-Nếu giáo viên dạy theo kiểu tổ chức cho học sinh phối hợp hoạt động trong nhóm thì học sinh tiếp thu một cách rất năng động và học sinh nhớ bài đạt 90% những gì các em đầu tư suy nghĩ v[r]
Trang 1
PHẦN MỞ ĐẦU
I/Lý do chọn đề tài :
Qua thực tế giảng dạy bản thân tôi nhận thấy rõ mỗi môn học ở trường tiểu học đều góp phần vào việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh, trên cơ sở cung cấp cho các em những tri thức khoa học ban đầu về tự nhiên
và xã hội, phát triển năng lực nhận thức của các em Ngoài ra nó còn giúp học sinh phát triển tư duy, khả năng suy luận và giải quyết vấn đề có căn cứ, có cơ
sở khoa học…Vì vậy vai trò của giáo viên vô cùng quan trọng trong việc giảng dạy và truyền đạt tri thức cho các em Người giáo viên phải lựa chọn phương pháp làm sao cho mỗi giờ học phải phát huy tối đa sự tích cực học tập của mỗi cá nhân học sinh
Trong quá trình giảng dạy có rất nhiều phương pháp dạy học Nhưng phương pháp tổ chức cho học sinh tập theo nhóm là đem lại hiệu quả cao nhất Vì qua hoạt động nhóm các em tự tìm tòi học hỏi, tự khám phá để chiếm lĩnh kiến thức Đồng thời cũng qua hoạt động nhóm các em được trao đổi, học hỏi lẫn nhau, động viên khuyến khích lẫn nhau để các em có cơ hội bộc lộ hết khả năng của mình, rồi khả năng tự học một mình Rất cần thiết để các em tiếp tục học ở các bậc học sau này.Từ những lý do trên tôi nhận thấy dạy học theo nhóm là rất cần thiết đối với học sinh Nhất là học sinh tiểu học nói chung, học sinh lớp 3 nói riêng
II/ Mục đích nghiên cứu :
-Thông qua đề tài nhằm giúp các em bộc lộ hết khả năng của mình trong quá trình hoạt động nhóm
-Tạo cho giờ học có không khí sôi nổi nhằm giúp các em say mê trong học tập
- Giúp cho giờ học đem lại hiệu quả cao nhất
Trang 2III/ Phương pháp nghiên cứu:
- Đọc các tài liệu có liên quan đến đề tài, các phương pháp nhằm giúp học sinh họat động nhóm có hiệu quả, qua sự tổng kết kinh nghiệm bản thân, qua các tiết dự giờ đồng nghiệp…
-Phương pháp thực nghiệm : Thực nghiệm để kiểm tra tính khả thi qua việc tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm
IV/ Phạm vi nghiên cứu :
Phương pháp giúp học sinh lớp 3 hoạt động nhóm có hiệu quả
Trang 3NỘI DUNG ĐỀ TÀI
I/Tìm hiểu về nhóm và các kỹ năng tổ chức nhóm
* Tại sao giáo viên nên tổ chức cho học sinh học tập theo nhóm?
Qua nghiên cứu người ta thấy rằng:
-Nếu giáo viên liên tục thuyết giảng thì học sinh học tập một cách rất thụ động và học sinh nhớ bài chỉ đạt 10% những gì các em nghe được
-Nếu giáo viên dạy học có sử dụng hình ảnh minh họa thì học sinh cũng học tập một cách rất thụ động và học sinh nhớ bài chỉ đạt 30% những gì các
em nhìn thấy được
-Nếu giáo viên dạy theo kiểu trao đổi trực tiếp với bạn bè trong lớp thì học sinh tiếp thu có phần tiến bộ hơn (đây chỉ là bước đầu của sự năng động) với kiểu dạy này thì học sinh nhớ bài đạt 50% những gì các em theo dõi, lắng nghe và nhìn thấy
-Nếu giáo viên dạy theo kiểu tập trung học trong phòng thí nghiệm thì học sinh tiếp thu một cách năng động và học sinh nhớ bài đạt được 70% những gì các em suy nghĩ và làm việc với nó
-Nếu giáo viên dạy theo kiểu tổ chức cho học sinh phối hợp hoạt động trong nhóm thì học sinh tiếp thu một cách rất năng động và học sinh nhớ bài đạt 90% những gì các em đầu tư suy nghĩ và trình bày những suy nghĩ đó
*Qua những thực trạng trên ta đã thấy rõ khi dạy theo kiểu tổ chức cho học sinh phối hợp hoạt động trong nhóm là đem lại hiệu quả cao nhất Vì vậy trong quá trình giảng dạy của mình, tôi luôn tìm hiểu xem học sinh đang ở mức độ hiểu biết nào để đưa ra những nội dung hoạt động nhóm phù hợp Nếu những tiết dạy nào có thể tổ chức hoạt động nhóm được thì tôi không ngần ngại đưa ra những nội dung phù hợp để các nhóm thảo luận
Ví dụ : Trong tiết dạy môn tập đọc
Nếu giáo viên không cho học sinh thảo luận nhóm mà chỉ gọi học sinh đọc và sửa sai thì trong thời gian 1 tiết học giáo viên không sửa hết những lỗi
Trang 4các em phát âm sai trong bài Nhưng khi tổ chức cho các em đọc theo nhóm thì hiệu quả hơn nhiều vì : Trong nhóm mỗi em đọc một đoạn các bạn trong nhóm lắng nghe,học cách đọc đúng Đồng thời nếu bạn đọc sai thì bạn trong nhóm sửa sai, các em khác nghe và rút kinh ghiệm cho mình để mình đừng sai
Các nhóm khác cũng tiến hành tương tự vì làm như vậy thì trong nhóm
sẽ phát hiện ra những bạn phát âm sai và kịp thời sửa chữa Giáo viên chỉ là người theo dõi và giúp đỡ khi có trường hợp đặc biệt
II/Các yêu tố căn bản trong tổ chức nhóm
1.Tạo tính phụ thuộc tích cực lẫn nhau:
Yếu tố này đòi hỏi các thành viên trong nhóm phải hiểu rằng “Một cá nhân trong nhóm thành công khi và chỉ khi mọi người trong nhóm thành công” Vì vậy giáo viên là người giúp học sinh hiểu rằng những gì các em cố gắng làm trong các hoạt động nhóm thì sẽ đem lại lợi ích không những cho chính bản thân các em mà còn cho tất cả các thành viên trong nhóm
Ví Dụ : Trong giờ học toán Giáo viên tổ chức cho các em hoạt động
nhóm sau đó lên điền kết quả vào phiếu học tập Mỗi nhóm 4 em sẽ điền một phiếu Vì vậy muốn thành công thì đòi hỏi các thành viên trong nhóm đều hoàn thành tốt phần việc của mình
2.Hoàn thành trách nhiệm của cá nhân và của nhóm
-Trách nhiệm của nhóm : Là phần công việc giáo viên giao cho nhóm ( giáo viên có trách nhiệm cho biết rõ mục đích của bài tập, và cách đánh giá của giáo viên đối với thành quả chung của nhóm)
-Trách nhiệm của cá nhân : Được đánh giá qua những gì các em đóng góp cho nhóm và quá trình các em tham gia công việc của nhóm Mỗi cá nhân phải chịu trách nhiệm về phần việc của mình trong bài làm chung của nhóm
* Lưu ý : Mục đích của vịêc tổ chức cho học sinh hoạt động theo nhóm
là để làm cho từng thành viên trong nhóm trở nên hoàn thiện hơn, hiểu rõ
Trang 5được khả năng hiện có của chính bản thân học sinh Đặc biệt hơn là qua học trong nhóm giáo viên sẽ tập cho các em có khả năng tự học một mình
3.Kích thích tính tích cực trong hoạt động nhóm
-Qua hoạt động nhóm học sinh sẽ được bạn cùng nhóm hỗ trợ để hiểu sâu và hiểu rộng hơn
-Học sinh sẽ có bạn luôn động viên khuyến khích, chia sẽ, giúp đỡ trong các hoạt động học tập
-Sự khuyến khích lẫn nhau giữa các thành viên để cùng tham gia các hoạt động tích cực hơn Mối quan hệ bạn bè xây dựng bền vững hơn Tạo cho các em niềm tin trong cuộc sống.
4.Trang bị kỹ năng hoạt động nhóm có hiệu quả
Học sinh cần trang bị những kỹ năng hoạt động nhóm có hiệu qủa như : -Phong cách làm trưởng nhóm
-Cách giải quyết vấn đề trong thảo luận
-Cách diễn đạt để người khác hiểu vấn đề
-Kỹ năng giải quyết những mâu thuẫn trong hoạt động nhóm
Ví dụ : Trong khi thảo luận thì bạn hiểu vấn đề sẽ giải thích cho bạn
chưa hiểu để cùng nhau hiểu rõ hơn
5.Xem xét lại quá trình hoạt động nhóm
-Khi hoạt động xong cả nhóm cần phải chỉ ra hành động nào của các thành viên là có ích hay không có ích Sau đó cùng đưa ra quyết định nhóm sẽ làm gì để tiếp tục thực hiện tốt công việc của nhóm hay thay đổi để lần sau được tốt hơn
Tóm lại : Trên đây là 5 yếu tố căn bản mà khi giảng dạy giáo viên cần
quan tâm trong quá trình tổ chức nhóm Năm yếu tố này khi tổ chức cần được
áp dụng một cách kiên quyết, bền bỉ, lâu dài cùng với sự phối của giáo viên trong khối Khi tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm Người giáo viên không còn là người truyền đạt kiến thức có sẵn mà là người định hướng, đạo diễn cho học sinh tự khám phá tri thức cùng các bạn trong nhóm
Trang 6III/Hình thức phân nhóm:
Khi phân nhóm người giáo viên cần chú ý tổ chức phân nhóm như sau : -Phân nhóm không chính thức (nhóm tạm thời) vì hình thức tổ chức này sẽ tổ chức trong thời gian ngắn 3-5phút Học sinh tập hợp lại với nhau để giải quyết những công việc nhỏ hoặc giáo viên tổ chức họp nhóm theo kiểu phối hợp căn bản Vì trong lớp học giáo viên cũng nên phân nhóm theo dõi giúp đỡ các thành viên trong lớp, nhóm này được tổ chức trong thời gian dài, một học kỳ hay cả năm học
-Trong quá trình giảng dạy giáo viên nên vận dụng 2 hình thức phân nhóm này vì vừa ít tốn thời gian mà giáo viên sẽ nắm bắt được sự tiếp thu bài học của học sinh đến mức nào sau một vài phút đó Chẳng hạn : Khi cho học sinh hoạt động nhóm trong vòng 3 đến 5 phút rồi thì gọi đại diện của nhóm lên trình bày, các nhóm khác theo dõi nhận xét - bổ sung Nếu các em trình bày đúng thì các em đã hiểu bài hoặc các em trình bày sai chỗ nào thì giáo viên cũng kịp thời sửa sai và khắc sâu cho các em
IV/Một số lưu ý của giáo viên khi soạn giảng và tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm.
1- Về soạn giảng:
-Chuẩn bị tài tiệu, học cụ để học sinh hoàn thành bài học hay bài tập -Giáo viên cần xác định rõ mục đích của bài học
-Quyết định số lượng học sinh của mỗi nhóm
-Chọn phương pháp để nhóm học sinh lại với nhau
-Định ra nhiệm vụ của từng thành viên trong nhóm
2- Về cách tổ chức nhóm:
-Giáo viên cần giải thích rõ về phần việc được giao cho học sinh trong nhóm
Giáo viên theo dõi giúp đỡ khi các nhóm gặp khó khăn
-Giáo viên cần đánh giá về hiệu quả của công việc mà nhóm làm được
Trang 7-Sau đó xem xét cẩn thận và rút ra những kinh nghiệm sau mỗi lần hoạt động nhóm để làm sau tiến hành tốt hơn
-Cuối cùng nhận xét và khen ngợi những học sinh có biểu hiện tích cực
và đem lại thành tích cao trong học tập
*Ngoài ra để tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm có hiệu quả thì giáo viên chỉ nên thành lập nhóm nhỏ( thành lập nhóm càng nhỏ càng tốt), vì thành lập nhóm nhỏ như vậy sẽ không tốn nhiều thời gian trong khâu tổ chức mà bắt đầu hoạt động nhanh Đồng thời việc thành lập nhóm nhỏ như vậy mỗi thành viên của nhóm có cơ hội thể hiện hay khẳng định mình trong khoảng thời gian ngắn đó Khi thành lập nhóm nhỏ học sinh không trốn tránh trách nhiệm, mà mỗi em phải cố gắng hoàn thành phần việc được giao Như vậy thì sự đóng góp của mỗi cá nhân sẽ được thể hiện rõ hơn Giáo viên nên căn cứ vào nội dung bài tập, dụng cụ học tập hiện có mà giáo viên phân số lượng học sinh trong mỗi nhóm cho phù hợp Giáo viên cần chú ý rằng (nhóm càng ít học sinh giáo viên càng dễ phát hiện và giải quyết những khó khăn của nhóm)
V/Cách phân nhóm
-Có nhiều cách phân nhóm nhưng giáo viên cần lựa chọn cách phân nhóm nào vừa ít tốn thời gian mà đem lại hiệu quả cao trong học tập
Cách dễ nhất và hiệu quả nhất là giáo viên nên phân học sinh vào nhóm một cách ngẫu nhiên như : cho học sinh đếm số chẵn, lẻ họăc phân theo bàn
Vì cách này sẽ ít tốn thời gian mà trong nhóm có cả học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu như vậy thì các em giỏi, khá sẽ giúp đỡ các em trung bình và yếu
Tóm lại :
-Khi tổ chức cho học sinh phối hợp hoạt động nhóm giáo viên cần chú
ý đến tính phụ thuộc tích cực lẫn nhau, sự hoàn thành trách nhiệm của cá nhân
và của nhóm Trong khi học sinh hoạt động nhóm giáo viên cần trang bị cho học sinh kỹ năng hoạt động nhóm Sau cùng là xem xét lại quá trình hoạt động nhóm
Trang 8-Về hình thức phân nhóm giáo viên cần chú ý phân nhóm càng nhỏ thì càng tốt
-Cách phân nhóm cần lựa chọn cách dễ tổ chức mà đem lại hiệu quả cao
Ngoài những yếu tố trên còn có những yếu tố cũng không kém phần quan trọng trong quá trình tổ chức nhóm là việc chuẩn bị tài liệu cho việc học nhóm và cách bố trí cho việc học nhóm Vì có tài liệu sẽ cung cấp thông tin
để các nhóm hoạt động Đồng thời giáo viên cũng lưu ý khi bố trí các em hoạt động nhóm Giáo viên nên bố trí cho các em ngồi gần nhau để thuận tiện cho việc hoạt động Hội đủ tất cả những yếu tố trên thì khi giáo viên tổ chức sẽ đem lại hiệu quả như mình mong muốn
Trang 9PHẦN THỰC NGHIỆM
1 Mục đích thực nghiệm:
- Để đánh giá kết quả nghiên cứu của đề tài
- Giúp học sinh lớp 3 hoạt động nhóm có hiệu quả
- Qua tiết dạy thực nghiệm đề xuất một số nội dung, phương pháp
và cách tổ chức giờ dạy hoạt động nhóm nhằm đánh giá quá trình nghiên cứu của đề tài
- Thông qua đề tài giáo viên vận dụng phương pháp tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm để giảng dạy các môn trong trường tiểu học
2.Yêu cầu đặt ra:
- Giáo viên vận dụng một số phương pháp tổ chức cho học sinh lớp 3 hoạt động nhóm có hiệu quả Để hình thành cho các em các yếu tố căn bản Từ đó các em trang bị cho mình khả năng biết cách tự học một mình
3.Nội dung tiến hành:
- Soạn 3 giáo án tượng trưng của 3 môn (Toán + Tiếng Việt + Tự Nhiên Và Xã Hội) Áp dụng dạy thực nghiệm về quá trình tổ chức cho học sinh lớp 3 hoạt động nhóm
Môn Toán Tiết 36 (Tuần 8) Bài : Luyện Tập
I-Yêu cầu cần đạt
-Thuộc bảng chia 7 và vận dụng phép chia 7 trong giải toán
-Biết xác định của một hình đơn giản
7 1
-Học sinh ham thích học Toán
II-Đồ dùng dạy học
Bảng phụ ghi sẵn bài tập 4
Trang 10III-Lên lớp
A Kiểm tra bài cũ : Bảng chia 7
-Gọi vài học sinh đọc lại bảng chia 7
*) Giáo viên nhận xét ghi điểm
B Bài mới
1 GV giới thiệu bài: Ghi tựa bài
:”Luyện Tập”
2 Hướng dẫn làm bài tập
Bài 1 : Giáo viên cho HS hoạt động
nhóm đôi ( 3 phút)
- Giáo viên gọi đại diện 1 em của
nhóm 1, bạn Lan sẽ đố với 1 em của
nhóm 2 bạn Hải
- Giáo viên hỏi để kiểm tra các nhóm
còn lại : Những nhóm nào có kết quả
giống nhóm bạn Hải không?
- Giáo viên gọi đại diện 1 bạn của
nhóm 3, bạn Ngân sẽ đố với 1 bạn
của nhóm 4, bạn Châu
- Giáo viên hỏi nhóm nào có kết quả
giống nhóm bạn Châu?
- Các bài còn lại giáo viên tiến hành
tương tự cho đến hết bài tập 1
*Giáo viên chốt lại : Bài tập 1 củng
cố cho ta gì ?
Bài 2: Tính (4 phút) : Giáo viên cho
học sinh họat động nhóm (chia lớp
làm 6 nhóm) yêu cầu các nhóm thực
5 học sinh đọc bảng chia 7 Lớp nhận xét
3 học sinh nhắc lại
-Bạn Lan sẽ đố bạn Hải 7 x 8 bằng mấy?và
56 : 7 bằng mấy?
-Bạn Hải trả lời Bạn Lan nhận xét đúng sai Nếu kết quả giống nhóm bạn thì giơ tay
-Bạn Ngân sẽ đố bạn Châu 7 x 9 bằng mấy?
và 63 : 7 bằng mấy?
-Bạn Châu trả lời Bạn Ngân nhận xét đúng sai
Nếu kết quả giống như nhóm bạn thì giơ tay
Củng cố bảng nhân, chia 7 và mối quan hệ giữa phép nhân với phép chia
Trang 11hiện chia và nêu lại cách chia.
Gọi đại diện từng nhóm lên trình
bày
-Giáo viên nhận xét sửa sai(nếu có)
Bài 3 : Gọi học sinh đọc đề toán
+) Bài toán cho biết gì?
+) Bài toán hỏi gì?
-Giáo viên hướng học sinh
Tóm tắt:
-Giáo viên yêu cầu HS giải vào vở,
1em lên giải bảng phụ
-Nhóm 1 :
- Nhóm2 :
- Nhóm 3 :
-Nhóm 4 : -Nhóm 5 : 25 5
-Nhóm 6 :
-Học sinh từng nhóm lên trình bày và nêu lại cách chia
Các nhóm khác nhận xét, bổ sung Hai học sinh đọc đề toán
Học sinh tự lấy giấy bút chì gạch dưới cái
đã cho và cái cần tìm
Chia 35HS thành các nhóm, mỗi nhóm 7HS
….có bao nhiêu nhóm?
HS giải vào vở Bài giải
Số nhóm học sinh được chia là:
35 : 7 = 5 (nhóm)
28 7
21 7
42 6
42 7
35 7
Trang 12-Giáo viên thu vở chấm điểm nhận
xét
Bài 4 : Giáo viên tổ chức cho các em
chơi trò chơi
“ Ai nhanh nhất”
-Giáo viên yêu cầu học sinh nhắc lại
cách tìm một phần mấy?
- Giáo viên chia lớp làm hai đội
Yêu cầu mỗi đội chọn 6 bạn tham gia
trò chơi
Mỗi đội xếp thành một hàng dọc, bạn
đầu tiên của mỗi đội lên bảng ghi kết
quả của phép tính thứ nhất xong,
chạy về cuối hàng Bạn kế tiếp lên
ghi kết quả của phép tính thứ 2 Tiếp
tục cho đến khi hoàn thành Đội nào
xong trước và đúng kết quả là thắng
cuộc
- Giáo viên nhận xét chọn
đội thắng cuộc
- Giáo viên nhận xét tiết học
IV-Củng cố dặn dò:
Về học bài, xem lại bài, xem
trước bài sau
Đáp số : 5 nhóm
-Muốn tìm 1 phần mấy của một số ta lấy số đó chia cho số phần
Đội đỏ của 14 là…
7 1
của 21 là …
7 1
của 35 là…
7 1
của 42 là…
7 1
của 56 là…
7 1
Đội xanh của 14 là…
7 1
của 21 là …
7 1
của 35 là…
7 1
của 42 là…
7 1
của 56 là…
7 1
Lớp cổ vũ