môc tiªu : Giúp h/s : - Hiểu được tình cảnh đắng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng , cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ.. - Hiểu được những đặc[r]
Trang 1Ngày giảng: 8A: tiết: sĩ số: Vắng:
8B: tiết: sĩ số: Vắng:
8C: tiết: sĩ số: Vắng:
8D: tiết: sĩ số: Vắng:
Tiết 1,2:
Văn bản: Tôi đi học
- Thanh
Tịnh-I Mục tiêu:
- Giúp h/s cảm nhận được tâm trạng hồi hộp , cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật ''tôi'' ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời
- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức - biểu cảm, kĩ năng phân tích tâm trạng nhân vật
II Chuẩn bị:
GV: SGK, giáo án, TLTK
Phiếu học tập, tranh minh hoạ
HS: SGK, vở soạn, vở ghi
III Tiến trình tổ chức các hoạt động:
1 Kiểm tra
2 Bài mới:
* Giới thiệu bài:
Dẫn dắt từ phần KTBC '' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên chúng ta học ở lớp 8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trường Chúng ta cùng tìm hiểu bài
Hoạt động 1 :
- Giới thiệu tác giả
- Gọi học sinh đọc chú thích *
- GV nhấn mạnh, bổ sung
? Tp được rút trong tập truyện
nào?
- Đọc
- Ghi vào vở
- Trả lời
I Tìm hiểu tác giả - tác phẩm:
1 Tác giả :
- Thanh Tịnh ( 1911 – 1988)
- Tên khai sinh: Trần Văn Ninh
- Quê: xóm Gia Lạc, ngoại ô
TP Huế
2 Văn bản :
In trong tập ''Quê mẹ” xuất bản 1941
Trang 2Hoạt động 2:
- G hướng dẫn cách đọc
- G đọc mẫu 1 đoạn
- Gọi 2,3 H đọc tiếp
- G đưa ra 3, 4 từ
- Gọi H giải thích
? VBcó thể chia làm mấy đoạn
- Gv đưa bảng phụ (đã chia
đoạn)
Hoạt động 3:
? Câu chuyện được kể theo
trình tự bố cục ntn ?
? Truyện được kể theo ngôi thứ
mấy ? Tác dụng của ngôi kể ?
Đọc thầm '' Từ đầu tưng
bừng rộn rã '' Nỗi nhớ về buổi
tựu trường của tác giả được
khơi nguồn từ thời điểm nào ?
Quang cảnh ra sao ?
? Kỉ niệm về buổi tựu trường
được diễn tả theo trình tự nào ?
Tìm những từ ngữ diễn tả tâm
trạng nhân vật '' tôi'' ? Phân tích
giá trị biểu cảm của những từ
ngữ ấy ?
- 2, 3 h/s đọc
- Hs nhận xét cách đọc
- Nghe
- Giải nghĩa từ
- Hs trao đổi, trả lời
Câu chuyện được kể theo trình tự thời gian của buổi tựu trường (theo dòng hồi tưởng của nhân vật '' tôi'')
Truyện được kể theo ngôi thứ I Ngôi kể này giúp cho người kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất
- Diễn tả theo trình tự thời gian : từ hiện tại
mà nhớ về quá khứ
- Các từ láy diễn tả tâm trạng , cảm xúc : nao nức , mơn man , tưng bừng , rộn rã
Đó là nhũng cảm giác
II Đọc – tìm hiểu bố cục:
1 Đọc văn bản:
2 Giải nghĩa từ:
+ ông đốc
+ Lạm nhận
+ lớp 5
3 Bố cục:
Chia làm 5 đoạn
- Đ1: Từ đầu tưng bừng rộn rã
- Đ2: buổi mai hôm ấy trên ngọn núi
-Đ3: trước sân trường trong cá lớp
-Đ4: ông đốc chút nào hết
- Đ5: còn lại
III.Tìm hiểu văn bản:
1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu trường
a, Khơi nguồn kỉ niệm
- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàng năm ) - ngày khai
trường
- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trường
Từ hiện tại quá khứ Đó
là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng
b Trên con đường cùng mẹ tới trường
- Cảm thấy trang trọng , đứng Vừa muốn thử sức và khẳng
định mình háo hức
Trang 3? Hãy tìm những hình ảnh , chi
tiết chứng tỏ tâm trạng ( nhân
vật ''tôi'' trên con đường cùng
mẹ tới trường) hồi hộp , cảm
giác ngỡ ngàng của nhân vật
''tôi'' khi cùng mẹ đi trên đường
tới trường ?
? Em có nhận xét gì về sự thay
đổi trong tâm trạng nhân vật
''tôi'' khi lùng mẹ đi trên đường
trong sáng nảy nở trong lòng
- Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi
- Cảm thấy trang trọng
và đứng đắn với bộ quần áo , với mấy quyển vở mới trên tay
- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở muốn thử sức muốn khẳng
định mình khi xin mẹ
được cầm bút , thước như các bạn khác
- Hs trả lời
- Nhận xét,bổ sung
Trang 4? Hãy tìm những chi tiết
chứng tỏ tâm trạng và cảm
giác của nhân vật ''tôi'' khi
đến trường nghe ông đốc gọi
tên ? Hãy phân tích ?
? Vì sao khi nghe ông đốc gọi
tên h/s nhân vật ''tôi'' lại bất
giác dúi đầu vào lòng mẹ nức
nở khóc ? Em có cảm thấy
chú bé này là người yếu đuối
hay không ?
( Hs thảo luận theo nhóm )
? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối
cùng Hãy phân tích tâm
trạng và cảm giác của ''tôi''
khi bước vào chỗ ngồi lạ lùng
ntn ?
Câu hỏi thảo luận nhóm :
N1: Tại sao ở phần cuối
truyện tác giả đưa hình ảnh ''
con chim liệng bay cao '' có
ý nghĩa gì ?
N2: Dòng chữ '' Tôi đi học ''
kết thúc truyện có ý nghĩa gì?
gọi h/s các nhóm thảo luận
và trình bày
G bổ sung , sửa chữa và chốt
lại vấn đề đã nêu
- Hs phát hiện
- Trả lời
Hs tự do thảo luận theo nhóm
Cử đại diện trình bày
Tất cả đó là sự biến đổi rất tự nhiên trong tâm lí nhân vật Có thể chỗ ngồi kia , người bạn mới ấy sẽ là nơi mà mình gắn bó , gần gũi trong suốt cả năm học
Hs tự do thảo lụân theo nhóm
N1 Tượng trưng sự
nuối tiếc quãng đời tuổi thơ tự do nô đùa , thả
diều đã chấm dứt để bước vào giai đoạn mới
đó là làm học sinh ,
được đến trường , được học hành , được làm quen với thầy cô , bạn
bè sống trong một môi trường có sự quản lí chặt chẽ hơn
N2 : Cách kết thúc
truyện rất tự nhiên và bất ngờ Dòng chữ '' Tôi đi học '' như mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ
c Tâm trạng và cảm giác của ''tôi''khi đến trường và khi nghe ông đốc gọi tên và phải rời bàn tay mẹ bước vào lớp
- Bỡ ngỡ, lo sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt – Buồn khi phải xa mẹ, tâm trạng nặng nề, khóc nức nở
d Tâm trạng và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học đầu tiên
- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi với mọi người, với người ngồi cạnh mình
- Vừa ngỡ ngàng vừa tự tin bước vào giờ học đầu tiên
Trang 5? Em có cảm nhận gì về thái
độ cử chỉ của những người
lớn ( ông đốc, thầy giáo đón
nhận học trò mới , các bậc
phụ huynh ) đối với các em
bé lần đầu đi học ?
G: Những h/ả về người lớn
cho thấy trách nhiệm , tấm
lòng của nhà trường , gia đình
đối với các em h/s Đây thực
sự là những dấu ấn tốt đẹp ,
những kỉ niệm trong sáng ,
ấm áp không thể phai nhoà
trong kí ức tuổi thơ , giúp các
em tự tin , vững vàng hơn
Đó còn là môi trường giáo
dục ấm áp , nơi nuôi dưỡng
tâm hồn trí tuệ và tình cảm
của những thế hệ tương lai
của đất nước
Dòng chữ chậm chạp , nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm tự hào , khao khát trong tuổi thơ của con người và dòng chữ cũng thể hiện
rõ chủ đề của truyện ngắn này
- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo cho con em trong buổi tựu trường đầu tiên , đều trân trọng tham dự buổi
lễ này Có lẽ các vị cũng đang lo lắng hồi hộp cùng con em mình
- Ông đốc là hình ảnh người thầy , người lãnh
đạo nhà trường rất từ tốn , hiền hậu bao dung
đối với h/s
- Thầy giáo trẻ với gương mặt tươi cười
đón h/s vào lớp cũng là một người vui tính thương yêu h/s
2 Thái độ , cử chỉ của người lớn đối với các em
- Các bậc phụ huynh
- Ông đốc
- Thầy giáo trẻ
Trang 6? Hãy tìm và phân tích những
h/ả so sánh được nhà văn sử
dụng trong truyện ngắn này ?
? Nhận xét về đặc sắc nghệ
thuật và sức cuốn hút của tác
phẩm ?
=)rút ra ghi nhớ
- gọi hs đọc ghi nhớ
Hoạt động 4
- Yêu cầu h/s làm bài tập 1
( Nhóm 1 )
'' Tôi quên thế nào
được '' '' ý nghĩ ấy thoáng qua .''
'' Họ như con chim con .''
- Hs trả lời
Hs đọc ghi nhớ
Hs thảo luận làm theo nhóm
3 nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm:
a, Hình ảnh so sánh:
so sánh giàu h/ả , giàu sức gợi cảm
b, Đặc sắc nghệ thuật
+ Truyện ngắn được bố cục theo dòng hồi tưởng , cảm nghĩ của nhân vật ''tôi''
+ Sự kết hợp hài hoà giữa kể , miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng
c, Sức cuốn hút của tác phẩm:
- Bản thân tình huống truyện
- T/cảm ấm áp, trìu mến giữa người lớn và trẻ em
- Các h/ả đc so sánh, mtả gợicảm, giàu cảm xúc
* Ghi nhớ:
( SGK)
IV Luyện tập
Bài 1:
4 củng cố:
- G hệ thống kiến thức
? nêu tâm trạng và cảm giác của nv tôi
5 Dặn dò:
- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ
- Soạn bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
Trang 7tiếng việt
cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
7
A mục tiêu
Giúp h/s : - Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Thông qua bài học , rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung
và cái riêng , về phạm vi nghĩa rộng và hẹp
B chuẩn bị
G: Giáo án , bảng phụ
H: Đact và xem phần tìm hoi bài
C lên lớp
I ổn định tổ chức
II Kiểm tra bài cũ
ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số ví dụ
về từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?
III Bài mới
1 Giới thiệu bài:
ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ Nghĩa của
từ có tính chất khái quát nhưng trong một ngôn ngữ , phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi bài học hôm nay để rõ hơn
2 Tiến trình bài dạy:
Hoạt động 1 : Hình thành khái
niệm từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ
nnghĩa hẹp
G treo bảng phụ ghi sẵn sơ đồ
trong SGK / 10
? Nghĩa của từ động vật rộng hơn
hay hẹp hơn nghĩa của từ thú ,
chim , cá Tại sao ?
? Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp
hơn nghĩa của từ '' voi , hươu '' Từ
chim rộng hay hẹp hơn nghĩa của
Hs quan sát sơ đồ
- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim , cá '' Vì phạm vi nghĩa của từ
động vật bao hàm nghĩa của ba
từ '' thú , chim , cá ''
I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp
8
từ '' tu hú , sáo '' Từ cá rộng hay
hẹp hơn nghĩa của từ '' cá rô , cá
thu '' Vì sao ?
- Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ
Trang 8? Các từ '' thú , chim , cá '' rộng
hơn nghĩa của những từ nào ?
Đồng thời hẹp hơn nghĩa của
những từ nào ?
G : Như vậy từ '' động vật '' là từ
có nghĩa rộng Từ '' voi , hươu , tu
hú , sáo '' là từ có nghĩa hẹp
? Vậy em hoi thế nào là một từ
ngữ có nghĩa rộng và nghĩa hẹp ?
? Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa
rộng , vừa có nghĩa hẹp được
không ? Tại sao ?
? Gọi hs đọc ghi nhớ SGK / 10 ?
Hoạt động 2 : Hướng dẫn h/s
luyện tập
Gv hướng dẫn h/s tự làm bài 1
? Đọc yêu cầu bài 2 Làm cá nhân
'' voi , hươu , tu hú , sáo '' Vì các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ
Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hươu , tu hú '' và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ ''động vật ''
- Một từ nngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác
- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm
vi nghĩa được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ
khác
- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng , hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tương đối
Hs đọc ghi nhớ
a Y phục Quần áo
quần dài , quần đùi áo dài ,
áo sơ mi
b Vũ khí Súng Bom
súng trường , đại bác bom bi ,
ba càng
* Ghi nhớ
II Luyện tập Bài 1:
Trang 9Bài 2 : 9
a Chất đốt c Thức ăn e Đánh
b Nghệ thuật d Nhìn
Bài tập 3 : Chia hai nhóm Nhóm nào nhanh , chính xác ( 3 từ trở lên ) nhóm đó thắng
a, Xe cộ : xe đạp ; xe máy ; ô tô
b, Kim loại : sắt ; đồng ; chì ; thiếc
c, Hoa quả : cam ; chanh ; chuối ; mít
d, Họ hàng : chú ; dì ; cô ; bác
e, Mang : xách ; khiêng ; gánh
Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :
a, thuốc lào c, bút điện
b, thủ quỹ d, hoa tai
Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi
khóc : nghĩa rộng nức nở , sụt sùi: nghĩa hẹp
IV Hướng dẫn về nhà :
Học thuộc phần ghi nhớ
Chuẩn bị bài : Trường từ vựng
Ngày soạn :4/ 9/ 2006 Ngày giảng :8/ 9/ 2006 Tuần : 1 Tiết : 4
Tập làm văn
tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A mục tiêu
Giúp h/s : - Nắm được chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề ; biết xác định , lựa chọn , sắp xếp các phần trong văn bản nhằm nêu bật ý kiến , cảm xúc của mình
B chuẩn bị
G: Giáo án , bảng phụ
H: Tìm hiểu trước phần tìm hiểu bài
C Lên lớp
10
I ổn định tổ chức
II kiểm tra bài cũ
III bài mới
1 Giới thiệu bài :
Chúng ta đã được tìm hiểu rất nhiều văn bản Vậy chủ đề trong văn bản là gì ? Tại sao trong văn bản phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để trả lời cho những câu hoỉo ấy chúng ta cùng tìm hiểu bài học
2 Tiến trình bài dạy :
Trang 10Hoạt động G Hoạt động H ND cần đạt
Hoạt động 1 : Hướng dẫn h/s
tìm hiểu về chủ đề của văn bản
G yêu cầu h/s đọc thầm văn bản
'' Tôi đi học '' của Thanh Tịnh
? Trong văn bản tác giả nhớ lại
những kỉ niệm sâu sắc nào trong
thời thơ ấu của mình ? Sự hồi
tưởng ấy gợi lên những ấn tượng
gì trong lòng tác giả ?
? Hãy nêu lên chủ đề của văn
bản ?
? Vậy em hiểu chủ đề của văn
bản là gì ?
? Gọi h/s đọc ghi nhớ 1 ?
Hoạt động 2 : Hướng dẫn h/s
hình thành khái niệm tính thống
nhất về chủ đề của văn bản
? Để tái hiện những kỉ niệm về
ngày đầu tiên đi học , tác giả đã
Hs đọc thầm văn bản
Tác giả nhớ lại kỉ niệm về buổi
đầu tiên đi học Sự hồi tưởng ấy gợi lên cảm giác bâng khuâng , xao xuyến không thể nào quên
về tâm trạng náo nức , bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi'' trong buổi tựu trường
Chủ đề của văn bản : Những kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu trường
đầu tiên
Chủ đề của văn bản là những vấn
đề chủ chốt được tác giả nêu lên ,
đặt ra trong văn bản
Hs đọc ghi nhớ
I Chủ đề của
văn bản
II Tính thống
nhất về chủ đề của văn bản
11
đặt nhan đề của văn bản và sử
dụng từ ngữ câu ntn ? - Nhan đề '' Tôi đi học '' giúp
chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản nói về chuyện đi học + Các câu đều nhắc đến những kỉ niệm của buổi tựu trường đầu tiên trong đời
- Hôm nay tôi đi học
- Hằng năm cứ vào cuối thu
lòng tôi lại nao nức những kỉ
Trang 11? Tìm các từ ngữ , các chi tiết
nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn
bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' khi
cùng mẹ đi đến trường , khi cùng
các bạn vào lớp ?
G: Tất cả các chi tiết trên đều tập
trung khắc họa tâm trạng của
nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu
trường đầu tiên
? Vậy tính thống nhất về chủ đề
niệm mơn man của buổi tựu trường
- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng
- Tôi bặm tay ghì thật chặt , nhưng một quyển vở cũng xệch
ra và chênh đầu chúi xuống
* Khi cùng mẹ tới trường : Con đường quen đi lại lắm lần nay thấy lạ , cảnh vật xung quanh đều thay đổi thấy mình trang trọng và đứng dắn trong bộ quần áo mới , cố làm ra vẻ như một học trò thực sự '' tay bặm ghì hai quyển sách , đòi mẹ cầm bút thước ''
* Khi quan sát ngôi trường : cao ráo sạch sẽ hơn các nhà trong làng , xinh xắn , oai nghiêm , sân rộng đâm ra lo sợ vẩn vơ Nghe trống thúc thấy chơ vơ , toàn thân run run , được mọi người nhìn thì tỏ ra lúng túng , nghe gọi tên mình thì giật mình, lúng túng
* Khi xếp hàng vào lớp ; thấy nặng nề , dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở
* Trong lớp học : cảm thấy xa
mẹ nhớ nhà
12 thể hiện ở những phương diện
nào trong văn bản ?
? Làm thế nào để có thể viết một
Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ nói tới chủ đề đã xác định , không xa rời hay lạc sang chủ đề khác