Để diễn tả được tâm trạng của người bố, -> Phương thức biểu cảm được diễn đạt tác giả đã sử dụng phương thức biểu đạt nào bằng các kiểu câu cảm thán, nghi vấn.. Phương thức biểu cảm được[r]
Trang 1Tuần 1
Ngày soạn :
Ngày giảng : Bài 1 - Tiết 1
Đọc hiểu văn bản :
CổNG TRƯờNG Mở RA
_ Theo Lý Lan _
- Cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng liêng , đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái
- Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
II - Chuẩn bị:
- GV : Đọc tài liệu tham khảo
GV nghiên cứu soạn bài:
- HS: Đọc trước bài
III Tiến trình lên lớp
1 - ổn định tổ chức :
:2 - Kiểm tra :
? ở lớp 6 các em đã được học những văn bản nhật dụng nào?
(Động Phong Nha, Cầu Long Biên- Chứng nhân lịch sử )
3 - Bài mới :
Ngày khai trường hàng năm đã trở thành ngày hội của toàn dân Bởi ngày đó bắt đầu một năm học mới với bao mơ ước, bao điều mong đợi trước mắt các em Không khí ngày khai trường thật náo nức với tuổi thơ của chúng ta Còn các bậc làm cha làm mẹ thì sao ? Họ có những tâm trạng gì trong ngày ấy ? Bài Cổng trường mở ra mà chúng ta học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu được điều đó
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
? Đọc phần chú thích dấu (*)
I Giới thiệu chung
Trang 2? Em hãy nêu xuất xứ của văn bản Cổng
trường mở ra ?
GV : Hướng dẫn đọc : Giọng nhỏ nhẹ,
thiết tha, chậm rãi
GV đọc văn bản - HS đọc- GV nhận xét
? Trong 10 chú thích, có từ nào là từ HV
?Từ đó được giải nghĩa như thế nào ? ( can
đảm: có tinh thần mạnh mẽ, không sợ gian
khổ, nguy hiểm, khó khăn )
GV: Hướng dẫn tóm tắt văn bản : Em hãy
tóm tắt nội dung của văn bản Cổng trường
mở ra bằng 1 vài câu ngắn gọn ? (văn bản
viết về cái gì ? việc gì ? )
? Truyện có những nhân vật nào ? Ai là
nhân vật chính ? ( người mẹ và đứa con-
người mẹ là nhân vật chính ) –Vì sao ?
? Em có thể chia văn bản này thành mấy
phần ? Mỗi phàn từ đâu đến đâu ? ý của
từng phần ?
Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản
? HS đọc đoạn 1 Đoạn văn em vừa đọc
diễn tả điều gì ?
? Theo dõi phần đầu văn bản, em thấy
người mẹ nghĩ đến con trong thời điểm
nào ?
? Đêm trước ngày khai trường tâm trạng
của người mẹ và đứa con có gì khác nhau ?
1.Tác giả
2.Văn bản
- Là văn bản nhật dụng viết về nhà trường
- Đây là bài kí của tg Lý Lan trích từ báo
“Yêu trẻ số 166 Thành phố Hồ Chí Minh" 1.9.200
3 Đọc
4 Chú thích
- Tóm tắt : Bài văn viết về tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ trước ngày khai trường lần đầu tiên của con
5 Bố cục
- Bố cục: 2 phần + Từ đầu -> bước vào : Nỗi lòng của mẹ +Còn lại : Cảm nghĩ của mẹ về Giáo dục
II Tìm hiểu văn bản :
1/ Nỗi lòng của mẹ:
- Đêm trước ngày con vào lớp 1
* Tâm trạng của mẹ :
Trang 3Điều đó được biểu hiện bằng những chi
tiết nào trong bài ? (Con thanh thản, nhẹ
nhàng, vô tư : Đêm nay con cũng có niềm
vui háo hức Giấc ngủ đến với con dễ dàng
như uống 1 li sữa, ăn 1 cái kẹo.- Mẹ thao
thức, hồi hộp, suy nghĩ triền miên : )
? Em có nhận xét gì về tâm trạng của 2 mẹ
con ?
(Đây là tâm trạng khác thường không
giống nhau)
? Để diễn tả được tâm trạng của 2 mẹ con,
tác giả đã sử dụng phương thức biểu đạt
nào ?
? Theo em vì sao người mẹ lại trằn trọc
không ngủ được ?
( Vừa trăn trở suy nghĩ về con , vừa bâng
khuâng nhớ về ngày khai trường năm xưa
của mình
? Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường
năm xưa đã để lại ấn tượng sâu đậm trong
tâm hồn người mẹ ?
( Dấu ấn sâu đậm : Cứ nhắm mắt lại là
dường như vang bên tai tiếng đọc bài trầm
bổng : ‘‘Hằng năm cứ vào cuối thu Mẹ
tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con
đường làng dài và hẹp ” )
? Trong đêm không ngủ, người mẹ đã làm
gì cho con ?
- Mẹ không ngủ được
- Hôm nay mẹ không tập trung được vào việc gì cả
- Mẹ lên giường trằn trọc
- Mẹ tin đứa con của mẹ lớn rồi
->Tự sự kết hợp với miêu tả để biểu cảm - làm nổi rõ tâm trạng thao thức, hồi hộp, suy nghĩ triền miên của người mẹ
* Những việc làm của mẹ :
- Đắp mền, buông mùng, ém chăn cẩn thận, Lượm đồ chơi, nhìn con ngủ,xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con
Trang 4? Qua những việc làm đó em cảm nhận
được điều gì về người mẹ ?
GV: Người mẹ nào mà chẳng yêu con,
quên mình vì con, chỉ mong con khôn lớn
thành đạt Đó là đức hi sinh, là vẻ đẹp giản
dị mà lớn lao của tình mẫu tử trong cách
sống của người mẹ Việt Nam
? Trong đêm không ngủ người mẹ đã sống
lại những kỉ niệm quá khứ nào ?
(ngày đầu tiên bà ngoại đưa mẹ đến
trường)
? Tìm những chi tiết nói về kỉ niệm quá
khứ đó ?
- Nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà
ngoại đi tới trường và nỗi chơi vơi hốt
hoảng, khi cổng trường đóng lại
? Em có nhận xét gì về cách dùng từ của
tác giả ? Tác dụng của cách dùng từ đó ?
? Những tình cảm quá khứ ấy đã nói lên
được tình cảm sâu nặng nào của lòng mẹ ?
( Nhớ thương bà ngoại và nhớ mái trường
xưa )
? Trong đêm không ngủ, người mẹ đã
chăm sóc giấc ngủ của con, nhớ tới những
kỷ niệm thân thương về bà ngoại và mái
trường xưa Tất cả những điều đó đã cho
em hình dung về một người mẹ như thế
nào ?
Thảo luận :
? Có phải người mẹ đang nói trực tiếp với
con không ? hay người mẹ đang tâm sự với
->Yêu thương con, hết lòng vì con
* Kỉ niệm quá khứ :
-> Sử dụng một loạt từ láy gợi cảm xúc vừa phức tạp, vừa vui sướng, vừa lo sợ
=> Là người mẹ biết yêu thương người thân, biết ơn trường học, tin tưởng ở tương lai của con
Trang 5ai ? ( Đang nói với chính mình ) – Cách
viết này có tác dụng gì ?
Gv : Qua tâm trạng của người mẹ trong bài
văn chúng ta hiểu rằng người mẹ ấy nhớ
những kỷ niệm xưa, không chỉ để sống lại
tuổi thơ đẹp đẽ của mình mà còn muốn ghi
vào lòng con những kỷ niệm đẹp ấy Để
rồi bất cứ 1 ngày nào đó trong đời, khi nhớ
lại, lòng con lại rạo rực những cảm giác
bâng khuâng, xao xuyến của ngày đầu tiên
cắp sách tới trường
? Ngoài những cảm xúc tâm trạng ấy,
trong đêm không ngủ người mẹ còn nghĩ
đến điều gì ?
? Câu văn nào trong bài nói lên tầm quan
trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ ?
( ‘‘Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong
giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả 1 thế hệ mai
sau và sai lầm 1 li có thể đưa thế hệ ấy đi
chệch cả hàng dặm sau này.” )
? Câu văn này có ý nghĩa gì ? Vì sao ?
( Không được phép sai lầm trong giáo dục
Vì giáo dục quyết định tương lai của đất
nước )
Thảo luận:
?Trong đoạn kết người mẹ đã nói với con :
‘‘Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này
là của con, bước qua cánh cổng trường là 1
thế giới kì diệu sẽ mở ra.’’ Em hiểu thế
giới kì diệu đó là gì ?
-> Dùng ngôn ngữ độc thoại
Làm nổi bật tâm trạng, tình cảm và những
điều sâu thẳm khó nói bằng những lời trực tiếp
2 / Cảm nghĩ của mẹ:
- Bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra
=>Khẳng định vai trò to lớn của giáo dục
và tin tưởng ở sự nghiệp giáo dục của nước nhà
Trang 6( Tri thức, tình cảm, tư tưởng, đạo lí, tình
bạn, tình thầy trò )
? Câu nói này có ý nghĩa gì ?
GV: Một thế giới kì diệu mà nhà trường đã
mở ra cho chúng ta là bao điều mới mẻ
rộng lớn về tri thức văn hoá, tri thức cuộc
sống, dạy dỗ bồi đắp cho chúng ta những
tư tưởng, Tình cảm đẹp về đạo lí làm
người, về tình bạn, tình thầy trò, về tấm
lòng yêu thương con người để không
ngừng vươn lên, để phát triển thể lực,
phẩm chất toàn diện của con người, chuẩn
bị cho ngày mai lập nghiệp
Hoạt động 3: Tổng kết luyện tập
? Văn bản Cổng trường mở ra được biểu
đạt bằng những phương thức nào?
?Phương thức nào là chính ? – Sự kết hợp
này có tác dụng gì ?
? Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm trạng
nhân vật có gì đáng chú ý ?
? Bài văn cho em hiểu thêm gì về người
mẹ và nhà trường ?
? Văn bản này đã cho em bài học gì ?
? Học sinh đọc ghi nhớ
III: Tổng kết
1 Nghệ thuật:
Kết hợp hài hoà giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm làm nổi bật vẻ đẹp trong sáng,
đôn hậu trong tâm hồn người mẹ
- Miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật với nhiều hình thức khác nhau : miêu tả trực tiếp, miêu tả qua so sánh, miêu tả hồi ức,
sử dụng ngôn ngữ độc thoại bộc lộ chất trữ tình
2 Nội dung:
Văn bản cho ta thấy những tình cảm thiêng liêng ,đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái
Vai trò lớn lao của nhà trừng đối với cuộc
đời mỗi con người
* Ghi nhớ : sgk-9
Trang 7? Quan sát tranh ( SGK ) - Bức tranh minh
họa cảnh gì ? Em hãy miêu tả lại cảnh đó ?
? Hãy nhớ và viết thành đoạn văn về kỉ
niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai
trường đầu tiên của mình ?
IV: Luyện tập:
4 Củng cố:
Đọc diễn cảm một đoạn văn
5 Dặn dò:
Học bài
Chuẩn bị bài sau
Rút kinh nghiệm:
Trang 8
Tuần 1
Ngày soạn :
Ngày dạy :
Bài 1 - Tiết 2
Đọc hiểu văn bản :
Mẹ Tôi
_ Et- môn-đô-đơ A-mi-xi _
I- Mục tiêu bài học:
- Cảm nhận được tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ đối với con cái Không được chà đạp lên tình cảm đó
- Giáo dục tình cảm yêu thương và kính trọng cha mẹ
II- Chuẩn bị:
1 GV: Đọc tài liệu tham khảo
2 HS: Đọc trước bài
III - Tiến trình tổ chức :
1 - ổn định tổ chức
2- Kiểm tra:
? Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra từ văn bản Cổng trường mở ra là gì ?
3 - Bài mới:
Trong cuộc đời mỗi chúng ta, người mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng
và cao cả Nhưng không phải khi nào ta cũng ý thức hết được điều đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm, ta mới nhận ra tất cả Bài Mẹ tôi sẽ cho ta một bài học như thế
Trang 9Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
? Đọc chú thích
? Em hãy giới thiệu 1 vài nét về tác giả ?
? Tác giả thường viết về đề tài
? Em hãy nêu xuất xuất xứ của văn bản Mẹ tôi
GV: Hướng dẫn đọc : Nhẹ nhàng, tha thiết,
thể hiện được những tâm tư tình cảm buồn
khổ của người cha trước lỗi lầm của con và
sự trân trọng của ông với vợ mình Khi đọc
lời khuyên: Dứt khoát, mạnh mẽ thể hiện
thái độ nghiêm khắc
GV đọc - HS đọc - Nhận xét
GV gọi hs đọc chú thích
? Trong 10 điều chú thích, từ nào là từ láy,
từ nào là từ Hán Việt ? ( Từ láy:3,4-Từ
HV: những từ còn lại )
? Ta có thể chia văn bản làm mấy phần ?
Mỗi phần từ đâu đến đâu ? ý nghĩa của từng
phần ?
Thảo luận :
- Văn bản là 1 bức thư của người bố gửi cho
con nhưng tại sao tác giả lại lấy nhan đề
“Mẹ tôi” ? ( Nhan đề là của tác giả đặt cho
đoạn trích Tuy người mẹ không xuất hiện
trực tiếp trong câu chuyện, nhưng lại là tiêu
1 Tác giả: ( 1846- 1908 )
- Là nhà văn ý
- Thường viết về đề tài thiếu nhi và nhà trường về những tấm lòng nhân hậu
2 / Tác phẩm:
- Là văn bản nhật dụng viết về người mẹ
- In trong tập truyện : Những tấm lòng cao cả
3.Đọc :
4 Chú thích :
5.Bố cục : 2 phần
+ Đoạn đầu : Lí do bố viết thư
+Còn lại : Nội dung bức thư
Trang 10điểm mà các nhân vật và chi tiết đều hướng
tới để làm sáng tỏ )
Hoạt động 2:Đọc hiểu văn bản
? Theo dõi phần đầu văn bản , em thấy En
ri cô đã mắc lỗi gì ?
? Em có suy nghĩ gì về lỗi lầm của En ri
cô?
? Tìm những chi tiết nói về thái độ của
người bố đối với En ri cô ?
- Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm
vào tim bố vậy !
-… Bố không nén được cơn tức giận đối
với con
- Con mà xúc phạm đến mẹ con ư
? Để diễn tả được tâm trạng của người bố,
tác giả đã sử dụng phương thức biểu đạt nào
? Phương thức biểu cảm được diễn đạt
thông qua những kiểu câu nào
? Tác dụng của các biện pháp nghệ thuật
đó?
? Những chi tiết trên đã thể hiện được thái
độ gì của người bố ?
? Em có đồng tình với người bố không ?(
hstự bộc lộ )
? Trong thư người bố đã gợi lại những việc
làm, những tình cảm của mẹ dành cho En ri
cô Em hãy tìm những chi tiết, hình ảnh nói
về người mẹ ?
- Mẹ đã phải thức suốt đêm , quằn quại vì
nỗi lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể
mất con
II.Tìm hiểu văn bản
- Vô lễ với mẹ trước mặt cô giáo
=> Đây là việc làm sai trái, xúc phạm tới mẹ
2 / Thái độ của bố:
-> Phương thức biểu cảm được diễn đạt bằng các kiểu câu cảm thán, nghi vấn làm cho lời văn trở nên linh hoạt, sinh
động, dễ đi vào lòng người
=>Thể hiện thái độ buồn bã, đau đớn và tức giận
3/ Hình ảnh người mẹ:
Trang 11- Người mẹ sẵn sàng bỏ một năm hạnh
phúc để tránh cho con 1 giờ đau đớn, người
mẹ có thể đi xin ăn để nuôi con, có thể hi
sinh tính mạng để cứu sống con
? Khi nói về hình ảnh người mẹ tác giả đã
sử dụng phương thức biểu đạt nào? Phương
thức đó có tác dụng gì ?
? Qua lời kể của người cha, em cảm nhận
được điều gì về người mẹ ?
GV : Người mẹ của En ri cô cũng như bao
người mẹ khác trên thế gian này đã yêu
thương, chăm sóc nuôi dạy con cái bằng tất
cả tấm lòng, sức lực, sẵn sàng hi sinh tất cả
hạnh phúc và cuộc sống của mình cho con
cái Tình mẫu tử của con người thật thiêng
liêng, cao cả
? Tiếp sau những lời ngợi ca về người mẹ,
tác giả đã phân tích mối quan hệ ruột thịt,
gắn bó sâu nặng giữa 2 mẹ con En ri cô
(hs đọc đoạn văn 3,4-sgk-10 )
? Người bố đã khuyên En ri cô những gì ?
- Không bao giờ được thốt ra những lời nói
nặng với mẹ Con phải xin lỗi mẹ,
- Con hãy cầu xin mẹ hôn con, để cho chiếc
hôn ấy xoá đi cái dấu vết vong ân bội nghĩa
trên trán con
? Em có nhận xét gì về cách sử dụng câu
văn ở đoạn này ? Tác dụng của cách dùng
đó ?
? Qua bức thư , em thấy bố của En ri cô là
người như thế nào ?
=>Phương thức tự sự kết hợp với miêu tả làm nổi bật tình cảm của người mẹ
.=> Là người mẹ hết lòng yêu thương con, sẵn sàng quên mình vì con
4 / Lời khuyên của bố:
-> Sử dụng câu cầu khiến làm cho lời văn trở nên rõ ràng, dứt khoát
=>Là người bố nghiêm khắc nhưng đầy tình thương yêu sâu sắc
Trang 12? Tại sao người cha không nói trực tiếp với
con mà lại viết thư ? ( tình cảm sâu sắc
thường tế nhị và kín đáo, nhiều khi không
nói trực tiếp được Viết thư tức là chỉ nói
riêng cho người mắc lỗi biết, vừa giữ được
kín đáo, vừa không làm người mắc lỗi mất
lòng tự trọng Đây chính là bài học về cách ứng
xử trong gia đình, ở trường và ngoài xã hội
Hoạt động 3: Tổng kết, luyện tập
?Văn bản này được biểu đạt bằng những
phương thức nào ?
Phương thức nào là chính ?
? Em có nhận xét gì về cách diễn đạt câu
văn của tác giả ?
? Nhà văn đã gửi tới chúng ta thông điệp
gì ?
? Đọc phần ghi nhớ
? Văn bản này đã cho ta hiểu thêm gì về tác
giả ?
? Sau khi học xong văn bản này, em rút ra
được bài học gì ? Liên hệ với bản thân xem
em đã có lần nào lỡ gây chuyện gì đó khiến
bố mẹ buồn phiền Nếu có thì bài văn này
gợi cho em điều gì ?
III: Tổng kết
1 Nghệ thuật:
- Viết thư để biểu cảm ( tự sự- miêu tả- biểu cảm )
- Diễn đạt bằng nhiều kiểu câu linh hoạt: câu trần thuật, câu nghi vấn, câu cảm thán, câu cầu khiến làm cho lời văn trở nên trở nên linh hoạt, dễ đi vào lòng người
2 Nội dung:
4 Củng cố:
GV KháI quát nội dung chính:
5 dặn dò:
Chuẩn bị bài sau: Về học bài và làm bài tập