A-Mục tiêu: - Kiến thức: + HS thấy tầm quan trọng của bố cục trong văn bản , trên cơ sở đó có ý thức xây dựng bố cục khi tạo lập văn bản + Hiểu được thế nào là một bố cục rành mạch và hợ[r]
Trang 1TUẦN 01: BÀI 01:
Tiết: 01 VĂN BẢN: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
(Lý Lan)
A-Mục tiêu:
- Kiến thức: Giúp HS cảm nhận được những tình cảm thiêng liêng, đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái
- Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc, cảm thụ văn bản , phân tích tâm trạng của người mẹ
- Thái độ: Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường, cha mẹ đối với cuộc đời mỗi con người ta càng thêm yêu quý cha mẹ
B-Chuẩn bị của thầy và trò:
- Thầy: SGK, bài soạn
- Trò: SGK
C-Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra vở, SGK của HS, vở bài soạn
D-Bài mới:
* Vào bài: Người mẹ nào cũng thương yêu, lo lắng cho con, nhất là trong ngày đầu tiên bước vào lớp một của con em mình Để hiểu rõ tâm trạng của các bậc cha mẹ trong đêm hôm trước ngày khai trường ấy, chúng ta tìm hiểu văn bản “Cổng trường
mở ra”
- Cho biết văn bản này thuộc loại gì? Cho biết thế nào là văn bản
nhật dụng? Kể tên các văn bản nhật dụng ở lớp 6
* Hoạt động 1:
- GV hướng dẫn HS cách đọc: giọng chân thành, xúc động, nhẹ
nhàng
- GV đọc mẫu 1 đoạn Gọi 3 em đọc tiép > nhận xét
- GV gọi HS đọc chú thích
* Hoạt động 2:
- Từ văn bản đã đọc hãy nêu tóm tắt đại ý bài văn?
(Gợi ý: Bài văn viết về ai? viết về việc gì?)
- Trong đêm trước ngày khai trường tâm trạng của mẹ và đứa
- HS tư duy trả lời
- HS đọc văn bản
- Đọc chú thích
- HS tư duy trả
I Đọc, tìm hiểu chú thích:
1) Đọc:
2) Tác giả, tác phẩm : SGK T7, 8
II/ Đọc, tìm hiểu văn bản:
1) Đại ý: Bài văn viết về tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ trước ngày khai trường đầu tiên của con
Trang 2con có gì khác nhau? Điều đó thể hiện ở những chi tiết nào trong
bài?
- Tác giả dùng biện pháp nghệ thuật gì khi diễn tả điều đó?
- Theo em tại sao người mẹ lại không ngủ được? (Vì lo lắng cho
con? Vì nôn nao nghĩ về ngày khai trường đầu tiên của mình hay
vì lí do gì khác?)
- Chi tiết nào cho thấy ngày khai trường đầu tiên đã để lại dấu ấn
thật sâu đậm trong lòng người mẹ?
- Qua đó ta hiểu điều mà người mẹ mong muốn ở con là gì?
(Những kỉ niệm đẹp của ngày khai trường sẽ làm hành trang theo
con suốt cuộc đời)
- Từ những sự trăn trở, suy nghĩ đến mong muốn của mẹ trong
đêm trước ngày khai trường đầu tiên của con, em thấy người mẹ
ở đây là người như thế nào? (ghi)
- Trong bài văn có phải mẹ đang trực tiếp nói với con không?
Theo em mẹ đang trực tiếp nói với ai? Cách viết này có tác dụng
gì?
- Câu văn nào trong bài nói lên tầm quan trọng của nhà trường
đối với thế hệ trẻ?
- Kết thúc bài văn người mẹ nói:”Bước ….kì diệu sẽ mở ra”
* Em đã học qua thời tiểu học, em hiểu thế giới kì diệu đó là gì?
- Qua tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ được trước
ngày khai trường đầu tiên của con, em hiểu vấn đề mà tác giả
mong muốn ở đây là gì?
- Bài văn giúp em hiểu thêm được gì về bản thân mình?
+ Gọi HS đọc ghi nhớ
* Hoạt động 3:
+ Gọi HS đọc bài tập 1
+ Đọc bài tập 2 Gợi ý cho HS về nhà làm (Nhớ lại ngày khai
trường đầu tiên của em và kể lại 1 kỉ niệm làm em nhớ nhất)
lời
- HS tư duy trả lời
(NT tương phản)
- HS thảo luận nhóm cử đại diện trình bày
- HS tư duy trả lời
Gọi 2 em trả lời
- HS thảo luận
2) Tâm trạng của mẹ
- Trong đêm trước ngày khai trường đầu tiên của con, mẹ trằn trọc suy nghĩ triền miên Thể hiện tấm lòng yêu thương con, tình cảm đẹp đẽ, sâu nặng đối với con, đồng thời bộc lộ tâm trạng nôn nao nghĩ đến ngày khai trường năm xưa của chính mình
3) Suy nghĩ của mẹ:
“Bước qua cổng trường ….kì diệu sẽ mở ra”
>Vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người
III Tổng kết:
- Học ghi nhớ SGK T9
IV/ Luyện tập:
1) Trả lời tại lớp: gọi vài em 2) Về nhà làm
Trang 3> trả lời
E-Hướng dẫn tự học:
1) Bài vừa học:
- Nắm nội dung bài học
- Thuộc ghi nhớ SGK T9
- Làm bài tập 2 2) Bài sắp học: Chuẩn bị bài: “Mẹ tôi”
- Tìm hiểu tác giả , chú thích
- Thái độ của người bố đối với En-ri-cô như thế nào?
- Điều gì đã khiến En - ri - cô “Xúc động vô cùng” khi đọc thư của bố
G- Bổ sung:
Trang 4Tiết: 02 VĂN BẢN: MẸ TÔI
(Ét-môn-đô đơ A-mi-xi)
A-Mục tiêu:
- Kiến thức: Giúp HS hiểu biết và thấm thía những tình cảm thiêng liêng sâu ngặng của cha mẹ đối với con cái
- Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc, tóm tắt truyện
- Thái độ: Giáo dục HS lòng kính yêu cha mẹ
B-Chuẩn bị của thầy và trò:
- Thầy: SGK, bài soạn
- Trò: SGK, vở soạn
C-Kiểm tra bài cũ:
- Tóm tắt ngắn gọn văn bản “Cổng trường mở ra”
- Phân tích diễn biến tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con
D-Bài mới:
* Vào bài: Trong cuộc đời của mỗi con người – người mẹ có một vị trí hết sức quan trọng – Mẹ là tất cả những gì thiêng liêng và cao cả nhất Nhưng không phải ai cũng ý thức được điều đó, chỉ đến khi mắc những lỗi lầm ta mới nhận ra điều đó Văn bản “Mẹ tôi” sẽ cho ta bài học như thế
TRÒ
NỘI DUNG
* Hoạt động 1:
+ Gọi HS đọc chú thích */SGK? GV nhắc lại bổ sung
- GV hướng dẫn cách đọc văn bản : Thể hiện được những tâm tư và
tình cảm buồn khổ của người cha trước lỗi lầm của con trai và sự trân
trọng đối với người vợ
- GV đọc mẫu 1 đoạn > Gọi 3 em đọc tiếp, GV nhận xét
+ Gọi HS đọc chú giải từ khó SGK T11
* Hoạt động 2:
- Bài văn kể lại câu chuyện gì?
- Tại sao nội dung văn bản là bức thư người bố gửi cho con mà nhan
đề lại lấy tên là “Mẹ tôi”?
- Nguyên nhân nào dẫn đến việc bố viết thư cho En - ri - cô ?
- Hãy tóm tắt văn bản “Mẹ tôi”
- HS đọc
- HS đọc văn bản
- HS đọc
- HS tư duy trả lời
(Kể lại chuyện
En - ri -oô
….cha tức giận)
- HS trả lời buồn
I Đọc, tìm hiểu chú thích:
1) Đọc 2) Tác giả , tác phẩm : SGK T11
I/ Tìm hiểu văn bản : 1) Thái độ của người bố đối với En -
ri - cô :
- Qua những lời lẽ trong thư “Sự hỗn láo của con ….tim bố vậy” “bố không thể nén được cơn tức giận đối với con” … ta thấy người bố hết sức buồn
bã và tức giận trước lỗi lầm của En - ri
Trang 5- Qua bài văn em thấy thái độ của bố đối với En - ri - cô như thế nào?
Lí do nào? Dựa vào đâu em biết được điều đó? Tìm hiểu những hình
ảnh, lời lẽ trong thư thể hiện điều đó?
- Trong truyện những chi tiết, hình ảnh nào nói về người mẹ của En - ri
- cô ? Qua đó em hiểu mẹ của En - ri - cô là người như thế nào?
- Căn cứ vào đâu em có được nhận xét như thế?
- Từ đó em có suy nghĩ gì về tấm lòng của người mẹ đối với con?
- Theo em điều gì khiến En - ri - cô xúc động vô cùng khi đọc thư của
bố?
- Hãy tìm (h/ảnh) hiểu và chọn lí do đúng?
- Gọi HS đọc các lí do SGK T12 – Thảo luận, trả lời
- Trước tấm lòng thương yêu và sự hi sinh vô bờ của mẹ dành cho En -
ri - cô người bố đã khuyên con điều gì?
- Theo em tại sao người bố không trực tiếp nói với En - ri - cô mà lại
viết thư?
+ GV tổng hợp ý, nhận xét
- Qua bức thư của người bố gửi cho En - ri – cô, em rút ra được bài
học gì?
* Hoạt động 3:
+ Đọc bài tập Gọi 2 HS đọc đoạn văn trong thư
+ HS đọc bài tập GV hướng dẫn HS về nhà tự làm
bã, tức giận
- HS trình bày ý kiến cá nhân
- Thảo luận nhóm > cử đại diện trình bày
- Thảo luận nhóm -cử đại diện trả lời-HS nhận xét
- Đọc ghi nhớ
- HS đọc
-oô đối với mẹ Từ đó giúp em biết được công lao, sự hi sinh vô bờ bến của người mẹ
2) Lời khuyên của bố:
- Từ nay không bao giờ con thốt ra lời nói nặng với mẹ
- Con phải xin lỗi mẹ
- Hãy cầu xin mẹ hôn con Đây là lời khuyên nhủ chân tình và sâu sắc của bố
III Tổng kết:
Ghi nhớ: SGK T12 IV/ Luyện tập:
1) HS trình bày 2) Về nhà làm
E-Hướng dẫn tự học:
1) Bài vừa học: - Tóm tắt văn bản , nắm nội dung bài vừa học, làm bài tập 2/12/SGK
2) Bài sắp học: Soạn bài: Từ ghép
- Các loại từ ghép
- Nghĩa của từ ghép
G- Bổ sung:
Trang 6Tiết: 03 TỪ GHÉP
A-Mục tiêu:
- Kiến thức: + Nắm được cấu tạo của 2 loại từ ghép : từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
+ Hiểu được cơ chế tạo nghĩa của từ ghép tiếng Việt
- Kĩ năng: Biết vận dụng những hiểu biết về cấu tạo nghĩa vào việc tìm hiểu nghĩa của hệ thống từ ghép
- Thái độ: Có ý thức sử dụng đúng từ ghép khi nói và viết
B-Chuẩn bị của thầy và trò:
- Thầy: SGK, bài soạn, bảng phụ
- Trò: SGK, vở bài tập
C-Kiểm tra bài cũ:
Trong truyện “Mẹ tôi” có các từ: Khôn lớn, trưởng thành Theo em đó là từ đơn hay từ phức? Nếu là từ phức thì nó thuộc kiểu từ phức nào?
D-Bài mới:
* Vào bài: Các từ: Khôn lớn, trưởng thành ta mới vừa tìm hiểu thuộc kiểu từ ghép Vậy từ ghép có mấy loại? Nghĩa của chúng như thế nào? Bài học hôm nay sẽ giúp ta hiểu điều đó
TRÒ
NỘI DUNG
* Hoạt động 1:
+ Gọi HS đọc 2 đoạn văn bài tập 1/13 (bảng phụ)
- Các từ ghép: bà ngoại, thơm phức có tiếng nào là tiếng
chính, tiếng nào là tiếng phụ bổ sung ý nghĩa tiếng chính?
- Kiểu từ ghép có tiếng chính và tiếng phụ như vậy gọi là
từ ghép gì?
- Em có nhận xét gì về trật tự các tiếng trong những từ
ghép ấy?
- Từ đó em hiểu thế nào là từ ghép chính phụ ?
- Tìm các từ ghép chính phụ khác mà em biết?
+ Cho HS đọc 2 đoạn trích bài tập 2 SGK T14
- Hai từ ghép : quần áo, trầm bổng trích trong văn bản
“Cổng trường mở ra” có phân ra tiếng chính, tiếng phụ
- HS đọc
- Trình bày ý kiến cá nhân
- Trao đổi nhóm > trả lời
- HS đọc
- HS tư duy trả lời
I/ Các loại từ ghép :
* Bài tập : Từ: bà ngoại, thơm phức >Từ ghép chính phụ VD: hoa hồng, hoa lan, xe đạp …
Từ: quần áo, trầm bổng >Từ ghép đẳng lập VD: nhà cửa, giày dép, xinh đẹp, to lớn …
Trang 7- Về mặt ngữ pháp các tiếng trong 2 từ này như thế nào với
nhau?
+ Gọi HS đọc ghi nhớ: SGK T14
- Các từ đó ta gọi là từ ghép đẳng lập Vậy theo em thế nào
là từ ghép đẳng lập ?
-Tìm thêm 1 số từ ghép thuộc kiểu này
* Hoạt động 2:
- So sánh nghĩa của từ: bà ngoại, thơm phức với nghĩa của
các tiếng bà, thơm em thấy có gì khác?
- Từ đó em có nhận xét gì về nghĩa của từ ghép chính phụ
với nghĩa của tiếng chính tạo nên nó?
- Vì sao lại có sự khác nhau đó? (định hướng: Vì từ ghép
chính phụ có tính phân nghĩa, tiếng phụ bổ sung nghĩa cho
tiếng chính về loại thể)
- Tương tự so sánh nghĩa của từ: quần áo, trầm bổng với
nghĩa của mỗi tiếng tạo nên nó, em thấy có gì khác nhau?
(định hướng: nghĩa của từ khái quát hơn, chung hơn)
- Vậy em có nhận xét gì về nghĩa của từ ghép đẳng lập so
với các tiếng tạo nên nó?
+ Gọi HS đọc ghi nhớ 2 SGK T14
* Hoạt động 3:
+ Gọi HS đọc bài tập 1/15
+ Gọi HS lên bảng phân loại từ ghép
> GV nhận xét sửa sai
+ Gọi HS đọc bài tập 2/15
- HS điền từ và trình bày
> GV chấm vở 3 em nhận xét
- HS đọc
- HS tư duy trả lời
(xung phong)
- HS trình bày ý kiến cá nhân
- Đọc ghi nhớ
- HS lên bảng trình bàyHS nhận xét, sửa sai
- HS đọc bài tập 2
- Làm bài tập
* Ghi nhớ 1:
Học SGK T14
II/ Nghĩa của từ ghép : *Bài tập :
- Từ: bà ngoại, thơm phức >Nghĩa hẹp hơn, cụ thể hơn nghĩa của các tiếng “bà, thơm” (Tiếng chính)
- Từ: quần áo, trầm bổng > Nghĩa khái quát hơn nghĩa của các tiếng tạo nên từ
* Ghi nhớ 2:
SGK T14
III/ Luyện tập:
1) Phân loại từ ghép:
- Từ ghép chính phụ : lâu đời, xanh ngắt, nhà máy, nhà ăn, cười nụ
- Từ ghép đẳng lập : suy nghĩ, chài lưới, cây cỏ,
ẩm ướt, đầu đuôi
2) Tạo từ ghép chính phụ :
- bút bi - ăn bám
- thước kẻ - trắng tinh
- mưa phùn - vui tai
Trang 8+ Gọi HS đọc bài tập 3/15
- HS ghép từ và trình bày trước lớp (gọi 2 em)
> GV nhận xét, sửa sai
+ Gọi HS đọc bài tập 4/15
- Dành 2 phút cho HS trao đổi trình bày ý kiến theo tổ
> GV tổng hợp ý – rút ra ý chung
+ Gọi HS đọc bài tập 5/
> GV nhận xét – ghi điểm
vào vở
- HS đọc bài tập 3
- Trình bày bài làm cá nhân
- Nhận xét
- Thảo luận tổ
> Cử đại diện trình bày
- HS tư duy trả lời ý kiến cá nhân
- làm quen - nhát gan 3) Tạo từ ghép đẳng lập :
- núi sông - mặt mũi non mày
- học hành - xinh tươi hỏi đẹp 4) Giải thích :
- Có thể nói 1 cuốn sách, 1 cuốn vở vì sách vở
là danh từ tồn tại dưới dạng cá thể, có thể đếm được
- Còn sách vở là từ ghép đẳng lập có nghĩa tổng hợp, chỉ chung cả loại nên không thể nói 1 cuốn sách vở
5) Giải thích : a- Không phải mọi thứ hoa màu hồng đều gọi
là hoa hồng, hoa hồng là tên của 1 loài hoa
b- Nói như vậy là đúng, vì áo dài là tên 1 kiểu
áo chứ không phải là may đã dài mà lại nói là ngắn
E-Hướng dẫn tự học:
1) Bài vừa học: - Nắm vững cấu tạo và nghĩa các loại từ ghép
- Làm bài tập : 5 (c, d) ; 6, 7 /16 2) Bài sắp học: Soạn bài: “ Liên kết trong văn bản “
- Đọc kĩ 2 đoạn văn SGK T17, 18
- Trả lời các câu hỏi SGK T17, 18
- Nắm nội dung cần ghi nhớ
G- Bổ sung:
Trang 9Tiết: 04 LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
A-Mục tiêu:
- Kiến thức: Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì văn bản phải có tính liên kết, sự liên kết ấy cần được thể hiện trên cả
2 mặt: hình thức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa
- Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng biết vận dụng kiến thức đã học để bước đầu xây dựng những văn bản có tính liên kết
- Thái độ: Có ý thức sử dụng liên kết vào các câu, các đoạn trong văn bản bằng những ngôn ngữ thích hợp
B-Chuẩn bị của thầy và trò:
- Thầy: SGK, bài soạn
- Trò: SGK, vở bài tập
C-Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra vở và sự chuẩn bị bài mới của HS
D-Bài mới:
* Vào bài: Ở lớp 6 các em đã học: Văn bản và phương thức biểu đạt – Gọi HS nhắc lại 2 kiến thức này Để văn bản có thể biểu đạt rõ mục đích giao tiếp cần phải có tính liên kết và mạch lạc Vậy liên kết trong văn bản là như thế nào? Bài học hôm nay
sẽ giúp ta hiểu rõ hơn
* Hoạt động 1: + Gọi HS đọc bài tập (a) -SGK T17
- Theo em đọc mấy dòng ấy En - ri - cô đã thật sự hiểu điều
bố muốn nói chưa? Vì sao như vậy?
+ Gọi HS đọc câu b/17
- Nếu En - ri - cô chưa hiểu thì đó là lí do nào trong các lí do
đã nêu?(câu b) > GV chốt ý: Muốn đoạn văn hiểu được thì
phải có tính liên kết > Vậy liên kết trong văn bản là gì?
+ Gọi HS đọc ghi nhớ 1: SGK T18
* Hoạt động 2: + Gọi HS đọc kĩ lại đoạn văn (bài tập 1/17)
- Đoạn văn thiếu ý gì mà trở lên khó hiểu? Hãy sửa lại cho
đúng để En - ri - cô hiểu được ý của bố
(Thiếu ý: Bố rất tức giận)
+ Đọc đoạn văn b
- Sự thiếu liên kết trong đoạn văn là gì?
- HS đọc câu a
- Trình bày ý kiến
cá nhân
- HS đọc
- Thảo luận nhóm > T/B ý kiến
- HS đọc
- HS đọc BT1/17
- Thảo luận >cử đại diện trả lời >thiếu LKvề ND
I/ Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản :
1) Tính liên kết của văn bản : a- Đoạn văn chưa có tính liên kết b- Chọn ý 3
* Ghi nhớ 1: SGK T18
2) Phương tiện liên kết trong văn bản :
- Liên kết nội dung (ý nghĩa)
- Liên kết hình thức (bằng phương tiện ngôn ngữ)
* Ghi nhớ 2: SGK T18
Trang 10- Qua 2 bài tập trên ta thấy: Một văn bản có tính liên kết phải
có những điều kiện nào?
+ Gọi HS đọc ghi nhớ 2: SGK T18
* Hoạt động 3:
+ Gọi HS đọc bài tập 1
- Sắp xếp các câu trong đoạn theo thứ tự hợp lí
HS trả lời – GV nhận xét
+ Gọi HS đọc bài tập 2
HS trả lời – GV nhận xét
+ Gọi HS đọc bài tập 3
HS điền từ vào chỗ trống – GV nhận xét
+ Gọi HS đọc bài tập 4
HS trao đổi trình bày – GV tổng hợp ý kiến chung
- Một HS xung phong kể tóm tắt câu chuyện : Cây tre trăm
đốt
> Từ câu chuyện ấy em hiểu gì về vai trò của liên kết trong
văn bản ? > GV ghi điểm
- Tư duy trả lời
- Đọc ghi nhớ 2
- Đọc bài tập 1
- Ý kiến cá nhân
- Đọc bài tập 2
- Ý kiến cá nhân
- HS điền từ
- Thảo luận nhóm nhỏ > Cử đại diện trình bày
- 1 HS kể
- HS khá giỏi trả lời
II/ Luyện tập:
1/18: Sắp xếp câu:
(1) > (4) > (2) > (5) > (3) 2/19: Về hình thức đoạn văn có vẻ như có tính liên kết nhưng về nội dung thì các câu văn không có sự thống nhất
3/19: Điền từ: bà, bà, cháu, bà, bà, cháu,thế là
4/19: Giải đáp:
-Hai câu nếu tách rời văn bản có vẻ rời rạc nhưng đứng liền với các câu văn khác thì có
sự liên kết chặt chẽ với nhau
5/19: HS giỏi:
Liên kết là sự kết nối các câu văn, đoạn văn lại với nhau tạo thành 1 văn bản > một trăm đốt tre dính liền để tạo thành cây tre trăm đốt
E-Hướng dẫn tự học:
1) Bài vừa học: - Nắm vững nội dung bài (ghi nhớ )
- Làm bài tập 5/19 vào vở bài tập 2) Bài sắp học: Soạn bài: Cuộc chia tay của những con búp bê
- Đọc tóm tắt văn bản
- Trả lời các câu hỏi: 2, 3, 4 SGK T27
G- Bổ sung: