- Häc sinh hiÓu râ thÕ nµo lµ tØ lÖ thøc, n¾m v÷ng hai tÝnh chÊt cña tØ lÖ thøc.. b.Về kĩ năng.[r]
Trang 1Ngày soạn: Ngày dạy
Tiết 9: Tỉ lệ thức
1.Mục tiờu
a.Về kiến thức
- Học sinh hiểu rõ thế nào là tỉ lệ thức, nắm vững hai tính chất của
tỉ lệ thức
b.Về kĩ năng
- Nhận biết được tỉ lệ thức và các số hạng của tỉ lệ thức Vận dụng thành thạo các tính chất của tỉ lệ thức
c.Về thỏi độ
- Yêu thích môn toán
2.Chuẩn bị của GV & HS
a.Chuẩn bị của GV Giáo án + Tài liệu tham khảo + Đồ dùng dạy học + Bảng phụ (T26/Sgk) + Phiếu học tập
b.Chuẩn bị của HS Đọc trước bài mới + ôn tập các kiến thức liên quan
3.Tiến trỡnh bài dạy
a.Kiểm tra bài cũ ( Khụng kiểm tra )
* Đặt vấn đề: Kết hợp vào phần 1
b.Bài mới
* Hoạt động 1: Định nghĩa tỉ lệ thức
?
K?
Hs
So sánh 2 tỉ số và
21
15
5 , 17
5 , 12
Nếu nói hai tỉ số trên được lập thành
một tỉ lệ thức thì em có thể phát biểu:
thế nào là tỉ lệ thức?
Tỉ lệ thức là đẳng thức của 2 tỉ số a
b
d
c
Giới thiệu kớ hiệu tỉ lệ thức:
hoặc a : b = c : d
a
b
d c
các số hạng của tỉ lệ thức: a, b, c, d
Ta có:
và
15
21 7
5 12,5 125 17,5 175
7 5
Do đó 15
21
5 , 17
5 , 12
Ta nói đẳng thức
21
15
5 , 17
5 , 12
là một tỉ lệ thức
Định nghĩa: tỉ lệ thức là
đẳng thức của hai tỉ số a
b
(b, d 0)
d
Tỉ lệ thức a còn được
b
d c
viết là a : b = c : d
Trang 2a, d là các số hạng ngoài: các ngoại tỉ
c, b là các trung tỉ (số hạng trong) * Chú ý (Sgk/24)
Tb
?
Trong tỉ lệ thức:
đâu là các ngoại tỉ đâu là các 21
15
5 , 17
5 , 12
trung tỉ
Hs 15 và 17,5 là các ngoại tỉ, 21 và 12,5 là
các trung tỉ
Hs Đọc ? 1 : Từ các tỉ số sau đây có lập
được tỉ lệ thức không?
K? Muốn biết xem các tỉ số đó có lập
thành tỉ lệ thức không ta làm như thế
nào?
Hs Ta đi thu gọn các tỉ số này lại thành tỉ
số tối giản
Hs
Hs
Gv
Gọi 2 em lên bảng làm, mỗi dãy làm 1
câu
Nhận xét bài làm của bạn
Cho học sinh làm bài tập sau:
a, Cho tỉ số 1, 2 Hãy viết một tỉ số nữa
3,6
để 2 tỉ số này lập thành 1 tỉ lệ thức có
thể viết được bao nhiêu tỉ số như vậy
Giải:
, : 4
5 5 4 20 10
4 4 1 4 1 : 8
5 5 8 40 10
Vậy 2: 4 4: 8
5 5
, 3 : 7
2 2 7 14 2
2 1 12 5 60 1
2 : 7
5 5 5 36 180 3
b
Vậy 3 : 71 2 : 72 1
(Các tỉ số này không lập
được tỉ lệ thức)
b, Cho ví dụ về tỉ lệ thức
c, Cho tỉ lệ thức: 4 Hãy tìm x?
5 20
x
Hs Cả lớp làm vào vở - Gọi 2 em lên bảng
làm câu a, b
1, 2 2 1, 2 1 1, 2 1 1, 2 0, 2
3,6 6 3,6 3 3,6 3 3,6 0,6
Ta viết được vô số tỉ số như vậy
Tb
?
Hãy lấy ví dụ về tỉ lệ thức
Hs b, 1 2 1 3
;
2 4 2 6
K? Để tính được giá trị của x ta làm như
thế nào?
Hs Ta viết tỉ lệ thức dưới dạng đẳng thức
rồi tính giá trị của x
Hs Lên bảng tính giá trị của x
Trang 34 4.20
x
Gv Ngoài cách này ra ta còn có thể dựa
vào tính chất 2 phân số bẳng nhau để
tính x
Gv Khi có tỉ lệ thức a c mà a, b, c, d
Z và d 0 thì theo định nghĩa hai phân
số bằng nhau ta có ad = bc Ta hãy xét
xem tính chất này còn đúng với tỉ lệ
thức nói chung hay không? Ta sang
phần 2
* Hoạt động 2: Tính chất (22') 2 Tính chất:
Gv Cho học sinh đọc:
Xét tỉ lệ thức 18 24 trong Sgk/25
27 36
a, Tính chất 1 (T/c cơ bản của tỉ lệ thức)
K? Từ tỉ lệ thức 18 24 Người ta đã làm
27 36 như thế nào? Để có được đẳng thức:
18.36 = 27.24
Hs Người ta đã nhân 2 vế của tỉ số này với
tích 27.36 (Nhân 2 vế của tỉ số này với
tích 2 mẫu)
Gv Cho học sinh làm ?2 Bằng cách tương
tự từ tỉ lệ thức a c hãy suy ra ad = bc
b d
(Tích ngoại tỉ bẳng tích trung tỉ)
? 2 (Sgk/25)
Giải:
Có a c (1)
b d
bd b ad bc
b d b d Nhân cả hai vế của (1) với
bd được: a bd c b
b d
Tb
? Qua ? 2 cho biết suy ra điều gì?
a c
Hs a c ad bc
b d
Gv Đây là nội dung t/c 1 (T/c cơ bản của tỉ
lệ thức)
Nếu a c thì ad = bc
b d
Ngược lại nếu có ad = bc ta có thể suy
ra được tỉ lệ thức a c hay không? Ta
b d
sang phần b,
* Tính chất:
Nếu a c thì ad = bc
b d
Gv Nói: Các em hãy xem bẳng cách làm
trong Sgk từ đẳng thức 18.36 = 24.27 b, Tính chất 2:
Trang 4suy ra 18 24 như thế nào?
27 36
Hs Đọc to Sgk phần ta có thể làm như sau:
K? Từ đẳng thức 18.36 = 24.27 ta đã làm
như thế nào được tỉ lệ thức 18 24
27 36
Hs Chia cả 2 vế cho tích 27.36 (Chia cả 2
vế cho tỉ số này cho tích 2 mẫu)
Gv Yêu cầu học sinh làm ?3 ? 3 (Sgk/25)
K? Bẳng cách tương tự từ đẳng thức ad =
bc ta có thể suy ra tỉ lệ thức a c
b d
không?
Giải:
Có ad = bc Chia cả 2 vế của 2 cho bd
được:
ad bc ad bd bc bd
b d
bd bd b d
? Tương tự làm thế nào từ ad = bc và a,
b, c, d 0 để có a b d; c d; b
c d b a c a
Gv Cho hoạt động nhóm: Mỗi nhóm 1 bài,
gọi đại diện 3 nhóm trình bày
Hs Từ ad =bc với a, b, c, d 0
1 Chia cả 2 vế cho cd được:
2
ad bc a b
cd cd c d
2 Chia cả 2 vế cho ab được:
3
ad bc d c
ab ab b d
3 Chia cả 2 vế cho ac được:
4
ad bc d b
ac ac c a
K? Nhận xét vị trí của các ngoại tỉ và trung
tỉ của tỉ lệ thức (2) so với tỉ lệ thức (1)
Hs Ngoại tỉ giữ nguyên, đổi chỗ 2 trung tỉ
Nhận xét vị trí của các ngoại tỉ và trung
tỉ của tỉ lệ thức (3), (4) so với tỉ lệ thức
(1)
Hs a c (1)
b d d c 3
b a
Trung tỉ giữ nguyên đổi chỗ 2 ngoại tỉ
(1)
a c
b d d b 4
c a
Đổi chỗ cả ngoại tỉ và trung tỉ
Trang 5? Vậy nếu a c và a, b, c, d ta suy
ra được những tỉ lệ thức nào?
* Tính chất:
Nếu ad = bc và a, b, c, d 0
a c
b d a b
c d d c
b a
d b
c a
Gv
Hs
Cho học sinh làm bài 47 a (Sgk/26)
Hoạt động cá nhận trong vòng 5 phút
Bài 47 (Sgk26)
a, Lập tất cả các tỉ lệ thức
có thể được từ đẳng thức:
6.63 = 9.42
Giải:
Từ 6.36 = 9.42
9
6
63
42 42
6
63
9 9
63
; 6
42 42
63
6 9
* Củng cố - luyện tập (2 phút) ( bảng phụ): Với a,b,c,d 0 từ 1 trong năm đẳng thức sau ta có thể suy ra đẳng thức còn lại:
ad= bc
III Hướng dẫn về nhà (2')
- Học lí thuyết: định nghĩa tỉ lệ thức, tính chất của tỉ lệ thức
- Làm bài tập: 44; 45; 46, 47(b), 48 49 (Sgk/26); Bài 61; 63 (SBT/26)
- Hướng dẫn bài 44 (Sgk/26): Thay tỉ số giữa các SHT bằng tỉ số giữa các số nguyên a, 1,2 : 3,24 12 324 12 100: 10
10 100 10 324 27
- Chuẩn bị bài sau: Luyện Tập - Kiểm tra 15'
b
a
d
c
c
a b d
b
d
a
c
c
d
a b