- Trong ®o¹n v¨n kÓ chuyÖn quan phñ được hầu hạ,tác giả đã dùng những chi tiết nào về chân dung ,đồ vật đểdựng h×nh ¶nh quan phñ?... Ng« ThÞ NghÞ.[r]
Trang 1Ngày soạn:………
Ngày giảng:………
(Phạm Duy Tốn)
A/ Mục tiêu cần đạt:
- Giúp học sinh hiểu được giá trị hiện thưc ,giá trị nhân đạo và những thành
công nghệ thuật của truyện ngắn “Sống chết mặc bay”
- Rèn luyện kĩ năng tóm tắt truyện ,phân tích nhân vật qua các cảnh đối lập
tương phản và tăng cấp
B/chuẩn bị:
- GV: Bài soạn, tranh ảnh minh hoạ
- HS: Soạn kĩ bài, đọc kỹ truyện
C/ Nội dung lên lớp.
*Kiểm tra.Gv kiểm tra sự chuẩn bị bài của hs
*Bài mới
GV giới thiệu bài:
I) Đọc -Tìm hiểu chung.
- HS đọc phần Tiểu dẫn SGK
- Nêu những nét chính về tác giả ,tác
phẩm?
- GV chốt ý cơ bản
1.Tác giả ,tác phẩm
-Phạm Duy Tốn (1883-1924) Quê Thường Tín ,Hà Tây
- Truyện ngắn “Sống chết mặc bay”viết tháng 7/1918
GV hướng dẫn đọc:
Gvđọc mẫu,Hs đọc tiếp, GV Nhận xét
uốn nắn
HS xem chú giải từ khó
2- Đọc – Tìm hiểu từ khó
* Đọc
* Tìm hiểu từ khó
Cho biết văn bản kể về sự việc gì? Nhân
vật chính là ai?
+Vỡ đê
+Quan phụ mẫu
Sự kiện và nhân vật đó được tổ chức
trong một cốt truyện gồm ba phần nội
dung :
- Cảnh đê sắp vỡ
3 Bố cục : 3 phần
- Từ đầu đến Không khéo thì vỡ mất
- Tiếp đến Điếu mày.
- Đoạn còn lại
Trang 2-Cảnh trên đê và cảnh trongđình.
- Cảnh đê vỡ
Tương ứng với ba phần đó là những
đoạn nào?
- Phần nội dung nào là chính?
- Vì sao em xác định như thế?
(Đoạn hai,vì dung lượng dài nhất,tập
trung làm nổi bật nhân vật chính là quan
phủ.)
Theo em văn bản này thuộc thể lọai
nào?
- GV lưu ý hơn về truyện ngắn hiện đại
(SGV)
? Hai bức tranh SGKđược vẽ với dụng ý
gì?
*Minh họa nội dung chính của truyện
*Tạo hai cảnh trái ngược,làm nổi bật tư
tưởng phê phán bọn quan lại ăn chơi vô
trách nhiệm trong khi dân đang ra sức
cứu đê
4 Thể loại
- Truyện ngắn hiện đại
II)Tìm hiểu chi tiết
Em hãy đọc đọan 1
Cảnh đê vỡ được gợi tả bằng các chi
tiết không gian, thời gian nào ,địa điểm
nào?
Các chi tiết đó gợi cảnh tượng như thế
nào ?
HS thảo luận :
Tên sông được nói cụ thể ( Sông Nhị
Hà),nhưng tên làng ,tên phủ được ghi
bằng kí hiệu (làng X,Phủ X).Điều đó
dụng ý gì?
* Chuyện này không chỉ xảy ra ở một
nơi mà có thể phổ biến ở nhiều nơi nước
ta
?Trong truyện này ,phần mở đầu có vai
trò “thắt nút”.ý nghĩa ‘thắt nút ‘ở đây là
gì?
* GV tóm ý dặn dò tiết sau :
- Đọc kĩ ,tìm hiểu các phần còn lại theo
1.Cảnh đê sắp vỡ :
-Thời gian : Gần 1giờ đêm -Không gian : Trời mưa tầm tã ,nước sông lên to
- Địa điểm ; Khúc sông làng X,thuộc phủ X
=> Nguy cơ làm vỡ đê
=>Vai trò thắt nút :Tạo tình huống có vấn đề để từ đó các sự việc kế tiếp sẽ xảy ra
Trang 3câu hỏi SGK
Tiết 106:
Kiểm tra bài cũ: - Những hiểu biết của
emvề tác giả Phạm Duy tốn và tác phẩm
Sống chết mặc bay?
- Nêu bố cục của truyện?
GVtóm ý ,nhấn mạnh vai trò thắt nút
của phần mở đầu.,dẫn dắt HS vào phân
tích phần sau
* Giáo viên cho học sinh phân tích cảnh
này bằng cách chia vở làm hai cột tạo
tính đối lập tương phản
Cảnh tượng trên đê trước khi đê vỡ
đuợc miêu tả ở đọan nào ?Em hãy đọc
(“ Dân phu” đến “hỏng mất”)
? Cảnh được miêu tả bằng những chi
tiết , hình ảnh và âm thanh điển hình
nào?
? Ngôn ngữ miêu tả của tác giả có gì
đặc sắc ? Tác dụng?
? Đặt trong nội dung truyện Sống chết
mặc bay ,đoạn tả cảnh trên đê trước khi
đê vỡ có ý nghĩa gì?
* Chuẩn bị cho sự xuất hiện cảnh tượng
trái ngược khác sẽ diễn ra ở trong đình
HS đọc đoạn tả cảnh trong đình
Đoạn này kể về sự việc gì ?
+ Quan phụ mẫu được hầu hạ chơi tổ
tôm trong khi có tin đê vỡ
- Trong đoạn văn kể chuyện quan phủ
được hầu hạ,tác giả đã dùng những chi
tiết nào về chân dung ,đồ vật đểdựng
hình ảnh quan phủ?
2.Cảnh trên đê và cảnh trong đình :
a.Cảnh trên đê
-Kẻ thì thuổng ,người cuốc…đắp ,cứ bì
bõm lướt thướt như chuột lột -Âm thanh : Trống đánh liên thanh,ốc thổi vô hồi
-Tiếng người xáo xác gọi nhau
=>Tác giả sử dụng nhiều từ láy: “bì
bõm” , “lướt thướt” , “xao xác” , “tầm tã”, “cuồn cuộn” kết hợp ngôn ngữ biểu cảm ( Than ôi ,lo thay ,nguy thay) gợi cảnh tượng hối hả , chen chúc ,nháo nhác thảm hại
b.Cảnh trong đình:
- Quan phụ mẫu uy nghi chễm chệ
Trang 4ngồi,,tay trái tựa gối xếp,chân phải duỗi thẳng ra để cho tên người nhà quỳ ở dưới đất mà gãi
- Đồ vật :Bát yến hấp đường phèn,tráp
đồi mồi,ống thuốc bạc ,đồng hồ vàng…
-Các chi tiết đó tạo lên hình ảnh quan
phụ mẫu như thế nào?
- Hình ảnh quan phụmẫu nhàn nhã
hưởng lạc trái ngược với hình ảnh nào
ngoài đê?
- Béo tốt , nhàn nhã thích hưởng lạc,hách dịch
- Trái ngược với hình ảnh trăm họ đang vất vả ,lấm láp ,gộigió tắm mưa như đàn sâu lũ kiến ở trên đê
- Quan phụ mẫu là cha mẹ dân mà trong
khi trăm họ vất vả gội gió tắm mưa để
cứu đê cho thấy quan là kẻ như thế nào?
- Khi được bẩm báo về tin tức trên đê
thái độ của quan như thế nào?
- Những hình ảnh tương phản nào xuất
hiện trong đoạn truyện này?
+Có người khẽ nói >< Quan cau mặt
gắt
+ Tiếng kêu vang trời >< Quan điềm
nhiên chơi bài
+ Cáu gắt khi có người bẩm báo tin tức
trên đê>< Sung sướng vì ù bài…
- Chi tiết nào trong đoạn này khắc
họa rõ tính cách của quan phụ mẫu?
Chi tiết này cho thấy quan là kẻ như thế
nào?
GV Thái độ vô trách nhiệm ,táng tận
lương tâm của quan phụ mẫu được miêu
tả theo chiều hướng như thế nào?
+ Tăng dần
Gvtrong khi miêu tả và kể chuyện
này,nhà văn đã có những lời bình luận
và biểu cảm.Hãy tìm đọc những câu văn
đó
? Kết hợp miêu tả ,kể chuyện bằng
tương phản với những lời bình luận biểu
cảm đã mang lại hiệu quả gì?
* Làm nổi rõ tính cách bất nhân của
quan phủ
* Gián tiếp phả ánh tình cảnh thê thảm
của nhân dân
Vô trách nhiệm
- Ngài cau mặt ,gắt rằng : “Mặc kệ …”
- Tiếng kêu vang trời>< Quan điềm nhiên chơi bài,sung sướngvì ù bài
- Táng tận lương tâm
Trang 5* Bộc lộ thái độ mỉa mai phê phán của
tác giả
? Liên hệ : Em thấy ngày nay các cấp
chính quyền của Đảng và Nhà nước ta
có vô trách nhiệm như tên quan không?
Nêu một số biểu hiện cụ thể ?
(Xuống tận nơi chỉ đạo sâu sát ,lo lắng
,cứu trợ…)
Theo dõi đoạn cuối văn bản,cho biết :
?Tác giả đã kết hợp ngôn ngữ miêu tả
với biểu cảm như thế nào?
? Tác dụng của cách dùng ngôn ngữ
này?
Đặt trong toàn bộ truyện ,đoạn này có ý
nghĩa gì?
3) Cảnh đê vỡ
+ Nước tràn lênh láng ,xoáy thành vực sâu,nhà cửa trôi băng ,lúa má ngập hết
+ kẻ sống không chỗ ở ,kẻ chết không nơi chôn,lênh đênh mặt nước chiếc bóng bơ vơ ,tìnhcảnh thảm sầu ,kể sao cho xiết!
Vừa gợi tả cảnh tượng lũ lụt do
đê vỡ ,vừa tỏ lòng ai oấn cảm thương của tác giả
Vai trò mở nút :Thể hiện tình cảm nhân đạo của tác giả
HS thảo luận nhóm theo bàn:
? Giá trị của Sống chết mặc bay trên các
phương diện :
a) Nội dung phản ánh hiện thực?
b) Nội dung nhân đạo?
c) Đặc sắc nghệ thuật?
GV Tóm ý các nhóm trình bày:
.III: Tổng kết.
a)GTHT: Phả ánh cuôc sống ăn chơi hưởng lạc vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền và cảnh sống thê thảm của người dân trong xã hội cũ
b)GTNĐ:Lên án bọn cầm quyền vô
trách nhiệm ,táng tận lương tâm
-Cảm thương thân phận người dân bị rẻ rúng
c)ĐSNT: Dùng biện pháp tương phản
đối lập ,tăng cấp để khắc họa nhân vật
và làm nổi bật tư tưởng chủ đề của truyện
D/ Hướng dẫn về nhà :
- Đọc kĩ lại toàn bộ truyện ,nắm vững giá trị nội dung ,nghệ thuật của truyện