- Häc sinh kh¸m ph¸ nghÖ thuËt kÓ chuyÖn hÊp dÉn, cã sù ®an xen gi÷a hiÖn thực và mộng tưởng với các tình tiết diễn biến hợp lý của truyện, qua đó tác giả truyền cho người đọc lòng thươn[r]
Trang 1
Tuần 6
Ngày dạy: 11/10/2006
Văn bản: cô bé bán diêm
(An-đec-xen)
A Mục tiêu.
- Học sinh khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, có sự đan xen giữa hiện thực và mộng () với các tình tiết diễn biến hợp lý của truyện, qua đó tác giả truyền cho (7 đọc lòng (9 cảm của ông đối với em bé bất hạnh
- Rèn các kỹ năng: tóm tắt và phân tích nhân vật qua hành động và lời kể, phân tích tác dụng của biện pháp đối lập (9 phản
- Giáo dục học sinh lòng đồng cảm, (9 yêu
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Tập truyện An-đec-xen, ảnh chân dung An-đec-xen, bản đồ địa
lí châu Âu
- Học sinh: Đọc thêm một số truyện cổ tích của An-đec-xen, đọc toàn văn truyện Cô bé bán diêm
C.Tiến trình bài dạy.
- G/v treo bảng phụ cho học sinh lên bảng làm bài
? Khoanh tròn vào chữ cái đầu ý trả lời đúng nhất
A Truyện dài
B Truyện ngắn C Truyện vừaD Tiểu thuyết Câu 2: Tác phẩm ''Lão Hạc'' có sự kết hợp giữa các (9 thức biểu đạt nào ?
A Tự sự, miêu tả và biểu cảm
B Tự sự, biểu cảm và nghị luận
C Miêu tả, biểu cảm và nghị luận
D Tự sự, miêu tả và nghị luận
Câu 3: Nguyên nhân sâu xa khiến lão Hạc phải lựa chọn cái chết ?
A Lão Hạc ăn phải bả chó
B Lão Hạc ân hận vì trót lừa cậu Vàng
C Lão Hạc rất (9 con
D Lão Hạc không muốn làm liên luỵ đến mọi (7>
Câu 4: Nhân vật ông giáo trong tác phẩm:
A Là (7 biết đồng cảm, chia sẻ với nỗi đau của lão Hạc
B Là (7 đáng tin cậy để lão Hạc trao gửi niềm tin
C Là (7 có cách nhìn mới mẻ về lão Hạc nói riêng và (7 dân nói chung
Trang 2D Cả A, B, C đều đúng -G/v cho học sinh nhận xét bài làm của bạn
-G/v nhận xét, cho điểm
III.Bài mới:
5'
10'
? Em hiểu gì về nhà văn
An-đec-xen
? Kể tên những tác phẩm của ông
mà em đã học, đọc
? Em hiểu gì về văn bản ''Cô bé bán
diêm''
- Giáo viên đọc mẫu, gọi học sinh
đọc
- Nhận xét cách đọc
- Giáo viên kiểm tra việc đọc chú
thích của học sinh
? Đâu là từ (/>
? `(/ từ nguồn gốc nào
? Kể tóm tắt văn bản
- Gọi học sinh kể tóm tắt
- Gọi học sinh khác nhận xét
- Giáo viên đánh giá
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- Học sinh đọc phần chú thích trong SGK
- An-đec-xen(1805-1877) là nhà văn
Đan Mạch nổi tiếng với loại truyện kể cho trẻ em
- TP: Nàng tiên cá, Bầy chim thiên nga, Chú lính chì dũng cảm, Nàng công chúa và hạt đậu
2 Tác phẩm
- Văn bản trích gần hết truyện ngắn''Cô
bé bán diêm '' là 1 trong những truyện ngắn nổi tiếng của ông
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc
- đọc với giọng chậm, cảm thông, cố gắng phân biệt những cảnh thực và ảo
ảnh trong và sau từng lần cô bé quẹt diêm
- Học sinh giải thích các từ: gia sản, tiêu tán, diêm quẹt vào (7 Phuốc-sét, thịnh soạn, cây thông nô-en, chí nhân
- Châu Âu và Hán Việt
- Em bé mồ côi mẹ phải đi bán diêm trong đêm giao thừa rét buốt Em chẳng dám về nhà vì sợ bố đánh, đành ngồi nép vào góc (7 liên tục quẹt diêm
để ()> Hết 1 bao diêm thì em bé chết cóng trong giấc mơ cùng bà nội lên trời Sáng hôm sau- mồng 1 tết, mọi
(7 qua !(7 vẫn thản nhiên nhìn cảnh (/ (9 tâm
3 Bố cục
- 3 phần
Trang 3
5'
13'
? Văn bản có thể chia làm mấy
phần
? ý mỗi phần
? Em có nhận xét gì về bố cục của
văn bản này
- Truyện diễn biến theo trình tự 3
phần mạch lạc, hợp lý
? Có mấy lần em bé quẹt diêm
? Gia cảnh của cô bé bán diêm có
gì đặc biệt
* Hoàn cảnh sống nghèo khổ, cô
đơn, đói rét thật đáng (9>
? Cô bé bán diêm xuất hiện trong
hoàn cảnh đặc biệt nào
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật
sử dụng các hình ảnh của tác giả
? Tác dụng của các biện pháp ấy
* Nghệ thuật (9 phản làm nổi
bật tình cảnh tội nghiệp: đói, rét,
khổ của em bé
- Yêu cầu học sinh chú ý vào phần
tóm tắt đầu văn bản và phần đầu
văn bản
? Em còn thấy có hình ảnh (9
phản nào nữa
* Hình ảnh (9 phản này còn làm
nổi bật nõi khổ về vật chất mà cả sự
- Từ đầu cứng đờ ra: Hoàn cảnh của cô bé bán diêm
- Tiếp về chầu (/ đế: Những lần quẹt diêm
- Còn lại: Cái chết của cô bé bán diêm + Bố cục trình tự thời gian và sự việc (giống truyện cổ tích)
- 5 lần: 4 lần đầu quẹt 1 que, lần cuối quẹt cả những que còn lại trong bao
4 Phân tích a) Cô bé bán diêm trong đêm giao thừa
- Mẹ chết, sống với bố, bà nội cũng qua
đời, nhà nghèo, sống chui rúc trong một
xó tối tăm trên gác sát mái nhà, bố khó tính, em luôn luôn nghe những lời mắng nhiếc, chửi rủa, phải đi bán diêm
để kiếm sống
- Đêm giao thừa ngoài !(7 phố rét
sinh thời tiết rất lạnh, nhiệt độ có khi xuống tới âm vài chục độ) Em bé ngồi nép trong một góc (7 giữa 2 ngôi nhà
- Nghệ thuật (9 phản:
Cửa sổ mọi nhà sáng rực lạnh buốt và tối đen Trong phố sực
nức mùi ngỗng quay
bụng đói cả ngày
Em đã rét, đã khổ, có lẽ càng rét và
khổ hơn khi thấy mọi nhà rực ánh đèn
và càng đói hơn khi ngửi thấy mùi ngỗng quay
Trời rét tuyết rơi lạnh thấu "(9
không một bóng
(7
em bé phong phanh chân trần lang thang
Trang 4mất mát chỗ dựa tinh thần của em
(khi bà còn sống)
? Em hãy nêu những nét chính về tác giả An- đéc- xen và tác phẩm Cô bán diêm
? Em hãy phân tích tình cảnh của cô bán diêm trong đêm giao thừa
V Hướng dẫn học ở nhà: (2')
- Học lại bài cũ
- Tóm tắt truyện Cô bán diêm
- Soạn tiếp phần bài qua câu hỏi phần Đọc - Hiểu văn bản
Tuần 6
Ngày dạy: 11/10/2006
(An-đec-xen)
A Mục tiêu (Như tiết 21)
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Soạn giáo án
nhà
C.Tiến trình bài dạy.
? Hãy nêu vài nét chính về tác giả An- đéc- xen và tác phẩm Cô bán diêm
? Hãy phân tích tình cảnh của cô bán diêm trong đêm giao thừa và nói lên cảm xúc của em khi đọc đoạn văn này
Trang 5
III Bài mới.
13'
- Kẻ bảng làm 5 phần(mỗi phần 2 ý:
thực, ảo)
? Lần quẹt diêm thứ nhất em thấy gì
? Đó là cảnh (/ ( thế nào
gì của em
Đối lập với hiện thực phũ phàng
? Cảnh thực hiên lên khi que diêm
tắt là gì
thấy gì
ăn thức ăn ngon lành trong cảnh
sang trọng, đầy đủ, sung (*>
- Ngỗng quay: 1 món ăn ngon phổ
biến ở Đanh Mạch và châu Âu
? Thực tế đã thay cho mộng ()
( thế nào
? Sự sắp đặt song cảnh ở đây có ý
nghĩa gì
phận bất hạnh
? Lần quẹt diêm thứ ba cô bé thấy gì
- Cây thông Nô-en trong đêm giáng
sinh là 1 trong những phong tục tập
Âu và (7 theo đạo Thiên chúa
? Sau khi diêm tắt, em thấy gì
* Cảnh thực không đổi hoà nhập
cảnh ảo trong trí () (/ của
em
? Lần thứ 4 quẹt diêm có gì đặc biệt
I Tìm hiểu chung
II Đọc - hiểu văn bản
4 Phân tích (Tiếp) b) Thực tế và mộng tưởng
- Hiện lên lò () toả ra hơi nóng dịu dàng
Cảnh sáng sủa ấm áp
một mái nhà thân thuộc
- Nghĩ đến cha mắng vì không bán
hiện thực phũ phàng
- Bàn ăn đã dọn, con ngỗng quay Ngỗng nhảy ra khỏi đĩa tiến về phía em
ăn thức ăn ngon lành trong cảnh sang trọng, đầy đủ, sung (*>
- Những bức (7 dày đặc lạnh lẽo, chẳng có bàn ăn, phố xá vắng teo, tuyết phủ, gió vi vu; mấy (7 khách qua !(7 vội vàng
chính đáng và thân phận bất hạnh của em
- Cây thông Nô-en với hàng ngàn ngọn nến sáng rực
- Những ngôi sao trên trời do tất cả các ngọn nến bay lên
- Hình ảnh (7 bà đã mất lại xuất
Trang 6? Khi đó cô bé bán diêm đã mong
chở, yêu (9> ảo ảnh biến mất
của em bé từ 4 lần quẹt diêm ấy
chân thành, chính đáng của các em
bé
? Khi tất cả các que diêm còn lại
cháy lên, em bé thấy gì
? ý nghĩa của điều đó
* Cái chết đã giải thoát bất hạnh cho
em
Tác giả cảm thông, yêu (9
đối với những (7 bất hạnh
? Em có nhận xét gì về cách sắp xếp
hình ảnh trong 5 lần quẹt diêm của
em bé và cách !( ra các chi tiết của
tác giả
* TL:
- Cách miêu tả thực tại và mộng
() xen kẽ, độc đáo Cảnh thực chỉ
có 1 ( cảnh ảo thì biến hoá5 lần
cháy bỏng của em bé
- Ngòi bút của nhà văn nhân ái, lãng
mạn
? Những hình ảnh nào gắn với thực
tế, hình ảnh nào chỉ thuần tuý là
() (/>
hiện
- Em bé cất lời nói với bà: cho cháu đi với, bà đừng bỏ cháu
(7 ruột thịt rất (9 yêu em;
(9 nhớ bà
- ảo ảnh biến mất
+ Học sinh phát biểu suy nghĩ
- Học sinh thảo luận nhóm (2 bàn trong 2')
+ Sáng ( ban ngày, bà em to lớn và
đẹp lão, hai bà cháu bay vụt lên cao, cao mãi chẳng còn đói rét
Cuộc sống đối với những (7
nghèo khổ chỉ là buồn đau, đói rét; cái chết đã giải thoát cho họ khỏi bất hạnh
niềm cảm thông, (9 yêu của
tác giả đối với em bé đáng (9
* Nhận xét:
- Thực tại và mộng () xen kẽ, nối tiếp nhau, lặp lại và biến đổi Hình ảnh mộng () hồn nhiên, (9 tắn > < thực tế phũ phàng
- Các mộng () diễn ra lần 0(/ theo thứ tự hợp lí: vì lạnhnghĩ đến lò
() đóibàn ăn; đòn giao thừa cây thông Nô-en và nhớ đến bà khi bà vậy
miêu tả thành sự bay bổng nhẹ nhàng
về trời của 1 tiểu thiên thầnngòi bút nhân ái, lãng mạn của nhà văn
+ Lò () bàn ăn, cây thông (gắn với thực tế)
+ Ngỗng quay nhảy ra khỏi đĩa, 2 bà cháu nắm tay nhau bay lên trời (thuần tuý mộng ()R
Trang 7
10'
5'
7'
? Trong buổi sáng lạnh lẽo ấy, em đã
chết vì giá rét trong đêm giao thừa,
gợi cho em cảm xúc gì
* Em bé thật tội nghiệp
? Thái độ của mọi (7 khi nhìn
thấy cảnh (/ ấy ( thế nào
? Điều đó nói lên điều gì
* Xã hội vô tình, lạnh lùng thờ ơ với
nỗi bất hạnh của (7 nghèo
? Thái độ của tác giả trong xã hội
thiếu tình yêu (9! tác giả viết
truyện này nhằm mục đích gì
* Tác giả đã dành cho em tất cả niềm
cảm thông và tình yêu (9>
? Phát biểu cảm nghĩ của em về phần
kết truyện
* phần kết là một cảnh (9 tâm
? Khái quát về giá trị nghệ thuật của
truyện
? o(9 thức biểu đạt
? Nội dung của văn bản
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
- G/v nhấn mạnh ghi nhớ
? Tại sao có thể nói truyện là bài ca
về lòng nhân ái với con (7 nói
chung, trẻ em nói riêng
? Hình ảnh nào khiến em cảm động
nhất? Vì sao
? Qua đó em thấy trách nhiệm của
c) Cái chết của em bé bán diêm
- Em chết trong đêm giao thừa vì rét buốt và đói rét cái chết tội nghiệp
- Mọi (7 bảo nhau''Chắc nó () cho ấm''
- Lúc em chào hàng, khách qua !(7 chẳng ai đoái hoài tới
- Cha em có lẽ vì quá nghèo đói nên cũng đối xử với em thiếu tình (9 tất cả mọi (7 đều lạnh lùng, chỉ
có bà và mẹ em là (9 yêu em
( đều đã qua đời
- Em bé có đôi má hồng và đôi môi Tình yêu (9 với tất cả niềm
cảm thông của tác giả Lên án xã hội tàn nhẫn, thiếu tình yêu (9 ,cảm thông
- Phần kết là một cảnh (9 tâm
4 Tổng kết a) Nghệ thuật:
- Cách kể chuyện hấp dẫn đan xen giữa hiện thực và mộng ()>
- Sắp xếp các tình tiết hợp lí
- Kết hợp tự sự, miêu tả và biểu cảm (lần quẹt diêm lần 2, kết )
- Kết cấu đối lập, (9 phản
- Trí () (/ bay bổng
b) Nội dung:
- Truyện để lại cho ta lòng (9 cảm sâu sắc đối với 1 em bé bất hạnh
* Ghi nhớ SGK tr68
III Luyện tập
- Học sinh phát biểu cảm nghĩ
- Học sinh tự bộc lộ
Trang 8(7 lớn
trong xã hội ngày nay - Học sinh thảo luận và trình bày ý kiến
? Nhắc lại nội dung và nghệ thuật của văn bản
? Phát biểu cảm nghĩ về nhân vật ''cô bé'' trong truyện
V Hướng dẫn học ở nhà: (2')
về thái độ của tác giả
- Soạn ''Đánh nhau với cối xay gió''
Tuần 6
Tiết 23 Ngày soạn: 5/10/2006 Ngày dạy: 14/10/2006
Tiếng Việt: Trợ từ, thán từ
A Mục tiêu.
- Biết cách dùng trợ từ, thán từ trong các (7 hợp giao tiếp cụ thể
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Bảng phụ ghi bài tập nhanh phần I, tìm thêm một số ví dụ
C.Tiến trình bài dạy.
Trang 9
II Kiểm tra (4')
1 Thế nào là từ ngữ địa (9 và biệt ngữ xã hội?
2 Khi sử dụng cần chú ý điều gì?giải bài tập 4,5(SGK Trang-59)
III.Bài mới.
10'
- Cho h/s đọc quan sát so sánh 3
câu trong SGK tr 69
- Cho h/s thảo luận và trả lời câu
hỏi
? Nghĩa của các câu có gì khác
nhau
? Vì sao có sự khác nhau đó
? Em thấy điểm giống và khác nhau
cơ bản giữa 3 câu là gì
* Ngoài thông tin sự kiện ( ở câu
1, câu 2,3 còn có thông báo chủ
quan (bày tỏ thái độ, sự đánh giá)
- Giáo viên treo bảng phụ ghi bài
tập nhanh (phần bên):Xác định
những từ có tác dụng bày tỏ thái độ,
sự đánh giá trong những câu sau:
? Vậy những từ có, những, chính,
đích, ngay là những từ có tác
dụng gì trong câu
* Những, có, chính, đích, ngay, đi
kèm 1 từ ngữ trong câu để nhấn
mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh
giá
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ trong
SGK
? các từ này, a, vâng trong những
đoạn trích biểu thị điều gì
I Trợ từ
1 Ví dụ
- Học sinh quan sát so sánh 3 câu trong SGK tr69
- Học sinh thảo luận và trả lời:
C1: thông báo khách quan(nó ăn, số 0(/C 2 bát cơm)
C2: Thêm ''những'' ,ngoài việc diễn đạt khách quan còn có ý nghĩa nhấn mạnh,
đánh giá việc nó ăn hai bát cơm là nhiều, %(/ quá mức bình (7>
C3: Thêm từ ''có'', ngoài việc diễn đạt khách quan, còn có ý nhấn mạnh, đánh giá ăn 2 bát là ít không đạt mức độ bình
(7>
2 Nhận xét
- Học sinh khái quát
- Nói dối là tự làm hại chính mình
- Tôi đã gọi đích danh nó ra
- Bạn không tin ngay cả tôi nữa à
nói đến là: mình, nó, tôi
- Đó là những trợ từ, dùng để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự
3 Kết luận:
* Ghi nhớ SGK tr69
- Học sinh đọc ghi nhớ
II Thán từ
1 Ví dụ
2 Nhận xét
Trang 1015'
? Hãy phát âm để diễn đạt 2 sắc
thái tình cảm này
? Nhận xét về cách dùng các từ:
này, a, vâng
? Những từ này, a, vâng là những từ
( thế nào
? Đặc tính ngữ pháp của chúng
? Tìm thêm một số ví dụ khác với
các từ kể trên
* Này, a, vâng biểu thị tình cảm,
cảm xúc, để gọi đáp
* có thể đứng độc lập hoặcthành
phần biệt lập của câu
? Vậy thế nào là thán từ? Vị trí của
nó
? Đặc tính ngữ pháp
? Thán từ gồm mấy loại
- Cho h/s đọc ghi nhớ
- Yêu cầu học sinh đặt câu với 3
thán từ: ôi, ừ, ơ
? Trong các câu (* đây, từ nào
(trong các từ in đậm) là trợ từ, từ
nào không phải là trợ từ
? Giải thích nghĩa của các trợ từ in
đậm
- Tổ chức học sinh làm việc theo
nhóm
- Giáo viên gọi đại diện nhóm trình
bày
-Gọi nhóm khác nhận xét
- Giáo viên đánh giá
- Này: có tác dụng gây ra sự chú ý ở
(7 đối thoại
- A: biểu thị thái độ tức giận hoặc vui mừng
Học sinh lấy ví dụ
- Vâng: biểu thị thái độ lễ phép
- Này, a có khả năng 1 mình tạo thành câu (VD của Nam Cao)
- Này, a, vâng cũng có thể làm thành phần biệt lập của câu (không có quan
hệ ngữ pháp với các thành phần khác) (VD của Ngô Tất Tố)
- Học sinh khái quát
- Học sinh đặt câu:
+ A! Mẹ đã về
+ Này! Nhìn kìa!
+ Vâng! Con lên ngay đây
3 Kết luận
- Học sinh khái quát
* Ghi nhớ SGK tr69
- Học sinh đọc ghi nhớ
+ Ôi buổi chiều thật tuyệt
+ Ơ! Em cứ () ai hoá ra là anh
III Luyện tập
1 Bài tập 1:
- Các câu có trợ từ là: a, c, g, i
2 Bài tập 2:
Học sinh thảo luận nhóm và trình bày:
- lấy: nghĩa là không có 1 lá ( không
có lời nhắn gửi, không có 1 đồng quà
- nguyên: nghĩa là chỉ kể riêng tiền
- đến: nghĩa là quá vô lí
- cả: nhấn mạnh việc ăn quá mức bình
(7
- cứ: nhấn mạnh 1 việc lặp lại nhàmchán
3.Bài tập 3: