Chốt: Chính tình yêu thương đồng cảm khiến nhà văn miêu tả cái chết đẹp như thế và hình dung ra cảnh huy hoàng đầy niềm vui , hai bà cháu cùng bay lên trời sống hưởng hạnh phúc - Nghệ th[r]
Trang 1
Tuần :6 Ngày soạn : 07/09/2010
Tiết :21-22 Ngày dạy : 13-18/09/2010
An-đéc-xen
I.Mục tiêu:
-Biết đọc -hiểu một đoạn trích trong tác phẩm truyện
-Sự thể hiện của tinh thần nhân đạo, tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn An-đéc-xen qua một tác phẩm tiêu biểu
II.Kiến thức chuẩn:
1.Kiến thức:
-Những hiểu biết bước đầu về “ người kể chuyện cổ tích” An- đéc- xen
-Nghệ thuật kể chuyện, cách tổ chức các yếu tố hiện thực và mộng tưởng trong tác phẩm
-Lịng thương cảm của tác giả đối với em bé bất hạnh
2.Kĩ năng:
-Đọc diễn cảm, hiểu, tĩm tắt được tác phẩm
-Phân tích được một số hình ảnh tương phản ( đối lập, đặt gần nhau, làm nổi bật lẫn nhau)
-Phát biểu cảm nghĩ về một đoạn truyện
III.Hướng dẫn- thực hiện:
Hoạt động 1: Khởi động
*Ổn định, KTSS
*KTBC: GV nêu câu hỏi
- Nguyên nhân nào gây nên cái chết của lão Hạc?
Từ đĩ tác giả muốn tố cáo xh điều gì?
- Nêu nội dung truyện ngắn “Lão Hạc”
GV kết hợp kiểm tra vở bài soạn của HS
* Bài mới:
GV giới thiệu bằng sơ lược vài nét về nước Đan
Mạch , về nội dung câu chuyện “Cơ bé bán diêm”
GV ghi tựa bài
-Báo cáo -HS tái hiện lại kiến thức
-Mang tập bài soạn -Nghe và ghi tựa
Hoạt động 2:Đọc -hiểu văn bản:
Gọi HS đọc chú thích dấu sao
- Liên hệ kiến thức lịch sử địa lí, em biết gì về đất
nước Đan Mạch?
GV cung cấp sơ lược về đất nước Đan Mạch: Là
một đất nước nhỏ thuộc khu vực Bắc Âu , thời tiết
cĩ lúc lạnh đến 0o C
- Em hãy nêu sơ lược về An- Đéc- Xen?
GV mở rộng : Ơng sinh trong gia đình nghèo, ham
thích thơ văn từ nhỏ, nhưng được học hành rất ít,
- HS đọc
- HS nêu theo kiến thức của mình
-Nghe
- Dựa vào chú thích HS nêu vài nét về An –Đéc – Xen -HS lắng nghe
I.Tìm hiểu chung: 1- Tác giả:
An-đéc –xen(1805-1875) là nhà văn Đan Mạch nổi tiếng với loại truyện kể cho trẻ em
Lop8.net
Trang 2cảm hứng của ơng được khơi từ nhiều nguồn: văn
học dân gian, văn học viết và cả hư cấu sáng tạo
độc lập , ơng chuyên sáng tác cho trẻ em … ,
chuyện của ơng nhẹ nhàng tươi mát tốt lên lịng
yêu thương con người nhất là những người nghèo
khổ và nềm tin vào sự thắng lợi cuối cùng của cái
tốt đẹp trên thế gian
GV hướng dẫn cách đọc : giọng chậm , cảm
thơng, phân biệt được giữa cảnh thực và ảo
trong và sau từng lần quẹt diêm
GV tóm tắt phần lược trích SGV trang 58 cho HS
hình dung tồn bộ câu chuyện
GV đọc mẫu một đoạn của đoạn trích , gọi HS đọc
lần lược các đoạn cịn lại
- Em hãy kể tĩm tắt lại đoạn trích
GV nhận xét và tĩm tắt lại cho HS nắm
- Theo em đoạn trích chia làm mấy đoạn ? Nêu nội
dung tương ứng từng đoạn
GV nhận xét và chia đoạn lại cho hồn chỉnh
- Đoạn 2 là phần trọng tâm cĩ thể chia thành các
đoạn nhỏ hơn khơng? Căn cứ vào đâu mà em chia
như vậy ?
- Nghe hướng dẫn cách đọc
- Lắng nghe và hình dung
- Lần lược từng HS đọc diễn cảm đến hết rồi nhận xét cách dọc
- HS tĩm tắt
- HS chia đoạn
- Cĩ thể chia làm 2 đoạn nhỏ,Căn cứ vào các lần quẹt diêm
2- Tác phẩm :
Văn bản này trích gần hết truyện ngắn “Cô bé bán diêm”
3.Bố cục: 3 phần
- Đ 1: Đầu đờ ra: Em
bé đêm giao thừa
- Đ 2: Kế tiếp… đề: Các lần quẹt diêm và mộng tưởng
-Đ 3: Cịn lại : cái chết của cơ bé
Hoạt động 3: Phân tích
Yêu cầu HS chú ý lại đoạn chữ nhỏ và đoạn đầu
- Em hãy cho biết gia cảnh cơ bé bán diêm cĩ gì
đặc biệt ? Tìm chi tiết chứng minh?
GV : Bà, mẹ đã mất, gia sản tiêu tán phải sống
nghèo khổ cùng với bố phải nghe lời chửi rủa ,
mắng nhiếc, em phải đi bán diêm để kiếm sống
- Cơ bé xuất hiện cùng với những bao diêm trong
thời điểm đặc biệt nào?
- Thời điểm này đương nhiên người ta nghĩ đến
những gì? Cảnh gì?
- Giao thừa gắn liền với ấm êm hạnh phúc Vậy
khi liên hệ lại hồn cảnh cơ bé bán diêm em cĩ suy
nghĩ gì?
GV chốt: Từ hồn cảnh cơ bé như thế so với
những bé khác ta cĩ thể nĩi cơ bé thật bất hạnh
- Mở rộng : tình hình thời tiết rét buốt dưới 0 độ C,
tuyết rơi trắng đường phố , từ đĩ khơi gợi niềm
thương cảm của người đọc đối với cơ bé bán
diêm
* Yêu cầu HS thảo luận 5p các vấn đề sau:
- Đoạn văn đầu tác giả khắc họa hình ảnh cơ bé
bán diêm trong đêm giao thừa bằng những hình
ảnh đối lập nào? Em hãy tìm chi tiết chứng minh
- HS thực hiện theo yêu cầu
- HS nêu và tìm chi tiết từ SGK
- HS nghe
- Trong đêm giao thừa
- Gia đình sum họp tươi vui hạnh phúc
- Cơ bé thật bất hạnh tội nghiệp
- HS chia nhĩm thảo luận + Trời rét mướt >< cơ gái đầu trần chân đất
+ Em bé bụng đĩi >< sực
II.Phân tích
1.Nội dung
a.Hồn cảnh của em bé
- Bà và mẹ mất , em sống với bố trong cảnh nghèo chui rúc trong
xĩ tối tăm vì nghèo khiến ơng bố trở nên thơ bạo luơn nghe chửi rủa mắng nhiếc
- Em phải tự đi bán diêm để kiếm sống
Cơ bé thật bất hạnh đáng thương
- Em phải chịu cảnh đĩi rét,khơng nhà cửa,khơng người thương yêu ngay cả
Trang 3Từ đĩ làm nổi bật điều gì?
- Quan sát gợi ý để HS dể dàng tìm đáp án
- Khi HS nhận xét lẫn nhau xong , GV nhận xét
bổ sung cho hồn chỉnh
GV chốt : Các chi tiết đối lập :
+Em bé đĩi rét đàu trần chân đất trong cảnh trời
rét mướt
+Em bé bụng đói >< sực nứt mùi ngỗng quay
+ Xĩ tối tăm>< ngơi nhà xinh sắn
+ Đơn độc ngồi phố >< mọi nhà sum họp đầm
ấm
Đã là nổi bật nỗi khổ vật chất và cả chỗ dựa tinh
thần , em bé đã đĩi rét càng đĩi rét hơn
- Đoạn văn dùng nghệ thuật gì là chủ yếu?
- Từ đĩ gợi lên điều gì trong lịng người đọc ?
Yêu cầu HS quan sát đoạn 2
- Câu chuyện được tiếp tục nhờ chi tiết nào được
lặp đi lặp lại và lặp lại mấy lần?
- Vì sao em phải quẹt diêm liên tiếp như thế ?
GV nhấn mạnh : Câu chuyện đan xen giữa thực và
ảo
- Hình ảnh được cơ bé tưởng tượng ra trong lần
quẹt diêm thứ nhất là gì? Tìm chi tiết chứng minh
- Vì sao em tưởng tượng đầu tiên là lị sưởi mà
khơng là cái gì khác?
- Từ đĩ cho thấy em đang ước mơ điều gì
Chốt: Thân em đầu trần chân đất thì cái rét giá
lạnh đang hành hạ thân xác em kinh khủng nhất ,
đau đớn nhất nên em đã mơ ước cho mình một lị
sưởi để sưởi ấm
- Khi que diêm vụt tắt đã đưa em về thực tại như
thế nào? Em sợ điều gì?
- Khi trở về thực tại dù sợ như thế em vẫn mạnh
dạn quẹt que diêm thứ hai Lần này em thấy điều
gì từ ánh sáng nhỏ nhoi của que diêm ?
- Em cĩ nhận xét gì về cảnh này? Hẳn trong đầu
em ẩn chứa niềm khát khao gì mới tưởng tượng
như thế?
Chốt: Em bé bán diêm cả ngày bụng đĩi rét, em
không thể không mơ ước tới bữa ăn, đây là bữa ăn
tất niên vào đêm giao thừa đĩn năm mới , em
nức mùi ngỗng quay
+ Xĩ tối tăm >< ngơi nhà xinh xắn
+ Đơn độc ngồi phố ><
mọi nhà sum họp đầm ấm
- Nghệ thuật tương phản nổi bật tình cảnh đĩi rét khổ cực của em bé gợi niềm thương cảm cho người đọc
-HS ghi nhận các hình ảnh đối lập
- Đoạn văn dùng nghệ thuật tương phản
-Gợi lên niềm thương cảm xĩt thương cho người đọc
-HS chú ý
- Chi tiết quẹt diêm cháy ,
em quẹt 5 lần
- Để sưởi ấm và tưởng tượng
- Hình ảnh lị sưởi rực hồng
tỏ ra hơi ấm dịu dàng
- Người em đang bị rét cống
- Em đang cĩ ước mơ được sưởi ấm
- Cịn nguyên bao diêm không ai mua , sợ về bố mắng
- Bàn ăn sang trọng , chén đĩa quý con ngỗng quay sực nức mùi thơm
- Đây là cảnh sang trọng em từng trải qua khi bà cịn sống
- HS suy nghĩ trả lời :thích được chơi
trong đêm giao thừa
b Lịng thương cảm
của tác giả đối với em
bé bất hạnh :
- Lần 1: Em mơ ước được sưởi ấm
- Lần 2: Khát khao được ăn
Lop8.net
Trang 4từng cĩ bữa ăn như vậy ngày bà cịn sống.
- Que diêm thứ hai cũng tắt , em trở lại thực tại
của mình với khung cảnh như thế nào? Điều đĩ
đối với em càng trở nên ra sao?
- Sau mộng tưởng được sưởi ấm, ăn ngon , em tiếp
tục chìm đắm trong ảo ảnh gì trong lần quẹt diêm
thứ ba?
- Như bao đứa trẻ khác em mơ ước điều gì ở đây?
GV mở rộng : Đây là phong tục tập quán quen
thuộc của người Châu Âu và đạo thiên chúa đêm
giao thừa
-Cĩ điều gì thay đổi khi que diêm thứ ba đã tắt?
Mở rộng : Em ngĩ lên trời cùng ảo tưởng các ngọn
nến bay lên biến thành những ngơi sao và em nhớ
đến người yêu thương em nhất
-Vì thế trong lần quẹt diêm thứ tư cĩ gì khác hơn
so với lần trước? ai hiện về trong trí tưởng tượng
của em? Cho thấy tình cảm của em dành cho bà
ntn?
GV : Rồi hình ảnh của người bà cũng mất đi cùng
với sự liệm tắt của que diêm, em sực tỉnh quẹt lại
tất cả các que diêm cịn lại như muốn níu kéo
người bà ở lại
- Với lần quẹt thứ năm này điều gì xảy ra thể hiện
niềm khao khát cháy bổng bấy lâu nay?
- Sự việc hai bà cháu bay lên trời, khổ đau khơng
cịn đe dọa họ nữa cĩ ý nghĩa gì? Em cĩ nhận xét
gì về những ước mơ ấy của em bé bán diêm ?
Cho HS thảo luận bạn cùng bàn trong 2p
Gọi bất kỳ em nào, mỗi em trình bày một ý
Chốt: Cuộc sống trên thế gian chỉ là buồn đau, đĩi
rét đối với người nghèo khổ, chỉ cĩ cái chết mới
giải thốt nổi bất hạnh của họ Hạnh phúc cĩ ở
thượng đế chí nhân
- Những ước mơ ấy thật chân chính, giản dị, ngây
thơ, em muốn thốt khỏi đau khổ thực tại Các
mộng tưởng ấy diễn ra theo thứ tự hợp lí không?
Em hãy chứng minh
GV Chốt: Lị sưởi, bàn ăn, cây thơng , hình ảnh
bà nội điều gắn liền khác vọng của em Lị sưởi
giúp chống rét , bàn ăn giúp vượt qua cái đĩi, cây
thơng đón giao thừa , bà bù lại tình thương cho
em , các hình ảnh ấy xuất hiện theo thứ tự hợp lí
- Em suy nghĩ và cho biết điều nào gắn với thực tế,
điều nào thuần túy là mộng tưởng?
- Diêm tắt trước mặt em là một bức tường lạnh lẽo , một thực tại phủ phàng đối với
em
- Một cây thơng Nô-en lấp lánh rực rơ,õ với nhiều thứ đồ chơi
- Được vui chơi như bao đứa trẻ khác dêm giao thừa
- Cảnh thật khơng thay đổi , cây thơng biến mất , ngọn nến xa rời tầm mắt em và biến thành những ngơi sao
-Người bà là người em yêu thương nhất hiện về trong lần quẹt diêm lần thứ 4 này, cho thấy em luơn nhớ thương mong muốn được gặp bà
- Em đã được nắm tay bà bay lên trời , em khát khao mãi được sống trong tình yêu thương của bà
- HS thảo luận bạn cùng bàn trong 2p để tìm ra câu trả lời
- Mỗi HS được gọi trả lời một ý
- HS trả lời dựa vào các lần quẹt diêm và những hình ảnh hiện ra để chứng minh
-Nghe
- HS trả lời theo gợi ý của GV
- Lị sưởi ,bàn ăn , cây thơng gắn với thực tế , ngỗng quay
- Lần 3: Ao ước được vui chơi
- Lần 4:Nỗi nhớ thương ước muốn gặp bà
- Lần 5: Khát khao sống trong tình yêu thương của bà
Những ước mơ thật giản dị, ngây thơ, chân chính, em muốn thốt khỏi đau khổ
Trang 5Gợi ý: Hình ảnh nào em từng trải qua ? Hình ảnh
nào trong thực tế chưa và sẽ không xảy ra?
GV Chốt-Các hình ảnh thực mộng tưởng như thế
nào với nhau ?
GV bình : Giữa hiện thực và mộng tưởng đan xen
vào nhau làm câu chuyện vơ cùng cảm động nhất
là hình ảnh người bà xuất hiện , em gặp bà đi theo
bà cũng là lúc em lìa khỏi dương trần một cảnh
thực đĩi rét
- Em hãy chú ý đoạn cuối , tìm chi tiết để biết rằng
em đã chết ? và em đã chết trong hồn cảnh như
thế nào?
GV : Em đã chết cống vì đĩi rét trong đêm giao
thừa ngồi phố
- Cái chết của em bé gợi cho em cảm xúc gì?
Chốt : Một em bé thật tội nghiệp , một cái chết
gây đau lịng thương tâm cho người đọc
- Thái độ mọi người như thế nào khi nhìn thấy
cảnh tượng một thi thể em bé chết cĩng?
- Từ sự việc này tác giả muốn tố cáo xh điều gì?
GV : một xh thiếu vắng tình thương thờ ơ trước
nỗi bất hạnh của người nghèo
- Đoạn cuối cĩ chi tiết “ một… cười” em cĩ suy
nghĩ gì về điều này?khi miêu tả cái chết em bé
như thế thể hiện tình cảm gì của tác giả dành cho
em ?
Chốt: Chính tình yêu thương đồng cảm khiến nhà
văn miêu tả cái chết đẹp như thế và hình dung ra
cảnh huy hồng đầy niềm vui , hai bà cháu cùng
bay lên trời sống hưởng hạnh phúc
- Nghệ thuật kể chuyện của tác giả cĩ gì đặc sắc ?
Đan xen những phương thức biểu đạt nào?
- Kết thúc truyện gợi cho em suy nghĩ gì về số
phận của người nghèo trong xh ?
- Tấm lịng của An-đéc-xen dành cho thế giới tuổi
thơ ra sao?
- Yêu cầu HS đọc ghi nhớ và ghi vào vở
Gv chốt lại nghệ thuật của đoạn trích
tự đến với em và người bà hiện về là thuần mộng tưởng
- Các hình ảnh thực mộng tưởng đan xen lẫn nhau
- Buổi sáng mồng một lạnh lẽo người ta thấy thi thể em
bé chết cống
- Em bé chết trong mãn nguyện , trơng niềm vui , sự thương yêu cảm thơng của tác giả dành cho em
- Họ chỉ cười bảo nhau, họ thờ ơ lạnh nhạt
- Số phận bất hạnh cơ đơn bị
bỏ rơi vì xh lạnh lùng
- Thương cảm, bênh vực những người nghèo
- Tương phản, yếu tố thực và
ảo đan xen nhau
- Tự sự - miêu tả - biểu cảm
-Số phận bất hạnh , bị bỏ rơi
-HS nêu theo cảm nhận:
Yêu thương, trân trọng…
-HS đọc và ghi vào vở
thực tại
c Một cảnh thương
tâm
- Cơ bé chết cĩng ngồi phố trong đêm giao thừa
-> Bộc lộ niềm xĩt thương,đồng cảm của tác giả đối với em
->Nỗi day dứt,nỗi xĩt
xa của nhà văn đối với
em bé bất hạnh
2.Nghệ thuật:
-Miêu tả rõ nét cảnh ngộ và nỗi khổ cực của
em bé bằng những chi tiết , hình ảnh đối lập -Sắp xếp trình tự sự việc nhằm khắc họa tâm lí em bé trong cảnh ngộ bất hạnh -Sáng tạo trong cách
kể chuyện
3.Ý nghĩa:
a.Nội dung : Truyện
thể hiện niềm thương cảm sâu sắc của nhà văn đối với một em bé bất hạnh
b.Nghệ thuật:
Nghệ thuật kể chuyện
Lop8.net
Trang 6hấp dẫn, đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng, với các tình tiết diễn biến hợp lí
Hoạt động 4: Luyện tập
Phát biểu cảm nghĩ của em về truyện Cơ bé bán
diêm nĩi chung và về đoạn kết của truyện nĩi
riêng?
GV cho HS suy nghĩ 3 phút và gọi đứng lên trình
bày
GV theo dõi, gọi HS khác nhận xét
GV cĩ thể gợi ý nếu HS khơng trình bày được suy
nghĩ của mình
-HS đọc câu hỏi và xác định yêu cầu
-Suy nghĩ cá nhân
-Trình bày
Luyện tập: Các ý
tham khảo -Cơ bé bán diêm là một truyện ngắn đặc sắc, đầy thương tâm -Số phận của cơ bé thật bất hạnh
-Hạnh phúc đến với
em chỉ cĩ trong mơ ước, mộng tưởng
-Trong cái xã hội thiếu tình thương ấy, nhà văn đã nhỏ những giọt nước mắt thật đẹp xuống số phận cơ bé đáng thương Hình ảnh thi thể cơ bé chính là niềm ưu ái mà nhà văn dành cho những số phận đau khổ
-Câu chuyện gợi lên trong lịng chúng ta niềm súc cảm sâu sắc khơng bi lụy mà đầy chất thơ
Hoạt động 4: Củng cố-Dặn dò:
*Củng cố:
- Nếu em là tác giả cĩ kết thúc truyện như thế
khơng? Vì sao?
*Hướng dẫn tự học:
- Đọc diễn cảm đoạn trích
- Ghi lại cảm nhận của em về một vài chi tiết nghệ
thuật tương phản trong đoạn trích
-Bằng trí tưởng tượng em hãy vẽ lại hình ảnh cơ
bé bán diêm trong đêm giao thừa
- Về học bài , đọc và tĩm tắt lại đoạn trích
-Soạn trước phần tiếng Việt “Trợ từ, thán từ”
-Tìm vài đoạn văn cĩ chứa trợ từ và thán từ để làm
tư liệu
-HS tự bộc lộ
-Ghi nhớ và thực hiện