Những dòng thơ tả cảnh đông vui nhén nhÞp trªn cÇu Long Biên, những ấn tượng về màu xanh bên bờ bãi sông Hồng đã thÓ hiÖn vai trß chøng nh©n - Häc sinh nªu ý -> CÇu Long Biªn lµ nh©n chø[r]
Trang 1Ngày soạn: Tiết 123
Ngày dạy: Cầu Long Biên - Chứng nhận lịch sử (Thúy Lan, báo người Hà Nội)
A.Mục tiờu cần đạt.
1 Kiến thức.
- Bước đầu nắm được khái niêm văn bản nhật dụng và ý nghĩa của việc học
các loại văn bản đó
- Hiểu được ý nghĩa "làm chứng nhân lịch sử" của cầu Long Biên từ đó nâng cao làm phong phú thêm tâm hồn, tình cảm với quê hương đất nước đối với
di tích lịch sử
2 Kĩ năng.
- Thấy được vị trí tác dụng của các yếu tố nghệ thuật đã tạo nên sức hấp dẫn của bài bút kí mang nhiều tính chất hồi ký này
3 Thái độ.
B Chuẩn bị:
* Giáo viên: Chuẩn bị nội dung lên lớp.
* Học sinh: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn.
C Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động.
Hoạt động 1 : Kiểm tra bài cũ.
Giáo viên kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
Hoạt động 2 : Giới thiệu bài.
Từ đầu học kỳ II các em đã được học các tác phẩm, đoạn trích thuộc thể loại truyện, ký và nắm được đặc điểm của các thể loại này Bên cạnh đó còn có những văn bản đề cập đến những vấn đề có nội dung gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống trước mắt của con người và cộng đồng trong xã hội hiện đại như: Thiên nhiên, môi trường, năng lượng, dân số Đó là loại văn bản nhật dụng Để giúp các em hiểu được loại văn bản này SGK ngữ văn lớp 6 lần lượt giới thiệu 3 văn bản nhật dụng mà tiết học hôm nay chúng ta tìm hiểu văn bản đầu tiên
Hoạt động 3: Bài mới.
của học sinh
Nội dung cần đạt
GV: Nêu yêu cầu đọc
- Yêu cầu: Đọc giọng chậm rãi,
tình cảm nhu tâm tình với cây
I Đọc và tìm hiểu chú thích.
1 Tác giả, tác phẩm.
- Đây là bài báo đăng trên báo
"Người Hà Nội" - Tác giả: Thúy Lan
2 Đọc.
Trang 2- GV đọc mẫu 1 đoạn.
- GV nêu khái niệm văn bản
nhật dụng SGK
? Theo em tác giả đã sử dụng
phương thức biểu đạt nào trong
bài kí trên?
? Dựa vào nội dung có thể chia
văn bản làm mấy phần? Cụ thể
từng phần?
GV: Để hiểu sâu hơn về nội
dung, chúng ta đi phân tích
theo bố cục trên
? Em hiểu thế nào là chứng
nhân?
? Đoạn đầu cho ta biết những
thông tin gì về cây cầu Long
Biên
tiếp -> hết
- Học sinh suy nghĩ trả lời
- Học sinh chia
đoạn
- Học sinh đọc
đoạn 1 SGK
- Học sinh dựa vào SGK trả lời
- Học sinh phát
3 Từ khó.
II Tìm hiểu cấu trúc văn bản.
- Khái niệm văn bản nhật dụng: Không phải là 1 khái niệm chit thể loại hoặc chỉ kiểu văn bản
Đó là những bài viết có nội dung gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống trước mắt của con người và cộng đồng như: Thiên nhiên, môi trường, năng lượng, dân số, quyền trẻ em, ma túy văn bản nhật dụng có thể dùng tất cả các thể loại cũng như các kiểu văn bản
- Thể loại: Thường sử dụng thể
kí (hồi kí, bút kí )
- Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả, biểu cảm
- Bố cục: 3 phần
1 Từ đầu -> và anh dũng của thủ
đô Hà Nội: Giới thiệu khái quát
về cầu Long Biên - Chứng nhân lịch sử
2 Tiếp -> dẻo dai, vững trắc: Biểu hiện chứng nhân lịch sử của cầu Long Biên
3 Còn lại: Cầu Long Biên - chứng nhân của tình yêu đất nước việt Nam
III Phân tích.
1 Giới thiệu khái quát về cầu Long Biên - chứng nhân lịch sử
- Lai lịch, tên gọi, thời gian xây dựng
Trang 3? Những thông tin trên được
trình bày qua ngôi kể thứ mấy?
Cách trình bày ấy có tác dụng
gì?
? So sánh cầu Long Biên với
cầu Thăng Long, Tương Dương
(Phần đọc thêm) em có nhận
xét gì?
GV khái quát chuyển ý: Vai trò
chứng nhân lịch sử của cầu
Long Biên được biểu hiện cụ
thể như thế nào? -> Phần 2
? Cầu Long Biên đã chứng kiến
những thời kỳ lịch sử nào của
dân tộc?
? Cách trình bày của tác giả
trong đoạn văn có gì giống và
khác so với đoạn văn trên?
? Em hãy tìm những chi tiết
biểu hiện mối tương quan của
cây cầu với những vấn đề lịch
sử, xã hội?
hiện chi tiết
- Học sinh nhận xét
- Học sinh nhận xét
- Học sinh theo dõi phần 2
- Học sinh nêu ý kiến
-> Mặc dù đã là hồi kí nhưng trong đoạn văn khôg hề có 1 đại
từ nhân xưng ngôi thứ nhất mà
đã được sự vật được trình bày như từ điểm nhìn của ngôi thứ 3
và phương thức thuyết minh là chủ yếu -> Tạo tính chân thực khách quan
- Về quy mô tuy nhỏ hơn song
nó có vai trò quan trọng về nhiều mặt: Hơn 100 năm tồn tại ngay cạnh thủ đô câug Long Biên đã trở thành nhân chứng lịch sử cho
1 thế kỷ đau thương và anh dũng của thủ đô Hà Nội nói riêng và của dân tộc Việt Nam nói chung
2 Cầu Long Biên qua những chặng đường lịch sử.
a Trong thời kỳ Pháp thuộc
- Vẫn từ điểm nhìn của ngôi kể
3, phương thức thuyết minh là chủ yếu
- Khác: Nhưng những đặc điểm của sự vật được trình bày trong mối tương quan với những vấn
đề lịch sử, xã hội khác
- Tên cầu: Đu Me
- Cầu Long Biên là kết quả của cuộc khai thác thuộc địa lần 1
- Là thành tựu văn minh thời cầu
Trang 4? Tên gọi đầu tiên của cầu là
Đu Me (tên của viên toàn
quyền Pháp ở Đông Dương)
tên gọi đó thể hiện điều gì?
? Tại sao nói cầu Long Biên là
kết quả của cuộc khai thác
thuộc địa lần 1 của Pháp ở Việt
Nam? Động cơ xây dựng cầu
của Pháp là gì?
GV: Và 1 thực tế cầu Long
Biên không chỉ để xây dựng
bằng mồ hôi mà còn bằng
xương máu của bao người
Tất cả các sự kiện trên đều gắn
với cây cầu vì vậy cầu Long
Biên là nhân chứng của 1 thời
đau thương của 1 thời kỳ lịch
sử
? Trong đoạn văn tác giả so
sánh cây cầu như 1 dải lụa uốn
lượn, vắt ngang sông Hồng
nặng 17 tấn Hình ảnh so sánh
ấy gợi cho em suy nghĩ gì?
GV: Tóm lại với phương thức
thuyết minh là chủ yếu, đoạn
văn giúp em nhận thức được gì
về cầu Long Biên?
? Năm 1945 cây cầu được đổi
tên từ Đu Me sang Long Biên
- Học sinh nêu ý kiến
- Học sinh thảo luận nhóm 2 người
- Học sinh khái quát vấn đề, nêu nhận xét
- Chú ý đoạn từ
1945 -> dẻo dai
sắt
- Được xây dựng bằng mồ hôi và cả xương mấu của bao con người Việt
- Tên cầu biểu thị quyền lực thống trị của thực dân Pháp trên nước Việt Nam
- Động cơ: Không phải để mở mang khoa học, văn hóa cho người Việt Nam Xây dựng cầu
để phục vụ cho việc khai thác thuộc địa ở Việt Nam
- Sự so sánh bất ngờ, lí thú thể hiện sức mạnh kỹ thuật của cây cầu sắt, là tiến bộ công nghiệp làm cầu đầu tiên ở Việt Nam
được áp dụng tại Việt Nam, xưn lẫn trong đó là niềm tự hào của người viết
-> Phương thức thuyết minh
=> Khẳng định vai trò của cầu Long Biên, "Chứng nhân" ở nhiều phương diện
b Cầu Long Biên từ cách mạng tháng 8/1945 đến nay
Trang 5(tên 1 làng bên bờ sông Hồng
nơi cầu bắc qua) có ý nghĩa gì?
? Những dòng thơ tả cảnh đông
vui nhộn nhịp trên cầu Long
Biên, những ấn tượng về màu
xanh bên bờ bãi sông Hồng đã
thể hiện vai trò chứng nhân
lịch sử của cây cầu ở thời kỳ
nào?
? Em có nhận xét gì về lời văn
trong đoạn này? Tác dụng của
nó
? Việc nhắc lại những câu thơ
của Chính Hữu gắn liền với
những ngày đầu năm 1947 đã
xác nhận ý nghĩa nhân chứng
nào của cầu Long Biên?
? Kháng chiến chống thực dân
Pháp thắng lợi, dân tộc ta lại
bước vào cuộc kháng chiến gây
go ác liệt chống đế quốc Mỹ 1
lần nữa cầu Long Biên lại
chứng kiến và ghi lại sự kiện
đáng nhớ
? Em hãy tìm những chi tiết tả
cây cầu Long Biên trong cuộc
kháng chiến chống Mỹ?
? Hãy so sánh cách kể, lời văn
của đoạn này so với đoạn đầu?
? Ngôi kể? Từ ngữ?
? Với cách trình bày linh hoạt
trên, đoạn ký giúp người đọc
cảm nhận được điều gì?
- Học sinh suy nghĩ trả lời
- Học sinh nêu ý kiến cá nhân
- Học sinh nêu nhận xét
- Học sinh trả
lời
- Học sinh phát hiện chi tiết
- Học sinh so sánh nhận xét
- Học sinh trình bày cảm nhận
-> Chứng tỏ ý thức chủ quyền
độc lập của dân tộc: Là cây cầu thắng lợi của cách mạng tháng 8
-> Cầu Long Biên là nhân chứng của cuộc sống lao động hòa bình
- Lời văn giàu hình ảnh và gợi cảm xúc -> gợi cảm giác êm
đềm thư thái cho người đọc
- Nhân chứng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ mà hào hùng của dân tộc
- Đặc biệt 12 ngày đêm tháng 12/1972: Trong mưa bom bão
đạn của giặc Mỹ, cầu Long Biên
đổ gục, bị thương tơi tả nhưng vẫn gồng mình lên chiến đấu và chiến thắng
- Cây cầu thân thương trở thành mục tiêu
- Cầu bị đánh 10 lần
- Đoạn văn kể theo ngôi thứ nhất Từ "Tôi" xuất hiện 10 lần
- Từ ngữ bộc lộ tình cảm thiết tha sâu sắc của tác giả
- Phép nhân hóa, miêu tả, bày tỏ cảm xúc
=> Cầu long Biên "Chứng nhân
Trang 6GV: Như các em đã biết giờ
đây bắc qua sông Hồng còn có
thêm cầu Thăng Long, Chương
Dương hiện đại hơn, dài rộng
hơn Nhưng với thời gian tồn
tại, với những gì mà cầu Long
Biên chứng kiến và ghi lại thì ý
nghĩa của nó lớn hơn nhiều đặc
biệt là vai trò "Chứng nhân"
lịch sử
? Tại sao tác giả gọi cầu "Long
Biên" là "Chứng nhân" lịch sử?
GV khái quát: Giờ đây cầu
Long Biên đã trở về vị trí
khiêm nhường nhưng ý nghĩa
lịch sử của nó thì không hề
"Khiêm nhường"
? Khách du lịch nước ngoài, họ
trầm ngâm nện từng bước chân
xuống mặt cầu có ý nghĩa gì?
? Em đánh giá như thế nào về ý
tưởng của người viết trong câu
văn cuối bài?
? Nhịp cầu vô hình ở đây là
nhịp cầu nào?
GV: Với ý tưởng này, cầu
Long Biên sẽ còn sống lau, sẽ
- Học sinh nghe
- Học sinh chú ý
đoạn đầu và cuối văn bản
- Học sinh thảo luận nhóm 2 người
- Học sinh nêu suy nghĩ bản thân
- Học sinh phát biểu đánh giá
sống động của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc
Mỹ Đồng thời thể hiện tình yêu của tác giả với cây cầu
3 Cầu Long Biên hôm nay và ngày mai.
- Là cách nói nhân hóa làm cho cây cầu có 1 sự sống, 1 linh hồn cây cầu không phải là vật vô tri vô giác mà là 1 chứng nhân sống
động Cầu trở thành "nguời
đương thời" của bao nhiêu thế
hệ Cách gọi đó làm tăng giá trị diễn đạt của bài văn, gợi bề dày lịch sử của cây cầu, nhắc nhở mọi người yêu quý giữ gìn cây cầu trong tương lai
-> Cầu Long Biên không chỉ làm cho bao thế hệ người Việt Nam xúc động mà còn làm cho bao khách du lịch nước ngoài phải trầm ngâm suy nghĩ
- Là 1 ý tưởng đẹp, mới và đầy nhân văn
-> Nhịp cầu của tình đoàn kết hữu nghị qua thăm lại cây cầu lịch sử du khách sẽ hiểu thêm về
đất nước, con người Việt Nam
Trang 7trẻ lại, sẽ thành điểm dừng
chân, du lịch khá lí thú đối với
du khách 5 châu khi đến thăm
đất nước ta
? Chủ đề tư tưởng của bài kí là
gì?
? Đặc sắc về nghệ thuật?
- Học sinh khái quát
IV Tổng kết.
- Chủ đề: Cầu Long Biên - cây cầu thân yêu hùng vĩ
* Ghi nhớ: SGK
Hoạt động 4: Hướng dẫn học ở nhà
- Nắm chắc phần ghi nhớ.
- Soạn bài: Bức thư