Tham Đào Thị Bích Ngọc -Trường Trung học cơ sở Tân Bình Lop6.net... Lòng tham vô đáy của mụ gièng thµnh ng÷ nµo nãi vÒ lßng tham.[r]
Trang 1Ngµy so¹n:30/10/2006 Bµi 9
Ngµy d¹y:31,/10/2006 ¤ng l·o ®¸nh c¸ vµ con c¸ vµng
2/11/2006 TiÕt 34-35: §ôc - HiÓu v¨n b¶n
A Môc tiªu cÌn ®¹t:
1.KiÕn thøc.
Gióp hôc sinh:
- HiÓu nĩi dung, ý nghÜa cña truyÖn cư tÝch ¤ng l·o ®¸nh c¸ vµ con c¸ vµng
2.KÜ n¨ng.
- N¾m ®îc nghÖ thuỊt chñ ®¹o vµ mĩt sỉ chi tiÕt nghÖ thuỊt tiªu biÓu, ®Ưc s¾c trong truyÖn
3.Th¸i ®ĩ.
- Cê ý thøc kÓ l¹i ®îc truyÖn
B ChuỈn bÞ.
- Gi¸o viªn:
+Nghiªn cøu tµi liÖu- so¹n bµi
+Tranh minh ho¹
-Hôc sinh:
+ So¹n theo c©u hâØ s¸ch gi¸o khoa vµ híng dĨn cña gi¸o viªn.
*Ho¹t ®ĩng 1: KiÓm tra bµi cò.
? Dùa vµo ®Þnh nghÜa truyÖn cư tÝch em h·y lÝ gi¶i truyÖn C©y bót thÌn lµ mĩt truyÖn cư tÝch?
? Nªu ý nghÜa cña truyÖn? KÓ l¹i ®o¹n truyÖn M· L¬ng víi tªn ®Þa chñ?
C.Tư chøc c¸c ho¹t ®ĩng.
* Ho¹t ®ĩng 2: Khịi ®ĩng
¤ng l·o ®¸nh c¸ vµ con c¸ vµng lµ mĩt truyÖn cư tÝch d©n gian Nga - §øc ®îc A.Pu-skin ( ®¹i thi hµo Nga - mƯt tríi cña thi ca Nga viÕt l¹i b»ng 205 c©u th¬ tiÕng Nga vµ Vò §×nh Liªn, Lª TrÝ ViÔn dÞch qua v¨n b¶n tiÕng Ph¸p TruyÖn võa gi÷
®îc nÐt chÍt ph¸c dung dÞ víi nhiÒu biÖn ph¸p nghÖ thuỊt rÍt quªn thuĩc cña truyÖn
cư tÝch d©n gian, võa rÍt ®iªu luyÖn, tinh tÕ trong sù miªu t¶ vµ tr chøc truyÖn
* Ho¹t ®ĩng 3: Bµi míi
Ho¹t ®ĩng cña gi¸o viªn Ho¹t ®ĩng
cña H/S Nĩi dung cÌn ®¹t
GV: Nªu yªu cÌu ®ôc
- Ph©n biÖt c¸c t×nh tiÕt truyÖn
- Líi c¸c nh©n vỊt: ¤ng l·o
-Nghe
I §ôc- TiÕp xóc v¨n b¶n.
*§ôc - KÓ
Trang 2hiền lành, nhu nhược, mụ vợ
tham lam, cáu bẳn
- Đọc phân vai
+ Người dẫn truyện
+ Nhân vật mụ vợ
+ Nhân vật ông lão
+ Nhân vật con cá vàng
GV: Nhận xét
GV: Gọi học sinh giải nghĩa
các từ khó để học sinh bước
đầu cảm nhận được truyện
? Truyện được kể theo ngôi
thứ mấy? Tác dụng của ngôi
kể này?
? Mở đầu truyện giới thiệu với
người đọc về hoàn cảnh gia
đình ông lão như thế nào?
?Những chi tiết trên giúp em
hình dung gì về cuộc sống của
gia đình ông lão?
? Đoạn tiếp theo cho thấy chi
tiết nào là quan trọng?
? Ông lão bắt được cá vàng
trong hoàn cảnh nào?
? Tại sao tác giả dân gian
không kể ông lão ra biển kéo
lưới lần đầu bắt được cá ngay
mà đưa ra những chi tiết lần1,
2 và đến lần 3 mới bắt được?
- Học sinh đọc
- Phát hiện
-Phát hiện
-Hình dung
-Nhận xét
-Phát hiện
-Lí giải
*Giải nghĩa từ khó.
*Tìm hiểu kết cấu văn bản
II Đọc- Hiểu văn bản.
- Ngôi thứ 3
- Truyện kể linh hoạt, tự do
- ở trong một túp lều rách nát
- Chồng đi thả lưới, vợ ở nhà kéo sợi
- Là gia đình có cuộc sống bình
dị, đầm ấm như bao gia đình lao
động khác
- Ông lão ra biển gặp được cá vàng
- Kéo lưới lần thứ 3 mới bắt được cá vàng
+ Lần đầu chỉ thấy có bùn + Lần hai: rong biển + Lần ba: cá vàng
- Để đưa ra sự xuất hiện cá vàng
Trang 3? Em thích nhất chi tiết nào về
con cá vàng
? Trong lời của cá vàng gợi
cho em tưởng tượng về diễn
biến câu truyện tiếp theo như
thế nào?
? Khi biết câu truyện về cá
vàng khiến mụ vợ có hành
động như thế nào?
- GV: Hướng dẫn học sinh kẻ
bảng
-Bộc lộ suy nghĩ
- Phát hiện
-Nhận xét
của truyện Lần 1, 2 chỉ thấy bùn, rong biển là điều rất rủi ro
đối với ông lão Nhưng đến lần thứ ba bắt được cá vàng thì đó lại
là điều rất may mắn, đưa ra sự
đối lập như vậy để thấy được cá vàng xuất hiện là sự kì lạ
- Con cá biết nói tiếng người, nói lời van xin ông lão trả về biển sẽ
đền ơn
- Mọi chi tiết sẽ xoay quanh hình tượng cá vàng
Lần - Những đòi hỏi - Thái độ đối
1 - Một cái máng lợn - Mắng: Đồ
ngốc - Gợn sóng êm ả.
2 - Một ngôi nhà rộng - Quát to hơn:
Đồ ngu - Đã nổi sóng.
3 - Đòi làm nhất phẩm
phu nhân
- Mắng như
tát nước vào mặt Bắt quét chuồng ngựa
- Nổi sóng dữ dội
4 - Muốn làm nữ hoàng - Nổi giận lôi
đình, tát vào mặt ông lão
- Nổi sóng mù mịt
5 - Muốn làm long
vương
- Nổi cơn thịnh nộ.
- Nổi sóng ầm ầm
=> Đòi hỏi ngày càng
tăng từ vật chất -> địa
vị cao sang, tham lam
tột cùng
- Tàn nhẫn, bội bạc tột cùng
- Phép lặp có sự biến thức tạo ra trình tự tăng tiến
- Thái độ công lí của nhân dân
- Hiền lành đến mức nhu nhược
Trang 4? Vì sao mụ đòi cái máng lợn
mới
- Khi đã được cái máng lợn
mới rồi mụ lại đòi 1 ngôi nhà
rộng?
? Vậy em có suy nghĩ gì về
đòi hỏi của mụ
? Nếu như mụ vợ ông lão chỉ
dùng lại ở đòi 1 cái máng và 1
ngôi nhà thì theo em cuộc
sống của vợ chồng lão như thế
nào?
- GV: Nhưng mụ không dừng
ở đó, mụ còn bắt ông lão ra
biển xin cá vàng cho mụ làm
bà nhất phẩm phu nhân Vợ
của 1 quan nhất phẩm trong
triều đình phong kiến trước
đây
- Từ 1 nhân dân quèn, 1 chữ
cắn đôi không biết mụ đã trở
thành bà nhất phẩm phu nhân
Mụ không dừng ở đấy mụ còn
đòi làm nữ hoàng
? Theo em mụ có xứng đáng
làm nữ hoàng không? Vì sao?
? Vạy tại sao mụ lại được cá
vàng đáp ứng những yêu cầu
đó?
- Khi đã có đầy đủ mọi thứ
nhưng mụ không dừng ở đấy
mà còn đòi làm Long Vương
bắt cá vàng phải hầu hạ - 1 địa
vị mơ hồ
? Em có nhận xét gì qua các
lần đòi hỏi của mụ vợ?
- Long Vương - vị thần linh
ngự trị nơi biển cả Tham
-Giải thích
-Độc lập
-Nhận xét
-Nghe -Giải thích
-Nhận xét
-Nhận xét
- Cái máng lợn nhà mụ đã sứt mẻ
- Hai vợ chồng sống trong 1 túp lều rách nát thì thì mụ đòi 1 ngôi nhà mới để thay thế cho 1 túp lều rách nát thì có thể chấp nhận được, đó là mong muốn bình thường
- Vẫn tiếp tục cuộc sống bình dị của người lao động
- Không xứng đáng vì làm vua phải thông minh, tài trí và mụ không có được những điều đó
- Cá vàng muốn trả ơn cho ông lão đã cứu sống mình
- Đòi hỏi ngày càng tăng từ vật chất -> địa vị cao sang
Trang 5vọng của mụ đã vượt lên cả
vật chất, cả địa vị nhưng còn
cao hơn?
? Vì sao đã có máng mới, ngôi
nhà rộng, đẹp, đã làm nhất
phẩm phu nhân, nữ hoàng lại
còn đòi làm Long Vương
? Lòng tham vô đáy của mụ
giống thành ngữ nào nói về
lòng tham?
- GV: Khái quát
- Cùng với mỗi lần đòi hỏi của
mụ vợ là mỗi lấn mụ được đáy
ứng chính ông lão lủi thui ra
biển truyền đạt với cá vàng
? Vậy thái độ của mụ vợ đối
với ông lão ra sao?
- GV: Ghi cột 3
? Hình ảnh ông lão bị mụ vợ
đối xử như vậy gợi cho em suy
nghĩ gì?
- Thái độ đối với ông lão ngày
càng tàn tệ từ mắng -> Quát to
-> Mắng như tát nước vào
mặt, mụ trút lên đầu ông lão
những lời đay nghiến, xỉ vả,
làm tình làm tội bắt ông đi
thực hiện ý muốn của mình
bằng được Và sau khi thấy
mình đòi gì được lấy mụ càng
trở lên hống hách ngạo ngược
quay ra coi thường Khinh bỉ,
đối xử tàn tệ với ông lão và
cuối cùng là đuổi ông lão đi
? Điều ấy cho em hiểu gì về
mụ vợ? (Ông lão là người bắt
được cá, lần nào cũng lận đận
ra biển để xin cá vàng đáp ứng
yêu cầu của mụ, mà mụ lại
đối xử như vậy?
- GV: Nhờ có chồng đi gọi cá
vàng giúp thì mị mới được tất
cả như vậy, nhưng mụ bội bạc
-Lí giải -Sưu tầm
-Phát hiện
-Suy nghĩ
-Nhận xét
=> Tham lam tột cùng.
- Thành ngữ: Được voi đòi tiên
- Mắng: Đồ ngốc
- Quát to hơn: Đồ ngu
- Mắng như tát nước vào mặt
- Nổi trận lôi đình tát vào mặt
ông lão
- Nổi cơn thịnh lộ
-> Mụ vợ là con người tàn ác, tàn nhẫn.
- Không chỉ tham lam, lòng tham khiến mụ trở lên tàn ác, bội bạc
Trang 6ngay cả với chồng Sự bội bạc
cứ tăng dần khi mụ có địa vị
cao hơn và mụ quên rằng địa
vị ấy do chính chồng mụ đem
đến ở mụ tình nghĩa vợ chồng
không còn, cả tính người cũng
không còn
? Đến khi nào sự bội bạc của
mụ đạt tới tột đỉnh
- Cùng với những tham vọng
được đáp ứng của mụ vợ ông
lão là hình tượng biển
? Cảnh biển xuất hiện nhiều
lần và mỗi lần xuất hiện có gì
khác
? Tác giả đã sử dụng nghệ
thuật gì khi miêu tả biển?
(Phép lặp có sự biến thức cùng
nói về sắc thái của biển nhưng
lại có sự khác nhau)
- GV: Trong truyện, ông lão 5
lần ra biển gọi cá vàng Đây là
1 trong những biện pháp nghệ
thuật thường xuất hiện trong
truyện cổ tích: Biện pháp lặp
Nhưng ở đây không phải lặp
lại giống nhau mà là lặp lại
tăng tiến có chủ ý
? Sự lặp lại ở đây có tác dụng
gì?
? Sự thay đổi của biển cho em
hiểu gì về thái độ của biển
trước những đòi hỏi của mụ vợ
-Phát hiện
-Phát hiên
-Phát hiện
-Nhận xét
-Nhận xét
- Khi lòng tham của mụ lên tới tột đỉnh Muốn làm Long Vương bắt cá vàng phải hầu hạ Nhờ có cá vàng mụ có tất cả vậy mà mụ trở mặt bội bạc với cả cá vàng
- Biển gợi sóng êm ả
- Biển đã nổi sóng
- Biển nổi sóng dữ dội
- Biển nổi sóng mù mịt
- Biển nổi sóng ầm ầm
-> Phép lặp có sự biến thức tạo
ra trình tự tăng tiến
- Tạo tình huống, tạo hấp dẫn
- Khắc sâu nội dung, góp phần bộc lộ chủ đề tác phẩm
- Tô đậm tính cách nhân vật
- Biển từ chỗ đồng tình -> căm giận bất bình, báo hiệu 1 sự trừng phạt ghê gớm nhất định
Trang 7- GV: Trong câu truyện, biển
không chỉ là tự nhiên bình
thường làm cho hoạt động của
con người mà biển tham gia
tích cực và đi suốt diến biến
Rõ ràng biển đã tham gia vào
câu truyện, biển không thể
dửng dưng, không thể yên
lặng khi chứng kiến 5 lần ông
lão ra biển gọi cá vàng làm
theo lệnh của mụ vợ
? Thái độ ấy của biển giúp em
có liên tưởng gì?
- GV khái quát: Thái độ của
biển dường như là thái độ,
phản ứng của nhân dân của cả
đất trời trước những thói xấu
vô độ của mụ vợ
? Thái độ và hành động của
ông lão trước những đòi hỏi
của mụ vợ?
? Em cảm nhận được gì qua
hình ảnh ông lão
- Tính nhu nhược của ông lão
đã vô tình tiếp tay, đồng lõa
cho tính tham lam của mụ vợ
nảy nở và phát triển Và cũng
đáng buồn, ông lão lại trở
thành nạn nhân khốn khổ của
chính vợ mình
? PuSKin muốn gửi gắm
những gì qua hình ảnh ông lão
? Câu truyện được kết thúc
như thế nào? ý nghĩa của cách
kết thúc ấy?
-Liên tưởng
-Phát hiện
-Cảm nhận
-Nhận xét
-Nhận xét
phải tới
- Thái độ công lý của nhân dân
- Đều làm theo yêu cầu của mụ
vợ, 5 lần ra biển cầu xin cá vàng trả ơn, giúp đỡ
- Hiền lành đến mức nhu nhược
- Người lao động Nga không tham lam, không đòi hỏi những gì mình không có, nhân hậu và
độ lượng
- Phê phán tính thỏa hiệp, nhu nhược với những kẻ quyền thế của 1 bp nhân dân Nga, lay tỉnh
họ, tiếp thêm dũng khí cho họ trong cuộc đấu tranh chống cường quyền, giành lại công lý
- Với ông lão: Ông không mất
Trang 8? Em có nhận xét gì về sự
trừng phạt của cá vàng đối với
mụ vợ
- GV:Cá vàng không chỉ lấy đi
những gì nó đã cho mà còn
nhiều hơn thế Mở đầu mụ
sống trong cảnh nghèo khó
Kết thúc truyện mụ đang từ
trên đỉnh chóp của quyền lực,
danh vọng, phút chốc trở về
với cái máng lợn sứt Mụ lại
rơi vào cảnh: Của trời, trời lại
lấy đi Giương đôi mắt ếch
làm chi
? Theo em, cá vàng trừng trị
mụ vì tội gì?
? Nhân vật cá vàng tượng
trưng cho cái gì? Bốn lần cá
vàng thỏa mãn yêu cầu của
mụ vợ đã nói lên điều gì? Tại
sao lần thứ 5 lại từ chối
? Nghệ thuật truyện có gì đặc
sắc?
? ý nghĩa truyện
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
-Nhận xét
-Lí giải
-Lí giải
-Khái quát -Nêu ý nghĩa
-Đọc
gì cả, chỉ như vừa qua 1 cơn ác mộng Ông được trả lại cuộc sống bình yên thủa trước
- Với mụ vợ: Trở lại như xưa (Túp lều, máng lợn sứt mẻ)
- Trừng phạt đích đáng và nghiêm khắc
- Vì tham lam và bội bạc
- Tượng trưng cho khả năng kỳ diệu của con người, thể hiện lòng biết ơn với tấm lòng nhân hậu bao dung Bốn lần cá vàng
đáp ứng đòi hỏi chứng tỏ sự rộng lượng của cá Lần 5 cá vàng thật sáng suốt và nghiêm khắc
III Tổng kết
1 Nghệ thuật:
- Lặp lại, tăng tiến, đối lập, tương phản biết khắc họa tính cách nhân vật
2 Nội dung:
- Ca ngợi lòng biết ơn
- Bài học cho những kẻ tham lam, bội bạc
* Ghi nhớ: SGK
*Hoạt động 4: Hướng dẫn học sinh học ở nhà.
- Học thuộc ghi nhớ
- Bài tập: 1, 2 SGK/36