III III Bài Bài mới: mới: Tiết trước chúng ta đã tìm hiểu được phần đối thoại giữa bà cô và bé Hồng ta thấy được tâm địa của người cô như thế nào khi nói về mẹ mình tiết học hôm nay chún[r]
Trang 1TUẦN 1:
TIẾT 1: VĂN BẢN
TÔI ĐI HỌC
- Thanh Tịnh
-A Mục tiêu cần đạt:
Giúp Hs:
Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi
tựu trường đầu tiên trong đời
Thấy được ngồi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị chữ tình man mác của
Thanh Tịnh
B Chuẩn bị:
Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa.
Học sinh: Đọc soạn bài trước.
C Tiến trình lên lớp:
I Ổn định: (1 phút)
Kiểm diện sỉ số
II Kiểm tra bài cũ: (5 phút)
Kiểm tra sách, vở, bài sọan của học sinh
III Bài mới: (30 phút)
Trong cuộc đời mỗi con người, những kỉ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt là những kỉ niệm về buổi đến trường đầu tiên Truyện ngắn tôi đi học đã diễn tả những kỉ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ ấu, mà bài học hôm nay chúng ta sẽ được học
Hoạt động 1: Cho HS đọc văn bản và tìm hiểu chú thích.
Phương pháp Nội dung Ghi chú
Gv: Gọi 1 HS đọc văn bản và chú thích.
Lưu ý các chú thích 2, 6, 7
Hs: đọc.
Gv nhận xét cách đọc Sau đó Gv hỏi về
tác giả, tác phẩm
Hs: trả lời.
Gv: Nhận xét giới thiệu về tác giả Thanh
Tịnh và truyện ngắn “tôi đi học” Cần
nhấn mạnh về đặc sắc của văn suôi
1 học sinh đọc phần chú thích – GV giảng
thêm những chú thích khó
I Tác giả - tác phẩm:
1 Tác giả:
Thanh Tịnh (1911–1988) quê ở Huế Viết báo, làm văn và là tác giả của nhiều truyện ngắn, tập thơ, trong
đó nổi tiếng là Quê Mẹ (Truyện ngắn)
2 Tác phẩm:
Truyện ngắn tôi đi học
in trong tập Quê Mẹ xuất bản năm 1941
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh đọc hiểu văn bản.
? Em hãy chia bố cục của văn bản
Hs: Chia làm 5 đọan
? Nêu nội dung của từng đọan
Hs: Trả lời
II Bố cục:
Chia làm 5 đọan:
– Đoạn 1: Từ đầu rộn rã khơi nguồn kỉ niệm
– Đọan 2: Tiếp ngọn núi
Trang 2Cho Hs tìm hiểu các câu hỏi SGK.
? Những gì đã gợi lên trong lòng nhân vật
“tôi” kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên
Hs: Từ hiện tại nhớ về dĩ vãng, những biến
chuyển của trời đất cuối thu và hình ảnh
những em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần
đầu tiên đi đến trường gợi cho nhân vật “tôi”
nhớ lại những ngày ấy cùng những kỉ niệm
trong sáng
– Tâm trạng cảm giác của nhân vật tôi trên
con đường cùng mẹ tới trường
– Tâm trạng, cảm giác của nhân vật “tôi”
khi nhìn ngôi trường ngày khai giảng khi
nhìn mọi người, các bạn, lúc nghe gọi tên
mình và phải rời bàn tay mẹ để vào lớp
– Tâm trạng cảm giác của nhân vật “tôi”
lúc ngồi vào chỗ của mình và đón nhận
giờ học đầu tiên
? Đọc toàn bộ chuyện ngắn, em thấy những
kỉ niệm này đươc nhà văn diễn tả theo trình
tự ntn
Hs: Theo dòng hồi tưởng và theo trình tự
thời gian
? Tìm những hình ảnh, chi tiết chứng tỏ tâm
trạng hồi hộp cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật
tôi
Hs: Con đường, cảnh vật cảnh vật chung
quanh vốn rất quen thuộc những giờ lạ, lo
sợ sự thay đổi lớn trong mình
– Trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo,
vở
– Cẩn thận nâng nui mấy quyển vở vừa
lúng túng vừa muốn thử sức, muốn KĐ
Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi trên đường cùng mẹ đến trường
– Đọan 3: Tiếp trong các lớp tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi đứng giữa sân trường, khi nhìn mọi người, các bạn
– Đọan 4: Tiếp chút nào hết Tâm trạng của tôi khi nghe gọi tên và rời
mẹ vào lớp
– Đọan 5: Tiếp Còn lại tâm trạng của tôi khi ngồi vào chỗ và đón nhận tiết học đầu tiên
III Phân tích:
1 Khơi nguồn kỉ niệm:
– Từ hiện tại nhớ về quá khứ: biến chuyển của trời đất cuối thu, những em
bé rụt rè đi đến trường cùng mẹ gợi cho nhân vật tôi nhớ lại những kỉ niệm trong sáng
+ Cùng mẹ trên con
đường đến trường
+ Nhìn trường ngày khai
giảng, mọi người bạn, gọi tên mình rời tay mẹ vào lớp
+ Ngồi vào chỗ đón nhận
giờ học đầu tiên
Những kỉ niệm được khơi
nguồn theo dòng hồi tưởng và trình tự thời gian
2 Tâm trạng và cảm giác của nhân vật “tôi” khi cùng mẹ đến trường buổi đầu tiên:
– Tâm trạng hồi hộp
+ Con đường cảnh vật trở
nên lạ, cảm thấy sự
Trang 3khi xin mẹ được cầm bút, thước như các
bạn
– Trường hôm nay nhiều người, ai cũng áo
quần sạch sẽ mặt tươi vui
– Ngôi trường xin tươi oai nghiêm khác
thường Cảm thấy mình bé nhỏ so với nó,
nhân vật “tôi” đâm lo sợ
– Gọi tên giật mình và lúng túng
– Sợ khi rời bàn tay mẹ
– Cảm giác vừa xa lạ vừa gần gũi với mọi
vật, với người bạn ngồi bên cạnh mình
– Vừa ngỡ ngàng mà tự tin, nhân vật tôi oai
nghiêm bườc vào giờ học đầu tiên
thay đổi lớn lên trong lòng mình
+ Cảm thấy trang trọng
đứng đắn, cẩn thận lúng túng, lo sợ vẩn vơ rổi hồi hộp chờ nghe tên mình
– Cảm giác ngỡ ngàng
+ Thấy sợ khi rời tay mẹ,
như mình bước vào một thế giới mới
+ Vừa xa lạ vừa gần gũi
vừa bỡ ngỡ vừa tự tin
IV Củng cố: (7 phút)
– Trong buổi tựu trường đầu tiên đã gợi lên những gì trong lòng nhân vật tôi
V Dặn dò: (2 phút)
– về nhà học bài xem tiếp để tiết sau học
================================================ ======================================================
Trang 4TIẾT 2: 2: VĂN BẢN TÔI ĐI HỌC (TT)
- Thanh Tịnh
-A Mục tiêu cần đạt:
Thực hiện tiếp tiết 1
B Chuẩn bị:
Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa.
Học sinh: Vở soạn, sách giáo khoa.
C Các bước lên lớp:
I Ổn định: (1 phút)
Kiểm diện sỉ số
II Kiểm tra bài cũ: (6 phút)
? Em hãy cho biết những gì đã gợi lên trong lòng nhân vật “tôi” về buổi tựu trường
? Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi cùng mẹ đến trường ngày đầu tiên
III.Bài mới: (31 phút)
Tiết học hôm nay chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu tiếp bài “Tôi đi học”
Hoạt động 1:
Phương pháp Nội dung Ghi chú
? Em có cảm nhận gì vể thái độ, cử chỉ của
những người lớn (ông đốc, thầy giáo đón
nhận học trò mới,các phụ huynh) đối với các
em bé lần đầu tiên đi học
HS: - Ông Đốc là hình ảnh 1 người thầy 1
người lãnh đạo nhà trường rất từ tốn bao
dung Thầy giáo trẻ dạy học sinh lớp mới
cũng chưng tỏ là 1 người vui tính, giàu tình
yêu thương
– Phụ huynh: Chuẩn bị chu đáo cho các
em ở buổi tựu trường đầu tiên, đầu trang
trọng tham dự buổi lễ quan trọng này Có lẻ
các vị cũng đang lo lắng, hồi hộp cùng con
em mình
Qua các hình ảnh về người lớn, chúng
ta nhận ra trách nhiệm, tấm lòng của gia
đình,nhà trường đối với thế hệ tương lai Đó
là 1 mái trường giáo dục ấm áp, là 1 nguồn
nuôi dưỡng các em trưởng thành
3.thái độ, cử chỉ của những người lớn đối với các em bé lần đầu tiên
đi học:
– Phụ huynh: Chuẩn bị
chu đáo và trân trọng tham
dự buổi lễ
– Ông Đốc: từ tốn bao dung
– Thầy giáo trẻ: Vui tính, giàu tình yêu thương
Trách nhiệm, tấm lòng của gia đình,nhà trường đối với thế hệ tương lai
Hoạt động 2:
? Hãy tìm và phân tích các hình ảnh so sánh
được nhà văn sd trong truyện ngắn
HS: Trả lời
GV: Nhậ xét
Chú ý 3 hình ảnh S2
– “Tôi quên thế nào bầu trời quang đảng”
4 Các hình ảnh so sánh:
“Tôi quên thế nào bầu trời quang đảng”
“ý nghĩ ấy thoáng trên ngọn núi”
“Họ như con chim rụt rè
Trang 5– “ý nghĩ ấy thoáng trên ngọn núi”.
– “Họ như con chim rụt rè trong cảnh lạ”
Các hình ảnh so sánh xuất hiện ở các thời
điểm khác nhau để diễn tả tâm trạng của
nhân vật “tôi” Đây là những hình ảnh so
sánh giàu hình ảnh, sức gợi cảm được gắn
với những cảnh sắc thiên nhiên tươi sáng
chữ tình
– Nhờ những hình ảnh so sánh đó mà cảm
giác, ý nghĩa của nhân vật “tôi” được người
đọc cảm nhận cụ thể rõ ràng Nhờ thế mà
chuyện ngắn thêm man mác chất chữ tình
trong chẻo
? nhận xét về đặc sắc nghệ thuật của chuyện
ngắn này Sức cuốn hút của tác phẩm theo
em được tạo nên từ đâu HS thảo luận
HS: Đặc sắc
Bố cục theo dòng hồi tưởng cảm nghĩ của
nhân vật “tôi” theo trình tự thời gian của một
buổi tựu trường
– Kết hợp kể và miêu tả bộc lộ tâm trạng
cảm xúc
Cuốn hút tạo nên từ
Tình huống truyện
Tình cảm ấm áp, trìu mến của người lớn
với em nhỏ
Thiên nhiên, ngôi trường và các so sánh
giàu gợi cảm của tác giả
Toàn bộ chuyện toát lên chất chữ tình tha
thiết êm dịu
Từ việc tìm hiểu văn bản rút ra ghi nhớ
Cho HS đọc ghi nhớ trang 9
trong cảnh lạ”
xuất hiện ở các thời điểm khác nhau diễn tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật
“tôi” Giúp người đọc cảm nhận cụ thể, rõ ràng hơn
Khi nói với mẹ tôi nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ
5 Nghệ thuật:
Bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩ và theo trình tự thời gian
Kết hợp kể và tả với bộc lộ cảm xúc, tâm trạng
Có sự cuốn hút đối với người khác bởi tình huống truyện, tình cảm của con người, thiên nhiên, ngôi trường
Ghi nhớ: SGK trang T9
IV Củng cố: (5 phút)
? Em hãy phát biểu cảm nghĩ của em về dòng cảm xúc của nhân vật “tôi” trong truyện ngắn “Tôi đi học”
V Dặn dò: (2 phút)
– Học bài
– Xem và sọan bài “Cấp độ khái quát của từ ngữ”
======================================================================================================
Trang 6TIẾT 3: CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA TỪ NGỮ
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp Hs:
– Hiểu được cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
– Thông qua bài học, rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
B Chuẩn bị:
Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa.
Học sinh: Vở soạn, vở ghi, sách giáo khoa.
C Các bước lên lớp :: :
I Ổn định: (1 phút)
Kiểm diện sỉ số
II Kiểm tra bài cũ: (6 phút)
Đây là bài học tiếng việc đầu tiên giáo viên có tể hỏi lại kiến thức cũ
III Bài mới:(31 phút)
Ở lớp 7 chúng ta đã được học về từ đồng nghĩa và trái nghĩa, ở lớp 8 chúng ta
sẽ được học ở 1 cấp độ cao hơn đó là cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm.
Cho Hs quan sát sơ đồ trang 10 và gợi dẫn
HS trả lời Đây là những câu hỏi không khó
đối với học sinh Vì thế HS trả lời GV không
đưa ra đáp án Sau khi học sinh trả lời đúng
các câu hỏi Giáo viên đưa ra sơ đồ vòng tròn
để biểu diễn mối quan hệ bao hàm này
I Từ ngữ nghĩa rộng, từ
ngữ nghĩa hẹp:
Động vật Thú Chim cá
Voi, Hươu– Tu Hú – cá Rô, cá Thu
1 Từ động vật rộng hơn từ chim, thú
2 Các từ thú, chim, cá phạm vi rộng hơn từ voi, hươu, tu hú, cá, sáo, cá thu
3 Các từ thú, chim, cá có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ voi, cá rô, cá thu hẹp hơn từ động vật
Tu hú
Sáo
Voi Hươu
Cá Voi
Cá Thu
Thú
Động vật
Cá Chim
Trang 7? Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của các từ thú, chim, cá ?vì sao
HS: Trả lời
? Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn
nghĩa của các từ tu hú, sáo ? Nghĩa của từ
cá rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ cá
rô ?vì sao
HS: Trả lời
? Nghĩa các từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa
của từ nào,đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ
nào
HS: Trả lời
Từ đây cho HS rút ra kết luận
Hoạt động 2: Hướng dẫn học phần luyện tập.
? Lập sơ đồ khái quát của nghĩa từ ngữ trong
mỗi nhóm từ ngữ sau đây (theo mẫu sơ đồ
trong bài học)
Cho HS lên tập hồ sơ
GV nhận xét
? Tìm từ ngữ có nghĩa rộng hơn so với nghĩa
của các từ ngữ theo nhóm
Gv: cho Hs làm
a.
Quần đúi, dài Áo dài, sơmi
b.
Súng trường, Bom ban càng, đại bát bom bi
2.Từ ngữ có nghĩa rộng:
a Từ chất đốt
b Từ nghệ thuật
c Từ thức ăn
d Từ nhín
e Từ đánh
Trang 8? Tìm từ ngữ bao hàm trong phạm vi nghĩa
của mỗi từ ngữ
? Tìm những từ không thuộc phạm vi nghĩa
mỗi nhóm từ
3 Các từ ngữ có nghĩa bao hàm:
a Xe cộ: Xe đạp, xe máy,
xe hơi
b Kim loại: Săt, đồng, nhôm
c Hoa quả: Chanh, cam, chuối
4 Những từ ngữ không thuộc phạm vi:
a.Thuốc lào b Bút điện
c Thủ quỹ d Hoa tai
IV Củng cố: (5 phút)
– Nêu khái niệm nghĩa của từ - cho ví dụ?
V Dặn dò: (2 phút)
– Học bài, làm bài tập số 5
– Sọan bài Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
================================================ ======================================================
Vũ khí
Trang 9TIẾT 4: TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp Hs : ::
– Nắm được chủ để của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản
– Biết viết một văn bản bảo đảm bảo đảm tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối tượng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình
B Chuẩn bị:
Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa.
Học sinh: Sách giáo khoa, sọan bày.
C Các bước lên lớp:
I Ổn định: (1 phút)
Kiểm diện sỉ số
II Kiểm tra bài cũ: (3 phút)
Kiểm tra phần chuẩn bị ở nhà của học sinh
III Bài mới:(32 phút)
Để giúp chúng ta viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối tượng trình bày, chọn lựa sắp xếp sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, thì hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài Tính thống nhất
về chủ đề của văn bản
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm chủ đề của văn bản.
Gv yêu cầu học sinh đọc thầm văn bản “Tôi đi
học” sao đó trả lời câu hỏi:
? Văn bản miêu tả những việc đang xẩy ra
(hiện tại) hay đã xẩy ra (hồi ức, kỉ niệm)
Hs: Văn bản miêu tả những việc đã xảy ra, đó
là những hồi tưởng của tác giả về ngày đầu
tiên đi học
? Mục đích tác giả viết văn bản này là gì
Hs: Phát biễu ý kiến và bộc lộ cảm xúc của
mình về một kỉ niệm từ thuở thiếu thời
? Từ các nhận thức trên, em hãy cho biết: Chủ
đề của văn bản này là gì
Gv: Cho Hs thảo luận 3 phút
TL: Gv nhận xét
I Chủ đề của văn bản:
Chủ đề của văn bản là đối tượng và vấn đề chính được tác giả nêu lên, đặt ra trong văn bản
Hoạt động 2: Tìm hiểu tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
? Căn cứ vào đâu em biết văn bản tôi đi học
nói lên những kỉ niệm của tác giả về buổi tựu
trường đầu tiên
II.Tính thống nhất về chủ
đề của văn bản:
1 căn cứ vào ngày đầu
Trang 10TL: Nhan đề văn bản tôi đi học cho phép dự
đóan văn bản nói về chuyện “tôi đi học”
Đó là những kỉ niệm về buổi đầu đi học của
tôi, nên đại từ tôi các từ ngữ biểu thị ý
nghĩa đi học được lặp đi lặp lại nhiều lần
Các câu nhắc đến kỉ niệm:
Hôm nay tôi đi học
Hằng năm cứ vào cuối thu mơn man
của buổi tựu trường
Tôi quên thế nào được ngững cảm giác
trong sáng ấy
Hai quyển vở mối thấy nặng
Tôi băm tay ghì chênh đầu chuối
xuống đất,
Gv: Văn bản tôi đi học tâp trung hồi tưởng lại
tâm trạng hồi hộp, cảm dãng bở ngỡ của nhân
vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên
? Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm trạng đó in
sâu trong lòng nhân vật “tôi” suốt cuộc đời
Hs: - Trên đường đi học:
Cảm nhận về con đường: quen đi lại lạ,
cảnh vật thay đổi
Thay đổi hành vi:lội qua sông thả diều, đi
ra đồng nô đùa đi học, cố làm như một tuổi
học trò thực sự
- Trên sân trường:
Cảm nhận về ngôi trường: Cao ráo, sạch
sẽ hơn nhà trong làng Xinh xắn, oai nghiêm
như đình làng, sân rộng, cao hơn và “lòng tôi
đâm ra lo sợ vẩn vơ”
Cảm thấy bỡ ngỡ, lúng túng khi bước vào
lớp: đứng nép, nhìn một nửa, đi từng bước
nhẹ, muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ,
nặng nề 1 cách lạ, nức nở khóc theo
- Trong lớp học: Xa mẹ trước đi cả ngày
không thấy xa nhà, xa mẹ chút nào hết / giờ
đây mỗi bước vào lớp đã thấy xa mẹ, nhớ nhà
Gv: Dựa vào sự phân tích, giúp Hs cảm nhận
được những cảm giác trong sáng nảy nở trong
lòng nhân vật tôi
? Từ việc phân tích em hãy cho biết: Thế nào
là tính thống nhất về chủ đề của văn bản?
Làm thế nào để bảo đảm tính thống nhất đó?
Hs: Dựa vào phần ghi nhớ để trả lời
tiên đi học
2
a Trên đường đi học:
Con đường quen đi lại lắm lần bổng đổi khác, mới mẻ
Lội sông thả diều
đã chuyển đổi thành việc
đi học thật thiêng liêng
tự hào
b Trên sân trường:
Trường cao ráo, sạch
sẽ hơn các nhà trong làng khiến lòng tôi đâm
ra lo sợ vẩn vơ
Lúng túng, ngỡ ngàng khi xếp hàng
Trong lớp học.
Cảm giác bâng khuâng khi xa mẹ trước đây có thể đi chơi cả ngày không thấy nhớ nhà, nhớ mẹ giờ đây mới bước vào lớp đã thấy xa nhà, nhớ mẹ
Ghi nhớ: SGK T12
Hoạt Động 3: Hướng dẫn Học sinh luyện tập.
III Luyện tập: