Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 4 - Trường THCS Ngô Gia Tự

Tổ chức dạy và học bài mới Hoạt động 1: Tạo tâm thế - Thêi gian dù kiÕn: 2phót - Phương pháp: Phương pháp thuyết trình - KÜ thuËt: ChuÈn kiÕn thøc, Ghi ThÇy Trß kỹ năng cần đạt chó H: Tr[r]

Tuần 4 - bài 4 Tiết 13 + 14: Văn bản:

Lão hạc

(Trích - Nam Cao)

Ngày soạn: 28/02/2010

Ngày thực hiện: 06/09/2010

Cho lớp: 8A5

I Mức độ cần đạt:

Thấy được cảnh khốn cùng và nhân cách cao quý của nhân vật Lão Hạc; đồng thời hiểu được niềm cảm thương, sự trân trọng của người nông dân và t ài năng nghệ thuật của nhà văn Nam Cao

II Trọng tâm kiên thức, kỹ năng

1 Kiến thức:

- Nhận biết : + tình cảnh cùng khổ và nhân cách cao quý của nhân vật lão Hạc

+ nhân vật ông giáo - người kể chuyện, thấy được tấm lòng nhân ái sâu sắc của Nam Cao:

- Thông hiểu :

+ hiểu thêm về số phận đáng thương và vẻ đẹp tâm hồn rất đáng trân trọng của người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng 8

+ Thương cảm, xót xa và thật sự trân trọng đối với những người nông

dân nghèo

+ bước đầu hiểu được nghệ thuật viết truyện ngắn đặc sắc của tác giả: Khắc

họa nhân vật với chiều sâu tâm lý, cách kể chuyện tự nhiên, đan xen nhiều giọng điệu, sự kết hợp hài hòa giữa tự sự, trữ tìn và triết lý

- Vận dụng : bước đầu vận dụng cách khắc họa nhân vật với chiều sâu tâm lý, cách kể

chuyện tự nhiên, đan xen nhiều giọng điệu, sự kết hợp hài hòa giữa tự sự, trữ tình và triết lý

2 Kỹ năng: Rèn các kỹ năng : Tìm hiểu và phân tích nhân vật qua ngôn ngữ đối thoại, độc

thoại qua hình dáng, cử chỉ và hành động ; Kỹ năng đọc diễn cảm, thay đổi giọng điệu thể hiện tâm trạng của các nhân vật khác trong truyện

3 Thái độ: Yêu thương , quý trọng con người.

III Chuẩn bị:

1 Giáo viên:

- ảnh chân dung Nam Cao, Nam Cao tác phẩm- tập 1

- Băng hình phim làng Vũ Đại ngày ấy(nếu có)

- Hướng dẫn: HS đọc toàn truyện hoặc xemphim Làng Vũ Đại ngày ấy

2 Học sinh:

- Đọc toàn bộ truyện ngắn Lão Hạc, tóm tắt ngắn gọn nội dung truyện

- Xem phim Làng “Vũ Đại ngày ấy” dưới sự hướng dẫn của giáo viên

IV Tổ chức dạy và học

Bước I ổn định tổ chức (1p) : kiểm tra sĩ số lớp, vệ sinh lớp học…

Bước II Kiểm tra bài cũ (5p):

1 Từ nhân vật chị Dậu, anh Dậu và bà lão hàng xóm, em có thể khái quát điều gì về số phận và phẩm cách của người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám ?

2 Từ nhân vật cai lệ và người nhà lý trưởng, có thể khái quát điều gì về bản chất của chế độ thực dân phong kiến Việt Nam trước đây?

3 Em có đồng tính với lời can ngăn của anh Dậu không ? Vì sao ?

Bước III Tổ chức dạy và học bài mới

Hoạt động 1: Tạo tâm thế

- Thời gian dự kiến: 2phút

- Phương pháp: Phương pháp thuyết trình

- Kĩ thuật:

H: Em hiểu gì về nhà

văn Nam Cao? - Học sinh trả lời dự vào kiến thức của mình

Từ sự trả lời của hs giáo viên bắt vào bài: Có những người nuôi

chó, quý chó như người, như con Nhưng quý chó đến mức như

lão Hạc thì thật hiếm Và quý đến thế, tại sao lão vẫn bán chó để

rồi lại tự dằn vặt hành hạ mình và cuối cùng tự tìm đến cái chết

dữ dội, thê thảm? Nam Cao muốn gửi gắm điều gì qua thiên

truyện đau thương và vô cùng xúc động này? Cô trò ta cùng đọc

và tìm hiểu đoạn trích để hiểu được tình cảm của Nam Cao

Hoạt động 2: Hoạt động tri giác

- Thời gian dự kiến: 10 phút

- Phương pháp: đọc phân vai

- Kĩ thuật:

kỹ năng cần đạt

Ghi chú

GV lưu ý học sinh: đọc phân

vai(chú ý phân biệt các giọng đọc)

- Giọng nhân vật ông giáo -

người kể chuyện: đọc chậm,

buồn, cảm thông, có lúc xót

xa, đau đớn, suy tư và ngẫm

nghĩ

- Giọng lão Hạc! Có những

biến đổi khá phong phú !

Khi đau đớn, khi năn nỉ giãi

bày, khi chua chát từ mỉa

mai

- Giọng vợ ông giáo: Lạng

lùng, khô khan, coi thường

- Giọng Binh Tư: đầy nghi

ngờ, mỉa mai

- 5 học sinh đọc bài I Đọc chú thích

1 Đọc

H : Kể tóm tắt đoạn truyện từ tr.38 -

41?

- Sau khi buộc phải bán

"Cậu vàng" lão Hạc sang

nhà ông giáo hàng xóm kể việc này và cậy nhờ giữ

giúp ba sào vườn cho con trai sau này cùng với 30

đồng bạc dành dụm để khi chết có tiền ma chay Sau

đó, khi còn điều gì để ăn, lão Hạc đã xin bả chó để

tự đầu độc Cái chết thật vật vã thê thảm Tác giả

(nhân vật ông giáo) được chứng kiên và kể lại những

sự việc này với niềm thương cảm chân thành

H: Trình bày những hiểu biết của

emm về Nam Cao?

H: Nêu xuất xứ tác phẩm? Chủ đề

tác phẩm?

*HS – Trình bày theo SGK

*HS – Là tác phẩm xuất sắc viết về đề tài nông thôn được đăng báo lần

đầu 1943

- Thông qua số phận khổ

đau của Lão Hạc, N.Cao

đã dựng lại một cách chân thực một mảng hiện thực , tàn nhẫn, đồng thời khám phá , ngợi ca những phẩm chất cao đẹp của người nông dân trong những giây phút khốn cùng nhất

2 Chú thích

a Tác giả, tác phẩm

*Tác giả:

* Tác phẩm:

Giải nghĩa lại một số từ trong 43

chú thích Tr.46 - 47SGK Giải thích

thêm một số từ: bòn (vườn)? Con

nít?nằn nì?

- Bòn (vườn) : Tận dụng, nhặt nhạnh một cách chi

li, tiết kiệm, ở đây là số tiền thu hoạch từ các thứ cây cối, hoa quả trong vườn

- Con nít: trẻ con

- Nằn nì: nài nỉ, cố nói, xin cho đạt nguyện

b.Giải thích từ khó

Hoạt động 3: Hoạt động phân tích, cắt nghĩa

- Thời gian dự kiến: 60 phút

- Phương pháp: phân tích, tổng hợp, đánh giá

- Kĩ thuật:

Thầy Trò

Chuẩn kiến thức, kỹ năng cần đạt

Ghi chú

H: Đoạn trích học kể chuyện

gì và có thể chia làm mấy đoạn

nhỏ ?

- Đoạn trích kể về những ngày khốn khó cuối cùng trong cuộc đời lão Hạc, dẫn đến cái chết thê thảm của lão

Có thể chia làm 3 đoạn :

1 Lão Hạc sang nhờ ông giáo

a Lão Hạc kể chuyện bán chó, ông giáo cảm thông và an ủi lão

b Lão Hạc nhờ cậy ông giáo hai việc

2 Cuộc sống của Lão sau đó, thái

độ của Binh Tự và của ông giáo khi biết việc lão Hạc xin bả chó

3 Cái chết của lão Hạc

II Tìm hiểu văn bản

1 Tìm hiểu chung

- Bố cục

GV nhắc lại hoàn cảnh của lão

Hạc ở phần chữ in nhỏ

2 Phân tích

H : Quan hệ của lão với con

chó Vàng ?

- Để khuây khoả lão nuôi con chó vàng làm bạn và gọi nó là cậu Vàng như con cầu tự -> mối quan hệ gắn

bó thân thiết khó phá vỡ

1 Nhân vật lão Hạc:

H : Vì sao lão Hạc rất yêu

thương "Cậu Vàng" mà vẫn

phải đành lòng bán cậu ?

H : Qua lí do này em hiểu thêm

gì về lão Hạc ?

- Cảnh túng quẫn ngày càng đe doạ : mất việc làm thuê, cạn nguồn thu hoạch Không nỡ tiiêu pha vào những đồng tiền cố dành dụm cho

đứa con trai vì nghèo mà phải phẫn chí bỏ làng ra đi

-> người cha nhân hậu, yêu con giàu lòng tự trọng

* Lí do bán chó

H: Tâm trạng lão trước khi bán

chó?

- Trước khi bán: nhiều lần lão nói đi nói lại ý định bán cậu Vàng với ông giáo.-> lão suy tính đắn đo nhiều lầm Lão coi việc này rất hệ trọng

* Tâm trạng lão Hạc khi bán chó

H: Sau khi bán cậu Vàng LH

có tâm trạng ntn? Nêu và phân

tích?

H: Những biểu hiện đó bộc lộ

tâm trạng gì? Vì sao lão lại

- Sau khi bán cậu Vàng: lão có làm

ra vui vẻ nhưng trông lão cười như

mếu đôi mắt ầng ậng nước, mặt lão

tự nhiên co rúm lại…lão hu hu khóc day dứt ân hận vì trót lừa một

con chó

- Tâm trạng day dứt đau đớn, xót xa

khóc hu hu?

H: Tại sao lão lại có tâm trạng

như vậy?

H: Qua đây em hiểu thêm gì về

lão Hạc và cuộc sống của lão?

H: Thủ pháp nghệ thuật chính

mà tác giả thể hiện tâm trạng

của lão Hạc?

tủi cực, ân hận vì phải lừa một con chó, phải bán đi kỉ vật của con trai, bán đi người bạn thân thiết , niềm qan ủi khuây khoả hàng ngày

- Vì lão thương con sâu sắc, luôn có cảm giác có tội với con bởi không lo nổi cho con, vì tuyệt vọng trước sự phũ phàng của cuộc sống

> cuộc sống bi đát tuyệt vọng nhưng lão là con người sống giàu tình nghĩa, trung thực thuỷ chung,

đặc biệt là tình cảm yêu thương con sâu sắc

- Phương thức tự sự kết hợp miêu tả Sử dụng tốt thủ pháp miêu tả

ngoại hình để bộc lộ nội tâm nv ( sử dụng từ ngữ cùng trường từ vựng chỉ

bộ phận và hoạt động của khuôn mặt lão Hạc)

H: Kết thúc câu chuyện là sự

Hạc H: Để chuẩn bị cho cái chết

của mình, lão Hạc đã làm gì? - Nhờ ông giáo giữ 3 sào vườn cho con trai

- Nhờ ông giáo giữ 30 đồng bạc để sau này lo ma chay hộ lão, để giúp

bà con đỡ khổ vì lão, không nhận sự trợ giúp của ông giáo

- xin ít bả chó của Binh Tư

+ Lão chuẩn bị cho cái chết của mình

H: Qua việc làm trên của lão

Hạc em thấy ở LH ánh lên

phẩm chất gì?

H: Tại sao LH lại chọn cái chết

tự tử ? Qua đó cho em hiểu gì

về số phận của người nông dân

đương thời?

-> giàu lòng tự trọng, cẩn thận chu

đáo, suy nghĩ tỉnh táo, yêu con vô

hạn, hi sinh lớn lao, âm thầm

- Vì tình cảnh đói quẫn, gửi của cải cho con Đây là hành động tự giải thoát -> nêu bật c/s người nông dân trước CMT8: bi thảm, túng quẫn, tuyệt vọng, không lối thoát

H: Nam Cao đã tả cái chết của

lão Hạc như thế nào?

H: Tại sao LH lại chọn tự tử

bằng bả chó mà không bằng

- Lão Hạc vật vã ở trên giường, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc: Lão tru tréo, bọt mép sùi ra…giật mạnh nảy lên

- Đây là hình thức tự trừng phạt ghê gớm: hiền lành, nhân hậu chưa từng lừa ai, lần này trót lừa một con chó,

+ Lão Hạc tự

tử bằng bả chó

hình thức? Theo em đây là cái

chết ntn? người bạn thân thiết Giờ đây lão phải chon cái chết của kiểu con chó

bị lừa -> càng chứng tỏ đức tính trung thực, lòng tự trọng đáng quý của lão Hạc Cái chết tô đậm ấn tượng mạnh trong bạn đọc

H: Nhân vật ông giáo có vai trò

gì trong truyện? - Là nv trong truỵện và cũng là người kể chuyện -> tăng tính khách

quan hấp dẫn cho câu chuyện

2 Nhật vật

ông giáo

H: Qua những lần trò chuyện

với LH, qua suy tư của ông

giáo, em hiểu gì về nhân vạt

này?

- Là trí trức có cuộc sống túng quẫn, nỗi buồn lớn: nghèo, buồn vì người thân, vì nỗi khổ của người xung quanh

- Là người LH tin cậy và chia sẻ H: Em thấy thái độ, tình cảm

của ông giáo với lão Hạc? - Thái độ với LH:+ khi nghe Binh Tư kể việc LH xin

bả chó thì ông ngỡ ngàng: “con người đáng kính ấy đáng buồn”

+ nhưng khi rõ ngọn ngành, chứng kiến cái chết đau đớn của LH:

“Không! Cuộc đời nghĩa khác”

H: Em hiểu gì về ý nghĩ của

ông giáo “ Không! Cuộc đời

nghĩa khác”?

- Cuộc đời chưa hẳn đáng buồn: vì

ông giáo hiểu LH là người cao quý, chết vì mục đích cao quý

- Cuộc đời buồn theo nghĩa khác:

tại sao những con người như LH phải chết, lại chêt một cách đau đớn, liệu cuộc đời có còn là mảnh đất cho những người tốt sống nưa hay không?-> ý nghĩ của ông giáo thể hiệnnhững suy nghĩ nghiêm túc về

số phận của con người trong một xã

hội vô nhân đạo

H: Vậy em nhận xét gì về giá

trị của chi tiết LH xin bả chó

của Binh Tư?

- Chi tiết LH xin bả chó của Binh Tư

có một vị trí nghệ thuật quan trọng:

+ Nó có ý nghãi đánh lừa chuyển

ý nghĩ tốt đẹp của ông giáo và mọi người sang một hướng trái ngược

“cuộc đời cứ ngày một đnág buồn ”

-> tình huống truyện bị đẩy tới đỉnh

điểm +Tạo cho kết thúc truyện được bất ngờ -> khẳng định phẩm chất cao

đẹp cuộc đời cơ cực của LH

H: Em hiểu gì về ý nghĩ của

ông giáo “Chao ôi lấp mất:? - Lời triết lí khẳng định 1 thái độ sống, một cách ứng xử mang tinh

thần nhân đạo: đồng cảm, trân trọng Nó còn nêu lên một phương pháp đúng đắn, sâu sắc khi đánh giá

con người: cần biết dặt mình vào cảnh ngộ cụ thể của họ thì mới hiểu

và cảm thông đúng

- Thể hiện cảm xúc trữ tình xót xa của Nam Cao về cuộc đời người nông dân trước CM tháng 8

Hoạt động 4 : Đánh giá ,khái quát

-Thời gian:10 phút

-Phương pháp: Liên tưỏng, tích lũy,tổng hợp

-Kĩ thuật:

Chuẩn kiến thức, kỹ năng cần đạt

Ghi chú

H: NX nghệ thuật kể chuyện của

tác giả? - Kể chuyện kết hợp miêu tả và biểu cảm

- Sử dụng các chi tiết cụ thể sinh

động để khắc họa nhân vật

- Cách kể tự nhiên, chân thực từ ngôi thứ nhất

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

H: Tóm tắt giá trị nội dung văn

bản?

H: Đọc ghi nhớ?

- Số phận đau thương và phẩm chát cao quý của LH -> người nd VN trước CMT8

- Thấy được tấm lòng yêu thương, thái

độ trân trọng của NC với nông dân

Đọc ghi nhớ

2 Nội dung:

* Ghi nhớ:

SGK/48 Hoạt động 5: Luyện tập- vận dụng

-Thời gian dự kiến: 10 phút

-Phương pháp: Phân tích, tổng hợp

-kĩ thuật:

Chuẩn kiến thức, kỹ năng cần đạt

Ghi chú

H: Truyện ngắn Lão Hạc chứa

chan tinh thần nhân đạo đồng

thời sâu đậm tính hiện thực

Điều đó được thể hiện như thế

- Đọc Lão Hạc em nhận thức được những điều sâu sắc về số phận đau thương cùng khổ và phẩm chất cao

đẹp nhân cách cao quý của lão Hạc

nào? qua 2 nhân vật chính Lão

Hạc và ông giáo ?

- người nông dân lao động trong xã

hội cũ

- Ông giáo: Là nhà văn của những người lao động nghèo khổ mà lương thiện Giàu lòng thương người nghèo khổ mà Có lòng tin mãnh liệt vào những phẩm chất tốt đẹp của người lao động

H: Có thể kết thúc truyện sau

câu: Mỗi ngày một thêm đáng

buồn được không ? Vì sao?

- HS: Không kết thúc được như vậy

Vì câu chuyện sẽ sai lệch, ý nghĩa

Người đọc sẽ hiểu lầm về hành động của lão Hạc

H: Theo em, ai có lỗi trong cái

chết của lão Hạc? Bi kịch của

lão Hạc là bi kịch bi quan hay

lạc quan? Vì sao? (Cái chết của

lão Hạc là tự nguyện xuất phát

từ lòng thương con, lòng tự

trọng)  Bi kịch Vì tình cảnh

nghèo khổ đói rách túng quẫn

đẩy lão Hạc đến cái chết)

Người có lỗi trong cái chết của lão Hạc là xã hội nửa thực dân phong kiến đương thời đã đưa người nông dân đến chỗ phá sản lưu vong

*HS: Vợ ông giáo thật là đáng thương vì chị đã khổ nhiều rồi."Một người đau chân có bao giờ quên

được cái chân đau của mình để nghĩ

đến một cái gì khác đâu ?

Bước IV Hướng dẫn về nhà

- Học bài theo ND đã tìm hiểu

- Xem phim Làng Vũ Đại ngày ấy

- Soạn bài: Từ tượng hình, từ tượng thanh

Tiết 15: Từ tượng hình, từ tượng thanh

Ngày soạn: 29/08/2010

Ngày thực hiện: 13/09/2010

Cho lớp: 8A5

I Mức độ cần đạt:

Hiểu được thế nào là từ tượng hình, từ tượng thanh

II Trọng tâm kiên thức, kỹ năng

1 Kiến thức: Hiểu được thế nào là từ tượng hình, từ tượng thanh

2 Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh trong việc viết văn

bản tự sự, miêu tả, biểu cảm

3 Thái độ: Có ý thức sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh trong việc viết văn bản tự sự,

miêu tả, biểu cảm

III Chuẩn bị:

1 Giáo viên:

- Đọc các tài liệu liên quan đến ND bài học

- Soạn bài, chuẩn bị các dụng cụ giảng dạy: bảng phụ

2 Học sinh:

- Soạn bài theo ND GV hướng dẫn

- Phiếu học tập

IV Tổ chức dạy và học

Bước I ổn định tổ chức (1p) : kiểm tra sĩ số lớp, vệ sinh lớp học…

Bước II Kiểm tra bài cũ (5p):

1 Thế nào là trường từ vựng? cho ví dụ? (trường từ vựng là tập hợp của những từ có ít nhất một nét chung về ý nghĩa, ví dụ: Cây, cành, lá, hoa, quả, thân, rễ)

2 Một trường từ vựng có thể gồm những trường từ vựng nào? Ví dụ?

(Một trường từ vựng có thể bao gồm những trường từ vựng nhỏ hơn)

Ví dụ: Mắt: Lòng đen, lòng trắng, lông mày, lông mi,

- Một trường từ vựng có thể bao gồm nhũng từ khác biệt nhau về từ loại

VD: + Hoạt động của mắt: nhìn, trông liếc, nhòm, thấy

+ Cảm giác của mắt: Chói, quáng, hoa, cộm

+ Bệnh về mắt: Quáng gà, thong manh, cận thị, viễn thị

+ Đặc điểm của mắt: Sắc, tinh anh, đờ đẫn, lờ đờ, toét, mù, lòa

Bước III Tổ chức dạy và học bài mới

Hoạt động 1: Tạo tâm thế

- Thời gian dự kiến: 2phút

- Phương pháp: Phương pháp thuyết trình

- Kĩ thuật:

kỹ năng cần đạt

Ghi chú

H: Trong văn miêu tả

và tự sự muốn gợi ha,

âm thanh cụ thể, sinh

động người ta thường

- Trong văn miêu tả và tự sự muốn gợi

ha, âm thanh cụ thể, sinh động người ta thường dùng từ tượng thanh tượng hình

dùng từ loại nào?

Thế nào là từ tượng

thanh, tượng hình hôm

nay chúng ta cùng tìm

hiểu

Hoạt động 2: Hoạt động tri giác

- Thời gian dự kiến: 2 phút

- Phương pháp: đọc diễn cảm

- Kĩ thuật:

H: Đọc đoạn văn trang

49?

H: Đoạn văn trích ở

văn bản nào? Của ai?

I Đặc điểm, công dụng

1 Đọc VD

Hoạt động 3: Hoạt động phân tích, cắt nghĩa

- Thời gian dự kiến: 10 phút

- Phương pháp: phân tích, tổng hợp, đánh giá

- Kĩ thuật:

H: Cho biết đoạn trích

sử dụng phương thức

biểu đạt gì? ND?

H: Các từ ngữ in đậm

trong những đoạn văn

trên những từ ngữ nào

gợi tả hình ảnh, dáng vẻ,

hành động trạng thái của

sự vật?

H: Những từ ngữ nào mô

phỏng âm thanh tự

nhiên, con người?

- tự sự, miêu tả

ND: tâm trạng đau đớn, dằn vặt của LH

- Những từ ngữ gợi tả

hình ảnh: móm mém;

dáng vẻ: rũ rượi

hoạt động: xồng xộc, vật vã,

trạng thái: xộc xệch, sòng sọc

- Từ ngữ mô phỏng âm thanh của tự nhiên con người: hu hu, ư ử

2 Nhận xét

H Những từ ngừ này có

tác dụng gì trong viêc

miêu tả tâm trạng lão

Hạc?

Tdụng:

- Nêu bật dáng vẻ, trạng thái của LH khi bán chó, khi tự tử bằng bả chó: ân hận, đau đớn, dữ dội

- Nêu bật âm thanh tiếng khóc của LH, âm thanh tiếng kêu của con chó

H: Từ ngữ nào gợi tả - Những từ ngữ gợi hình ảnh, dáng vẻ,