Mục tiêu cần đạt : 1.KiÕn thøc : - Giúp h/s hiểu biết bước đầu về người kể chuyệncổ tích, khám phá nghệ thuật kể truyện hấp dẫn, có sự đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng với các tình t[r]
Trang 1Ngày soạn : 24/9/2010
Tuần 6-Tiết 21 :
CÔ Bé bán diêm
<Trích : An - đéc - xen>
A Mục tiêu cần đạt :
1.Kiến thức :
2.Kĩ năng:
-Rèn kĩ năng-đọc diễn cảm, tóm tắt và phân tích bố cục văn bản tự sự, phân tích
phản
3.Thái độ:
B.Chuẩn bị
GV :sgk, sgv, tranh minh hoạ
HS : sgk, vở ghi
C.Phương pháp: Đọc hiểu, vấn đáp, phân tích, bình giá…
D Tiến trình lên lớp:
I ổn định tổ chức:
II.Kiểm tra bài cũ:
Cảm nghĩ của em về nhân vật lão Hạc qua truyện Lão Hạc của Nam Cao?
III Bài mới: hđ1: khởi động
* Giới thiệu bài mới GV cho HS xem chân dung tác giả và giới
thiệu
Hđ2: đọc – hiểu văn bản
-Mục tiêu:HS nắm ! nét chính về tác
giả, xuất xứ, bố cục,
hiểu nội dung của vb.
phân tích, giảng bình…
? Trình bày hiểu biết của em về An- đéc-
xen?
? Em hiểu gì về đoạn trích “cô bé bán
diêm”?
H/s đọc và hãy tóm tắt ngắn gọn văn bản
này
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- Học sinh đọc phần chú thích trong SGK
- An-đec-xen(1805-1875) là nhà văn Đan Mạch nổi tiếng với loại truyện kể cho trẻ em
- TP: Nàng tiên cá, Bầy chim thiên nga, Chú lính chì dũng cảm, Nàng công chúa và hạt
đậu
2 Tác phẩm
- Văn bản trích gần hết truyện ngắn''Cô bé bán diêm '' là 1 trong những truyện ngắn nổi tiếng của ông
Trang 2đạt ?
H/s thảo luận câu hỏi 1 sgk
Phần 2 là phần trọng tâm (có thể chia làm
5 đoạn nhỏ căn cứ vào các lần quẹt diêm)
? Nhìn vào bố cục của văn bản em có nhận
xét gì ?
Theo dõi phần đầu văn bản
? Gia cảnh cô bé có gì đặc biệt?
? Gia cảnh ấy đã đẩy em bé đến tình trạng
? Hình ảnh cô bé bán diêm trong đêm giao
thừa $"? tác giả khắc hoạ bằng nghệ
thuật gì?
thế nào? Đã đem lại hiệu quả nghệ thuật
ra sao?
=>Đặc biệt là hình ảnh : Cái xó tối tăm
bao quanh => Nổi khổ vật chất lẫn tinh
thần
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc
- Đọc với giọng chậm, cảm thông, cố gắng phân biệt những cảnh thực và ảo ảnh trong
và sau từng lần cô bé quẹt diêm
2 Chú thích.
- Học sinh giải thích các từ :
Phuốc-sét, thịnh soạn, cây thông nô-en, chí nhân
*Tóm tắt- Em bé mồ côi mẹ phải đi bán diêm trong đêm giao thừa rét buốt Em chẳng dám về nhà vì sợ bố đánh, đành ngồi
"< Hết 1 bao diêm thì em bé chết cóng trong giấc mơ cùng bà nội lên trời Sáng
Thể loại và PTBĐ :
- Truyện ngắn
- PTBĐ : TS + MT + BC
3.Bố cục :
- Phần 1 : Từ đầu… cứng đờ ra
=> Hoàn cảnh của cô bé bán diêm => Các lần quẹt diêm và những mộng
- Phần 3 : Còn lại
=> Truyện diễn biến theo trình tự 3 phần là mạch lạc, hợp lý
4 Phân tích a./ Em bé bán diêm trong đêm giao thừa
* Gia cảnh : Mẹ mất, sống với bố, bà nội qua đời, nhà nghèo, nơi ở “chui xúc trong một nơi tối tăm, luôn phải nghe lời mắng nhiếc của bố”
+ Hoàn toàn cô đơn, đói rách + Luôn bị bố đánh
+ Phải đi bán diêm để kiếm sống
- Em bé đi bán diêm vào đêm giao thừa ><
- Trời gió rét, vắng vẻ >< em bé phong phanh, chân trần
mọi nhà sáng rực ánh đèn; Sực nức mùi ngỗng quay…>< bụng đói
=> Tác dụng : Nổi bật tình cảnh rất tội nghiệp (đói khổ, bất hạnh , cô đơn và đáng
Trang 3G/v bình
Hđ3 : củng cố- dặn dò:
IV Củng cố: G/V củng cố bài
V Dặn dò: Học bài ,chuẩn bị cho tiết sau
Tiết 22 :
CÔ Bé bán diêm ( Tiếp)
<Trích : An - đéc - xen>
A Mục tiêu cần đạt :
1.Kiến thức :
2.Kĩ năng:
-Rèn kĩ năng-đọc diễn cảm, tóm tắt và phân tích bố cục văn bản tự sự, phân tích
phản
3.Thái độ:
B.Chuẩn bị
GV :sgk, sgv, tranh minh hoạ
HS : sgk, vở ghi
C.Phương pháp: Đọc hiểu, vấn đáp, phân tích, bình giá…
D Tiến trình lên lớp:
I ổn định tổ chức:
II.Kiểm tra bài cũ:
Hình ảnh cô bé bán diêm trong đêm giao thừa $"? tg miêu tả ntn ?
III Bài mới: hđ1: khởi động
* Giới thiệu bài mới
Hđ2: đọc –hiểu văn bản
-Mục tiêu: Giúp HS khám phá nghệ thuật kể
truyện hấp dẫn, có sự đan xen giữa hiện thực và
mộng
truyện “cô bé bán diêm”, qua đó An - đéc xen
truyền cho
đối với em bé bất hạnh.
4 Phân tích
Trang 4
bình…
H/s đọc phần 2
? Chi tiết nào $"? lặp đi lặp lại trong bài?
Vì sao em phải quẹt diêm?
Khi ánh lửa bùng loé lên, cũng là lúc thế giới mơ
trở về với cảnh thực 5 lần bật diêm là 5 lần bộc lộ
"# mơ cháy bỏng của em
? Trong lần quẹt diêm thứ nhất em bé thấy những
gì?
? Điều đó cho thấy mong "# nào của cô bé?
? ở lần thứ hai em đã thấy gì?
diêm, sau lần quẹt diêm thứ hai ?
thực tế đó có ý nghĩa gì?
lần quẹt diêm thứ hai? Cho em thấy điều gì?
? Trong lần quẹt diêm thứ ba em có thấy gì?
châu Âu
? Có gì đặc biệt trong lần quẹt diêm thứ "_
a./ Em bé …đêm giao thừa
b Thực tế và mộng tưởng
- Chi tiết 5 lần em bé quẹt diêm
- Quẹt diêm : Z"< ấm + để $"?
đắm chìm trong thế giới ảo ảnh do xen => thế giới cổ tích)
a, Lần thứ nhất :
"< rực hồng…=> sáng sủa, ấm áp, thân mật => mong "# $"? "< ấm trong một mái nhà quen thuộc
=> Gần với thực tế, hợp lý : Vì lúc này em đang rét, em lại vừa quẹt diêm, ngọn lửa ít ỏi có thể làm em
ấm lên một chút
b, Lần hai :
- Bàn ăn sang trọng, đầy đủ, sung túc
- Hình ảnh con ngỗng quay : Gợi ra
từ cảnh thực thìa…tiến về em là một điều kỳ diệu
thể hiện "# mơ cháy bỏng của em
là đói, là khao khát $"? ăn
=> ý nghĩa : + Làm nổi rõ mong "#- hạnh phúc chính đáng của em bé bán diêm và thân phận bất hạnh của em
+ Cho thấy sự thờ ơ, vô nhân đạo
c, Lần thứ ba :
- Cây thông Nô en => mong "#
$"? vui đón Nô en
mất cùng với que diêm
- Cảnh thật: Ngọn nến bay lên… ngôi sao trên trời nhập vào cảnh thực
em thế là hình ảnh bà em xuất hiện
d, Lần thứ tư :
- Bà nội hiện về
- Em bé cất lời nói với bà
nhớ bà, "# nguyện đi theo bà =>
Trang 5? Em có suy nghĩ gì về những mong "# của cô bé
qua 4 lần quẹt diêm?
? Lần quẹt diêm thứ 5 có gì khác so với 4 lần
1"#
? Em đã nhìn thấy những gì?
? Khi tất cả những que diêm còn lại cháy lên là
lúc cô bé bán diêm thấy mình $"? bay lên cùng
bà chẳng còn đói rét,đau buồn nào đe doạ nữa
Điều đó có ý nghĩa gì?
? Tất cả điều kể trên đã nói với chúng ta về em bé
? Tình cảm của tác giả đối với em bé?
Em đã ra đi vĩnh viễn trong đói khát, rét buốt,
trong niềm hy vọng tan biến cùng ảo ảnh về một
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật kể truyện của
tác giả ở đoạn 2 ?
? Cảnh em bé chết vì giá rét trong đêm giao thừa
gợi cho em cảm xúc gì?
lòng của tác giả muốn gửi gắm qua truyện ngắn
này là gì?
chỉ có An - đéc – xen với tất cả niềm cảm thông,
chuẩn bị cho lần quẹt diêm thứ năm )
* Cả 4 lần : Đều là những mong "# chân thành, chính đáng, giản dị, của bất cứ đứa trẻ nào trên thế gian này
e, Lần thứ năm :
- Em quẹt hối hả, liên tục… kì hết bao diêm…
- Hình ảnh bà hiện lên cao lớn, đẹp
- Em muốn níu giữ bà em lại với em
- Em đã bay lên cùng bà
- Cuộc sống chỉ là buồn đau, đói rét
- Chỉ có cái chết mới giải thoát họ
- Thế gian không có hạnh phúc
nhân
* Cô bé bán diêm bị bỏ rơi, đói rét, cô độc
- Luôn khao khát $"? ấm no, yên
=> Tác giả bày tỏ niềm cảm thông,
xen kẽ nhau, sắp xếp hợp lý, khéo
đẹp hồn nhiên "L tắn của em bé lãng mạn của nhà văn đã làm cho
mà vẫn nhẹ nhàng đầy chất thơ
c Một cảnh thương tâm
- Em chết vì giá rét
- Chẳng ai biết những điều kỳ diệu
em đã trông thấy
=>Em chết trong đói, rét=> Hình
><gió lạnh, bầu trời xanh nhạt của ngày đầu năm
* Em thật tội nghiệp "( đời đối
sử với em quá lạnh lùng, chỉ có mẹ, mất "( cha đối xử với em thiếu
đoái hoài nên em chẳng bán $"?
em vào ngày mồng 1 tết cũng lạnh
Trang 6$"7 cô bé lên trời với niềm vui, niềm hi vọng chợt
bùng loé lên sau những lần đánh diêm
Hđ3 : tổng kết
-Mục tiêu : giúp HS khái quát lại nội dung, nghệ
thuật của bài…
? Tại sao có thể nói cô bé bán diêm là một bài ca
nói riêng
? Em học tập $"? những gì từ nghệ thuật kể
truyện của tác giả?
? Tại sao có thể nói truyện là bài ca về lòng nhân
? Hình ảnh nào khiến em cảm động nhất? Vì sao
5 Tổng kết
đồng cảm bênh vực trẻ em nghèo, tác giả đã lột tả cho chúng ta thấy : trên thế gian lạnh lùng đói khát không có chỗ cho no ấm, niềm vui, hạnh phúc của trẻ thơ nghèo khổ
2 Nghệ thuật :
- Kết hợp tự sự, miêu tả, biểu cảm
* H/s đọc ghi nhớ
III Luyện tập
- Học sinh phát biểu cảm nghĩ
- Học sinh tự bộc lộ
- Học sinh thảo luận và trình bày ý kiến
Hđ4 : củng cố- dặn dò:
IV Củng cố: G/V củng cố bài
V Dặn dò:
-Đọc diễn cảm đoạn trích
đoạn trích
- Làm câu hỏi số 4 (sgk) vào giấy Soạn bài tiếp theo
Soạn : 25/09/2010
Tiết 23 :
Trợ từ, thán từ
A Mục tiêu cần đạt: Giúp h/s hiểu:
1.Kiến thức:
- Hiểu thế nào là trợ từ, thế nào là thán từ ?
-Đặc điểm và cách sử dụng trợ từ, thán từ
2.Kĩ năng:
-Dùng trợ từ, thán từ trong nói và viết
3.Thái độ: GD hs ý thức học tập.
B Chuẩn bị:
GV: Sgk, sgv , tài liệu tham khảo, bảng phụ
HS: sgk, vở ghi, vở soạn
C.Phương pháp:Vấn đáp, phân tích , so sánh, thảo luận, qui nạp …
Trang 7D.Tiến trình lên lớp
I.Tổ chức :
II Kiểm tra bài cũ:
III Bài mới : hđ1 : khởi động
* Giới thiệu bài mới
Hđ2 : hình thành kiến thức mới
-Mục tiêu: HS hiểu thế nào là trợ từ, thế
nào là thán từ
Đặc điểm và cách sử dụng trợ từ, thán từ
sánh, thảo luận, qui nạp …
H/s quan sát VD sgk ( bảng phụ)
H/s thảo luận
? So sánh ý nghĩa của 3 câu và cho biết
điểm khác biệt về ý nghĩa giữa chúng?
Tác dụng của từ “Những” và “có” đối với
sự việc $"? nói tới trong câu?
? Từ những, có biểu thị thái độ gì của
trong câu?
? Các từ : thì, chính, ngay trong các câu
sau dùng để nhấn mạnh từ ngữ nào trong
câu và có tác dụng đánh giá thái độ của
trong câu?
? Vậy em hiểu thế nào là trợ từ?
? Có mấy loại trợ từ?
I Trợ từ
1)Bài tập:
- Câu 1 : Thông báo khách quan : nó ăn hai bát cơm
- Câu 2 : Thêm từ những=> Nhấn mạnh
đánh giá việc ăn hai bát cơm là quá mức
-Câu 3 : Từ có=> ngoài việc diễn đạt kết quả còn có ý nghĩa nhấn mạnh, đánh giá việc ăn hai bát cơm là không đạt mức độ
=> Từ “những”, “có” => biểu thị thái độ
nói đến trong câu => trợ từ
* Ví dụ :- Tôi thì tôi xin chịu
- Ngay cả cậu cũng không tin mình "_
- Thì => (tôi)
- Chính => (bạn Lan)
- Ngay cả (Cậu) => Trợ từ 2) Kết luận :
Trợ từ là những từ chuyên đi kèm với 1 từ ngữ trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật , sự việc $"? nói
đến ở từ ngữ đó
+ Trợ từ do các từ loại khác chuyển thành + Có 2 loại trợ từ
- Trợ từ để nhấn mạnh : Những, cái, thì, mà, là…
- Trợ từ để biểu cảm thái độ đánh giá sự vật,
sự việc : Có, chính, ngay, đích, thị…
* Bài 1 : Trợ từ : a, c, g, i
II Thán từ
Trang 8H/s làm bài tập 1
H/s tìm hiểu VD II sgk
? Từ này, a, vâng biểu thị điều gì?
? Vậy những từ dùng để biểu thị, bộc lộ
hô đáp => gọi là thán từ
? Em hiểu thế nào là thán từ?
? Tìm hiểu vị trí của các thán từ này, a,
vâng qua đoạn trích?
? Suy nghĩ thảo luận câu hỏi 2 sgk?
- Này, a có khả năng 1 mình tạo thành câu
(VD của Nam Cao)
- Này, a, vâng cũng có thể làm thành
phần biệt lập của câu (không có quan hệ
ngữ pháp với các thành phần khác) (VD
của Ngô Tất Tố)
Từ đó em hãy rút ra đặc điểm của các thán
từ
- H/s đọc ghi nhớ
- Yêu cầu học sinh đặt câu với 3 thán từ:
ôi, ừ, ơ
Hđ3 : luyện tập
- Mục tiêu:Nhận biết trợ từ, thán từ trong
một đoạn văn cụ thể Xác định thán từ gọi
đáp và thán từ biểu thị cảm xúc trong các
câu văn.
-Giải thích ý nghĩa của trợ từ, thán từ
trong câu đặt câu với trợ từ, thán từ.
luận nhóm…
? Trong các câu 3"# đây, từ nào (trong
các từ in đậm) là trợ từ, từ nào không phải
là trợ từ
H/s đọc yêu cầu bài tập 2
? Giải thích nghĩa của các trợ từ in đậm
- Tổ chức học sinh làm việc theo nhóm
- Giáo viên gọi đại diện nhóm trình bày
-Gọi nhóm khác nhận xét
- Giáo viên đánh giá
1) Bài tập :
Còn gọi là hô ngữ
- A: Biểu thị thái độ tức giận(hoặc vui mừng)
- Vâng : Biểu thị thái độ lễ phép 2) Kết luận :
+ Là những từ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc
+ Vị trí : Có thể đứng đầu câu + Đặc điểm:
1, Bộc lộ cảm xúc bất ngờ, trực tiếp của
VD : Bác ơi! (Tố Hữu)
2, Có thể dùng làm thành phần biệt lập trong câu hoặc tách thành câu độc lập
VD : ái ! Tôi đau quá
+ Thán từ gồm 2 loại chính :
- Thán từ bộc lộ tình cảm, cảm xúc : a,
ái, ơ, ôi, ô hay, than ôi, trời ơi…
- Thán từ gọi đáp: ừ, dạ, này, vâng, ơi
* Ghi nhớ : sgk + Ôi! buổi chiều thật tuyệt
+ ừ ! cái cặp ấy $"? đấy
III Luyện tập
1 Bài tập 1:
- Các câu có trợ từ là: a, c, g, i
Bài 2 :
a, Lấy : Nghĩa là không có lá "- không một lời nhắn gửi, không có một đồng quà
b, Nguyên : Chỉ kể riêng tiền thách "# đã quá cao
Đến : Quá vô lý
c, Cả : Nhấn mạnh việc ăn quá mức bình
d, cứ: nhấn mạnh 1 việc lặp lại nhàmchán
Trang 9? Tìm các thán từ trong các câu đã cho.
? Các thán từ in đậm bộc lộ những cảm
xúc gì
Bài 3 : Các thán từ : này, à, ấy, vâng, chao
ôi, hỡi ơi…
Bài 4 : Kìa : Tỏ ý đắc chí
Ha ha : Khoái chí
ái ái : Tỏ ý van xin Than ôi : Tỏ ý nuối tiếc
Hđ4 : củng cố - dặn dò
IV Củng cố : Nhắc lại trợ từ, thán từ
V Dặn dò : Vận dụng kiến thức đã học để nhận biêt trợ từ, thán từ trong văn bản
tự chọn.H/s làm bài.Chuẩn bị bài : Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự
_
Tiết 24:
Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự
A Mục tiêu cần đạt:
1.Kiến thức :
-Vai trò của yếu tố kể trong văn bản tự sự
-Vai trò của các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn bản tự sự
-Sự kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự
2.Kĩ năng :
- hs nhận biết và phân tích $"? sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả, biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự
-Nắm $"? cách thức vận dụng các yếu tố đó trong làm văn tự sự
3.Thái độ: GD hs ý thức học tập
B.Chuẩn bị:
GV: soạn bài, sgk, sgv,
HS: vở ghi , sgk, vở soạn
C.Phương pháp:
PP đàm thoại , vấn đỏp, thảo luận nhúm …
D.Tiến trỡnh lờn lớp:
I ổn định tổ chức:
II Ki ểm tra bài cũ: Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự ?
III Bài mới
hđ1 : khởi động
* Giới thiệu bài mới
Hđ2 : hình thành kiến thức mới
-Mục tiêu :HS nắm ! :Vai trò của yếu
tố kể trong văn bản tự sự.
Vai trò của các yếu tố miêu tả, biểu
cảm trong văn bản tự sự.
Sự kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu
cảm trong văn bản tự sự.
I Sự kết hợp các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm trong đoạn văn tự sự
1, Bài tập :
Trang 10đàm thoại , vấn đỏp, thảo luận nhúm …
H/s đọc đoạn trích trong sgk
? Trong một văn bản yếu tố kể có nghĩa là
gì? (thể hiện)
? Yếu tố biểu cảm thể hiện ra sao?
? Theo dõi đoạn trích và cho biết, tác giả
kể lại những việc gì?
? Sự việc ấy $"? kể lại băng chi tiết nào ?
? Vậy trong đoạn trích trên tác giả đã
miêu tả sự việc ấy qua những hình ảnh, từ
ngữ nào?
? Yếu tố biểu cảm $"? thể hiện qua đoạn
? Qua đoạn trích em hãy cho biết các yếu
tố kể, miêu tả, biểu cảm đứng riêng hay
đan xen nhau?
Tìm VD trong đoạn trích
?
Bây giờ em bỏ tất cả các yếu tố miêu tả,
biểu cảm chỉ chép lại các câu văn kể sự
việc nhân vật thành một đoạn văn
? Hãy so sánh với đoạn văn của Nguyên
- Kể : Tập trung nêu sự việc, hành động, nhân vật
- Tả : Chỉ ra tính chất, màu sắc, mức độ của
sự việc, nhân vật, hành động
- Biểu cảm : Bày tỏ cảm xúc, thái độ của
động
* Đoạn trích :
* Yếu tố kể :
- Kể lại cuộc gặp gỡ đầy cảm động của
cách
- Sự việc ấy $"? kể lại bằng các chi tiết + Mẹ tôi vẫy tôi
+ Tôi chạy theo chiếc xe chở mẹ + Mẹ kéo tôi lên xe
+ Tôi oà lên khóc + Mẹ tôi sụt sùi theo + Tôi ngồi bên mẹ, đầu ngả vào cánh tay
* Yếu tố miêu tả : + Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại
+ Đùi áp đùi mẹ tôi…khuôn miệng xinh xắn nhai trầu
+ Mẹ tôi không còi cõm
má
* Yếu tố biểu cảm :
nghĩ) + Tôi thấy những cảm giác ấm áp + Phải bé lại ….vô cùng (phát biểu cảm
2 Nhận xét :
a, Các yếu tố không đứng tách riêng mà đan xen vào nhau : Vừa kể, vừa tả, vừa biểu cảm
* Đoạn văn chỉ có yếu tố kể :
Mẹ tôi vẫy tôi Tôi chạy theo chiếc
xe mẹ Mẹ tôi kéo tôi lên xe Tôi oà khóc
Mẹ tôi khóc theo Tôi ngồi bên mẹ, ngả đầu
b, Các yêu tố miêu tả giúp cho việc kể lại cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con thêm sinh
... giả- Học sinh đọc phần thích SGK
- An-đec-xen( 180 5- 187 5) nhà văn Đan Mạch tiếng với loại truyện kể cho trẻ em
- TP: Nàng tiên cá, Bầy chim thiên nga, Chú lính chì dũng...
- Tổ chức học sinh làm việc theo nhóm
- Giáo viên gọi đại diện nhóm trình bày
-Gọi nhóm khác nhận xét
- Giáo viên đánh giá
1) Bài tập :
Cịn gọi hơ ngữ
-. .. bố đánh
+ Phải bán diêm để kiếm sống
- Em bé bán diêm vào đêm giao thừa ><
- Trời gió rét, vắng vẻ >< em bé phong phanh, chân trần
mọi nhà sáng rực ánh