểu biết của em về truyện
ngắn Lão Hạc?
và người trí thức nghèo sống mỏi mòn, bế tắc trong xã hội cũ
+ Năm 1996 ông được Nhà nước truy tặng giải thưởng HCM về văn học nghê thuật
+ Có nhiều tác phẩm hay: Chí Phèo
- Lão Hạc là một trong những truyện ngắn xuất
sắc viết về người nông dân của Nam Cao (1943)
II Đọc - hiểu văn bản Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc văn bản và tìm hiểu chú thích
? Qua việc đọc văn bản ở nhà, em
hãy nêu sự khác biệt khi đọc giọng
ông giáo, giọng Lão Hạc, giọng vợ
ông giáo, giọng Binh tư?
? Trước khi đọc vb, em hãy tóm tắt
phần chữ in nhỏ trong vb (từ Lão
Hạc thổi cái mồi rơm, châm đóm
có làm gì được đâu)?
- GV hướng dẫn HS tóm tắt
- GV đọc mẫu 1 đoạn
? Trong các chú thích ở SGK, có
chú thích nào em chưa hiểu cần giải
thích thêm?
? Liệt kê 1 số khẩu ngữ, thành ngữ
trong văn bản, giải thích nghĩa?
1 Đọc và tìm hiểu chú thích
- 1 -> 2 HS trả lời
- HTL:
+ Ông giáo: đọc với giọng chậm, buồn, cảm thông, có lúc xót xa đau đớn, suy tư và ngẫm nghĩ (chú ý các đoạn độc thoại)
+ Lão Hạc: có những biến đổi khá phong phú - khi đau đớn, ân hận, dằn vặt, khi năn nỉ giãi bày, khi chua chát tự mỉa mai
+ Vợ ông giáo: lạnh lùng, khô khan, coi thường + Binh Tư: đầy nghi ngờ, mỉa mai
- HTL: Truyện mở đầu bằng cảnh LH gặp ông giáo để bàn chuyện bán con chó mà lão gọi là cậu Vàng LH là người goá vợ, chỉ có một mụn con trai Anh con trai LH yêu một cô gái trong làng nhưng không lấy được vì quá nghèo Khi cô gái đi lấy con ông phó lí trong làng, anh con trai phẫn chí bèn bỏ nhà đi phu đồn điền cao su LH còn lại một mình Lão sống bằng cách đi làm thuê, làm mướn, bòn mót tiền hoa lợi từ mảnh vườn Sau một lần ốm nặng lão đã phải tiêu lạm vào tiền vườn để dành cho con Lúc này, lão thấy
lo cho bữa ăn của mình đã khó lại còn nuôi thêm cậu Vàng thì không được Lão tính đến chuyện bán con chó đi Lão đem chuyện này bàn với ông giáo
- HS nghe
- 2 -> 3 HS đọc tiếp
- HS nêu ý kiến
- 1 -> 2 HS trả lời
- HTL:
+ Khẩu ngữ: đăng, dùi giắng, bòn vườn,mồ ma, lớp, ra sự, đói deo đói dắt, bỏ rẻ, tơ tưởng
+ Thành ngữ: thắt lưng buộc bụng Hoạt động 3: HD phân tích văn bản
Trang 3- GV yêu cầu HS theo dõi vào văn
bản
? Hoàn cảnh sống của Lão Hạc có
gì giống và khác với hoàn cảnh sống
của chị Dậu?
Qua đó em hiểu gì về cuộc sống của
người nông dân trước CM?
? Tìm những chi tiết nói lên tình
cảm của LH đối với cậu Vàng?
? Đây là những từ ngữ được dùng
trong trường từ vựng chỉ người, vật
hay thú vật? Việc tác giả sử dụng nó
trong trường hợp này để làm gì?
(nhân hoá)
? Qua đó em thấy tình cảm của lão
đối với cậu Vàng ntn?
? Tại sao Lão Hạc lại quyết định
bán cậu Vàng?
? Thực lòng lão Hạc có muốn bán
cậu Vàng đi không? Vì sao?
? Quyết định này đối với lão có dễ
dàng không? Chi tiết nào nói lên
điều đó?
- GV bình:
2 Phân tích
a Diễn biến tâm trạng của Lão Hạc xung quanh việc bán cậu Vàng
* Tình cảnh của Lão Hạc
- HS theo dõi văn bản
- 1 -> 2 HS trả lời
- HTL:
+ Giống: Cuộc sống nghèo khổ, túng quẫn
+ Khác: Lão Hạc tuổi cao, vợ chết, con trai không có tiền cưới vợ bỏ đi đồn điền cao su biền biệt một năm rồi chẳng có tin tức gì Lão chỉ có con chó Vàng làm bạn
=> Cuộc sống cơ cực
* Tình cảm của LH đối với “cậu Vàng”
- HTL: Lão gọi nó là cậu Vàng như một bà hiếm hoi gọi đứa con cầu tự lão bắt rận cho nó hay
đem nó ra ao tắm Lão cho nó ăn cơm trong một cái bát như một nhà giàu Lão ăn gì cũng chia cho nó cùng ăn Lão cứ nhắm vài miếng lại gắp cho nó một miếng như người ta gắp thức ăn cho con trẻ Rồi lão chửi yêu nó, lão nói với nó như nói với một cháu bé về bố nó ôm đầu nó, đập nhè nhẹ vào lưng nó và dấu dí
- Yêu quý, chăm sóc cậu Vàng như một bà hiếm hoi gọi đứa con cầu tự Coi cậu Vàng như con.
- Vì c/sống ngày càng túng quẫn, đặc biệt sau trận ốm mà lão không muốn tiêu phạm vào số tiền bòn vườn dành dụm được cho con trai
- Không! Vì nó là người bạn, nguồn động viên an
ủi duy nhất, là kỉ vật đứa con để lại
* Tâm trạng của Lão Hạc trước khi bán “cậu Vàng”
- Qua nhiều lần lão Hạc nói đi nói lại ý định bán con chó với ông giáo, có thể thấy lão đã suy tính,
đắn đo nhiều lắm Với lão đây là một việc hệ trọng vì cậu Vàng là người bạn thân thiết nhất của lão lúc tuổi già cô đơn, lại là kỉ vật của anh con trai lão để lại trước lúc đi xa
- HS nghe
Dường như có một mối dây liên hệ rất kì lạ giữa lão Hạc với con chó và anh con trai
đi xa Cho nên có bao nhiêu tình thương dành cho con, có bao nhiêu nỗi niềm chất chứa trong lòng, lão đều dành hết cho con chó Lão quý cậu Vàng như con, như cháu Như vậy, phải bán chó là việc không hề đơn giản và là việc không hề mong muốn của lão Vì như thế là lão bán đi niềm vui, niềm an ủi cuối cùng của mình Ta hiểu vì sao lão cứ đắn
đo, do dự mãi về việc này Và khi buộc lòng phải bán nó, lão vô cùng đau đớn
Trang 4? Tìm các chi tiết thể hiện tâm
trạng của lão Hạc sau khi bán cậu
Vàng?
? Qua các chi tiết đó em thấy tâm
trạng của lão ntn?
* Tâm trạng của Lão Hạc sau khi bán “cậu Vàng”
- Lão cố làm ra vẻ vui vẻ Nhưng trông lão cười như mếu và đôi mắt lão ầng ậng nước
- Mặt lão đột nhiên co rúm lại Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra Cái
đầu ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít Lão hu hu khóc
- Thì ra tôi già bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một con chó, nó không ngờ tôi lỡ tâm lừa nó.
• Ngoại hình quằn quại: co rúm lại, xô lại, ngoẹo
về một bên
• Lời nói ăn năn, sám hối
=> Lão cố làm ra vẻ vui vẻ nhưng trong lòng vô cùng đau đớn xót xa, ân hận
- GV bình: Bán cậu Vàng, lão Hạc đối mặt với cái chết thứ nhất Bằng mấy câu văn ngắn ngủi đặc tả ngoại hình nhân vật thật ấn tượng Tác giả đã sử dụng các từ tượng hình “co rúm lại”, “xô lại”, “ngoẹo về một bên” và một từ tượng thanh “hu hu” khiến cho nét mặt, thân hình và tâm trạng của Lão Hạc hiện lên thật thê thảm Làm một việc vì tình thương con, nhưng người cha ấy vẫn tự dằn vặt, đau khổ như vừa phạm lỗi lớn Như nhà thơ Nguyễn Khuyến đã viết “tuổi già hạt lệ như sương”, nước mắt người già đã cạn kiệt, vậy mà khi bán đi một con chó, lão khóc như trẻ con Lão Hạc già rồi, nhưng nỗi đau bất lực và việc tự coi mình là một tên bất nhân, một kẻ lừa đảo đã khiến lão không thể ngăn được dòng nước mắt của mình Lão khóc như để giải toả hết nỗi lòng và sám hối trước việc làm “tội lỗi” của mình Lão khóc vì đau đớn, xót xa và ân hận
? Trong nỗi đau và nỗi ân hận này,
em nhận thấy một nét phẩm chất
cao đẹp nào của Lão Hạc?
- Lão Hạc là người giàu lòng nhân hậu, sống có tình nghĩa thuỷ chung, không nỡ đối xử tệ bạc ngay cả với con vật
-> Lòng thương con sâu sắc của người cha nghèo khổ
- GV bình: Từ ngày anh con trai phẫn chí bỏ đi phu đồn điền cao su vì không có tiền cưới vợ, có lẽ lão Hạc vừa mong mỏi chờ đợi vừa luôn mang tâm trạng ăn năn, cảm giác
“mắc tội” bởi không lo liệu nổi cho con Người cha tội nghiệp này còn mang cảm giác day dứt vì đã không cho con bán vườn lấy vợ Lão cố tích cóp, dành dụm để khoả lấp đi cái cảm giác ấy Vì thế, dù rất thương cậu Vàng, đến tình cảnh này lão cũng quyết định bán bởi nếu không sẽ phải tiêu phạm vào đồng tiền, mảnh vườn đang cố giữ trọn vẹn cho anh con trai Việc đành phải bán cậu Vàng càng chứng tỏ tình thương con sâu sắc của lão Hạc
Giờ đây lão phải bán cậu Vàng cho người ta giết thịt, lão cảm thấy mình mắc tội nặng hơn, tội với con người, tội với cả con vật Tấm lòng người lão nông ấy bao la, sâu nặng biết nhường nào Con chó vàng sẽ bị người ta giết thịt Lão Hạc dự cảm điều đó
Đối với lão đó là cái chết thứ nhất, một cái chết do chính lão gây ra Nhưng nếu chúng
ta suy ngẫm sâu xa một chút, sẽ thấu hiểu và xiết bao xót thương ông lão nông khốn khổ và nhân hậu ấy Và chúng ta cũng hiểu rằng chính cái xã hội thực dân phong kiến
Trang 5bấy giờ đã đẩy lão Hạc và biết bao người nông dân khác vào bi kịch như lão Hạc Vì hạnh phúc của một người con này, lão Hạc phải chứng kiến cái chết của một “người con” khác, phải tự huỷ diệt một niềm vui, một kỉ vật thân thương của đời mình Nêu sự việc lão Hạc bán chó, rồi đau khổ vật vã, tự trách mình, ngòi bút Nam Cao đã lay động tận nơi sâu thảm tình cảm người đọc
Nhưng Nam Cao không dừng lại ở đó Nhà văn tiếp tục lay động chúng ta bằng một sự việc tiếp sau dữ dội hơn, thống thiết hơn Đó là việc lão Hạc tìm đến cái chết
* Củng cố : Qua việc tìm hiểu diễn biến tâm trạng lão Hạc xung quanh việc bán “cậu Vàng” Em thấy được tài năng nghệ thuật nào của nhà văn Nam Cao? (nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật -> văn tự sự lớp 8 khác văn tự sự lớp 6 đã học)
Tiết 14 (dạy ngày: 26/9/2009)
? Nguyên nhân sâu xa dẫn đến cái
chết của Lão Hạc? Qua đó, em cảm
nhận ntn về thân phận con người
trước c/mạng?
? Theo em, Lão Hạc có thể chọn
cho mình con đường khác được
không?
? Lão đã âm thầm chuẩn bị cho cái
chết của mình ntn?
( Cho HS thảo luận cái chết của Lão
Hạc)
? Qua đó chúng ta hiểu thêm gì về
nhân cách Lão Hạc?
- GV phân tích, mở rộng
? Khi nghe Lão Hạc kể chuyện bán
chó, thái độ của nhân vật “tôi” được
bộc lộ ntn?
? Khi nghe tin Lão Hạc xin bả chó,
tâm trạng của ông giáo ntn? Tại sao
b Cái chết của lão Hạc
- HS trả lời -> lớp nhận xét
- HTL: Tình cảnh đói khổ, túng quẫn đã đẩy Lão Hạc đến cái chết như 1 hành động tự giải thoát->
Ta thấy được số phận cơ cực đáng thương của người nông dân nghèo ở những năm đen tối trước CMT8
- HS trao đổi -> trả lời
- Nhận xét
- HTL: Xét ra, Lão Hạc còn có thể sống được (còn 30 đồng bạc, 3 sào vườn có thể bán dần) Nếu làm như thế nghĩa là ăn vào đồng tiền, vốn liếng cuối cùng để cho đứa con
-HS trả lời- nhận xét
- HTL: + Thu xếp nhờ cậy ông giáo + Xin bả chó của Binh Tư
=> Lão Hạc âm thầm chuẩn bị cho cái chết của mình: cái chết không để lại điều tiếng gì cho con
- Hs suy nghĩ trả lời
- HTL: Tính cẩn thận, chu đáo, lòng tự trọng cao ( nhịn ăn, không muốn gây phiền hà cho hàng xóm, ), tình yêu thương con tha thiết
- HS nghe
- Hs suy nghĩ trả lời- Nhận xét
- HTL: - Là người mà Lão Hạc tin cậy
- Đồng cảm,xót xa, yêu thương trước hoàn cảnh khốn cùng của Lã Hạc ( Hiểu được vì sao Lão Hạc không muốn bán chó, an ủi lão, lắng nghe Lão Hạc nói, giữ tiền hộ, muốn giúp
đỡ Lão Hạc )
- HS trả lời -> lớp nhận xét
- HTL: Ông giáo ngỡ ngàng; Cuộc đời quả thật
Trang 6ông giáo lại có suy nghĩ như vậy?
? Khi chứng kiến cái chết của Lão
Hạc, ông giáo đã cảm nhận gì? Em
hiểu ntn về những cảm nhận đó?
? Như vậy, chi tiết Lão Hạc xin bả
chó của Binh Tư có vị trí nghệ thuật
ntn trong tác phẩm?
? Em có suy nghĩ gì về cách Lão
Hạc tìm đến cái chết? Tại sao không
chọn cái chết lặng lẽ, êm dịu hơn?
cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn”-> “ Cái đáng buồn” nghĩa là nó đẩy những con người đáng kính như Lão Hạc đến con đường cùng, con người lâu nay nhân hậu, giàu tự trọng thế mà bị tha hoá
-HS trả lời -> Nhận xét
- HTL: “ Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đánh buồn, hay vẫn đáng buốn nhưng lại theo 1 nghĩa khác”
-> Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn vì may mà ý nghĩ trước đó của mình không đúng, bởi còn có những con người cao quý như Lão Hạc
- HTL: Chi tiết xin bả chó có ý nghĩa ‘đánh lừa” chuyển ý nghĩ tốt đẹp của ông giáo và người đọc sang một hướng trái ngược
- HS trao đổi trả lời- Nhận xét
- HTL: Cuộc đời Lão Hạc chưa đánh lừa 1 ai Lần đầu tiên lão phải lừa lại là “ cậu Vàng”- người bạn thân thiết Vì thế giờ đây lão cũng phải chết theo kiểu 1 con chó bị lừa => ý muốn tự trừng phạt ghê gớm
Hoạt động 4: Hướng dẫn tổng kết
? Theo em, cái hay của truyện được
thể hiện rõ nhất ở những điểm nào?
? Qua truyên ngắn này, em hiểu
thêm gì về cuộc đời và tính cách
người nông dân trong XH cũ?
3 Tổng kết
- 1 -> 2 HS trả lời
- HTL: Cách XD nhân vật, lời kể ở ngôi thứ nhất (nhân vật “tôi”, tình huống truyện bất ngờ, ngôn ngữ giản dị - tự nhiên
- HTL:
+ Cuộc đời vô cùng cực khổ và bi thảm
+ Tính cách, phẩm chất vô cùng cao đẹp
* Củng cố:
- Cái chết của lão Hạc đã được nhà văn Nam Cao miêu tả như thế nào? Từ cái chết đó,
em nghĩ gì về số phận và phẩm chất của người nông dân nghèo khổ trước CM tháng 8?
- Em hiểu thế nào về ý nghĩ của nhân vật “tôi” qua đoạn văn Chao ôi! che lấp mất?
(Gợi ý: Đây là cách nhìn con người - đặc biệt là cách nhìn những người nông dân nghèo khổ - của Nam Cao Phải cố mà tìm hiểu họ, có nghĩa là phải nhìn đúng vào bản chất của
họ, nếu không chỉ thấy những biểu hiện bên ngoài tưởng xấu của họ vì khi người ta khổ quá thì người ta chẳng còn nghĩ gì đến ai được nữa, lúc đó cái bản tính tốt của người ta
bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất -> người ta cũng đáng thương)
* Hướng dẫn về nhà:
- Nắm chắc kiến thức bài học
- Viết lời bình cho đoạn văn: Mặt lão đột nhiên có rúm lại Những nếp nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra Cái đầu lão nghoẹo về một bên và cái miệng móm mém
Trang 7của lão mếu như con nít Lão hu hu khóc Và cho biết vì sao lão Hạc lại có nỗi đau ghê
gớm như vậy?
- Chuẩn bị bài: Từ tượng hình, từ tượng thanh
+ Đọc lại văn bản Lão Hạc (Nam Cao)
+ Nghiên cứu trước bài học
Bài 4 - Tiết 15
Ngày soạn: 22/9/2009 Ngày dạy: 30/9/2009
Từ tượng hình, từ tượng thanh
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS:
- Hiểu được thế nào là từ tượng hình, từ tượng thanh
- Có ý thức sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh để tăng thêm tính hình tượng, tính biểu cảm trong giao tiếp
B Phương tiện và tài liệu tham khảo
- Bảng phụ
- Một số kiến thức - kĩ năng và bài tập nâng cao Ngữ văn 8
- Ngữ văn 8 nâng cao
- Để học tốt Ngữ văn 8
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học
* Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là trường từ vựng? Làm BT5?
- Những lưu ý của trường từ vựng? Làm BT4?
* Khởi động: (GV giới thiệu vào bài mới)
* Bài mới:
Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm, công dụng của từ tượng hình, từ tượng thanh
? Đọc văn bản - SGK
- GV đưa bảng phụ có kẻ bảng, yêu
cầu HS lên bảng điền vào ô trống
theo yêu cầu
- GV chuẩn xác
I.Đặc điểm, công dụng
1 Ví dụ
2 Nhận xét
- 1 HS đọc
- HS lên bảng làm -> lớp nhận xét
- HTL:
Từ gợi hình ảnh, dáng
vẻ, trạng thái
Từ mô phỏng âm thanh (người, vật )
móm mém, xồng xộc, vật vã, rũ rượi,xộc xệch, sòng sọc
hu hu, ư ử
Trang 8? Tìm và điền thêm những từ khác
ngoài đoạn trích?
? Những từ ngữ đó có tác dụng gì
trong việc biểu đạt nội dung ý
nghĩa?
? Những kiểu từ ngữ đó thường
dùng trong kiểu văn bản nào?
? Em hiểu thế nào là TTH,TTT?
? Tác dụng của nó? Lấy VD?
-lênh khênh, ủ rũ -ù ù, vi vu,rì rào
- HS suy nghĩ trả lời -> Nhận xét
- HTL: Thể hiện trạng thái tinh thần và hình ảnh Lão Hạc tong 1 cái chết đau đớn, vật vã
- HTL: Thường dùng trong văn tự sự, miêu tả
3 Kết luận
- HS trả lời -> Nhận xét
- HTL: ( Như ghi nhớ - SGK )
- 1 số HS lấy VD -> Nhận xét
- HS đọc ghi nhớ
Bài tập nhanh
? Tìm những từ tượng hình, tượng thanh trong đoạn văn sau:
Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên Run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng.
(Gợi ý: Các từ tượng hình, tượng thanh: uể oải, run rẩy, sầm sập.)
Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện tập
? Đọc và xác định yêu cầu đề?
- GV yêu cầu HS điền kết quả vào
bảng
- GV chuẩn xác
? Tìm ít nhất 5 từ tượng hình tả
dáng đi của người?
? Phân biệt ý nghĩa của các từ
tượng thanh?
- cười ha hả
- cười hì hì
- cười hô hố
- cười hơ hớ
II Luyện tập
Bài tập 1
- HS đọc và xác định yêu cầu
- HS lên bảng làm bài
- HTL:
Từ tượng hình Từ tượng thanh rón rén, lẻo khoẻo,
chỏng quèo soàn soạt, bịch, bốp -> Nhận xét
Bài tập 2
- HS suy nghĩ, trả lời
- HTL: lò dò, lững thững, đủng đỉnh, thoăn thoắt, khệnh khạng
Bài tập 3
- HS trao đổi, thảo luận
- Trình bày -> Nhận xét
- HTL:
+ hì hì: tiếng cười phát ra cả ở mũi, biểu lộ sự thích thú, hiền lành
+ hô hố: cười to, thô lỗ gây cảm giác khó chịu cho người khác
+ hơ hớ: cười thoải mái, vui vẻ, không cần che
đậy
Trang 9? Lên bảng đặt câu với các từ: lắc
rắc, lã chã, lạch bạch, ồm ồm.
- GV chuẩn xác
+ ha hả: cười to, thoải mái
Bài tập 4
- HS lên bảng đặt câu
- HTL:
+ Gió thổi ào ào, nhưng vẫn nghe rõ những tiếng cành khô gãy lắc rắc.
+ Cô bé khóc, nước mắt rơi lã chã.
+ Trên cành đào đã lấm tấm những nụ hoa.
+ Đêm tối, trên con đường khúc khuỷu thấp
thoáng những đốm đom đóm sáng lập loè.
+ Chiếc đồng hồ báo thức trên bàn kiên nhẫn kêu
tích tắc suốt đêm.
+ Mưa rơi lộp bộp trên những tàu lá chuối.
+ Đàn vịt lạch bạch về chuồng.
+ Người đàn ông cất tiếng ồm ồm
- Nhận xét, sửa chữa
* Củng cố:
- Thế nào là từ tượng hình, từ tượng thanh?
- Đọc câu thơ hoặc bài thơ đã học sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh?
(Gợi ý: Bài thơ Qua đèo ngang của Bà huyện Thanh Quan)
* Hướng dẫn về nhà:
- Nắm chắc kiến thức bài học
- Sưu tầm một bài thơ có sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh mà em cho là hay?
- Tìm từ tượng hình, từ tượng thanh trong bài thơ sau:
Động hương tích
Bày đặt kìa ai khéo khéo phòm Nứt ra một lỗ hỏm hòm hom Người quen cõi phật chen chân xọc
Kẻ lạ bầu tiên mỏi mắt dòm Giọt nước hữu tình rơi thánh thót Con thuyền vô trạo cúi lom khom Lâm tuyền quyến cả phồn hoa lại
Rõ khéo trời già đến dở dom
(Hồ Xuân Hương)
- Chuẩn bị bài: Liên kết các đoạn văn trong văn bản
+ Ôn tập kiến thức bài “Xây dựng đoạn văn trong văn bản”
+ Nghiên cứu trước bài học
Trang 10Bài 4 - Tiết 16
Ngày soạn: 23/9/2009 Ngày dạy: 3/10/2009
Liên kết các đoạn văn trong văn bản
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS:
- Hiểu cách sử dụng các phương tiện để liên kết các đoạn văn, khiến chúng liền ý, liền mạch
- Viết được các đoạn văn liên kết mạch lạc, chặt chẽ
B Phương tiện và tài liệu tham khảo
- Hướng dẫn tự học Ngữ văn 8
- Văn học tuổi trẻ
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học
* Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là đoạn văn? Những dấu hiệu để nhận biết đoạn văn?
- Mục đích của việc sử dụng từ ngữ chủ đề và câu chủ đề trong đoạn văn?
- Nêu những cách trình bày nội dung đoạn văn mà em biết?
* Khởi động: (GV giới thiệu vào bài mới)
* Bài mới:
Hoạt động 1: Tìm hiểu tác dụng của việc liên kết các đoạn văn trong văn bản
- Y/cầu HS đọc 2 đoạn trích - SGK
? Hai đoạn văn ở VD1 có mối liên
hệ gì về nội dung không? Vì sao?
? Đọc VD2
? Cụm từ “ trước đó mấy hôm” bổ
sung ý nghĩa gì cho đoạn văn thứ 2?
? Cụm từ “trước đó mấy hôm” là
phương tiện liên kết đoạn Hãy nêu
I Tác dụng của việc liên kết các đoạn trong văn bản
1 Ví dụ
- 2 HS đọc
- Lớp theo dõi
2 Nhận xét
- HS suy nghĩ độc lập
- HS trả lời -> lớp nhận xét
- HTL: Không có sự gắn bó về nội dung + Đ1:Cảnh sân trường
+ Đ2: Cảm giác của ‘Tôi” một lần ghé thăm trường
- HS đọc VD2
- HS suy nghĩ độc lập -> trả lời
- Lớp nhận xét
- HTL: Từ “đó” tạo sự liên tưởng cho người đọc với đoạn văn trước-> sự gắn kết giữa 2 đoạn văn (liền ý, liền mạch )
3 Kết luận
- HS trả lời -> Nhận xét
- HTL: Phương tiện liên kết: thể hiện quan hệ ý